महाभारत · अध्याय 7.194
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.194.1
ततो द्रोणे हते राजन्कुरवः शस्त्रपीडिताः ।
हतप्रवीरा विध्वस्ता भृशं शोकपरायणाः ॥ ७.१९४.१ ॥
राजन्, द्रोण मारला गेल्यावर कौरव शस्त्रांनी पीडित झाले. त्यांचे प्रमुख वीर मारले गेले; ते पूर्णपणे विखुरले गेले आणि अत्यंत शोकात बुडाले.
7.194.2
उदीर्णांश्च परान्दृष्ट्वा हर्षमाणान्पुनः पुनः ।
अश्रुपूर्णेक्षणास्त्रस्ता दीनास्त्वासन्विशाम्पते ॥ ७.१९४.२ ॥
शत्रू वारंवार उल्हासित आणि आनंदित होताना पाहून, हे प्रजापते, अश्रूंनी भरलेल्या डोळ्यांनी ते भयभीत आणि दीन झाले.
7.194.3
विचेतसो हतोत्साहाः कश्मलाभिहतौजसः ।
आर्तस्वरेण महता पुत्रं ते पर्यवारयन् ॥ ७.१९४.३ ॥
गोंधळलेले, उत्साह गमावलेले, मूर्च्छेने सामर्थ्य गमावलेले, त्यांनी आर्त स्वराने तुमच्या पुत्राला वेढले.
7.194.4
वेषण्णवदना दीना वीक्षमाणा दिशो दश ।
अश्रुकण्ठा यथा दैत्या हिरण्याक्षे पुरा हते ॥ ७.१९४.४ ॥
म्लान मुखांनी, दीनपणे दहा दिशांकडे पाहत, अश्रूंनी दाटलेल्या गळ्याने, पूर्वी हिरण्याक्ष मारला गेल्यावर दैत्य जसे झाले होते तसे.
7.194.5
स तैः परिवृतो राजा त्रस्तैः क्षुद्रमृगैरिव ।
अशक्नुवन्नवस्थातुमपायात्तनयस्तव ॥ ७.१९४.५ ॥
घाबरलेल्या त्यांच्याने वेढलेला तो राजा, लहान हरणांप्रमाणे उभा राहू शकला नाही, आणि तुमचा पुत्र पळून गेला.
7.194.6
क्षुत्पिपासापरिम्लानास्ते योधास्तव भारत ।
आदित्येनेव सन्तप्ता भृशं विमनसोऽभवन् ॥ ७.१९४.६ ॥
हे भारता, भूक-तहानीने म्लान झालेले तुमचे ते योद्धे, सूर्याने तापल्यासारखे, अत्यंत खिन्न झाले.
7.194.7
भास्करस्येव पतनं समुद्रस्येव शोषणम् ।
विपर्यासं यथा मेरोर्वासवस्येव निर्जयम् ॥ ७.१९४.७ ॥
सूर्य पडावा, समुद्र आटावा, मेरू उलटावा, इंद्राचा पराजय व्हावा अशासारखे ते होते.
7.194.8
अप्रेक्षणीयं तद्दृष्ट्वा भारद्वाजस्य पातनम् ।
त्रस्तरूपतरा राजन्कौरवाः प्राद्रवन्भयात् ॥ ७.१९४.८ ॥
हे राजा, भारद्वाजाचे पतन पाहवत नव्हते; कौरव भयाने पळून गेले.
7.194.9
गान्धारराजः शकुनिस्त्रस्तस्त्रस्ततरैः सह ।
हतं रुक्मरथं श्रुत्वा प्राद्रवत्सहितो रथैः ॥ ७.१९४.९ ॥
गांधारराजा शकुनी भयभीत झाला; अतिशय त्रस्त झालेल्या योद्ध्यांसह, रुक्मरथ मारला गेला हे ऐकून रथांसह पळाला.
7.194.10
वरूथिनीं वेगवतीं विद्रुतां सपताकिनीम् ।
परिगृह्य महासेनां सूतपुत्रोऽपयाद्भयात् ॥ ७.१९४.१० ॥
वेगाने पळणारी, पताकांनी युक्त ती महासेना एकत्र करून सूतपुत्र भयाने मागे फिरला.
