Mahābhārata · Adhyāya 7.197
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.197.1
प्रादुर्भूते ततस्तस्मिन्नस्त्रे नारायणे प्रभो ।
प्रावात्सपृषतो वायुरनभ्रे स्तनयित्नुमान् ॥ ७.१९७.१ ॥
¡Oh señor! Cuando apareció aquella arma Nārāyaṇa, sin nubes, un viento que tronaba sopló cargado de rociones de agua.
7.197.2
चचाल पृथिवी चापि चुक्षुभे च महोदधिः ।
प्रतिस्रोतः प्रवृत्ताश्च गन्तुं तत्र समुद्रगाः ॥ ७.१९७.२ ॥
La tierra también tembló y el gran océano se agitó; los ríos que fluyen hacia el mar se volvieron contra su corriente.
7.197.3
शिखराणि व्यशीर्यन्त गिरीणां तत्र भारत ।
अपसव्यं मृगाश्चैव पाण्डुसेनां प्रचक्रिरे ॥ ७.१९७.३ ॥
Oh Bhārata, allí se quebraron las cimas de las montañas, y los ciervos rodearon el ejército pāṇḍava en sentido apasavya, de mal augurio.
7.197.4
तमसा तावकीर्यन्त सूर्यश्च कलुषोऽभवत् ।
सम्पतन्ति च भूतानि क्रव्यादानि प्रहृष्टवत् ॥ ७.१९७.४ ॥
El cielo quedó cubierto de oscuridad, el sol se volvió turbio, y las criaturas carnívoras descendieron en gozo.
7.197.5
देवदानवगन्धर्वास्त्रस्तास्त्वासन्विशाम्पते ।
कथङ्खथाऽभवत्तीव्रा दृष्ट्वा तद्व्याकुलं महत् ॥ ७.१९७.५ ॥
Oh señor de los pueblos, los dioses, danavas y gandharvas quedaron aterrados; al ver aquel gran tumulto y la furia, quedaron abrumados.
7.197.6
व्यथिताः सर्वराजानस्त्रस्ताश्चासन्विशाम्पते ।
तद्दृष्ट्वा घोररूपं वै द्रौणेरस्त्रं भयावहम् ॥ ७.१९७.६ ॥
Oh señor de los pueblos, todos los reyes quedaron afligidos y aterrados al ver el terrible arma del hijo de Droṇa, que infunde temor.
7.197.7
निवर्तितेषु सैन्येषु द्रोणपुत्रेण संयुगे ।
भृशं शोकाभितप्तेन पितुर्वधममृष्यता ॥ ७.१९७.७ ॥
Cuando los ejércitos fueron hechos retroceder en la batalla por el hijo de Droṇa, abrasado por el dolor, incapaz de soportar la muerte de su padre.
7.197.8
कुरूनापततो दृष्ट्वा धृष्टद्मुम्नस्य रक्षणे ।
को मन्त्रः पाण्डवेष्वासीत्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१९७.८ ॥
Sañjaya, al ver a los Kurus avanzar, ¿qué plan tenían los Pāṇḍavas para proteger a Dhṛṣṭadyumna? Dímelo.
7.197.9
प्रागेव विद्रुतान्दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्युधिष्ठिरः ।
पुनश्च तुमुलं शब्दं श्रुत्वाऽर्जुनमथाब्रवीत् ॥ ७.१९७.९ ॥
Habiendo visto ya huir a los hijos de Dhṛtarāṣṭra, y oyendo de nuevo un estruendo tumultuoso, Yudhiṣṭhira habló a Arjuna.
7.197.10
आचार्ये निहते द्रोणे धृष्टद्युम्नेन संयुगे ।
निहते वज्रहस्तेन यथा वृत्रे महासुरे ॥ ७.१९७.१० ॥
Habiendo sido muerto el maestro Droṇa en la batalla por Dhṛṣṭadyumna, como el portador del rayo mató al gran demonio Vṛtra.
7.197.11
नाशंसन्तो जयं युद्धे दीनात्मानो धनञ्जय ।
आत्मत्राणे मतिं कृत्वा प्राद्रवन्कुरवो रणात् ॥ ७.१९७.११ ॥
Oh Dhanañjaya, sin esperar la victoria en la batalla, abatidos de ánimo, decididos a salvarse, los Kuru huyeron del campo de batalla.
