મહાભારત · અધ્યાય 7.194
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.194.1
ततो द्रोणे हते राजन्कुरवः शस्त्रपीडिताः ।
हतप्रवीरा विध्वस्ता भृशं शोकपरायणाः ॥ ७.१९४.१ ॥
રાજન, દ્રોણ હણાયા પછી કૌરવો શસ્ત્રોથી પીડિત થયા. તેમના મુખ્ય વીરો માર્યા ગયા; તેઓ વિખેરાઈ ગયા અને ભારે શોકમાં ડૂબી ગયા.
7.194.2
उदीर्णांश्च परान्दृष्ट्वा हर्षमाणान्पुनः पुनः ।
अश्रुपूर्णेक्षणास्त्रस्ता दीनास्त्वासन्विशाम्पते ॥ ७.१९४.२ ॥
શત્રુઓને વારંવાર ઉલ્લાસિત અને હર્ષિત થતા જોઈને, હે પ્રજાપતિ, આંસુભરી આંખોવાળા તેઓ ભયભીત અને દીન થઈ ગયા.
7.194.3
विचेतसो हतोत्साहाः कश्मलाभिहतौजसः ।
आर्तस्वरेण महता पुत्रं ते पर्यवारयन् ॥ ७.१९४.३ ॥
વિચલિત, ઉત્સાહહીન અને મૂર્છાથી બળહીન થઈને, તેમણે આર્ત સ્વરે તમારા પુત્રને ઘેરી લીધો.
7.194.4
वेषण्णवदना दीना वीक्षमाणा दिशो दश ।
अश्रुकण्ठा यथा दैत्या हिरण्याक्षे पुरा हते ॥ ७.१९४.४ ॥
મુરઝાયેલા ચહેરાઓ સાથે, દીન થઈને દસે દિશાઓ જોતા, આંસુથી રૂંધાયેલા કંઠે, પૂર્વે હિરણ્યાક્ષ હણાયો ત્યારે દૈત્યો જેવા.
7.194.5
स तैः परिवृतो राजा त्रस्तैः क्षुद्रमृगैरिव ।
अशक्नुवन्नवस्थातुमपायात्तनयस्तव ॥ ७.१९४.५ ॥
ભયભીત થયેલા તેમના વડે ઘેરાયેલો તે રાજા, નાના મૃગોની જેમ સ્થિર ઊભો રહી ન શક્યો, અને તમારો પુત્ર ભાગી ગયો.
7.194.6
क्षुत्पिपासापरिम्लानास्ते योधास्तव भारत ।
आदित्येनेव सन्तप्ता भृशं विमनसोऽभवन् ॥ ७.१९४.६ ॥
હે ભારત, ભૂખ-તરસથી કરમાયેલા તમારા તે યોદ્ધાઓ, સૂર્યથી તપ્ત થયેલાની જેમ, અત્યંત ખિન્ન થઈ ગયા.
7.194.7
भास्करस्येव पतनं समुद्रस्येव शोषणम् ।
विपर्यासं यथा मेरोर्वासवस्येव निर्जयम् ॥ ७.१९४.७ ॥
સૂર્ય પડી જાય, સમુદ્ર સુકાઈ જાય, મેરુ ઊલટો થાય, ઇન્દ્ર હારી જાય એવું તે હતું.
7.194.8
अप्रेक्षणीयं तद्दृष्ट्वा भारद्वाजस्य पातनम् ।
त्रस्तरूपतरा राजन्कौरवाः प्राद्रवन्भयात् ॥ ७.१९४.८ ॥
હે રાજન્, ભારદ્વાજનું પતન જોવું અસહ્ય હતું; કૌરવો ભયથી ભાગી ગયા.
7.194.9
गान्धारराजः शकुनिस्त्रस्तस्त्रस्ततरैः सह ।
हतं रुक्मरथं श्रुत्वा प्राद्रवत्सहितो रथैः ॥ ७.१९४.९ ॥
ગાંધારરાજ શકુનિ ડરી ગયો; અતિ ત્રસ્ત સૈનિકો સાથે, રુક્મરથ માર્યો ગયો એ સાંભળીને રથો સહિત ભાગ્યો.