7.194.11
रथनागाश्वकलिलां पुरस्कृत्य तु वाहिनीम् ।
मद्राणामीश्वरः शल्यो वीक्षमाणोऽपयाद्भयात् ॥ ७.१९४.११ ॥
रथ, हत्ती, घोड्यांनी भरलेल्या सेनेला पुढे करून, मद्रांचा स्वामी शल्य चोहीकडे पाहत भयाने मागे फिरला.
7.194.12
हतप्रवीरैर्भूयिष्ठैर्ध्वजैर्बहुपताकिभिः ।
वृतः शारद्वतोऽगच्छत्कष्टङ्कष्टमिति ब्रुवन् ॥ ७.१९४.१२ ॥
मारल्या गेलेल्या वीरांच्या अनेक ध्वजांनी आणि पताकांनी वेढलेला शारद्वत (कृप) "कष्ट, कष्ट" असे म्हणत पुढे गेला.
7.194.13
भोजनीकेन शिष्टेन कलिङ्गारट्टबाह्लिकैः ।
कृतवर्मा वृतो राजन्प्रायात्सुजवनैर्हयैः ॥ ७.१९४.१३ ॥
हे राजा, भोजांच्या उरलेल्या सैन्यासह आणि कलिंग, आरट्ट व बाह्लिकांनी वेढलेला कृतवर्मा वेगवान घोड्यांसह पुढे गेला.
7.194.14
पदातिगणसंयुक्तस्त्रस्तो राजन्भयार्दितः ।
उलूकः प्राद्रवत्तत्र दृष्ट्वा द्रोणं निपातितम् ॥ ७.१९४.१४ ॥
हे राजा, पायदळाच्या तुकडीसह असलेला, भयाने पीडित व भयभीत उलूक तेथे द्रोण पाडलेला पाहून पळून गेला.
7.194.15
दर्शनीयो युवा चैव शौर्येण कृतलक्षणः ।
दुःशासनो भृशोद्विग्नः प्राद्रवद्गजसंवृतः ॥ ७.१९४.१५ ॥
देखणा, तरुण आणि शौर्याने ओळखला जाणारा दुःशासन अत्यंत व्याकूळ होऊन हत्तींनी वेढलेला पळून गेला.
7.194.16
रथानामयुतं गृह्य त्रिसाहस्रं च दन्तिनाम् ।
वृषसेनो ययौ तूर्णं दृष्ट्वा द्रोणं निपातितम् ॥ ७.१९४.१६ ॥
दहा हजार रथ आणि तीन हजार हत्ती घेऊन, द्रोण पाडलेला पाहून वृषसेन त्वरेने गेला.
7.194.17
गजाश्वरथसंयुक्तो वृतश्चैव पदातिभिः ।
दुर्योधनो महाराज प्रायात्तत्र महारथः ॥ ७.१९४.१७ ॥
हे महाराज, हत्ती, घोडे व रथांनी युक्त आणि पायदळाने वेढलेला महारथी दुर्योधन तेथे गेला.
7.194.18
संशप्तकगणाद्गृह्य हतशेषान्किरीटिना ।
सुशर्मा प्राद्रावद्राजन्दृष्ट्वा द्रोणं निपातितम् ॥ ७.१९४.१८ ॥
किरीटीने (अर्जुनाने) मारले न गेलेल्या संशप्तकांच्या गटातील उरलेल्यांना घेऊन, हे राजा, द्रोण पाडलेला पाहून सुशर्मा पळून गेला.
7.194.19
गजान्रथान्समारुह्य व्युदस्य च हयाञ्जनाः ।
प्राद्रवन्सर्वतः सङ्ख्ये दृष्ट्वा रुक्मरथं हतम् ॥ ७.१९४.१९ ॥
हत्ती व रथांवर चढून, घोडे सोडून, युद्धात सर्वत्र लोक पळाले, सुवर्णरथ निहत झालेला पाहून.
7.194.20
त्वरयन्तः पितॄनन्ये भ्रातॄनन्येऽथ मातुलान् ।
पुत्रानन्ये वयस्यांश्च प्राद्रवन्कुरवस्तदा ॥ ७.१९४.२० ॥
कोणी पित्यांना, कोणी बंधूंना, कोणी मामांना, कोणी पुत्र व मित्रांना घाईने नेत असता तेव्हा कौरव पळाले.
