మహాభారతం · అధ్యాయం 7.194
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.194.1
ततो द्रोणे हते राजन्कुरवः शस्त्रपीडिताः ।
हतप्रवीरा विध्वस्ता भृशं शोकपरायणाः ॥ ७.१९४.१ ॥
రాజా, ద్రోణుడు హతుడైనప్పుడు కురువులు ఆయుధాలతో పీడించబడ్డారు. వారి ప్రధాన వీరులు మరణించగా, వారు పూర్తిగా చెదిరిపోయి తీవ్ర శోకంలో మునిగిపోయారు.
7.194.2
उदीर्णांश्च परान्दृष्ट्वा हर्षमाणान्पुनः पुनः ।
अश्रुपूर्णेक्षणास्त्रस्ता दीनास्त्वासन्विशाम्पते ॥ ७.१९४.२ ॥
శత్రువులు మళ్లీ మళ్లీ ఉత్సాహంతో సంతోషించడం చూసి, ప్రజాపతీ, కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో వారు భయపడి దీనులయ్యారు.
7.194.3
विचेतसो हतोत्साहाः कश्मलाभिहतौजसः ।
आर्तस्वरेण महता पुत्रं ते पर्यवारयन् ॥ ७.१९४.३ ॥
కలతచెంది, ఉత్సాహం కోల్పోయి, మూర్ఛతో బలహీనులై, వారు బాధతో కూడిన గొంతుతో మీ కుమారుణ్ణి చుట్టుముట్టారు.
7.194.4
वेषण्णवदना दीना वीक्षमाणा दिशो दश ।
अश्रुकण्ठा यथा दैत्या हिरण्याक्षे पुरा हते ॥ ७.१९४.४ ॥
వాడిన ముఖాలతో, దీనంగా పది దిక్కులను చూస్తూ, కన్నీటితో గొంతు పూడుకుపోయి, పూర్వం హిరణ్యాక్షుడు హతుడైనప్పుడు దైత్యులు ఉన్నట్లు.
7.194.5
स तैः परिवृतो राजा त्रस्तैः क्षुद्रमृगैरिव ।
अशक्नुवन्नवस्थातुमपायात्तनयस्तव ॥ ७.१९४.५ ॥
భయపడిన వారిచే చుట్టుముట్టబడిన ఆ రాజు, చిన్న లేళ్లవలె స్థిరంగా నిలబడలేక, మీ కుమారుడు పారిపోయాడు.
7.194.6
क्षुत्पिपासापरिम्लानास्ते योधास्तव भारत ।
आदित्येनेव सन्तप्ता भृशं विमनसोऽभवन् ॥ ७.१९४.६ ॥
ఓ భారతా, ఆకలి దప్పులతో వాడిపోయిన మీ ఆ యోధులు, సూర్యునిచే తపింపబడినట్లు, అత్యంత విచారమయ్యారు.
7.194.7
भास्करस्येव पतनं समुद्रस्येव शोषणम् ।
विपर्यासं यथा मेरोर्वासवस्येव निर्जयम् ॥ ७.१९४.७ ॥
సూర్యుడు పడిపోయినట్లు, సముద్రం ఎండిపోయినట్లు, మేరువు తలకిందులైనట్లు, ఇంద్రుడు ఓడిపోయినట్లు ఉంది.
7.194.8
अप्रेक्षणीयं तद्दृष्ट्वा भारद्वाजस्य पातनम् ।
त्रस्तरूपतरा राजन्कौरवाः प्राद्रवन्भयात् ॥ ७.१९४.८ ॥
రాజా, భారద్వాజుని పతనాన్ని చూడలేనిదిగా ఉంది; కౌరవులు భయంతో వణికి పారిపోయారు.
7.194.9
गान्धारराजः शकुनिस्त्रस्तस्त्रस्ततरैः सह ।
हतं रुक्मरथं श्रुत्वा प्राद्रवत्सहितो रथैः ॥ ७.१९४.९ ॥
గాంధార రాజు శకుని భయపడి, మరింత భయభ్రాంతులైన వారితో కలిసి, రుక్మరథుడు హతుడయ్యాడని విని, రథాలతో పారిపోయాడు.