7.194.10
वरूथिनीं वेगवतीं विद्रुतां सपताकिनीम् ।
परिगृह्य महासेनां सूतपुत्रोऽपयाद्भयात् ॥ ७.१९४.१० ॥
વેગથી ભાગતી, ધ્વજાઓ સહિતની તે મહાસેનાને એકઠી કરીને સૂતપુત્ર ભયથી પાછો ફર્યો.
7.194.11
रथनागाश्वकलिलां पुरस्कृत्य तु वाहिनीम् ।
मद्राणामीश्वरः शल्यो वीक्षमाणोऽपयाद्भयात् ॥ ७.१९४.११ ॥
રથ, હાથી, ઘોડાથી ભરેલી સેનાને આગળ રાખી, મદ્રોના સ્વામી શલ્ય ચારે તરફ જોતાં ભયથી પાછા ફર્યા.
7.194.12
हतप्रवीरैर्भूयिष्ठैर्ध्वजैर्बहुपताकिभिः ।
वृतः शारद्वतोऽगच्छत्कष्टङ्कष्टमिति ब्रुवन् ॥ ७.१९४.१२ ॥
માર્યા ગયેલા વીરોના ઘણા ધ્વજો અને પતાકાઓથી ઘેરાયેલો શારદ્વત (કૃપ) "અરેરે, અરેરે" કહેતો આગળ ગયો.
7.194.13
भोजनीकेन शिष्टेन कलिङ्गारट्टबाह्लिकैः ।
कृतवर्मा वृतो राजन्प्रायात्सुजवनैर्हयैः ॥ ७.१९४.१३ ॥
હે રાજન્, ભોજોની બાકી રહેલી સેના તથા કલિંગ, આરટ્ટ અને બાહ્લિકોથી ઘેરાયેલો કૃતવર્મા વેગવાન ઘોડાઓ સાથે આગળ વધ્યો.
7.194.14
पदातिगणसंयुक्तस्त्रस्तो राजन्भयार्दितः ।
उलूकः प्राद्रवत्तत्र दृष्ट्वा द्रोणं निपातितम् ॥ ७.१९४.१४ ॥
હે રાજન્, પાયદળના સમૂહ સહિત, ભયથી પીડાયેલો અને ત્રસ્ત ઉલૂક ત્યાં દ્રોણને પડેલો જોઈને ભાગી ગયો.
7.194.15
दर्शनीयो युवा चैव शौर्येण कृतलक्षणः ।
दुःशासनो भृशोद्विग्नः प्राद्रवद्गजसंवृतः ॥ ७.१९४.१५ ॥
સુંદર, યુવાન અને શૌર્યથી ઓળખાયેલો દુઃશાસન અત્યંત વ્યાકુળ થઈ હાથીઓથી ઘેરાયેલો ભાગી ગયો.
7.194.16
रथानामयुतं गृह्य त्रिसाहस्रं च दन्तिनाम् ।
वृषसेनो ययौ तूर्णं दृष्ट्वा द्रोणं निपातितम् ॥ ७.१९४.१६ ॥
દસ હજાર રથ અને ત્રણ હજાર હાથી લઈને, દ્રોણને પડેલો જોઈને વૃષસેન ઝડપથી ગયો.
7.194.17
गजाश्वरथसंयुक्तो वृतश्चैव पदातिभिः ।
दुर्योधनो महाराज प्रायात्तत्र महारथः ॥ ७.१९४.१७ ॥
હે મહારાજ, હાથી, ઘોડા અને રથોથી યુક્ત તથા પાયદળથી ઘેરાયેલો મહારથી દુર્યોધન ત્યાં ગયો.
7.194.18
संशप्तकगणाद्गृह्य हतशेषान्किरीटिना ।
सुशर्मा प्राद्रावद्राजन्दृष्ट्वा द्रोणं निपातितम् ॥ ७.१९४.१८ ॥
કિરીટી (અર્જુન)થી હણાયા વિના બચેલા સંશપ્તકોના સમૂહમાંથી બાકીનાને લઈને, હે રાજન્, દ્રોણને પડેલો જોઈને સુશર્મા ભાગી ગયો.