7.194.21
चोदयन्तश्च सैन्यानि स्वस्त्रीयांश्च तथाऽपरे ।
सम्बन्धिनस्तथाऽन्ये च प्राद्रवन्त दिशो दश ॥ ७.१९४.२१ ॥
सैन्यांना आणि बहिणीच्या पुत्रांना प्रोत्साहित करत, इतर नातेवाईक दहा दिशांना पळाले.
7.194.22
प्रकीर्णकेशा विध्वस्ता न द्वावेकत्र धावतः ।
नेदमस्तीति मन्वाना हतोत्साहा हतौजसः ॥ ७.१९४.२२ ॥
विस्कटलेल्या केसांनी, विखुरलेले, दोघे एकत्र न पळता, 'हे नाही' असे मानत, उत्साह व ओज गमावलेले.
7.194.23
उत्सृज्य कवचानन्ये प्राद्रवंस्तावका विभो ।
अन्योन्यं ते समाक्रोशन्यैनिका भरतर्षभ ॥ ७.१९४.२३ ॥
चिलखते टाकून इतर पळाले, हे प्रभो, आपले लोक. ते एकमेकांना भ्याड म्हणून निंदू लागले, हे भरतश्रेष्ठा.
7.194.24
तिष्ठतिष्ठेति न च ते स्वयं तत्रावतस्थिरे ।
धुर्यानुन्मुच्य च रथाद्धतसूतात्स्वलङ्कृतान्।
अधिरुह्य हयान्योधाः क्षिप्रं पद्भिरचोदयन् ॥ ७.१९४.२४ ॥
'थांबा, थांबा' म्हटले तरी ते स्वतः तेथे थांबले नाहीत. सारथी मारले गेलेल्या रथांवरील सुशोभित धुरी-घोडे सोडून योद्धे घोड्यांवर चढून वेगाने, पायीही पळाले.
7.194.25
द्रमाणे तथा सैन्ये त्रस्तरूपे हतौजसि ।
प्रतिस्रोत इव ग्राहो द्रोणपुत्रः परानियात् ॥ ७.१९४.२५ ॥
सैन्य असे पळत असताना, भयभीत रूपाने, ओज हरवलेले असताना, द्रोणपुत्र प्रवाहाच्या विरुद्ध जाणाऱ्या मगरीप्रमाणे शत्रूंवर चालून गेला.
7.194.26
तस्यासीत्सुमहद्युद्धं शिखण्डिप्रमुखैर्गणैः ।
प्रभद्रकैश्च पाञ्चालैश्चेदिभिश्च सकेकयैः ॥ ७.१९४.२६ ॥
शिखंडी प्रमुख गण, प्रभद्रक, पांचाल, चेदी आणि केकय यांच्याशी त्याचे अत्यंत महान युद्ध झाले.
7.194.27
हत्वा बहुविधाः सेनाः पाण्डूनां युद्धदुर्मदः ।
कथञ्चित्सङ्कटान्मुक्तो मत्तद्विरदविक्रमः ॥ ७.१९४.२७ ॥
पांडवांच्या अनेक प्रकारच्या सेना मारून, युद्धात उन्मत्त होऊन, मत्त हत्तीच्या पराक्रमाने तो कसाबसा संकटातून सुटला.
7.194.28
द्रवमाणं बलं दृष्ट्वा पलायनकृतक्षणम् ।
दुर्योधनं समासाद्य द्रोणपुत्रोऽब्रवीदिदम् ॥ ७.१९४.२८ ॥
सैन्य पळत असलेले आणि पळण्याच्या तयारीत असलेले पाहून, द्रोणपुत्र दुर्योधनाजवळ येऊन हे म्हणाला.
7.194.29
किमियं द्रवते सेना त्रस्तरूपेव भारत ।
द्रवमाणां च राजेन्द्र नावस्थापयसे रणे ॥ ७.१९४.२९ ॥
हे भारता, हे सैन्य भीतीने बदललेल्या रूपाप्रमाणे का पळत आहे? हे राजेंद्रा, पळणाऱ्या सैन्याला तू युद्धात का थांबवत नाहीस?
7.194.30
त्वं चापि न यथा पूर्वं प्रकृतिस्थो नराधिप ।
कर्णप्रभृतयश्चेमे नावतिष्ठन्ति पार्थिव ॥ ७.१९४.३० ॥
हे नराधिपा, तूही पूर्वीसारखा स्वस्थ स्थितीत नाहीस; हे पार्थिवा, कर्ण इत्यादी हे देखील स्थिर उभे राहत नाहीत.