7.197.12
केचिद्वान्तै रथैस्तूर्णं निहतैः पाष्णियन्तृभिः ।
विपताकध्वजच्छत्रैः पार्थिवाः शीर्णकूबरैः ॥ ७.१९७.१२ ॥
Algunos reyes, con sus carros rápidamente abatidos, sus aurigas muertos, estandartes, banderas y sombrillas derribados, y los ejes de los carros rotos.
7.197.13
भग्ननीडैराकुलाश्वैः प्रारुह्यान्यान्विचेतसः ।
भीताः पादैर्हयान्केचित्त्वरयन्तः स्वयं रथान् ॥ ७.१९७.१३ ॥
Algunos, asustados y desorientados, tras subir a otros a carros con asientos rotos y caballos aterrados, apuraban a pie a los caballos y a los propios carros.
7.197.14
भग्नाक्षयुगचक्रैश्च व्याकृष्यन्त समन्ततः ।
रथान्विशीर्णानुत्सृज्य पद्भिः केचिच्च विद्रुताः ॥ ७.१९७.१४ ॥
Carros con ejes, yugos y ruedas rotos eran arrastrados por todas partes; abandonando sus carros destrozados, algunos huyeron a pie.
7.197.15
हयपृष्ठगताश्चान्ये कृष्यन्तेऽर्धच्युतासनाः ।
गजस्कन्धेषु संस्यूता नाराचैश्चलितासनाः ॥ ७.१९७.१५ ॥
Algunos que iban sobre caballos eran arrastrados, medio caídos de sus asientos; otros, atados a los hombros de los elefantes, tambaleándose en sus asientos por las flechas de hierro.
7.197.16
शरार्तैर्विद्रुतैर्नागैर्हृताः केचिद्दिशो दश ।
विशस्त्रकवचनाश्चान्ये वाहनेभ्यः क्षितिं गताः ॥ ७.१९७.१६ ॥
Algunos fueron llevados a las diez direcciones por elefantes que huían, atormentados por flechas; y otros, sin armas ni armaduras, cayeron de sus monturas al suelo.
7.197.17
सञ्छिन्ना नेमिभिश्चैव मृदिताश्च हयद्विपैः ।
क्रोशन्तस्तात पुत्रेति पलायन्ते परे भयात् ॥ ७.१९७.१७ ॥
Otros, cortados por los bordes de las ruedas y pisoteados por caballos y elefantes, huían con miedo, clamando: "¡Padre querido! ¡Hijo!"
7.197.18
नाभिजानन्ति चान्योन्यं कश्मलाभिहतौजसः ।
पुत्रान्पितॄन्सखीन्भ्रातॄन्समारोप्य दृढक्षतान् ॥ ७.१९७.१८ ॥
Golpeados por el aturdimiento y con el vigor destruido, no se reconocían unos a otros; cargaban a hijos, padres, amigos y hermanos gravemente heridos.
7.197.19
जलेन क्लेदयन्त्यन्ये विमुच्य कवचनान्यपि ।
पलायनपराश्चान्ये योधाः शतसहस्रशः ॥ ७.१९७.१९ ॥
Unos se empapaban con agua, y otros arrojaban incluso sus armaduras; cientos de miles de guerreros se dedicaban a huir.
7.197.20
अवस्थां तादृशीं प्राप्य हते द्रोणे द्रुतं बलम् ।
पुनरावर्तितं केन यदि जानासि शंस मे ॥ ७.१९७.२० ॥
Cuando Droṇa fue abatido y el ejército llegó a tal estado, ¿quién lo hizo volver tan rápidamente? Si lo sabes, dímelo.
7.197.21
हयानां हेषतां शब्दः कुञ्जराणां च बृंहताम् ।
रथनेमिस्वनैश्चात्र विमिश्रः श्रूयते महान् ॥ ७.१९७.२१ ॥
El relincho de los caballos y el barritar de los elefantes, mezclados aquí con el estruendo de las ruedas de los carros, se oyen como un gran clamor.
7.197.22
एते शब्दा भृशं तीव्राः प्रवृत्ताः कुरुसागरे ।
मुमुर्मुहुरुदीर्यन्ते कम्पयन्त्यपि मामकान् ॥ ७.१९७.२२ ॥
Estos sonidos feroces se han alzado con fuerza en el océano de los kurus; rugiendo una y otra vez, hacen temblar incluso a mis propios hombres.