7.194.10
वरूथिनीं वेगवतीं विद्रुतां सपताकिनीम् ।
परिगृह्य महासेनां सूतपुत्रोऽपयाद्भयात् ॥ ७.१९४.१० ॥
వేగంగా పారిపోతున్న, పతాకాలతో కూడిన ఆ మహాసేనను కూడగట్టుకుని, సూతపుత్రుడు భయంతో వెనుదిరిగాడు.
7.194.11
रथनागाश्वकलिलां पुरस्कृत्य तु वाहिनीम् ।
मद्राणामीश्वरः शल्यो वीक्षमाणोऽपयाद्भयात् ॥ ७.१९४.११ ॥
రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలతో నిండిన సేనను ముందుంచి, మద్రుల ప్రభువు శల్యుడు చుట్టూ చూస్తూ భయంతో వెనుదిరిగాడు.
7.194.12
हतप्रवीरैर्भूयिष्ठैर्ध्वजैर्बहुपताकिभिः ।
वृतः शारद्वतोऽगच्छत्कष्टङ्कष्टमिति ब्रुवन् ॥ ७.१९४.१२ ॥
హతులైన వీరుల అనేక ధ్వజాలు, పతాకలతో చుట్టుముట్టబడిన శారద్వతుడు (కృపుడు) "అయ్యో, అయ్యో" అని అంటూ వెళ్ళాడు.
7.194.13
भोजनीकेन शिष्टेन कलिङ्गारट्टबाह्लिकैः ।
कृतवर्मा वृतो राजन्प्रायात्सुजवनैर्हयैः ॥ ७.१९४.१३ ॥
ఓ రాజా, భోజుల మిగిలిన సేనతో, కళింగులు, ఆరట్టులు, బాహ్లికులతో చుట్టుముట్టబడిన కృతవర్మ వేగవంతమైన గుర్రాలతో ముందుకు సాగాడు.
7.194.14
पदातिगणसंयुक्तस्त्रस्तो राजन्भयार्दितः ।
उलूकः प्राद्रवत्तत्र दृष्ट्वा द्रोणं निपातितम् ॥ ७.१९४.१४ ॥
ఓ రాజా, కాలిబాట సైన్యంతో కూడిన ఉలూకుడు భయంతో వణికి, అక్కడ ద్రోణుడు కూలిపోవడం చూసి పారిపోయాడు.
7.194.15
दर्शनीयो युवा चैव शौर्येण कृतलक्षणः ।
दुःशासनो भृशोद्विग्नः प्राद्रवद्गजसंवृतः ॥ ७.१९४.१५ ॥
అందమైన, యువకుడైన, శౌర్యంతో గుర్తింపు పొందిన దుఃశాసనుడు, అత్యంత కలవరపడి, ఏనుగులతో చుట్టుముట్టబడి పారిపోయాడు.
7.194.16
रथानामयुतं गृह्य त्रिसाहस्रं च दन्तिनाम् ।
वृषसेनो ययौ तूर्णं दृष्ट्वा द्रोणं निपातितम् ॥ ७.१९४.१६ ॥
పదివేల రథాలను, మూడువేల ఏనుగులను తీసుకుని, ద్రోణుడు కూలిపోవడం చూసి వృషసేనుడు త్వరగా వెళ్ళాడు.
7.194.17
गजाश्वरथसंयुक्तो वृतश्चैव पदातिभिः ।
दुर्योधनो महाराज प्रायात्तत्र महारथः ॥ ७.१९४.१७ ॥
ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో కూడి, కాలిబాట సైనికులతో చుట్టుముట్టబడిన మహారథుడు దుర్యోధనుడు, ఓ మహారాజా, అక్కడికి వెళ్ళాడు.
7.194.18
संशप्तकगणाद्गृह्य हतशेषान्किरीटिना ।
सुशर्मा प्राद्रावद्राजन्दृष्ट्वा द्रोणं निपातितम् ॥ ७.१९४.१८ ॥
కిరీటి (అర్జునుడు) చేత చంపబడకుండా మిగిలిన సంశప్తకుల గణం నుండి మిగిలినవారిని తీసుకుని, ఓ రాజా, ద్రోణుడు కూలిపోవడం చూసి సుశర్ముడు పారిపోయాడు.
