มหาภารตะ · อัธยายะ 7.197
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.197.1
प्रादुर्भूते ततस्तस्मिन्नस्त्रे नारायणे प्रभो ।
प्रावात्सपृषतो वायुरनभ्रे स्तनयित्नुमान् ॥ ७.१९७.१ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นใหญ่ เมื่ออาวุธนารายณ์ปรากฏขึ้นแล้ว ลมก็พัดพาละอองน้ำมา ทั้งที่ไม่มีเมฆ และส่งเสียงคำรามกึกก้อง
7.197.2
चचाल पृथिवी चापि चुक्षुभे च महोदधिः ।
प्रतिस्रोतः प्रवृत्ताश्च गन्तुं तत्र समुद्रगाः ॥ ७.१९७.२ ॥
แผ่นดินก็สั่นสะเทือน และมหาสมุทรก็ปั่นป่วน แม่น้ำที่ไหลลงสู่ทะเลก็หันย้อนกลับไปต้านกระแสของตน
7.197.3
शिखराणि व्यशीर्यन्त गिरीणां तत्र भारत ।
अपसव्यं मृगाश्चैव पाण्डुसेनां प्रचक्रिरे ॥ ७.१९७.३ ॥
ข้าแต่พระภารตะ ยอดเขาทั้งหลายแตกกระจายที่นั่น และฝูงกวางก็วนเวียนรอบกองทัพปาณฑพจากซ้ายไปขวา ซึ่งเป็นนิมิตอัปมงคล
7.197.4
तमसा तावकीर्यन्त सूर्यश्च कलुषोऽभवत् ।
सम्पतन्ति च भूतानि क्रव्यादानि प्रहृष्टवत् ॥ ७.१९७.४ ॥
ท้องฟ้าถูกปกคลุมด้วยความมืด ดวงอาทิตย์ก็หม่นมัวและมัวซัว และสัตว์กินเนื้อทั้งหลายก็โผลงมาด้วยความยินดี
7.197.5
देवदानवगन्धर्वास्त्रस्तास्त्वासन्विशाम्पते ।
कथङ्खथाऽभवत्तीव्रा दृष्ट्वा तद्व्याकुलं महत् ॥ ७.१९७.५ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ เทพ ทานพ และคนธรรพ์ต่างหวาดกลัว เมื่อเห็นความวุ่นวายครั้งใหญ่และการปั่นป่วนอันรุนแรงนั้น ก็พากันท้อแท้
7.197.6
व्यथिताः सर्वराजानस्त्रस्ताश्चासन्विशाम्पते ।
तद्दृष्ट्वा घोररूपं वै द्रौणेरस्त्रं भयावहम् ॥ ७.१९७.६ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ บรรดากษัตริย์ทั้งปวงต่างทุกข์ระทมและหวาดกลัว เมื่อเห็นอาวุธอันมีรูปร่างน่าสะพรึงกลัวของบุตรแห่งโทรณะ ซึ่งนำความหวาดหวั่นมาให้
7.197.7
निवर्तितेषु सैन्येषु द्रोणपुत्रेण संयुगे ।
भृशं शोकाभितप्तेन पितुर्वधममृष्यता ॥ ७.१९७.७ ॥
เมื่อกองทัพทั้งหลายถูกบุตรแห่งโทรณะตีถอยกลับในการรบ ท่านเศร้าโศกอย่างแรงกล้า ไม่อาจทนต่อการสิ้นพระชนม์ของพระบิดา
7.197.8
कुरूनापततो दृष्ट्वा धृष्टद्मुम्नस्य रक्षणे ।
को मन्त्रः पाण्डवेष्वासीत्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१९७.८ ॥