7.194.19
गजान्रथान्समारुह्य व्युदस्य च हयाञ्जनाः ।
प्राद्रवन्सर्वतः सङ्ख्ये दृष्ट्वा रुक्मरथं हतम् ॥ ७.१९४.१९ ॥
હાથી અને રથ પર ચઢીને, ઘોડાઓને છોડીને, યુદ્ધમાં ચારેબાજુ લોકો ભાગ્યા, સુવર્ણરથ હણાયેલો જોઈને.
7.194.20
त्वरयन्तः पितॄनन्ये भ्रातॄनन्येऽथ मातुलान् ।
पुत्रानन्ये वयस्यांश्च प्राद्रवन्कुरवस्तदा ॥ ७.१९४.२० ॥
કેટલાક પિતાઓને, કેટલાક ભાઈઓને, કેટલાક મામાઓને, કેટલાક પુત્રો અને મિત્રોને ઉતાવળ કરાવતા, ત્યારે કુરુઓ ભાગ્યા.
7.194.21
चोदयन्तश्च सैन्यानि स्वस्त्रीयांश्च तथाऽपरे ।
सम्बन्धिनस्तथाऽन्ये च प्राद्रवन्त दिशो दश ॥ ७.१९४.२१ ॥
સૈન્યોને અને બહેનના પુત્રોને પ્રોત્સાહિત કરતા, બીજા સગાંઓ દસ દિશાઓમાં ભાગ્યા.
7.194.22
प्रकीर्णकेशा विध्वस्ता न द्वावेकत्र धावतः ।
नेदमस्तीति मन्वाना हतोत्साहा हतौजसः ॥ ७.१९४.२२ ॥
વિખરાયેલા વાળવાળા, છિન્નભિન્ન, બે જણ સાથે ન દોડતા, 'આ નથી' એમ માનતા, ઉત્સાહ અને ઓજ ખોઈને.
7.194.23
उत्सृज्य कवचानन्ये प्राद्रवंस्तावका विभो ।
अन्योन्यं ते समाक्रोशन्यैनिका भरतर्षभ ॥ ७.१९४.२३ ॥
બખ્તર ફેંકીને બીજા ભાગ્યા, હે પ્રભુ, તમારા માણસો. તેઓ એકબીજાને કાયર કહી ધિક્કારવા લાગ્યા, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
7.194.24
तिष्ठतिष्ठेति न च ते स्वयं तत्रावतस्थिरे ।
धुर्यानुन्मुच्य च रथाद्धतसूतात्स्वलङ्कृतान्।
अधिरुह्य हयान्योधाः क्षिप्रं पद्भिरचोदयन् ॥ ७.१९४.२४ ॥
'ઊભા રહો, ઊભા રહો' કહેવા છતાં તેઓ પોતે ત્યાં ઊભા ન રહ્યા. સારથિ હણાયેલા રથો પરથી સુશોભિત ધુરાના ઘોડા છોડીને યોદ્ધાઓ ઘોડા પર ચઢી ઝડપથી અને પગપાળા પણ દોડ્યા.
7.194.25
द्रमाणे तथा सैन्ये त्रस्तरूपे हतौजसि ।
प्रतिस्रोत इव ग्राहो द्रोणपुत्रः परानियात् ॥ ७.१९४.२५ ॥
સેના આ રીતે ભાગતી હતી, ભયભીત રૂપે, ઓજ ગુમાવીને, ત્યારે દ્રોણનો પુત્ર પ્રવાહની સામે જતા મગરની જેમ શત્રુઓ તરફ આગળ વધ્યો.
