ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 7.194
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.194.1
ततो द्रोणे हते राजन्कुरवः शस्त्रपीडिताः ।
हतप्रवीरा विध्वस्ता भृशं शोकपरायणाः ॥ ७.१९४.१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଦ୍ରୋଣ ନିହତ ହେବା ପରେ କୌରବମାନେ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ବୀରମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ସେମାନେ ଛତ୍ରଭଙ୍ଗ ହୋଇ ଅତ୍ୟଧିକ ଶୋକରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।
7.194.2
उदीर्णांश्च परान्दृष्ट्वा हर्षमाणान्पुनः पुनः ।
अश्रुपूर्णेक्षणास्त्रस्ता दीनास्त्वासन्विशाम्पते ॥ ७.१९४.२ ॥
ଶତ୍ରୁମାନେ ବାରମ୍ବାର ଉଲ୍ଲସିତ ଓ ହର୍ଷିତ ହେବା ଦେଖି, ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଲୁହଭରା ଆଖିରେ ସେମାନେ ଭୀତ ଓ ଦୀନ ହେଲେ।
7.194.3
विचेतसो हतोत्साहाः कश्मलाभिहतौजसः ।
आर्तस्वरेण महता पुत्रं ते पर्यवारयन् ॥ ७.१९४.३ ॥
ବିଚଳିତ, ଉତ୍ସାହହୀନ ଓ ମୂର୍ଚ୍ଛାରେ ବଳହୀନ ହୋଇ, ସେମାନେ ଆର୍ତ୍ତସ୍ୱରରେ ତୁମ ପୁତ୍ରକୁ ଘେରିଲେ।
7.194.4
वेषण्णवदना दीना वीक्षमाणा दिशो दश ।
अश्रुकण्ठा यथा दैत्या हिरण्याक्षे पुरा हते ॥ ७.१९४.४ ॥
ମଳିନ ମୁଖରେ, ଦୀନଭାବେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଚାହିଁ, ଲୁହରେ ଗଳା ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ପୂର୍ବେ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ନିହତ ହେଲାବେଳେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଯେପରି ଥିଲେ।
7.194.5
स तैः परिवृतो राजा त्रस्तैः क्षुद्रमृगैरिव ।
अशक्नुवन्नवस्थातुमपायात्तनयस्तव ॥ ७.१९४.५ ॥
ଭୀତ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ସେହି ରାଜା, କ୍ଷୁଦ୍ର ମୃଗମାନଙ୍କ ପରି ସ୍ଥିର ରହି ନ ପାରି, ତୁମ ପୁତ୍ର ପଳାଇଗଲେ।
7.194.6
क्षुत्पिपासापरिम्लानास्ते योधास्तव भारत ।
आदित्येनेव सन्तप्ता भृशं विमनसोऽभवन् ॥ ७.१९४.६ ॥
ହେ ଭାରତ, କ୍ଷୁଧା-ପିପାସାରେ ମଳିନ ତୁମ ସେହି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟତାପରେ ଦଗ୍ଧ ପରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲେ।
7.194.7
भास्करस्येव पतनं समुद्रस्येव शोषणम् ।
विपर्यासं यथा मेरोर्वासवस्येव निर्जयम् ॥ ७.१९४.७ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଡ଼ିବା, ସମୁଦ୍ର ଶୁଖିବା, ମେରୁ ଓଲଟିବା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରାଜୟ ପରି ଥିଲା ତାହା।
7.194.8
अप्रेक्षणीयं तद्दृष्ट्वा भारद्वाजस्य पातनम् ।
त्रस्तरूपतरा राजन्कौरवाः प्राद्रवन्भयात् ॥ ७.१९४.८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପତନ ଦେଖିବା ଅସହ୍ୟ ଥିଲା; କୌରବମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଲେ।