สัญชัย เมื่อเห็นชาวกุรุกรูกันเข้ามา ปาณฑพมีแผนอย่างไรในการคุ้มกันธฤษฏทยุมน์ จงบอกข้าให้ทราบ
7.197.9
प्रागेव विद्रुतान्दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्युधिष्ठिरः ।
पुनश्च तुमुलं शब्दं श्रुत्वाऽर्जुनमथाब्रवीत् ॥ ७.१९७.९ ॥
เมื่อเห็นบุตรของธฤตราษฎร์หนีกระเจิงไปก่อนแล้ว และได้ยินเสียงอึกทึกอีกครั้ง ยุธิษฐิระจึงตรัสกับอรชุน
7.197.10
आचार्ये निहते द्रोणे धृष्टद्युम्नेन संयुगे ।
निहते वज्रहस्तेन यथा वृत्रे महासुरे ॥ ७.१९७.१० ॥
เพราะอาจารย์โทรณะถูกธฤษฏทยุมน์สังหารในการรบ เหมือนผู้ถือสายฟ้าสังหารอสูรใหญ่วฤตระ
7.197.11
नाशंसन्तो जयं युद्धे दीनात्मानो धनञ्जय ।
आत्मत्राणे मतिं कृत्वा प्राद्रवन्कुरवो रणात् ॥ ७.१९७.११ ॥
ข้าแต่ธนัญชัย ชาวกุรุไม่หวังชัยชนะในการรบ จิตใจท้อแท้ ตั้งใจจะช่วยตนเอง จึงหนีออกจากสนามรบ
7.197.12
केचिद्वान्तै रथैस्तूर्णं निहतैः पाष्णियन्तृभिः ।
विपताकध्वजच्छत्रैः पार्थिवाः शीर्णकूबरैः ॥ ७.१९७.१२ ॥
บางพระองค์ รถศึกถูกโจมตีอย่างรวดเร็วจนพังยับ สารถีถูกสังหาร ธงปักธงและร่มเศวตฉัตรหลุดลุ่ย และคันรถหักพัง
7.197.13
भग्ननीडैराकुलाश्वैः प्रारुह्यान्यान्विचेतसः ।
भीताः पादैर्हयान्केचित्त्वरयन्तः स्वयं रथान् ॥ ७.१९७.१३ ॥
บางพระองค์หวาดกลัวและมึนงง ปีนขึ้นไปบนรถคันอื่นที่ที่นั่งชำรุดและม้าตกใจ บางพระองค์ตกใจจนต้องวิ่งหนีด้วยเท้า พลางเร่งม้าและรถด้วยตนเอง
7.197.14
भग्नाक्षयुगचक्रैश्च व्याकृष्यन्त समन्ततः ।
रथान्विशीर्णानुत्सृज्य पद्भिः केचिच्च विद्रुताः ॥ ७.१९७.१४ ॥
รถที่เพลาและแอกและล้อหักถูกลากไปทุกทิศทาง บางพระองค์ทิ้งรถที่แตกหักแล้ววิ่งหนีด้วยเท้า
7.197.15
हयपृष्ठगताश्चान्ये कृष्यन्तेऽर्धच्युतासनाः ।
गजस्कन्धेषु संस्यूता नाराचैश्चलितासनाः ॥ ७.१९७.१५ ॥
บางพระองค์ที่อยู่บนหลังม้า ถูกลากไปทั้งที่เกือบหลุดจากที่นั่ง และบางพระองค์ที่ผูกติดอยู่บนไหล่ช้าง ที่นั่งโยกคลอนเพราะลูกศรเหล็ก
7.197.16
शरार्तैर्विद्रुतैर्नागैर्हृताः केचिद्दिशो दश ।
विशस्त्रकवचनाश्चान्ये वाहनेभ्यः क्षितिं गताः ॥ ७.१९७.१६ ॥
บางพระองค์ถูกช้างที่ถูกลูกศรทรมานและวิ่งหนีพาไปสู่ทิศทั้งสิบ บางพระองค์ไร้อาวุธและเกราะ ตกจากพาหนะลงสู่พื้นดิน
7.197.17
सञ्छिन्ना नेमिभिश्चैव मृदिताश्च हयद्विपैः ।
क्रोशन्तस्तात पुत्रेति पलायन्ते परे भयात् ॥ ७.१९७.१७ ॥