7.194.26
तस्यासीत्सुमहद्युद्धं शिखण्डिप्रमुखैर्गणैः ।
प्रभद्रकैश्च पाञ्चालैश्चेदिभिश्च सकेकयैः ॥ ७.१९४.२६ ॥
શિખંડી મુખ્ય ગણો, પ્રભદ્રકો, પાંચાલો, ચેદિઓ અને કેકયો સાથે તેનું અત્યંત મહાન યુદ્ધ થયું.
7.194.27
हत्वा बहुविधाः सेनाः पाण्डूनां युद्धदुर्मदः ।
कथञ्चित्सङ्कटान्मुक्तो मत्तद्विरदविक्रमः ॥ ७.१९४.२७ ॥
પાંડવોની અનેક પ્રકારની સેનાઓને હણીને, યુદ્ધમાં મદોન્મત્ત થઈને, મદમસ્ત હાથીના પરાક્રમથી તે કોઈ રીતે સંકટમાંથી મુક્ત થયો.
7.194.28
द्रवमाणं बलं दृष्ट्वा पलायनकृतक्षणम् ।
दुर्योधनं समासाद्य द्रोणपुत्रोऽब्रवीदिदम् ॥ ७.१९४.२८ ॥
સેનાને ભાગતી અને પલાયન માટે તૈયાર જોઈને, દ્રોણનો પુત્ર દુર્યોધન પાસે આવીને આમ બોલ્યો.
7.194.29
किमियं द्रवते सेना त्रस्तरूपेव भारत ।
द्रवमाणां च राजेन्द्र नावस्थापयसे रणे ॥ ७.१९४.२९ ॥
હે ભારત, આ સેના ભયભીત રૂપની જેમ કેમ ભાગે છે? હે રાજેન્દ્ર, ભાગતી સેનાને તમે યુદ્ધમાં કેમ રોકતા નથી?
7.194.30
त्वं चापि न यथा पूर्वं प्रकृतिस्थो नराधिप ।
कर्णप्रभृतयश्चेमे नावतिष्ठन्ति पार्थिव ॥ ७.१९४.३० ॥
હે નરાધિપ, તમે પણ પહેલાંની જેમ સ્વસ્થ સ્થિતિમાં નથી; હે પાર્થિવ, કર્ણ વગેરે આ પણ ટકી રહ્યા નથી.
7.194.31
अन्येष्वपि च युद्धेषु नैव सेनाऽद्रवत्तदा ।
कच्चित्क्षेमं महाबाहो तव सैन्यस्य भारत ॥ ७.१९४.३१ ॥
હે મહાબાહુ ભારત, અન્ય યુદ્ધોમાં પણ ત્યારે તમારી સેના આ રીતે ભાગી નહોતી. શું તમારા સૈન્યનું કુશળ છે?
7.194.32
कस्पिन्निदं हते राजन्रथसिंहे बलं तव ।
एतामवस्थां संप्राप्तं तन्ममाचक्ष्व कौरव ॥ ७.१९४.३२ ॥
હે રાજન, કયા રથસિંહના મર્યા પછી તમારી સેના આ અવસ્થાએ પહોંચી? હે કૌરવ, તે મને કહો.
7.194.33
तत्तु दुर्योधनः श्रुत्वा द्रोणपुत्रस्य भाषितम् ।
घोरमप्रियमाख्यातुं नाशक्नोत्पार्थिवर्षभः ॥ ७.१९४.३३ ॥
પણ દ્રોણપુત્રનું તે ભયંકર અને અપ્રિય વચન સાંભળીને રાજાઓમાં ઋષભ દુર્યોધન તે કહી શક્યો નહીં.
7.194.34
भिन्ना नौरिव ते पुत्रो मग्नः शोकमहार्णवे ।
बाष्पेणापिहितो दृष्ट्वा द्रोणपुत्रं रथे स्थितम् ॥ ७.१९४.३४ ॥
તૂટેલી નાવની જેમ તમારો પુત્ર શોકમહાસાગરમાં ડૂબી ગયો. રથ પર ઊભેલા દ્રોણપુત્રને જોઈ તે આંસુથી ઢંકાયેલો હતો.