7.197.23
य एष तुमुलः शब्दः श्रूयते रोमहर्षणः ।
सेन्द्रानप्येष लोकांस्त्रीन्ग्रसेदिति मतिर्मम ॥ ७.१९७.२३ ॥
Este estruendo tumultuoso que se oye, que eriza el cabello, a mi juicio devoraría los tres mundos junto con Indra.
7.197.24
मन्ये वज्रधरस्यैष निनादो भैरवस्वनः ।
द्रोणे हते कौरवार्यं व्यक्तमभ्येति वासवः ॥ ७.१९७.२४ ॥
Creo que este es el terrible rugido del portador del rayo; con Droṇa abatido, Vāsava viene claramente hacia el noble kaurava.
7.197.25
प्रहृष्टरोमकूपाः स्मः संविग्नरथकुञ्जराः ।
धनञ्जय गुरुं श्रुत्वा तत्र नादं सुभीषणम् ॥ ७.१९७.२५ ॥
Oh Dhanañjaya, se nos erizan los cabellos del cuerpo y nuestros carros y elefantes están agitados, habiendo oído allí el terrible rugido del maestro.
7.197.26
क एष कौरवान्दीर्णानवस्थाप्य महारथः ।
निवर्तयति युद्धार्थं मृधे देवेश्वरो यथा ॥ ७.१९७.२६ ॥
¿Quién es este gran guerrero de carro que, habiendo restablecido a los kauravas dispersos, los vuelve a la batalla, como el señor de los dioses en el combate?
7.197.27
उद्यम्यात्मानमुग्राय कर्मणे वीर्यमास्थिताः ।
धमन्ति कौरवाः शङ्खान्यस्य वीर्यं समाश्रिताः ॥ ७.१९७.२७ ॥
Habiéndose alzado para una hazaña feroz y acogidos al valor, confiando en su valor, los kauravas hacen sonar sus caracolas.
7.197.28
यत्र ते संशयो राजन्न्यस्तशस्त्रे गुरौ हते ।
धार्तराष्ट्रानवस्थाप्य क एष नदतीति हि ॥ ७.१९७.२८ ॥
Oh rey, donde tienes tu duda: con el maestro, que había depuesto sus armas, muerto, ¿quién es este que reanima a los hijos de Dhṛtarāṣṭra y ruge aquí?
7.197.29
हीमन्तं तं महाबाहुं मत्तद्विरदगामिनम् ।
इन्द्रविष्मुसमं वीर्ये कोपेऽन्तकमिव स्थितम् ॥ ७.१९७.२९ ॥
Aquel modesto, de brazos poderosos, que camina como un elefante en celo, igual a Indra y Viṣṇu en valor, de pie en la cólera como la misma Muerte.
7.197.30
बृहस्पतिसमं बुद्ध्या नीतिमन्तं महारथम् ।
आख्यास्याम्युग्रकर्माणं कुरूणामभयङ्करम् ॥ ७.१९७.३० ॥
Igual a Bṛhaspati en sabiduría, versado en la política, gran guerrero de carro de hazañas feroces y temible para los kurus: de él te hablaré.
7.197.31
यस्मिञ्जाते ददौ द्रोणो गवां दशशतं धनम् ।
ब्राह्मणेभ्यो महार्हेभ्यः सोऽश्वत्थामैष गर्जति ॥ ७.१९७.३१ ॥
En cuyo nacimiento Droṇa dio riqueza de diez mil vacas a los brahmanes, dignos de gran honor; este mismo Aśvatthāman es el que ruge.
7.197.32
जातमात्रेण वीरेण येनोच्चैः श्रवसा यथा ।
हेषता कम्पिता भूमिर्लोकाश्च सकलास्त्रयः ॥ ७.१९७.३२ ॥
Por quien el héroe, apenas nacido, relinchando como Uccaiḥśravas, hizo temblar la tierra y los tres mundos enteros.
7.197.33
तच्छ्रुत्वान्तर्हितं भूतं नाम तस्याकरोत्तदा ।
अश्वत्थामेति सोऽद्यैष शूरो नदति पाण्डव ॥ ७.१९७.३३ ॥
Al oír eso, un ser invisible entonces le puso el nombre de «Aśvatthāman»; oh Pāṇḍava, ese mismo héroe es el que ahora ruge.