7.194.9
गान्धारराजः शकुनिस्त्रस्तस्त्रस्ततरैः सह ।
हतं रुक्मरथं श्रुत्वा प्राद्रवत्सहितो रथैः ॥ ७.१९४.९ ॥
ଗାନ୍ଧାର ରାଜା ଶକୁନି ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ଅତି ଭୟଭୀତ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ, ରୁକ୍ମରଥ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି ଶୁଣି ରଥ ସହିତ ପଳାଇଲେ।
7.194.10
वरूथिनीं वेगवतीं विद्रुतां सपताकिनीम् ।
परिगृह्य महासेनां सूतपुत्रोऽपयाद्भयात् ॥ ७.१९४.१० ॥
ବେଗରେ ପଳାଉଥିବା, ପତାକା ସହିତ ସେହି ମହାସେନାକୁ ଏକତ୍ର କରି, ସୂତପୁତ୍ର ଭୟରେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
7.194.11
रथनागाश्वकलिलां पुरस्कृत्य तु वाहिनीम् ।
मद्राणामीश्वरः शल्यो वीक्षमाणोऽपयाद्भयात् ॥ ७.१९४.११ ॥
ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନାକୁ ଆଗରେ ରଖି, ମଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଶଲ୍ୟ ଚାରିଆଡ଼େ ଦେଖି ଭୟରେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
7.194.12
हतप्रवीरैर्भूयिष्ठैर्ध्वजैर्बहुपताकिभिः ।
वृतः शारद्वतोऽगच्छत्कष्टङ्कष्टमिति ब्रुवन् ॥ ७.१९४.१२ ॥
ହତ ବୀରମାନଙ୍କ ବହୁ ଧ୍ୱଜା ଓ ପତାକାରେ ଘେରା ଶାରଦ୍ୱତ (କୃପ)
7.194.13
भोजनीकेन शिष्टेन कलिङ्गारट्टबाह्लिकैः ।
कृतवर्मा वृतो राजन्प्रायात्सुजवनैर्हयैः ॥ ७.१९४.१३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଭୋଜମାନଙ୍କ ଅବଶିଷ୍ଟ ସେନା ଏବଂ କଳିଙ୍ଗ, ଆରଟ୍ଟ ଓ ବାହ୍ଲିକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ କୃତବର୍ମା ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଅଶ୍ୱସହ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
7.194.14
पदातिगणसंयुक्तस्त्रस्तो राजन्भयार्दितः ।
उलूकः प्राद्रवत्तत्र दृष्ट्वा द्रोणं निपातितम् ॥ ७.१९४.१४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ପଦାତିକ ସେନାସହ ଥିବା ଭୟପୀଡ଼ିତ ଓ ତ୍ରସ୍ତ ଉଲୂକ ସେଠାରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ପଳାଇଲା।
7.194.15
दर्शनीयो युवा चैव शौर्येण कृतलक्षणः ।
दुःशासनो भृशोद्विग्नः प्राद्रवद्गजसंवृतः ॥ ७.१९४.१५ ॥
ସୁନ୍ଦର, ଯୁବା ଏବଂ ଶୌର୍ଯ୍ୟରେ ଚିହ୍ନିତ ଦୁଃଶାସନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ପଳାଇଲେ।
7.194.16
रथानामयुतं गृह्य त्रिसाहस्रं च दन्तिनाम् ।
वृषसेनो ययौ तूर्णं दृष्ट्वा द्रोणं निपातितम् ॥ ७.१९४.१६ ॥
ଦଶ ହଜାର ରଥ ଓ ତିନି ହଜାର ହାତୀ ନେଇ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ବୃଷସେନ ଶୀଘ୍ର ଗଲେ।
7.194.17
गजाश्वरथसंयुक्तो वृतश्चैव पदातिभिः ।