7.194.35
ततः शारद्वतं राजा सव्रीडमिदमब्रवीत् ।
शंसात्र भद्रं ते सर्वं यथा सैन्यमिदं द्रुतम् ॥ ७.१९४.३५ ॥
પછી રાજાએ લજ્જા સાથે શારદ્વત (કૃપ) ને આ કહ્યું, 'અહીં બધું કહો, તમારું કલ્યાણ થાઓ, આ સેના કેમ આટલી ઝડપથી નાશ પામી તે.'
7.194.36
अथ शारद्वतो राजन्नार्तिमार्च्छन्पुनःपुनः ।
शशंस द्रोणपुत्राय यथा द्रोणो निपातितः ॥ ७.१९४.३६ ॥
પછી હે રાજન, શારદ્વત (કૃપ) વારંવાર પીડા અનુભવતાં દ્રોણપુત્રને દ્રોણ કેવી રીતે પડ્યા તે કહેવા લાગ્યા.
7.194.37
वयं द्रोणं पुरस्कृत्य पृथिव्यां प्रवरं रथम् ।
प्रावर्तयाम सङ्ग्रामं पाञ्चालैरेव केवलम् ॥ ७.१९४.३७ ॥
પૃથ્વી પરના શ્રેષ્ઠ રથી દ્રોણને આગળ રાખીને અમે કેવળ પાંચાલો સાથે યુદ્ધ શરૂ કર્યું.
7.194.38
ततः प्रवृत्ते सङ्ग्रमे विमिश्राः कुरुसोमकाः ।
अन्योन्यमभिगर्जन्तः शस्त्रैर्देहानपातयन् ॥ ७.१९४.३८ ॥
યુદ્ધ શરૂ થતાં કુરુ અને સોમકો ભળી ગયા; એકબીજા પર ગર્જના કરતા શસ્ત્રોથી શરીરો પાડવા લાગ્યા.
7.194.39
वर्तमाने तथा युद्धे क्षीयमाणेषु संयुगे ।
धार्तराष्ट्रेषु सङ्क्रुद्धः पिता तेऽस्त्रमुदैरयत् ॥ ७.१९४.३९ ॥
આ રીતે યુદ્ધ ચાલતું હતું, સંગ્રામમાં ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો નાશ પામતા હતા ત્યારે તમારા પિતાએ ક્રોધે ભરાઈને અસ્ત્ર છોડ્યું.
7.194.40
ततो द्रोणो ब्राह्ममस्त्रं विकुर्वाणो नरर्षभः ।
व्यहनच्छात्रवान्भल्लैः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१९४.४० ॥
ત્યારે નરશ્રેષ્ઠ દ્રોણે બ્રહ્માસ્ત્ર પ્રગટાવીને ભલ્લોથી શત્રુઓને સેંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં હણ્યા.
7.194.41
पाण्डवाः केकया मात्स्याः पाञ्चालाश्च विशेषतः ।
सङ्ख्ये द्रोणरथं प्राप्य व्यनशन्कालचोदिताः ॥ ७.१९४.४१ ॥
પાંડવો, કેકયો, મત્સ્યો અને વિશેષ કરીને પાંચાલો યુદ્ધમાં દ્રોણના રથ પાસે પહોંચીને કાળથી પ્રેરાઈને નાશ પામ્યા.
7.194.42
सहस्रं नरसिंहानां द्विसाहस्रं च दन्तिनाम् ।
द्रोणो ब्रह्मास्त्रयोगेन प्रेषयामास मृत्यवे ॥ ७.१९४.४२ ॥
દ્રોણે બ્રહ્માસ્ત્રના પ્રયોગથી એક હજાર નરસિંહોને અને બે હજાર હાથીઓને મૃત્યુ પાસે મોકલ્યા.
7.194.43
आकर्णपलितश्यामो वयसाऽशीतिपञ्चकः ।
रणे पर्यचरद्द्रोणो वृद्धः षोडशवर्षवत् ॥ ७.१९४.४३ ॥
કાન સુધી સફેદ વાળવાળા, ઉંમરે પંચ્યાંસી વર્ષના દ્રોણ યુદ્ધમાં સોળ વર્ષના યુવાન જેવા વિચર્યા.