7.194.31
अन्येष्वपि च युद्धेषु नैव सेनाऽद्रवत्तदा ।
कच्चित्क्षेमं महाबाहो तव सैन्यस्य भारत ॥ ७.१९४.३१ ॥
हे महाबाहो भारता, इतर युद्धांतही तेव्हा तुमची सेना असे पळाली नव्हती. तुमच्या सैन्याचे कल्याण आहे ना?
7.194.32
कस्पिन्निदं हते राजन्रथसिंहे बलं तव ।
एतामवस्थां संप्राप्तं तन्ममाचक्ष्व कौरव ॥ ७.१९४.३२ ॥
हे राजा, कोणत्या रथसिंहाच्या वधानंतर तुमची सेना या अवस्थेला पोहोचली? हे कौरवा, ते मला सांगा.
7.194.33
तत्तु दुर्योधनः श्रुत्वा द्रोणपुत्रस्य भाषितम् ।
घोरमप्रियमाख्यातुं नाशक्नोत्पार्थिवर्षभः ॥ ७.१९४.३३ ॥
पण द्रोणपुत्राचे ते भयंकर आणि अप्रिय बोलणे ऐकून राजांमधील वृषभ दुर्योधन ते सांगू शकला नाही.
7.194.34
भिन्ना नौरिव ते पुत्रो मग्नः शोकमहार्णवे ।
बाष्पेणापिहितो दृष्ट्वा द्रोणपुत्रं रथे स्थितम् ॥ ७.१९४.३४ ॥
तुटलेल्या नावेप्रमाणे तुमचा पुत्र शोकसागरात बुडाला. रथावर उभा असलेला द्रोणपुत्र पाहून तो अश्रूंनी व्याप्त झाला.
7.194.35
ततः शारद्वतं राजा सव्रीडमिदमब्रवीत् ।
शंसात्र भद्रं ते सर्वं यथा सैन्यमिदं द्रुतम् ॥ ७.१९४.३५ ॥
मग राजा लज्जेने शारद्वताला (कृपाला) असे म्हणाला, 'येथे सर्व सांग, तुझे कल्याण होवो, हे सैन्य इतके लवकर कसे नष्ट झाले ते.'
7.194.36
अथ शारद्वतो राजन्नार्तिमार्च्छन्पुनःपुनः ।
शशंस द्रोणपुत्राय यथा द्रोणो निपातितः ॥ ७.१९४.३६ ॥
मग हे राजा, शारद्वत (कृप) वारंवार पीडेने व्याकुळ होत द्रोणपुत्राला द्रोण कसे पडले ते सांगू लागला.
7.194.37
वयं द्रोणं पुरस्कृत्य पृथिव्यां प्रवरं रथम् ।
प्रावर्तयाम सङ्ग्रामं पाञ्चालैरेव केवलम् ॥ ७.१९४.३७ ॥
पृथ्वीवरील श्रेष्ठ रथी द्रोणाला पुढे करून आम्ही केवळ पांचालांशीच युद्ध सुरू केले.
7.194.38
ततः प्रवृत्ते सङ्ग्रमे विमिश्राः कुरुसोमकाः ।
अन्योन्यमभिगर्जन्तः शस्त्रैर्देहानपातयन् ॥ ७.१९४.३८ ॥
युद्ध सुरू झाल्यावर कुरू आणि सोमक एकमेकांत मिसळले; एकमेकांवर गर्जना करत शस्त्रांनी देह पाडू लागले.
7.194.39
वर्तमाने तथा युद्धे क्षीयमाणेषु संयुगे ।
धार्तराष्ट्रेषु सङ्क्रुद्धः पिता तेऽस्त्रमुदैरयत् ॥ ७.१९४.३९ ॥
असे युद्ध चालू असताना, संग्रामात धृतराष्ट्राचे पुत्र नष्ट होत असताना, तुमचे पिता क्रुद्ध होऊन अस्त्र सोडले.