7.194.19
गजान्रथान्समारुह्य व्युदस्य च हयाञ्जनाः ।
प्राद्रवन्सर्वतः सङ्ख्ये दृष्ट्वा रुक्मरथं हतम् ॥ ७.१९४.१९ ॥
ఏనుగులు, రథాలు ఎక్కి, గుఱ్ఱాలను విడిచి, యుద్ధంలో జనులు అన్ని వైపులా పారిపోయారు, స్వర్ణరథుడు హతుడైనట్లు చూసి.
7.194.20
त्वरयन्तः पितॄनन्ये भ्रातॄनन्येऽथ मातुलान् ।
पुत्रानन्ये वयस्यांश्च प्राद्रवन्कुरवस्तदा ॥ ७.१९४.२० ॥
కొందరు తండ్రులను, కొందరు సోదరులను, కొందరు మేనమామలను, కొందరు కుమారులను, మిత్రులను త్వరపెడుతూ, అప్పుడు కురువులు పారిపోయారు.
7.194.21
चोदयन्तश्च सैन्यानि स्वस्त्रीयांश्च तथाऽपरे ।
सम्बन्धिनस्तथाऽन्ये च प्राद्रवन्त दिशो दश ॥ ७.१९४.२१ ॥
సైన్యాలను, తమ మేనల్లుళ్లను ప్రోత్సహిస్తూ, ఇతర బంధువులు, మరికొందరు పది దిక్కులకు పారిపోయారు.
7.194.22
प्रकीर्णकेशा विध्वस्ता न द्वावेकत्र धावतः ।
नेदमस्तीति मन्वाना हतोत्साहा हतौजसः ॥ ७.१९४.२२ ॥
చెదిరిన జుట్టుతో, చెల్లాచెదురై, ఇద్దరు కలిసి పరుగెత్తకుండా, 'ఇది లేదు' అని భావిస్తూ, ఉత్సాహం, బలం కోల్పోయి.
7.194.23
उत्सृज्य कवचानन्ये प्राद्रवंस्तावका विभो ।
अन्योन्यं ते समाक्रोशन्यैनिका भरतर्षभ ॥ ७.१९४.२३ ॥
కవచాలు విడిచి ఇతరులు పారిపోయారు, ఓ ప్రభూ, మీ వారు. వారు ఒకరినొకరు పిరికివారని నిందించారు, ఓ భరతశ్రేష్ఠా.
7.194.24
तिष्ठतिष्ठेति न च ते स्वयं तत्रावतस्थिरे ।
धुर्यानुन्मुच्य च रथाद्धतसूतात्स्वलङ्कृतान्।
अधिरुह्य हयान्योधाः क्षिप्रं पद्भिरचोदयन् ॥ ७.१९४.२४ ॥
'ఆగు, ఆగు' అని అంటున్నా వారు అక్కడ నిలవలేదు. సారథులు హతులైన రథాల నుండి అలంకృత గుర్రాలను విప్పి, యోధులు గుర్రాలెక్కి వేగంగా కాలినడకన కూడా తోలారు.
7.194.25
द्रमाणे तथा सैन्ये त्रस्तरूपे हतौजसि ।
प्रतिस्रोत इव ग्राहो द्रोणपुत्रः परानियात् ॥ ७.१९४.२५ ॥
సేన ఈ విధంగా పారిపోతూ, భయంతో రూపం మారి, ఓజస్సు కోల్పోగా, ద్రోణుని కుమారుడు నదీ ప్రవాహానికి ఎదురుగా వెళ్లే మొసలిలా శత్రువుల వైపు ముందుకు సాగాడు.
7.194.26
तस्यासीत्सुमहद्युद्धं शिखण्डिप्रमुखैर्गणैः ।
प्रभद्रकैश्च पाञ्चालैश्चेदिभिश्च सकेकयैः ॥ ७.१९४.२६ ॥
శిఖండి నాయకత్వంలోని గణాలు, ప్రభద్రకులు, పాంచాలులు, చేదులు, కేకయులతో అతనికి అతి భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది.