7.194.44
क्लिश्यमानेषु सैन्येषु वध्यमानेषु राजसु ।
अमर्षवशमापन्नाः पाञ्चाला विमुखाऽभवन् ॥ ७.१९४.४४ ॥
સૈન્યો પીડાતાં અને રાજાઓ મરાતાં, ક્રોધને વશ થયેલા પાંચાલો વિમુખ થયા.
7.194.45
तेषु किञ्चित्प्रभग्नेषु विमुखेषु सपत्नजित् ।
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणो बभूवार्क इवोदितः ॥ ७.१९४.४५ ॥
તેમાંના કેટલાક ભાંગી વિમુખ થતાં, શત્રુજિત દ્રોણ દિવ્ય અસ્ત્ર પ્રગટ કરીને ઊગેલા સૂર્ય જેવા થયા.
7.194.46
स मध्यं प्राप्य पाण्डूनां शररश्मिः प्रतापवान् ।
मध्यं गत इवादित्यो दुष्प्रेक्ष्यस्ते पिताऽभवत् ॥ ७.१९४.४६ ॥
તે પાંડવોના મધ્યભાગે પહોંચીને, બાણોરૂપી કિરણોવાળા પ્રતાપી દ્રોણ, મધ્યાહ્નના સૂર્ય જેવા તેમને માટે જોવા ન શકાય તેવા પિતા બન્યા.
7.194.47
ते दह्यमाना द्रोणेन सूर्येणेव विराजता ।
दग्धवीर्या निरुत्साहा बभूवुर्गतचेतसाः ॥ ७.१९४.४७ ॥
સૂર્ય જેવા ઝળહળતા દ્રોણથી દાઝેલા તેઓ, પરાક્રમ બળી જતાં, ઉત્સાહ વગરના અને ભાન ગુમાવેલા થયા.
7.194.48
तान्दृष्ट्वा पीडितान्बाणैर्द्रोणेन मधुसूदनः ।
जयैषी पाण्डुपुत्राणामिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.१९४.४८ ॥
દ્રોણના બાણોથી પીડિત તેમને જોઈને, પાંડુપુત્રોના વિજયની ઇચ્છા રાખતા મધુસૂદને આ વચન કહ્યું.
7.194.49
नैष जातु नरैः शक्यो जेतुं शस्त्रभृतां वरः ।
अपि वृत्रहणा सङ्ख्ये रथयूथपयूथपः ॥ ७.१९४.४९ ॥
શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ આ વીરને મનુષ્યો ક્યારેય જીતી શકતા નથી; યુદ્ધમાં વૃત્રહંતા ઇન્દ્ર પણ રથયૂથોના યૂથપતિને જીતી શકે નહીં.
7.194.50
ते यूयं धर्ममुत्सृज्य जयं रक्षत पाण्डवाः ।
यथा वः संयुगे सर्वान्न हन्याद्रुक्मवाहनः ॥ ७.१९४.५० ॥
હે પાંડવો! ધર્મ છોડીને વિજયનું રક્ષણ કરો, જેથી સુવર્ણરથી યુદ્ધમાં તમને બધાને ન મારે.
7.194.51
अश्वत्थाम्नि हते नैष युध्येदिति मतिर्मम ।
हतं तं संयुगे कश्चिदाख्यात्वस्मै मृषा नरः ॥ ७.१९४.५१ ॥
અશ્વત્થામા હણાયા પછી આ યુદ્ધ નહીં કરે એવો મારો મત છે. યુદ્ધમાં તે માર્યો ગયો છે એમ કોઈ માણસ એને જૂઠું કહે.
7.194.52
एतन्नारोचयद्वाक्यं कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
अरोचयंस्तु सर्वेऽन्ये कृच्छ्रेण तु युधिष्ठिरः ॥ ७.१९४.५२ ॥
કુંતીપુત્ર ધનંજયે આ વચન સ્વીકાર્યું નહીં; બીજા બધાએ સ્વીકાર્યું, પણ યુધિષ્ઠિરે મહામુશ્કેલીથી સંમતિ આપી.