दुर्योधनो महाराज प्रायात्तत्र महारथः ॥ ७.१९४.१७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ପଦାତିକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ମହାରଥୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ସେଠାକୁ ଗଲେ।
7.194.18
संशप्तकगणाद्गृह्य हतशेषान्किरीटिना ।
सुशर्मा प्राद्रावद्राजन्दृष्ट्वा द्रोणं निपातितम् ॥ ७.१९४.१८ ॥
କିରୀଟୀ (ଅର୍ଜୁନ) ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ନ ହୋଇ ବଞ୍ଚିଥିବା ସଂଶପ୍ତକ ଗଣରୁ ଅବଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ନେଇ, ହେ ରାଜନ୍, ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ସୁଶର୍ମା ପଳାଇଲା।
7.194.19
गजान्रथान्समारुह्य व्युदस्य च हयाञ्जनाः ।
प्राद्रवन्सर्वतः सङ्ख्ये दृष्ट्वा रुक्मरथं हतम् ॥ ७.१९४.१९ ॥
ହାତୀ ଓ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଚାରିଆଡ଼େ ଲୋକେ ପଳାଇଲେ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରଥୀ ହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି।
7.194.20
त्वरयन्तः पितॄनन्ये भ्रातॄनन्येऽथ मातुलान् ।
पुत्रानन्ये वयस्यांश्च प्राद्रवन्कुरवस्तदा ॥ ७.१९४.२० ॥
କେହି ପିତାମାନଙ୍କୁ, କେହି ଭାଇମାନଙ୍କୁ, କେହି ମାମୁଁମାନଙ୍କୁ, କେହି ପୁତ୍ର ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ତ୍ୱରା କରାଉଥିବାବେଳେ, କୁରୁମାନେ ପଳାଇଲେ।
7.194.21
चोदयन्तश्च सैन्यानि स्वस्त्रीयांश्च तथाऽपरे ।
सम्बन्धिनस्तथाऽन्ये च प्राद्रवन्त दिशो दश ॥ ७.१९४.२१ ॥
ସେନାମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଭଗିନୀପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ଅନ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଲେ।
7.194.22
प्रकीर्णकेशा विध्वस्ता न द्वावेकत्र धावतः ।
नेदमस्तीति मन्वाना हतोत्साहा हतौजसः ॥ ७.१९४.२२ ॥
ବିକ୍ଷିପ୍ତ କେଶ, ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ, ଦୁଇଜଣ ଏକାଠି ନ ଦୌଡ଼ି, 'ଏହା ନାହିଁ' ଭାବି, ଉତ୍ସାହ ଓ ବଳ ହରାଇ।
7.194.23
उत्सृज्य कवचानन्ये प्राद्रवंस्तावका विभो ।
अन्योन्यं ते समाक्रोशन्यैनिका भरतर्षभ ॥ ७.१९४.२३ ॥
କବଚ ତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟମାନେ ପଳାଇଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଲୋକେ। ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ କାପୁରୁଷ ବୋଲି ଗାଳି ଦେଲେ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
7.194.24
तिष्ठतिष्ठेति न च ते स्वयं तत्रावतस्थिरे ।
धुर्यानुन्मुच्य च रथाद्धतसूतात्स्वलङ्कृतान्।
अधिरुह्य हयान्योधाः क्षिप्रं पद्भिरचोदयन् ॥ ७.१९४.२४ ॥