7.194.27
हत्वा बहुविधाः सेनाः पाण्डूनां युद्धदुर्मदः ।
कथञ्चित्सङ्कटान्मुक्तो मत्तद्विरदविक्रमः ॥ ७.१९४.२७ ॥
పాండవుల అనేక రకాల సేనలను చంపి, యుద్ధంలో ఉన్మత్తుడై, మదించిన ఏనుగు పరాక్రమంతో అతను ఏదోవిధంగా ఆపద నుండి బయటపడ్డాడు.
7.194.28
द्रवमाणं बलं दृष्ट्वा पलायनकृतक्षणम् ।
दुर्योधनं समासाद्य द्रोणपुत्रोऽब्रवीदिदम् ॥ ७.१९४.२८ ॥
సేన పారిపోతూ, పలాయనానికి సిద్ధమై ఉండడం చూసి, ద్రోణుని కుమారుడు దుర్యోధనుని దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు.
7.194.29
किमियं द्रवते सेना त्रस्तरूपेव भारत ।
द्रवमाणां च राजेन्द्र नावस्थापयसे रणे ॥ ७.१९४.२९ ॥
భరతా, ఈ సేన భయంతో రూపం మారినట్లు ఎందుకు పారిపోతోంది? రాజేంద్రా, పారిపోతున్న సేనను యుద్ధంలో నువ్వు ఎందుకు నిలపడం లేదు?
7.194.30
त्वं चापि न यथा पूर्वं प्रकृतिस्थो नराधिप ।
कर्णप्रभृतयश्चेमे नावतिष्ठन्ति पार्थिव ॥ ७.१९४.३० ॥
నరాధిపా, నువ్వు కూడా పూర్వంలాగా సహజ స్థితిలో లేవు; పార్థివా, కర్ణుడు మొదలైనవారు కూడా నిలబడడం లేదు.
7.194.31
अन्येष्वपि च युद्धेषु नैव सेनाऽद्रवत्तदा ।
कच्चित्क्षेमं महाबाहो तव सैन्यस्य भारत ॥ ७.१९४.३१ ॥
ఓ మహాబాహు, భారతుడా, ఇతర యుద్ధాలలోనూ అప్పుడు నీ సేన ఇలా పారిపోలేదు. నీ సైన్యానికి క్షేమమేనా?
7.194.32
कस्पिन्निदं हते राजन्रथसिंहे बलं तव ।
एतामवस्थां संप्राप्तं तन्ममाचक्ष्व कौरव ॥ ७.१९४.३२ ॥
ఓ రాజా, ఏ రథసింహుడు చంపబడగా నీ సేన ఈ స్థితికి వచ్చిందో? ఓ కౌరవా, అది నాకు చెప్పు.
7.194.33
तत्तु दुर्योधनः श्रुत्वा द्रोणपुत्रस्य भाषितम् ।
घोरमप्रियमाख्यातुं नाशक्नोत्पार्थिवर्षभः ॥ ७.१९४.३३ ॥
కాని ద్రోణపుత్రుడు చెప్పిన ఆ భయంకరమైన, అప్రియమైన మాటను విని, రాజులలో వృషభుడైన దుర్యోధనుడు దానిని చెప్పలేకపోయాడు.
7.194.34
भिन्ना नौरिव ते पुत्रो मग्नः शोकमहार्णवे ।
बाष्पेणापिहितो दृष्ट्वा द्रोणपुत्रं रथे स्थितम् ॥ ७.१९४.३४ ॥
విరిగిన పడవలా నీ కుమారుడు శోకమహాసముద్రంలో మునిగిపోయాడు. రథంపై నిలిచిన ద్రోణపుత్రుడిని చూసి, కన్నీటితో కప్పబడినవాడై ఉన్నాడు.