7.194.40
ततो द्रोणो ब्राह्ममस्त्रं विकुर्वाणो नरर्षभः ।
व्यहनच्छात्रवान्भल्लैः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१९४.४० ॥
तेव्हा नरश्रेष्ठ द्रोणाने ब्रह्मास्त्र प्रकट करून भल्लांनी शत्रूंना शेकडो आणि हजारोंच्या संख्येने पाडले.
7.194.41
पाण्डवाः केकया मात्स्याः पाञ्चालाश्च विशेषतः ।
सङ्ख्ये द्रोणरथं प्राप्य व्यनशन्कालचोदिताः ॥ ७.१९४.४१ ॥
पांडव, केकय, मत्स्य आणि विशेषतः पांचाल युद्धात द्रोणाच्या रथाजवळ येऊन कालप्रेरित होऊन नष्ट झाले.
7.194.42
सहस्रं नरसिंहानां द्विसाहस्रं च दन्तिनाम् ।
द्रोणो ब्रह्मास्त्रयोगेन प्रेषयामास मृत्यवे ॥ ७.१९४.४२ ॥
द्रोणाने ब्रह्मास्त्राच्या प्रयोगाने हजार नरसिंहांना आणि दोन हजार हत्तींना मृत्यूकडे पाठवले.
7.194.43
आकर्णपलितश्यामो वयसाऽशीतिपञ्चकः ।
रणे पर्यचरद्द्रोणो वृद्धः षोडशवर्षवत् ॥ ७.१९४.४३ ॥
कानापर्यंत पांढऱ्या केसांचे, वयाने पंचाऐंशी वर्षांचे द्रोण युद्धात सोळा वर्षांच्या तरुणासारखे फिरत होते.
7.194.44
क्लिश्यमानेषु सैन्येषु वध्यमानेषु राजसु ।
अमर्षवशमापन्नाः पाञ्चाला विमुखाऽभवन् ॥ ७.१९४.४४ ॥
सैन्ये पीडली जात असता आणि राजे मारले जात असता, क्रोधाच्या अधीन झालेले पांचाल माघारी फिरले.
7.194.45
तेषु किञ्चित्प्रभग्नेषु विमुखेषु सपत्नजित् ।
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणो बभूवार्क इवोदितः ॥ ७.१९४.४५ ॥
त्यांपैकी काही पराभूत होऊन माघारी फिरल्यावर, शत्रुजित द्रोण दिव्य अस्त्र प्रकट करत उगवत्या सूर्यासारखे झाले.
7.194.46
स मध्यं प्राप्य पाण्डूनां शररश्मिः प्रतापवान् ।
मध्यं गत इवादित्यो दुष्प्रेक्ष्यस्ते पिताऽभवत् ॥ ७.१९४.४६ ॥
पांडवांच्या मध्यभागी पोहोचून, बाणरूपी किरणांचे प्रतापी द्रोण, मध्यान्हीच्या सूर्यासारखे त्यांच्यासाठी डोळे न लागणारे पिता झाले.
7.194.47
ते दह्यमाना द्रोणेन सूर्येणेव विराजता ।
दग्धवीर्या निरुत्साहा बभूवुर्गतचेतसाः ॥ ७.१९४.४७ ॥
सूर्यासारख्या तेजस्वी द्रोणांनी जाळलेले ते, पराक्रम भस्म होऊन, उत्साहहीन आणि शुद्धी हरपलेले झाले.
7.194.48
तान्दृष्ट्वा पीडितान्बाणैर्द्रोणेन मधुसूदनः ।
जयैषी पाण्डुपुत्राणामिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.१९४.४८ ॥
द्रोणांच्या बाणांनी पीडलेल्या त्यांना पाहून, पांडुपुत्रांच्या विजयाची इच्छा करणारे मधुसूदन हे वचन बोलले.
7.194.49
नैष जातु नरैः शक्यो जेतुं शस्त्रभृतां वरः ।
अपि वृत्रहणा सङ्ख्ये रथयूथपयूथपः ॥ ७.१९४.४९ ॥
शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या याला मनुष्य कधीही जिंकू शकणार नाहीत; युद्धात वृत्रहंता इंद्रालाही रथयूथांच्या यूथपतीला जिंकता येणार नाही.
7.194.50
ते यूयं धर्ममुत्सृज्य जयं रक्षत पाण्डवाः ।
यथा वः संयुगे सर्वान्न हन्याद्रुक्मवाहनः ॥ ७.१९४.५० ॥
हे पांडवांनो, धर्माचा त्याग करून विजयाचे रक्षण करा; जेणेकरून सोन्याच्या रथावर आरूढ असलेला युद्धात तुम्हां सर्वांना मारू नये.