'ଠିଆ ହୁଅ, ଠିଆ ହୁଅ' କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ନିଜେ ସେଠାରେ ଠିଆ ହେଲେ ନାହିଁ। ସାରଥି ହତ ରଥରୁ ସଜ୍ଜିତ ଯୁଗଳ ଘୋଡ଼ା ଛାଡ଼ି, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଶୀଘ୍ର, ପାଦରେ ମଧ୍ୟ ଦୌଡ଼ାଇଲେ।
7.194.25
द्रमाणे तथा सैन्ये त्रस्तरूपे हतौजसि ।
प्रतिस्रोत इव ग्राहो द्रोणपुत्रः परानियात् ॥ ७.१९४.२५ ॥
ସେନା ଏହିପରି ପଳାଉଥିବାବେଳେ, ଭୟଭୀତ ରୂପରେ, ଓଜ ହରାଇ, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ସ୍ରୋତ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯାଉଥିବା କୁମ୍ଭୀରପରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଆଗେଇଲେ।
7.194.26
तस्यासीत्सुमहद्युद्धं शिखण्डिप्रमुखैर्गणैः ।
प्रभद्रकैश्च पाञ्चालैश्चेदिभिश्च सकेकयैः ॥ ७.१९४.२६ ॥
ଶିଖଣ୍ଡୀ ପ୍ରମୁଖ ଗଣମାନଙ୍କ, ପ୍ରଭଦ୍ରକ, ପାଞ୍ଚାଳ, ଚେଦି ଓ କେକୟମାନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଅତି ମହାନ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
7.194.27
हत्वा बहुविधाः सेनाः पाण्डूनां युद्धदुर्मदः ।
कथञ्चित्सङ्कटान्मुक्तो मत्तद्विरदविक्रमः ॥ ७.१९४.२७ ॥
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ବହୁବିଧ ସେନା ବଧ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ, ମତ୍ତ ହାତୀର ପରାକ୍ରମରେ ସେ କୌଣସିମତେ ସଙ୍କଟରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
7.194.28
द्रवमाणं बलं दृष्ट्वा पलायनकृतक्षणम् ।
दुर्योधनं समासाद्य द्रोणपुत्रोऽब्रवीदिदम् ॥ ७.१९४.२८ ॥
ସେନାକୁ ପଳାଉଥିବା ଏବଂ ପଳାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦେଖି, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଏହା କହିଲେ।
7.194.29
किमियं द्रवते सेना त्रस्तरूपेव भारत ।
द्रवमाणां च राजेन्द्र नावस्थापयसे रणे ॥ ७.१९४.२९ ॥
ହେ ଭାରତ, ଏହି ସେନା ଭୟଭୀତ ରୂପ ପରି କାହିଁକି ପଳାଉଛି? ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ପଳାଉଥିବା ସେନାକୁ ଆପଣ ଯୁଦ୍ଧରେ କାହିଁକି ରୋକୁ ନାହାଁନ୍ତି?
7.194.30
त्वं चापि न यथा पूर्वं प्रकृतिस्थो नराधिप ।
कर्णप्रभृतयश्चेमे नावतिष्ठन्ति पार्थिव ॥ ७.१९४.३० ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଆପଣ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ପରି ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାରେ ନାହାଁନ୍ତି; ହେ ପାର୍ଥିବ, କର୍ଣ୍ଣ ଆଦି ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ରହୁ ନାହାଁନ୍ତି।
7.194.31
अन्येष्वपि च युद्धेषु नैव सेनाऽद्रवत्तदा ।
कच्चित्क्षेमं महाबाहो तव सैन्यस्य भारत ॥ ७.१९४.३१ ॥
ହେ ମହାବାହୁ ଭାରତ, ଅନ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ସେନା ଏପରି ପଳାଇ ନ ଥିଲା। ଆପଣଙ୍କ ସୈନ୍ୟର କୁଶଳ ତ?