7.194.35
ततः शारद्वतं राजा सव्रीडमिदमब्रवीत् ।
शंसात्र भद्रं ते सर्वं यथा सैन्यमिदं द्रुतम् ॥ ७.१९४.३५ ॥
అప్పుడు రాజు సిగ్గుతో శారద్వతుడితో (కృపుడితో) ఇలా అన్నాడు, 'ఇక్కడ అంతా చెప్పు, నీకు శుభం కలుగుగాక, ఈ సేన ఇంత త్వరగా ఎలా నశించిందో.'
7.194.36
अथ शारद्वतो राजन्नार्तिमार्च्छन्पुनःपुनः ।
शशंस द्रोणपुत्राय यथा द्रोणो निपातितः ॥ ७.१९४.३६ ॥
అప్పుడు ఓ రాజా, శారద్వతుడు (కృపుడు) మళ్లీ మళ్లీ బాధపడుతూ, ద్రోణుడు ఎలా కూలిపోయాడో ద్రోణపుత్రుడికి చెప్పాడు.
7.194.37
वयं द्रोणं पुरस्कृत्य पृथिव्यां प्रवरं रथम् ।
प्रावर्तयाम सङ्ग्रामं पाञ्चालैरेव केवलम् ॥ ७.१९४.३७ ॥
భూమిపై శ్రేష్ఠ రథికుడైన ద్రోణుని ముందుంచి, మేము కేవలం పాంచాలులతోనే యుద్ధాన్ని ప్రారంభించాము.
7.194.38
ततः प्रवृत्ते सङ्ग्रमे विमिश्राः कुरुसोमकाः ।
अन्योन्यमभिगर्जन्तः शस्त्रैर्देहानपातयन् ॥ ७.१९४.३८ ॥
అప్పుడు యుద్ధం ప్రారంభమవగా కురులు, సోమకులు కలసిపోయారు; ఒకరినొకరు గర్జిస్తూ ఆయుధాలతో దేహాలను పడగొట్టారు.
7.194.39
वर्तमाने तथा युद्धे क्षीयमाणेषु संयुगे ।
धार्तराष्ट्रेषु सङ्क्रुद्धः पिता तेऽस्त्रमुदैरयत् ॥ ७.१९४.३९ ॥
ఇలా యుద్ధం సాగుతుండగా, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు యుద్ధంలో నశిస్తుండగా, మీ తండ్రి కోపంతో అస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
7.194.40
ततो द्रोणो ब्राह्ममस्त्रं विकुर्वाणो नरर्षभः ।
व्यहनच्छात्रवान्भल्लैः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१९४.४० ॥
అప్పుడు నరశ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడు బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రకటించి, భల్లాలతో శత్రువులను వందలు, వేలుగా కూల్చాడు.
7.194.41
पाण्डवाः केकया मात्स्याः पाञ्चालाश्च विशेषतः ।
सङ्ख्ये द्रोणरथं प्राप्य व्यनशन्कालचोदिताः ॥ ७.१९४.४१ ॥
పాండవులు, కేకయులు, మత్స్యులు, ముఖ్యంగా పాంచాలులు యుద్ధంలో ద్రోణుని రథాన్ని చేరి, కాలప్రేరితులై నశించారు.
7.194.42
सहस्रं नरसिंहानां द्विसाहस्रं च दन्तिनाम् ।
द्रोणो ब्रह्मास्त्रयोगेन प्रेषयामास मृत्यवे ॥ ७.१९४.४२ ॥
ద్రోణుడు బ్రహ్మాస్త్ర ప్రయోగంతో వెయ్యి నరసింహులను, రెండు వేల ఏనుగులను మృత్యువుకు పంపాడు.
7.194.43
आकर्णपलितश्यामो वयसाऽशीतिपञ्चकः ।
रणे पर्यचरद्द्रोणो वृद्धः षोडशवर्षवत् ॥ ७.१९४.४३ ॥
చెవుల వరకు తెల్లబడిన జుట్టు, ఎనభై ఐదేళ్ల వయసున్న ద్రోణుడు యుద్ధంలో పదహారేళ్ల యువకునిలా తిరిగాడు.