7.194.53
भीमसेनस्तु सव्रीडमब्रवीत्पितरं तव ।
अश्वत्थामा हत इति तं नाबुध्यत ते पिता ॥ ७.१९४.५३ ॥
પરંતુ ભીમસેને શરમથી તારા પિતાને કહ્યું, "અશ્વત્થામા હણાયો"; પણ તારા પિતા તે સમજ્યા નહીં.
7.194.54
स शङ्कमानस्तन्मिथ्या धर्मराजमपृच्छत ।
हतं वाऽप्यहतं वाऽऽजौ त्वां पिता पुत्रवत्सलः ॥ ७.१९४.५४ ॥
તે જૂઠું હોવાની શંકા રાખીને તેણે ધર્મરાજને પૂછ્યું—"યુદ્ધમાં તે હણાયો છે કે નહીં?" પુત્રપ્રેમી પિતાએ તને પૂછ્યું.
7.194.55
तमतथ्यभये मग्नो जये सक्तो युधिष्ठिरः ।
अश्वत्थामानमायोधे हतं दृष्ट्वा महागजम् ॥ ७.१९४.५५ ॥
અસત્યના ભયમાં ડૂબેલો અને વિજયમાં આસક્ત યુધિષ્ઠિર, યુદ્ધમાં મહાગજ અશ્વત્થામાને હણાયેલો જોઈને.
7.194.56
भीमेन गिरिवर्ष्माणं मालवस्येन्द्रवर्मणः ।
उपसृत्य तदा द्रोणमुच्चैरिदमुवाच ह ॥ ७.१९४.५६ ॥
ભીમે હણેલા પર્વતસમાન દેહવાળા માલવરાજ ઇન્દ્રવર્માની પાસે જઈને ત્યારે દ્રોણને ઊંચા સ્વરે આ કહ્યું.
7.194.57
यस्यार्थे शस्त्रमादत्से यमवेक्ष्य च जीवसि ।
पुत्रस्ते दयितो नित्यं सोश्वत्थामा निपातितः ॥ ७.१९४.५७ ॥
જેના માટે આપ શસ્ત્ર ઉઠાવો છો અને જેને જોઈને જીવો છો, આપનો તે સદા પ્રિય પુત્ર અશ્વત્થામા પડી ગયો છે.
7.194.58
शेते विनिहतो भूमौ वने सिंहशिशुर्यथा ॥ ७.१९४.५८ ॥
વનમાં સિંહના બચ્ચાની જેમ ભૂમિ પર હણાઈને પડ્યો છે.
7.194.59
जानन्नप्यनृतस्याथ दोषान्स द्विजसत्तमम् ।
अव्यक्तमब्रवीद्राजा हतः कुञ्जर इत्युत ॥ ७.१९४.५९ ॥
અસત્યના દોષો જાણવા છતાં રાજાએ તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને અસ્પષ્ટ રીતે કહ્યું, 'હાથી હણાયો'.
7.194.60
स त्वां निहतमाक्रन्दे श्रुत्वा सन्तापतापितः ।
नियम्य दिव्यान्यस्त्राणि नायुध्यत यथा पुरा ॥ ७.१९४.६० ॥
આપ હણાયા છો એવું આક્રંદમાં સાંભળીને, સંતાપથી તપીને, દિવ્ય અસ્ત્રો રોકીને, પહેલાંની જેમ યુદ્ધ કર્યું નહીં.
7.194.61
तं दृष्ट्वा परमोद्विग्नं शोकातुरमचेतसम् ।
पाञ्चालराजस्य सुतः क्रुरकर्मा समाद्रवत् ॥ ७.१९४.६१ ॥
તેમને અત્યંત વ્યાકુળ, શોકથી પીડિત અને અચેત જોઈને પાંચાલ રાજાનો ક્રૂરકર્મા પુત્ર તેમના પર ધસી ગયો.