บางพระองค์ถูกขอบล้อตัดขาดและถูกม้าและช้างเหยียบย่ำ หนีไปด้วยความกลัว ร้องเรียกว่า "พ่อเอ๋ย ลูกเอ๋ย"
7.197.18
नाभिजानन्ति चान्योन्यं कश्मलाभिहतौजसः ।
पुत्रान्पितॄन्सखीन्भ्रातॄन्समारोप्य दृढक्षतान् ॥ ७.१९७.१८ ॥
ผู้ที่ถูกความตะลึงงันทำลายกำลังจนจำกันไม่ได้ พวกเขาอุ้มบุตร บิดา เพื่อน และพี่น้องที่บาดเจ็บสาหัสหนีไป
7.197.19
जलेन क्लेदयन्त्यन्ये विमुच्य कवचनान्यपि ।
पलायनपराश्चान्ये योधाः शतसहस्रशः ॥ ७.१९७.१९ ॥
บางพระองค์ราดน้ำให้ตนเปียกชุ่ม และบางพระองค์ทิ้งแม้เกราะ นักรบนับแสนนับหมื่นต่างมุ่งหนีเอาชีวิตรอด
7.197.20
अवस्थां तादृशीं प्राप्य हते द्रोणे द्रुतं बलम् ।
पुनरावर्तितं केन यदि जानासि शंस मे ॥ ७.१९७.२० ॥
เมื่อโทรณะสิ้นชีพและกองทัพตกอยู่ในสภาพเช่นนั้น ใครเป็นผู้หันกองทัพที่กำลังหนีกลับมาได้อย่างรวดเร็วเช่นนั้น หากท่านรู้ จงบอกข้าเถิด
7.197.21
हयानां हेषतां शब्दः कुञ्जराणां च बृंहताम् ।
रथनेमिस्वनैश्चात्र विमिश्रः श्रूयते महान् ॥ ७.१९७.२१ ॥
เสียงม้าร้องกรีดและเสียงช้างคำรามดัง ปนกับเสียงล้อรถกลิ้ง ดังเป็นเสียงใหญ่อยู่ที่นี่
7.197.22
एते शब्दा भृशं तीव्राः प्रवृत्ताः कुरुसागरे ।
मुमुर्मुहुरुदीर्यन्ते कम्पयन्त्यपि मामकान् ॥ ७.१९७.२२ ॥
เสียงเหล่านี้รุนแรงยิ่งนัก พวยพุ่งขึ้นทั่วทะเลแห่งกุรุ คำรามซ้ำแล้วซ้ำเล่า จนทำให้แม้พลของข้าพเจ้าเองก็สั่นสะท้าน
7.197.23
य एष तुमुलः शब्दः श्रूयते रोमहर्षणः ।
सेन्द्रानप्येष लोकांस्त्रीन्ग्रसेदिति मतिर्मम ॥ ७.१९७.२३ ॥
เสียงอึกทึกที่ได้ยินนี้ ทำให้ขนลุกชัน ข้าพเจ้าเห็นว่ามันจะกลืนกินแม้สามโลกพร้อมทั้งพระอินทร์ได้
7.197.24
मन्ये वज्रधरस्यैष निनादो भैरवस्वनः ।
द्रोणे हते कौरवार्यं व्यक्तमभ्येति वासवः ॥ ७.१९७.२४ ॥
ข้าพเจ้าคิดว่านี่คือเสียงคำรามอันน่ากลัวของผู้ถือสายฟ้า เมื่อโทรณะถูกสังหารแล้ว พระวาสวะกำลังมุ่งมาหาวีรบุรุษแห่งเการพอย่างชัดเจน
7.197.25
प्रहृष्टरोमकूपाः स्मः संविग्नरथकुञ्जराः ।
धनञ्जय गुरुं श्रुत्वा तत्र नादं सुभीषणम् ॥ ७.१९७.२५ ॥
ข้าแต่ธนัญชัย ขนของพวกเราลุกชันขึ้น รถศึกและช้างต่างสะเทือน เมื่อได้ยินเสียงอันน่าสะพรึงกลัวนั้นของอาจารย์
7.197.26
क एष कौरवान्दीर्णानवस्थाप्य महारथः ।
निवर्तयति युद्धार्थं मृधे देवेश्वरो यथा ॥ ७.१९७.२६ ॥