7.194.44
क्लिश्यमानेषु सैन्येषु वध्यमानेषु राजसु ।
अमर्षवशमापन्नाः पाञ्चाला विमुखाऽभवन् ॥ ७.१९४.४४ ॥
సేనలు బాధింపబడి, రాజులు వధింపబడుతుండగా, కోపవశులైన పాంచాలులు వెనుదిరిగారు.
7.194.45
तेषु किञ्चित्प्रभग्नेषु विमुखेषु सपत्नजित् ।
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणो बभूवार्क इवोदितः ॥ ७.१९४.४५ ॥
వారిలో కొందరు చెదిరి వెనుదిరిగినప్పుడు, శత్రుజిత్తు ద్రోణుడు దివ్యాస్త్రాన్ని ప్రదర్శిస్తూ ఉదయించిన సూర్యునిలా ప్రకాశించాడు.
7.194.46
स मध्यं प्राप्य पाण्डूनां शररश्मिः प्रतापवान् ।
मध्यं गत इवादित्यो दुष्प्रेक्ष्यस्ते पिताऽभवत् ॥ ७.१९४.४६ ॥
అతడు పాండవుల మధ్యకు చేరి, బాణాలే కిరణాలుగా కలిగిన ప్రతాపవంతుడైన ద్రోణుడు, మధ్యాహ్నానికి చేరిన సూర్యునిలా వారికి చూడలేని తండ్రి అయ్యాడు.
7.194.47
ते दह्यमाना द्रोणेन सूर्येणेव विराजता ।
दग्धवीर्या निरुत्साहा बभूवुर्गतचेतसाः ॥ ७.१९४.४७ ॥
సూర్యునిలా ప్రకాశించే ద్రోణునిచే దహింపబడినవారై, వారి పరాక్రమం దగ్ధమై, ఉత్సాహం కోల్పోయి, స్పృహ తప్పినవారయ్యారు.
7.194.48
तान्दृष्ट्वा पीडितान्बाणैर्द्रोणेन मधुसूदनः ।
जयैषी पाण्डुपुत्राणामिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.१९४.४८ ॥
ద్రోణుని బాణాలచే పీడితులైన వారిని చూచి, పాండుపుత్రుల విజయాన్ని కోరిన మధుసూదనుడు ఈ మాట పలికాడు.
7.194.49
नैष जातु नरैः शक्यो जेतुं शस्त्रभृतां वरः ।
अपि वृत्रहणा सङ्ख्ये रथयूथपयूथपः ॥ ७.१९४.४९ ॥
ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన ఇతనిని మనుషులు ఎప్పటికీ జయించలేరు; యుద్ధంలో వృత్రుని సంహరించినవాడైన ఇంద్రుడు కూడా రథయూథాల అధిపతిని జయించలేడు.
7.194.50
ते यूयं धर्ममुत्सृज्य जयं रक्षत पाण्डवाः ।
यथा वः संयुगे सर्वान्न हन्याद्रुक्मवाहनः ॥ ७.१९४.५० ॥
పాండవులారా! ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టి విజయాన్ని కాపాడుకోండి; బంగారు రథుడు యుద్ధంలో మిమ్మల్ని అందరినీ చంపకుండా ఉండేలా.
7.194.51
अश्वत्थाम्नि हते नैष युध्येदिति मतिर्मम ।
हतं तं संयुगे कश्चिदाख्यात्वस्मै मृषा नरः ॥ ७.१९४.५१ ॥
అశ్వత్థాముడు చంపబడితే ఇతడు యుద్ధం చేయడు అని నా అభిప్రాయం. యుద్ధంలో అతడు చంపబడ్డాడని ఎవరో ఒకరు ఇతనికి అబద్ధం చెప్పాలి.
7.194.52
एतन्नारोचयद्वाक्यं कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
अरोचयंस्तु सर्वेऽन्ये कृच्छ्रेण तु युधिष्ठिरः ॥ ७.१९४.५२ ॥
కుంతీపుత్రుడు ధనంజయుడు ఈ మాటను అంగీకరించలేదు; ఇతరులందరూ అంగీకరించారు, కానీ యుధిష్ఠిరుడు కష్టంతో ఒప్పుకున్నాడు.