7.194.62
तं दृष्ट्वा परमोद्विग्नं शोकातुरमचेतसम् ।
दिव्यान्यस्त्राण्यथोत्सृज्य रणे प्रायमुपाविशत् ॥ ७.१९४.६२ ॥
તેમને અત્યંત વ્યાકુળ, શોકથી પીડિત અને અચેત જોઈને તેમણે દિવ્ય અસ્ત્રો ત્યજીને રણભૂમિમાં પ્રાયોપવેશન માટે બેસી ગયા.
7.194.63
ततोऽस्य केशान्सव्येन गृहीत्वा पाणिना तदा ।
पार्षतः क्रोशमानानां वीराणामच्छिनच्छिरः ॥ ७.१९४.६३ ॥
ત્યારે પાર્ષતે ડાબા હાથે તેમના વાળ પકડીને, ચીસો પાડતા વીરોની સામે જ તેમનું માથું કાપી નાખ્યું.
7.194.64
न हन्तव्यो न हन्तव्य इति ते सर्वतोऽब्रुवन् ।
तथैव चार्जुनो वाहादवरुह्यैनमाद्रवत् ॥ ७.१९४.६४ ॥
'આને ન મારો, ન મારો' એમ તેઓ ચારેબાજુથી બોલ્યા; તેવી જ રીતે અર્જુન પણ રથમાંથી ઉતરીને તેમના પર ધસી ગયો.
7.194.65
उद्यम्य त्वरितो बाहुं ब्रुवाणश्च पुनःपुनः ।
जीवन्तमानयाचार्यं मावधीरिति धर्मवित् ॥ ७.१९४.६५ ॥
ધર્મજ્ઞે તરત જ હાથ ઊંચો કરીને વારંવાર કહ્યું, 'આચાર્યને જીવતા લાવો, તેમને ન મારો.'
7.194.66
तथा निवार्यमाणेन कौरवैरर्जुनेन च ।
हत एव नृशंसेन पिता तव नरर्षभ ॥ ७.१९४.६६ ॥
કૌરવો અને અર્જુન રોકતા હોવા છતાં, હે નરશ્રેષ્ઠ, તે ક્રૂરે તમારા પિતાને મારી જ નાખ્યા.
7.194.67
सैनिकाश्च ततः सर्वे प्राद्रवन्त भयार्दिताः ।
वयं चापि निरुत्साहा हते पितरि तेऽनघ ॥ ७.१९४.६७ ॥
ત્યારે બધા સૈનિકો ભયથી પીડિત થઈને ભાગ્યા; હે નિર્દોષ, તારા પિતા મૃત્યુ પામતાં અમે પણ ઉત્સાહ ગુમાવ્યો.
7.194.68
तच्छ्रुत्वा द्रोणपुत्रस्तु निधनं पितुराहवे ।
क्रोधमाहारयत्तीव्रं दण्डाहत इवोरगः ॥ ७.१९४.६८ ॥
યુદ્ધમાં પિતાનું મૃત્યુ સાંભળીને દ્રોણપુત્રે દંડથી પ્રહાર પામેલા સર્પની જેમ તીવ્ર ક્રોધ ધારણ કર્યો.
7.194.69
ततः क्रुद्धो रणे द्रौणिर्भृशं जज्वाल मारिष ।
यथेन्धनं महत्प्राप्य प्राज्वलद्धव्यवाहनः ॥ ७.१९४.६९ ॥
ત્યારે રણમાં ક્રોધે ભરાયેલો દ્રોણપુત્ર અત્યંત સળગી ઊઠ્યો; હે માનનીય, મોટું બળતણ મળેલા અગ્નિની જેમ.
7.194.70
तलं तलेन निष्पिष्य दन्तैर्दन्तानुपास्पृशत् ।
निःश्वसन्नुरगो यद्वल्लोहिताक्षोऽभवत्तदा ॥ ७.१९४.७० ॥
હથેળી હથેળીથી દબાવીને, દાંતથી દાંત અડાડીને, નિસાસા નાખતા સર્પની જેમ ત્યારે તે લાલ આંખોવાળો થયો.