7.194.32
कस्पिन्निदं हते राजन्रथसिंहे बलं तव ।
एतामवस्थां संप्राप्तं तन्ममाचक्ष्व कौरव ॥ ७.१९४.३२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କେଉଁ ରଥସିଂହ ହତ ହେବାରୁ ଆପଣଙ୍କ ସେନା ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିଲା? ହେ କୌରବ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
7.194.33
तत्तु दुर्योधनः श्रुत्वा द्रोणपुत्रस्य भाषितम् ।
घोरमप्रियमाख्यातुं नाशक्नोत्पार्थिवर्षभः ॥ ७.१९४.३३ ॥
କିନ୍ତୁ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କର ସେହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପ୍ରିୟ କଥା ଶୁଣି ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ତାହା କହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
7.194.34
भिन्ना नौरिव ते पुत्रो मग्नः शोकमहार्णवे ।
बाष्पेणापिहितो दृष्ट्वा द्रोणपुत्रं रथे स्थितम् ॥ ७.१९४.३४ ॥
ଭଙ୍ଗା ନାଉ ପରି ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୋକ ମହାସାଗରରେ ବୁଡ଼ିଗଲେ। ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଅଶ୍ରୁରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେଲେ।
7.194.35
ततः शारद्वतं राजा सव्रीडमिदमब्रवीत् ।
शंसात्र भद्रं ते सर्वं यथा सैन्यमिदं द्रुतम् ॥ ७.१९४.३५ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ଲଜ୍ଜାରେ ଶାରଦ୍ଵତଙ୍କୁ (କୃପଙ୍କୁ) ଏହା କହିଲେ, 'ଏଠାରେ ସବୁ କୁହନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ଏହି ସେନା କିପରି ଏତେ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଲା।'
7.194.36
अथ शारद्वतो राजन्नार्तिमार्च्छन्पुनःपुनः ।
शशंस द्रोणपुत्राय यथा द्रोणो निपातितः ॥ ७.१९४.३६ ॥
ତା'ପରେ ହେ ରାଜନ୍, ଶାରଦ୍ଵତ (କୃପ) ବାରମ୍ବାର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରି ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ ଦ୍ରୋଣ କିପରି ନିହତ ହେଲେ।
7.194.37
वयं द्रोणं पुरस्कृत्य पृथिव्यां प्रवरं रथम् ।
प्रावर्तयाम सङ्ग्रामं पाञ्चालैरेव केवलम् ॥ ७.१९४.३७ ॥
ପୃଥିବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଆମେ କେବଳ ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲୁ।
7.194.38
ततः प्रवृत्ते सङ्ग्रमे विमिश्राः कुरुसोमकाः ।
अन्योन्यमभिगर्जन्तः शस्त्रैर्देहानपातयन् ॥ ७.१९४.३८ ॥
ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବାରୁ କୁରୁ ଓ ସୋମକମାନେ ମିଶିଗଲେ; ପରସ୍ପରକୁ ଗର୍ଜନ କରି ଅସ୍ତ୍ରରେ ଶରୀର ପାତିତ କଲେ।
7.194.39
वर्तमाने तथा युद्धे क्षीयमाणेषु संयुगे ।
धार्तराष्ट्रेषु सङ्क्रुद्धः पिता तेऽस्त्रमुदैरयत् ॥ ७.१९४.३९ ॥
ଏହିପରି ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସଂଗ୍ରାମରେ କ୍ଷୟ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଆପଣଙ୍କ ପିତା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ।
7.194.40
ततो द्रोणो ब्राह्ममस्त्रं विकुर्वाणो नरर्षभः ।
व्यहनच्छात्रवान्भल्लैः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१९४.४० ॥
ତା'ପରେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ପ୍ରକଟ କରି ଭଲ୍ଲମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଶହ ଓ ହଜାରେ ହଜାରେ ବଧ କଲେ।
7.194.41
पाण्डवाः केकया मात्स्याः पाञ्चालाश्च विशेषतः ।
सङ्ख्ये द्रोणरथं प्राप्य व्यनशन्कालचोदिताः ॥ ७.१९४.४१ ॥