7.197.34
यो ह्यनाथ इवाक्रम्य पार्षतेन हतस्तथा ।
कर्मणा सुनृशंसेन तस्य नाथो व्यवस्थितः ॥ ७.१९७.३४ ॥
Aquel que, atacado como un desamparado, fue muerto por el hijo de Pṛṣata (Dhṛṣṭadyumna) con un acto tan cruel: ahora se ha levantado su protector.
7.197.35
गुरुं मे यत्र पाञ्चाल्यः केशपक्षे परामृशत् ।
तन्न जातुं क्षमेद्द्रौणिर्जानन्पौरुषमात्मनः
स हि तेनैव नः सर्वान्क्षपयेदिति मे मतिः ॥ ७.१९७.३५ ॥
Ese acto por el que el Pāñcālya agarró a mi maestro por el cabello: el hijo de Droṇa jamás lo tolerará; conociendo su propia hombría, nos destruirá a todos con ese mismo acto, tal es mi opinión.
7.197.36
उपचीर्णो गुरुर्मिथ्या भवता राज्यकारणात् ।
धर्मज्ञेन सता नाम सोऽधर्मः सुमहान्कृतः ॥ ७.१९७.३६ ॥
Por causa del reino serviste falsamente al maestro; tú, hombre bueno que conoce el dharma, has cometido en verdad una gran injusticia.
7.197.37
चिरं स्थास्यति चाकीर्तिस्त्रैलोक्ये सचराचरे ।
रामे वालिवधाद्यद्वदेवं द्रोणे निपातिते ॥ ७.१९७.३७ ॥
Así como la infamia por la muerte de Vāli ha permanecido largamente sobre Rāma, así esta infamia permanecerá por largo tiempo en los tres mundos, con lo móvil y lo inmóvil, ahora que Droṇa ha sido derribado.
7.197.38
सर्वधर्मोपपन्नोऽयं स मे शिष्यश्च पाण्डवः ।
नायं वक्ष्यति मिथ्येति प्रत्ययं कृतवांस्त्वयि ॥ ७.१९७.३८ ॥
Este, dotado de todas las virtudes, es mi discípulo y un Pāṇḍava; no hablará falsamente, esta confianza la había producido en ti.
7.197.39
स सत्यकञ्चुकं नाम प्रविष्टेन ततोऽनृतम् ।
आचार्य उक्तो भवता हतः कुञ्जर इत्युत ॥ ७.१९७.३९ ॥
Habiendo entrado en la falsedad bajo el nombre de 'manto de la verdad', le dijiste entonces al maestro: 'El elefante ha sido muerto', en efecto.
7.197.40
ततः शस्त्रं समुत्सृज्य निर्ममो गतचेतनः ।
आसीत्सुविह्वलो राजन्यथा दृष्टस्त्वया विभुः ॥ ७.१९७.४० ॥
Entonces, depuesto el arma, desapegado y privado de conciencia, oh rey, aquel poderoso quedó profundamente aturdido, tal como lo viste.
7.197.41
स तु शोकसमाविष्टो विमुखः पुत्रवत्सलः ।
शाश्वतं धर्ममुत्सृज्य गुरुः शिष्येण घातितः ॥ ७.१९७.४१ ॥
Él, abrumado por el dolor, desviado y tierno con su hijo, abandonó el dharma eterno, y el maestro fue muerto por su discípulo.
7.197.42
न्यस्तशस्त्रमधर्मेण घातयित्वा गुरुं भवान् ।
रक्षत्विदानीं सामात्यो यदि शक्तोसि पार्षतम् ॥ ७.१९७.४२ ॥
Tras haber hecho matar por injusticia al maestro, que había depuesto sus armas, que ahora protejas al hijo de Pṛṣata junto con tus ministros, si eres capaz.
7.197.43
ग्रस्तमाचार्य पुत्रेण क्रुद्धेन हतबन्धुना ।
सर्वे वयं परित्रातुं न शक्ष्यामोऽद्य पार्षतम् ॥ ७.१९७.४३ ॥
Atrapado por el hijo del maestro, enfurecido, con su pariente muerto, no podremos salvar hoy a Pārṣata.
7.197.44
सौहार्दं सर्वभूतेषु यः करोत्यतिमानुषः ।
सोऽद्य केशग्रहं श्रुत्वा पितुर्धक्ष्यति नो रणे ॥ ७.१९७.४४ ॥
Aquel superhumano que muestra benevolencia hacia todos los seres, al oír que su padre fue asido por el cabello, hoy nos quemará en la batalla.