7.194.51
अश्वत्थाम्नि हते नैष युध्येदिति मतिर्मम ।
हतं तं संयुगे कश्चिदाख्यात्वस्मै मृषा नरः ॥ ७.१९४.५१ ॥
अश्वत्थामा मारला गेला तर हा युद्ध करणार नाही असे माझे मत आहे. युद्धात तो मारला गेला असे कोणा माणसाने त्याला खोटे सांगावे.
7.194.52
एतन्नारोचयद्वाक्यं कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
अरोचयंस्तु सर्वेऽन्ये कृच्छ्रेण तु युधिष्ठिरः ॥ ७.१९४.५२ ॥
कुंतीपुत्र धनंजयाने हे वचन मान्य केले नाही; इतर सर्वांनी मान्य केले, परंतु युधिष्ठिराने मोठ्या कष्टाने संमती दिली.
7.194.53
भीमसेनस्तु सव्रीडमब्रवीत्पितरं तव ।
अश्वत्थामा हत इति तं नाबुध्यत ते पिता ॥ ७.१९४.५३ ॥
परंतु भीमसेनाने लाजेने तुझ्या पित्याला सांगितले, "अश्वत्थामा मारला गेला"; पण तुझ्या पित्याने ते ओळखले नाही.
7.194.54
स शङ्कमानस्तन्मिथ्या धर्मराजमपृच्छत ।
हतं वाऽप्यहतं वाऽऽजौ त्वां पिता पुत्रवत्सलः ॥ ७.१९४.५४ ॥
ते खोटे असेल अशी शंका घेऊन त्याने धर्मराजाला विचारले—"युद्धात तो मारला गेला आहे की नाही?" पुत्रप्रेमळ पित्याने तुला विचारले.
7.194.55
तमतथ्यभये मग्नो जये सक्तो युधिष्ठिरः ।
अश्वत्थामानमायोधे हतं दृष्ट्वा महागजम् ॥ ७.१९४.५५ ॥
असत्याच्या भयात बुडालेला आणि विजयात आसक्त असलेला युधिष्ठिर, युद्धात महागज अश्वत्थामा मारला गेलेला पाहून.
7.194.56
भीमेन गिरिवर्ष्माणं मालवस्येन्द्रवर्मणः ।
उपसृत्य तदा द्रोणमुच्चैरिदमुवाच ह ॥ ७.१९४.५६ ॥
भीमाने मारलेल्या पर्वतासारख्या देहाच्या मालवराज इंद्रवर्म्याजवळ जाऊन तेव्हा द्रोणांना मोठ्याने हे म्हटले.
7.194.57
यस्यार्थे शस्त्रमादत्से यमवेक्ष्य च जीवसि ।
पुत्रस्ते दयितो नित्यं सोश्वत्थामा निपातितः ॥ ७.१९४.५७ ॥
ज्याच्यासाठी आपण शस्त्र उचलता आणि ज्याला पाहून जगता, तो आपला नेहमी प्रिय पुत्र अश्वत्थामा पाडला गेला आहे.
7.194.58
शेते विनिहतो भूमौ वने सिंहशिशुर्यथा ॥ ७.१९४.५८ ॥
वनातील सिंहाच्या पिल्लासारखा तो भूमीवर मारला जाऊन पडला आहे.
7.194.59
जानन्नप्यनृतस्याथ दोषान्स द्विजसत्तमम् ।
अव्यक्तमब्रवीद्राजा हतः कुञ्जर इत्युत ॥ ७.१९४.५९ ॥
असत्याचे दोष जाणूनही राजाने त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला अस्पष्टपणे 'कुंजर मारला गेला' असे म्हटले.
7.194.60
स त्वां निहतमाक्रन्दे श्रुत्वा सन्तापतापितः ।
नियम्य दिव्यान्यस्त्राणि नायुध्यत यथा पुरा ॥ ७.१९४.६० ॥
तुम्ही मारले गेलात हे आक्रोशात ऐकून, संतापाने तप्त होऊन, दिव्य अस्त्रे आवरून, पूर्वीसारखे युद्ध केले नाही.