ପାଣ୍ଡବ, କେକୟ, ମତ୍ସ୍ୟ ଓ ବିଶେଷତଃ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ରଥ ନିକଟକୁ ଯାଇ କାଳପ୍ରେରିତ ହୋଇ ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ।
7.194.42
सहस्रं नरसिंहानां द्विसाहस्रं च दन्तिनाम् ।
द्रोणो ब्रह्मास्त्रयोगेन प्रेषयामास मृत्यवे ॥ ७.१९४.४२ ॥
ଦ୍ରୋଣ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗରେ ଏକ ହଜାର ନରସିଂହ ଓ ଦୁଇ ହଜାର ହାତୀଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟକୁ ପଠାଇଲେ।
7.194.43
आकर्णपलितश्यामो वयसाऽशीतिपञ्चकः ।
रणे पर्यचरद्द्रोणो वृद्धः षोडशवर्षवत् ॥ ७.१९४.४३ ॥
କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧଳା କେଶ, ବୟସରେ ପଞ୍ଚାଶୀ ବର୍ଷର ଦ୍ରୋଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଷୋଳ ବର୍ଷର ଯୁବକ ପରି ବିଚରଣ କଲେ।
7.194.44
क्लिश्यमानेषु सैन्येषु वध्यमानेषु राजसु ।
अमर्षवशमापन्नाः पाञ्चाला विमुखाऽभवन् ॥ ७.१९४.४४ ॥
ସୈନ୍ୟମାନେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ରାଜାମାନେ ବଧିତ ହେବା ସମୟରେ, କ୍ରୋଧବଶ ହୋଇ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ବିମୁଖ ହେଲେ।
7.194.45
तेषु किञ्चित्प्रभग्नेषु विमुखेषु सपत्नजित् ।
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणो बभूवार्क इवोदितः ॥ ७.१९४.४५ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଭଗ୍ନ ହୋଇ ବିମୁଖ ହେଲେ, ଶତ୍ରୁଜୟୀ ଦ୍ରୋଣ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ପ୍ରକାଶ କରି ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ହେଲେ।
7.194.46
स मध्यं प्राप्य पाण्डूनां शररश्मिः प्रतापवान् ।
मध्यं गत इवादित्यो दुष्प्रेक्ष्यस्ते पिताऽभवत् ॥ ७.१९४.४६ ॥
ସେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପହଞ୍ଚି, ବାଣ ରଶ୍ମି ଥିବା ପ୍ରତାପୀ ଦ୍ରୋଣ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ ପିତା ହେଲେ।
7.194.47
ते दह्यमाना द्रोणेन सूर्येणेव विराजता ।
दग्धवीर्या निरुत्साहा बभूवुर्गतचेतसाः ॥ ७.१९४.४७ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ବୀର୍ଯ୍ୟ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ଉତ୍ସାହହୀନ ଓ ଚେତନାହୀନ ହେଲେ।
7.194.48
तान्दृष्ट्वा पीडितान्बाणैर्द्रोणेन मधुसूदनः ।
जयैषी पाण्डुपुत्राणामिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.१९४.४८ ॥
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଜୟ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ମଧୁସୂଦନ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.194.49
नैष जातु नरैः शक्यो जेतुं शस्त्रभृतां वरः ।
अपि वृत्रहणा सङ्ख्ये रथयूथपयूथपः ॥ ७.१९४.४९ ॥
ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ବୀରଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କେବେ ବି ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ବୃତ୍ରହନ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ବି ରଥଯୂଥର ଯୂଥପତିଙ୍କୁ ଜିତିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
7.194.50
ते यूयं धर्ममुत्सृज्य जयं रक्षत पाण्डवाः ।
यथा वः संयुगे सर्वान्न हन्याद्रुक्मवाहनः ॥ ७.१९४.५० ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବଗଣ! ଧର୍ମ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ବିଜୟକୁ ରକ୍ଷା କର, ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରଥୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ ନ କରେ।
7.194.51
अश्वत्थाम्नि हते नैष युध्येदिति मतिर्मम ।