7.197.45
विक्रोशमाने हि मयि भृशमाचार्यगृद्विनि ।
अपाकीर्य स्वयं धर्मं शिप्येण निहतो गुरुः ॥ ७.१९७.४५ ॥
Mientras yo clamaba con fuerza, ansioso por el maestro, el discípulo, desechando el dharma, dio muerte al maestro.
7.197.46
यदा गतं वयो भूयः शिष्टमल्पतरं च नः ।
तस्येदानीं विरोधोऽयमधर्मोऽयं कृतो महान् ॥ ७.१९७.४६ ॥
Cuando nuestros años han pasado y queda muy poco, ahora surge esta enemistad con él; esta es una gran injusticia cometida.
7.197.47
पितेव नित्यं सौहार्दात्पितेव हि च धर्मतः ।
सोऽल्पकालस्य राज्यस्य कारमाद्वातितो गुरुः ॥ ७.१९७.४७ ॥
Él siempre fue como un padre por benevolencia, y como un padre por el dharma; aquel maestro fue atormentado por el reino de corta duración.
7.197.48
धृतराष्ट्रेण भीष्माय द्रोणाय च विशाम्पते ।
विसृष्टा पृथिवी सर्वा सह पुत्रैश्च तत्परैः ॥ ७.१९७.४८ ॥
¡Oh señor de los hombres! Dhṛtarāṣṭra entregó toda la tierra a Bhīṣma y a Droṇa, junto con sus hijos devotos a ellos.
7.197.49
सम्प्राप्य तादृशीं वृत्तिं सत्कृतः सततं परैः ।
अब्रवीत्सततं पुत्रान्मामेवाभ्यधिकं गुरुः ॥ ७.१९७.४९ ॥
Habiendo obtenido semejante sustento, honrado constantemente por los enemigos, el maestro decía siempre a los hijos que me amaba más que a ellos.
7.197.50
अवेक्षमाणस्त्वां मां च न्यस्तास्त्रश्चाहवे हतः ।
न त्वेनं युध्यमानं वै हन्यादपि शतक्रतुः ॥ ७.१९७.५० ॥
Mirándote a ti y a mí, depuso sus armas y fue muerto en la batalla; mientras él combatía, ni siquiera Indra lo habría matado.
7.197.51
तस्याचार्यस्य वृद्धस्य द्रोहो नित्योपकारिणः ।
कृतो ह्यनार्यैरस्माभीर राज्यार्थे लुब्धबुद्धिभिः ॥ ७.१९७.५१ ॥
Se cometió traición contra aquel anciano maestro, siempre benefactor; nosotros, hombres innobles de mente codiciosa, lo hicimos por el reino.
7.197.52
अहो बत महत्पापं कृतं कर्म सुदारुणम् ।
यद्राज्यसुखलोभेन द्रोणोऽयं साधुघातितः ॥ ७.१९७.५२ ॥
¡Ay! Se ha cometido un gran pecado y una acción muy cruel, pues por codicia del placer del reino este buen hombre Droṇa ha sido asesinado.
7.197.53
पुत्रान्भ्रातॄन्पितॄन्दाराञ्जीवितं चैव वासविः ।
त्यजेत्सर्वं मम प्रेम्णा जानात्येवं हि मे गुरुः ॥ ७.१९७.५३ ॥
Hijos, hermanos, padres, esposas e incluso la vida, el hijo de Vāsava lo abandonaría todo por mi amor; así me conoce mi maestro.
7.197.54
स मया राज्यकामेन हन्यमानो ह्युपेक्षितः ।
तस्मादर्वाक्शिरा राजन्प्राप्तोऽस्मि नरकं प्रभो ॥ ७.१९७.५४ ॥
Él fue muerto mientras yo, deseando el reino, lo desatendí; por eso, oh rey, oh señor, he llegado al infierno con la cabeza hacia abajo.
7.197.55
ब्राह्मणं वृद्धमाचार्यं न्यस्तशस्त्रं महामुनिम् ।
घातयित्वाऽद्य राज्यार्थे मृतं श्रेयो न जीवितम् ॥ ७.१९७.५५ ॥
Haber hecho matar hoy, por el reino, a un brahmán, un anciano maestro, un gran sabio que ha depuesto sus armas: mejor es estar muerto que vivir.