7.194.53
भीमसेनस्तु सव्रीडमब्रवीत्पितरं तव ।
अश्वत्थामा हत इति तं नाबुध्यत ते पिता ॥ ७.१९४.५३ ॥
కానీ భీమసేనుడు సిగ్గుతో నీ తండ్రితో "అశ్వత్థాముడు చంపబడ్డాడు" అని చెప్పాడు; నీ తండ్రి దానిని గ్రహించలేదు.
7.194.54
स शङ्कमानस्तन्मिथ्या धर्मराजमपृच्छत ।
हतं वाऽप्यहतं वाऽऽजौ त्वां पिता पुत्रवत्सलः ॥ ७.१९४.५४ ॥
అది అబద్ధమని అనుమానించి అతడు ధర్మరాజును అడిగాడు—"యుద్ధంలో అతడు చంపబడ్డాడా, లేదా?" కుమారునిపై ప్రేమగల తండ్రి నిన్ను అడిగాడు.
7.194.55
तमतथ्यभये मग्नो जये सक्तो युधिष्ठिरः ।
अश्वत्थामानमायोधे हतं दृष्ट्वा महागजम् ॥ ७.१९४.५५ ॥
అసత్యభయంలో మునిగి, విజయాసక్తుడైన యుధిష్ఠిరుడు, యుద్ధంలో మహాగజమైన అశ్వత్థామను హతుడుగా చూసి.
7.194.56
भीमेन गिरिवर्ष्माणं मालवस्येन्द्रवर्मणः ।
उपसृत्य तदा द्रोणमुच्चैरिदमुवाच ह ॥ ७.१९४.५६ ॥
భీముడు చంపిన పర్వతాకార మాళవరాజు ఇంద్రవర్మ దగ్గరకు వెళ్లి, అప్పుడు ద్రోణునితో ఎత్తుగా ఇలా అన్నాడు.
7.194.57
यस्यार्थे शस्त्रमादत्से यमवेक्ष्य च जीवसि ।
पुत्रस्ते दयितो नित्यं सोश्वत्थामा निपातितः ॥ ७.१९४.५७ ॥
ఎవరికోసం ఆయుధం పడతారో, ఎవరిని చూసి జీవిస్తారో, మీ ఆ ఎల్లప్పుడూ ప్రియమైన కుమారుడు అశ్వత్థాముడు పడగొట్టబడ్డాడు.
7.194.58
शेते विनिहतो भूमौ वने सिंहशिशुर्यथा ॥ ७.१९४.५८ ॥
అడవిలో సింహపు పిల్లలా నేలపై హతుడై పడి ఉన్నాడు.
7.194.59
जानन्नप्यनृतस्याथ दोषान्स द्विजसत्तमम् ।
अव्यक्तमब्रवीद्राजा हतः कुञ्जर इत्युत ॥ ७.१९४.५९ ॥
అసత్యదోషాలు తెలిసినా, ఆ ద్విజశ్రేష్ఠునితో రాజు అస్పష్టంగా 'ఏనుగు చంపబడింది' అన్నాడు.
7.194.60
स त्वां निहतमाक्रन्दे श्रुत्वा सन्तापतापितः ।
नियम्य दिव्यान्यस्त्राणि नायुध्यत यथा पुरा ॥ ७.१९४.६० ॥
మీరు హతమయ్యారని ఆర్తనాదంలో విని, సంతాపంతో బాధపడి, దివ్యాస్త్రాలను నియంత్రించి, ముందులా యుద్ధం చేయలేదు.
7.194.61
तं दृष्ट्वा परमोद्विग्नं शोकातुरमचेतसम् ।
पाञ्चालराजस्य सुतः क्रुरकर्मा समाद्रवत् ॥ ७.१९४.६१ ॥
అతడు అత్యంత కలతచెంది, శోకంతో బాధపడి, చైతన్యం కోల్పోయి ఉండటం చూసి, పాంచాల రాజు కుమారుడు క్రూరకర్ముడై అతనిపైకి దూకాడు.