हतं तं संयुगे कश्चिदाख्यात्वस्मै मृषा नरः ॥ ७.१९४.५१ ॥
ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ନିହତ ହେଲେ ଏ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ ନାହିଁ ବୋଲି ମୋ ମତ। କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ନିହତ ହୋଇଛି ବୋଲି ମିଥ୍ୟା କହୁ।
7.194.52
एतन्नारोचयद्वाक्यं कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
अरोचयंस्तु सर्वेऽन्ये कृच्छ्रेण तु युधिष्ठिरः ॥ ७.१९४.५२ ॥
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟ ଏ କଥା ଅନୁମୋଦନ କଲେ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ଅନୁମୋଦନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କଷ୍ଟରେ ସମ୍ମତି ଦେଲେ।
7.194.53
भीमसेनस्तु सव्रीडमब्रवीत्पितरं तव ।
अश्वत्थामा हत इति तं नाबुध्यत ते पिता ॥ ७.१९४.५३ ॥
କିନ୍ତୁ ଭୀମସେନ ଲଜ୍ଜାରେ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ନିହତ ହୋଇଛି"; ତୁମ ପିତା ତାହା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
7.194.54
स शङ्कमानस्तन्मिथ्या धर्मराजमपृच्छत ।
हतं वाऽप्यहतं वाऽऽजौ त्वां पिता पुत्रवत्सलः ॥ ७.१९४.५४ ॥
ତାହା ମିଥ୍ୟା ହୋଇପାରେ ବୋଲି ସନ୍ଦେହ କରି ସେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ନିହତ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ?" ପୁତ୍ରସ୍ନେହୀ ପିତା ତୁମକୁ ପଚାରିଲେ।
7.194.55
तमतथ्यभये मग्नो जये सक्तो युधिष्ठिरः ।
अश्वत्थामानमायोधे हतं दृष्ट्वा महागजम् ॥ ७.१९४.५५ ॥
ମିଥ୍ୟାଭୟରେ ମଗ୍ନ ଓ ଜୟରେ ଆସକ୍ତ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାଗଜ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ହତ ହୋଇଛି ଦେଖି।
7.194.56
भीमेन गिरिवर्ष्माणं मालवस्येन्द्रवर्मणः ।
उपसृत्य तदा द्रोणमुच्चैरिदमुवाच ह ॥ ७.१९४.५६ ॥
ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ପର୍ବତସଦୃଶ ଶରୀର ମାଳବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରବର୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସେତେବେଳେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଏହା କହିଲେ।
7.194.57
यस्यार्थे शस्त्रमादत्से यमवेक्ष्य च जीवसि ।
पुत्रस्ते दयितो नित्यं सोश्वत्थामा निपातितः ॥ ७.१९४.५७ ॥
ଯାହା ପାଇଁ ଆପଣ ଶସ୍ତ୍ର ଧରନ୍ତି ଏବଂ ଯାହାକୁ ଦେଖି ବଞ୍ଚନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କର ସେହି ସଦା ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ପତିତ ହୋଇଛି।
7.194.58
शेते विनिहतो भूमौ वने सिंहशिशुर्यथा ॥ ७.१९४.५८ ॥
ବନରେ ସିଂହଛୁଆ ପରି ଭୂମିରେ ହତ ହୋଇ ଶୋଇଛି।
7.194.59
जानन्नप्यनृतस्याथ दोषान्स द्विजसत्तमम् ।
अव्यक्तमब्रवीद्राजा हतः कुञ्जर इत्युत ॥ ७.१९४.५९ ॥
ମିଥ୍ୟାର ଦୋଷ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମଙ୍କୁ ରାଜା ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଲେ, 'ହସ୍ତୀ ହତ ହୋଇଛି'।
7.194.60
स त्वां निहतमाक्रन्दे श्रुत्वा सन्तापतापितः ।
नियम्य दिव्यान्यस्त्राणि नायुध्यत यथा पुरा ॥ ७.१९४.६० ॥
ଆପଣ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଆକ୍ରନ୍ଦରେ ଶୁଣି, ସନ୍ତାପରେ ତପ୍ତ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ସଂଯତ କରି, ପୂର୍ବ ପରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ନାହିଁ।
7.194.61
तं दृष्ट्वा परमोद्विग्नं शोकातुरमचेतसम् ।
पाञ्चालराजस्य सुतः क्रुरकर्मा समाद्रवत् ॥ ७.१९४.६१ ॥
ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଚଳିତ, ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ଅଚେତନ ଦେଖି ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜାର କ୍ରୂରକର୍ମା ପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଉପରେ ଝାମ୍ପି ପଡ଼ିଲା।
7.194.62
तं दृष्ट्वा परमोद्विग्नं शोकातुरमचेतसम् ।
दिव्यान्यस्त्राण्यथोत्सृज्य रणे प्रायमुपाविशत् ॥ ७.१९४.६२ ॥
ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଚଳିତ, ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ଅଚେତନ ଦେଖି ସେ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି ରଣଭୂମିରେ ପ୍ରାୟୋପବେଶନ ପାଇଁ ବସିଗଲେ।
7.194.63
ततोऽस्य केशान्सव्येन गृहीत्वा पाणिना तदा ।
पार्षतः क्रोशमानानां वीराणामच्छिनच्छिरः ॥ ७.१९४.६३ ॥
ସେତେବେଳେ ପାର୍ଷତ ବାମ ହାତରେ ତାଙ୍କ କେଶ ଧରି, ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ବୀରମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କ ମସ୍ତକ କାଟି ଦେଲା।
7.194.64
न हन्तव्यो न हन्तव्य इति ते सर्वतोऽब्रुवन् ।
तथैव चार्जुनो वाहादवरुह्यैनमाद्रवत् ॥ ७.१९४.६४ ॥
'ଏହାକୁ ମାରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମାରନ୍ତୁ ନାହିଁ' ବୋଲି ସେମାନେ ଚାରିପଟରୁ କହିଲେ; ସେହିପରି ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ରଥରୁ ଓହ୍ଲାଇ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଗଲେ।
7.194.65
उद्यम्य त्वरितो बाहुं ब्रुवाणश्च पुनःपुनः ।
जीवन्तमानयाचार्यं मावधीरिति धर्मवित् ॥ ७.१९४.६५ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞ ତ୍ୱରାରେ ହାତ ଉଠାଇ ବାରମ୍ବାର କହିଲେ, 'ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଜୀବିତ ଆଣ, ତାଙ୍କୁ ମାରନାହିଁ।'
7.194.66
तथा निवार्यमाणेन कौरवैरर्जुनेन च ।
हत एव नृशंसेन पिता तव नरर्षभ ॥ ७.१९४.६६ ॥
କୌରବ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବାରଣ ସତ୍ତ୍ୱେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ନିଷ୍ଠୁର ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲା।
7.194.67
सैनिकाश्च ततः सर्वे प्राद्रवन्त भयार्दिताः ।
वयं चापि निरुत्साहा हते पितरि तेऽनघ ॥ ७.१९४.६७ ॥
ତାପରେ ସମସ୍ତ ସୈନିକ ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ପଳାଇଲେ; ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମ ପିତା ନିହତ ହେବାରୁ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସାହହୀନ ହୋଇଗଲୁ।
7.194.68
तच्छ्रुत्वा द्रोणपुत्रस्तु निधनं पितुराहवे ।
क्रोधमाहारयत्तीव्रं दण्डाहत इवोरगः ॥ ७.१९४.६८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଦଣ୍ଡାହତ ସର୍ପ ପରି ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ଧାରଣ କଲେ।
7.194.69
ततः क्रुद्धो रणे द्रौणिर्भृशं जज्वाल मारिष ।
यथेन्धनं महत्प्राप्य प्राज्वलद्धव्यवाहनः ॥ ७.१९४.६९ ॥
ତାପରେ ରଣରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦ୍ରୌଣି ଅତ୍ୟଧିକ ଜଳି ଉଠିଲେ; ହେ ମାରିଷ, ବଡ଼ ଇନ୍ଧନ ପାଇଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି।
7.194.70
तलं तलेन निष्पिष्य दन्तैर्दन्तानुपास्पृशत् ।
निःश्वसन्नुरगो यद्वल्लोहिताक्षोऽभवत्तदा ॥ ७.१९४.७० ॥
ତଳହାତକୁ ତଳହାତରେ ଚାପି, ଦାନ୍ତରେ ଦାନ୍ତ ଛୁଇଁ, ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିବା ସାପ ପରି ସେତେବେଳେ ସେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଆଖିବିଶିଷ୍ଟ ହେଲେ।