7.194.61
तं दृष्ट्वा परमोद्विग्नं शोकातुरमचेतसम् ।
पाञ्चालराजस्य सुतः क्रुरकर्मा समाद्रवत् ॥ ७.१९४.६१ ॥
त्याला अत्यंत व्याकुळ, शोकाने पीडित आणि बेशुद्ध पाहून पांचाल राजाचा क्रूरकर्मा पुत्र त्याच्यावर धावून गेला.
7.194.62
तं दृष्ट्वा परमोद्विग्नं शोकातुरमचेतसम् ।
दिव्यान्यस्त्राण्यथोत्सृज्य रणे प्रायमुपाविशत् ॥ ७.१९४.६२ ॥
त्याला अत्यंत व्याकुळ, शोकाने पीडित आणि बेशुद्ध पाहून त्याने दिव्य अस्त्रे टाकली आणि रणांगणावर प्रायोपवेशनासाठी बसला.
7.194.63
ततोऽस्य केशान्सव्येन गृहीत्वा पाणिना तदा ।
पार्षतः क्रोशमानानां वीराणामच्छिनच्छिरः ॥ ७.१९४.६३ ॥
तेव्हा पार्षताने डाव्या हाताने त्याचे केस धरून, आक्रोश करणाऱ्या वीरांसमोरच त्याचे मस्तक छाटले.
7.194.64
न हन्तव्यो न हन्तव्य इति ते सर्वतोऽब्रुवन् ।
तथैव चार्जुनो वाहादवरुह्यैनमाद्रवत् ॥ ७.१९४.६४ ॥
'याला मारू नका, मारू नका' असे ते सर्वत्रून म्हणाले; तसाच अर्जुनही रथातून उतरून त्याच्यावर धावून गेला.
7.194.65
उद्यम्य त्वरितो बाहुं ब्रुवाणश्च पुनःपुनः ।
जीवन्तमानयाचार्यं मावधीरिति धर्मवित् ॥ ७.१९४.६५ ॥
धर्मज्ञ असलेल्या त्याने त्वरेने हात उंचावून वारंवार म्हटले, 'आचार्यांना जिवंत आणा, त्यांना मारू नका.'
7.194.66
तथा निवार्यमाणेन कौरवैरर्जुनेन च ।
हत एव नृशंसेन पिता तव नरर्षभ ॥ ७.१९४.६६ ॥
कौरवांनी आणि अर्जुनाने अडवूनही, हे नरश्रेष्ठा, त्या क्रूराने तुझ्या पित्याला ठार मारलेच.
7.194.67
सैनिकाश्च ततः सर्वे प्राद्रवन्त भयार्दिताः ।
वयं चापि निरुत्साहा हते पितरि तेऽनघ ॥ ७.१९४.६७ ॥
तेव्हा सर्व सैनिक भयाने पीडित होऊन पळून गेले; हे निष्पाप, तुझे पिता मारले गेल्यावर आम्हीही उत्साहहीन झालो.
7.194.68
तच्छ्रुत्वा द्रोणपुत्रस्तु निधनं पितुराहवे ।
क्रोधमाहारयत्तीव्रं दण्डाहत इवोरगः ॥ ७.१९४.६८ ॥
रणांगणावर पित्याचा मृत्यू ऐकून द्रोणपुत्राने काठीने प्रहार झालेल्या सर्पाप्रमाणे तीव्र क्रोध धरला.
7.194.69
ततः क्रुद्धो रणे द्रौणिर्भृशं जज्वाल मारिष ।
यथेन्धनं महत्प्राप्य प्राज्वलद्धव्यवाहनः ॥ ७.१९४.६९ ॥
तेव्हा रणांगणात क्रुद्ध झालेला द्रोणपुत्र अत्यंत पेटला; हे मारिष, मोठे इंधन मिळालेल्या अग्नीप्रमाणे.
7.194.70
तलं तलेन निष्पिष्य दन्तैर्दन्तानुपास्पृशत् ।
निःश्वसन्नुरगो यद्वल्लोहिताक्षोऽभवत्तदा ॥ ७.१९४.७० ॥
तळहात तळहाताने दाबून, दातांनी दात दाबत, फुत्कारणाऱ्या सर्पाप्रमाणे तेव्हा तो लालभडक डोळ्यांचा झाला.