7.194.62
तं दृष्ट्वा परमोद्विग्नं शोकातुरमचेतसम् ।
दिव्यान्यस्त्राण्यथोत्सृज्य रणे प्रायमुपाविशत् ॥ ७.१९४.६२ ॥
అతడు అత్యంత కలతచెంది, శోకంతో బాధపడి, చైతన్యం కోల్పోయి ఉండటం చూసి, అతడు దివ్యాస్త్రాలను విడిచిపెట్టి యుద్ధభూమిలో ప్రాయోపవేశం కోసం కూర్చున్నాడు.
7.194.63
ततोऽस्य केशान्सव्येन गृहीत्वा पाणिना तदा ।
पार्षतः क्रोशमानानां वीराणामच्छिनच्छिरः ॥ ७.१९४.६३ ॥
అప్పుడు పార్షతుడు ఎడమ చేతితో అతని జుట్టు పట్టుకొని, కేకలు వేస్తున్న వీరుల ముందే అతని తలను నరికాడు.
7.194.64
न हन्तव्यो न हन्तव्य इति ते सर्वतोऽब्रुवन् ।
तथैव चार्जुनो वाहादवरुह्यैनमाद्रवत् ॥ ७.१९४.६४ ॥
'వీడిని చంపవద్దు, చంపవద్దు' అని వారందరూ చుట్టుపక్కల నుండి అన్నారు; అలాగే అర్జునుడు కూడా రథం దిగి అతనిపైకి దూకాడు.
7.194.65
उद्यम्य त्वरितो बाहुं ब्रुवाणश्च पुनःपुनः ।
जीवन्तमानयाचार्यं मावधीरिति धर्मवित् ॥ ७.१९४.६५ ॥
ధర్మజ్ఞుడు చేయి పైకెత్తి, వేగంగా, మళ్లీ మళ్లీ 'ఆచార్యుడిని సజీవంగా తీసుకురండి, ఆయనను చంపవద్దు' అని అన్నాడు.
7.194.66
तथा निवार्यमाणेन कौरवैरर्जुनेन च ।
हत एव नृशंसेन पिता तव नरर्षभ ॥ ७.१९४.६६ ॥
కౌరవులు మరియు అర్జునుడు అడ్డుకుంటున్నప్పటికీ, ఓ నరశ్రేష్ఠుడా, ఆ క్రూరుడు నీ తండ్రిని చంపేశాడు.
7.194.67
सैनिकाश्च ततः सर्वे प्राद्रवन्त भयार्दिताः ।
वयं चापि निरुत्साहा हते पितरि तेऽनघ ॥ ७.१९४.६७ ॥
అప్పుడు సైనికులందరూ భయంతో పీడితులై పారిపోయారు; ఓ పాపరహితుడా, నీ తండ్రి హతుడవగా మేమూ ఉత్సాహం కోల్పోయాము.
7.194.68
तच्छ्रुत्वा द्रोणपुत्रस्तु निधनं पितुराहवे ।
क्रोधमाहारयत्तीव्रं दण्डाहत इवोरगः ॥ ७.१९४.६८ ॥
యుద్ధంలో తండ్రి మరణం విని ద్రోణుని కుమారుడు కర్రతో కొట్టబడిన పామువలె తీవ్ర కోపాన్ని పొందాడు.
7.194.69
ततः क्रुद्धो रणे द्रौणिर्भृशं जज्वाल मारिष ।
यथेन्धनं महत्प्राप्य प्राज्वलद्धव्यवाहनः ॥ ७.१९४.६९ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో కోపించిన ద్రోణపుత్రుడు ఎంతో మండిపడ్డాడు; ఓ మారిష, గొప్ప ఇంధనం పొందిన అగ్ని వలె.
7.194.70
तलं तलेन निष्पिष्य दन्तैर्दन्तानुपास्पृशत् ।
निःश्वसन्नुरगो यद्वल्लोहिताक्षोऽभवत्तदा ॥ ७.१९४.७० ॥
అరచేతిని అరచేతితో నొక్కి, పళ్ళతో పళ్ళను తాకుతూ, నిట్టూర్చే పాములా అప్పుడు ఎర్రని కన్నులవాడయ్యాడు.