วีรรถผู้ยิ่งใหญ่นี้เป็นใครกัน ผู้ทำให้พวกเการพที่แตกกระจัดกระจายกลับตั้งมั่น แล้วนำพวกเขากลับสู่การรบ ดุจพระอินทร์เจ้าแห่งเทพในการต่อสู้
7.197.27
उद्यम्यात्मानमुग्राय कर्मणे वीर्यमास्थिताः ।
धमन्ति कौरवाः शङ्खान्यस्य वीर्यं समाश्रिताः ॥ ७.१९७.२७ ॥
เหล่าเการพปลุกตนเองให้ฮึกเหิมเพื่อการกระทำอันดุร้าย ยึดถือความกล้าหาญ เป่าสังข์ทั้งหลาย โดยพึ่งพาความกล้าหาญของเขาผู้นั้น
7.197.28
यत्र ते संशयो राजन्न्यस्तशस्त्रे गुरौ हते ।
धार्तराष्ट्रानवस्थाप्य क एष नदतीति हि ॥ ७.१९७.२८ ॥
ข้าแต่พระราชา ในที่ซึ่งพระองค์มีความสงสัย เมื่ออาจารย์ผู้วางอาวุธแล้วถูกสังหาร ผู้ใดกันที่ทำให้บุตรของท้าวธฤตราษฎร์ตั้งมั่นและคำรามอยู่ที่นี่
7.197.29
हीमन्तं तं महाबाहुं मत्तद्विरदगामिनम् ।
इन्द्रविष्मुसमं वीर्ये कोपेऽन्तकमिव स्थितम् ॥ ७.१९७.२९ ॥
วีรบุรุษผู้มีความถ่อมตน มีแขนอันยิ่งใหญ่ ก้าวไปดุจช้างมันที่กำลังตกมัน มีความกล้าหาญเทียมพระอินทร์และพระวิษณุ ยืนอยู่ด้วยความโกรธดุจพระยม
7.197.30
बृहस्पतिसमं बुद्ध्या नीतिमन्तं महारथम् ।
आख्यास्याम्युग्रकर्माणं कुरूणामभयङ्करम् ॥ ७.१९७.३० ॥
วีรรถผู้เสมอพระพฤหัสปติด้วยปัญญา รอบรู้ในนโยบาย มีการกระทำอันดุร้าย และเป็นที่หวาดหวั่นของชาวกุรุ ข้าพเจ้าจะกล่าวถึงท่านผู้นั้น
7.197.31
यस्मिञ्जाते ददौ द्रोणो गवां दशशतं धनम् ।
ब्राह्मणेभ्यो महार्हेभ्यः सोऽश्वत्थामैष गर्जति ॥ ७.१९७.३१ ॥
เมื่อท่านเกิด โทรณะได้มอบทรัพย์สมบัติคือโคหนึ่งหมื่นตัวแก่พราหมณ์ทั้งหลายผู้ควรได้รับเกียรติยิ่ง ผู้นี้คืออัศวัตถามา ที่กำลังคำรามอยู่
7.197.32
जातमात्रेण वीरेण येनोच्चैः श्रवसा यथा ।
हेषता कम्पिता भूमिर्लोकाश्च सकलास्त्रयः ॥ ७.१९७.३२ ॥
วีรบุรุษผู้ที่ทันทีที่เกิด ร้องดุจอุจไจศรวัส ทำให้แผ่นดินและสามโลกทั้งหมดสั่นสะเทือน
7.197.33
तच्छ्रुत्वान्तर्हितं भूतं नाम तस्याकरोत्तदा ।
अश्वत्थामेति सोऽद्यैष शूरो नदति पाण्डव ॥ ७.१९७.३३ ॥
ได้ยินดังนั้นแล้ว ภูตผีที่ซ่อนอยู่ได้ตั้งชื่อให้ท่านในครั้งนั้นว่า "อัศวัตถามา" ข้าแต่ปาณฑพ วีรบุรุษผู้นั้นกำลังคำรามอยู่ในบัดนี้
7.197.34
यो ह्यनाथ इवाक्रम्य पार्षतेन हतस्तथा ।
कर्मणा सुनृशंसेन तस्य नाथो व्यवस्थितः ॥ ७.१९७.३४ ॥
เพราะผู้ที่ถูกโจมตีดุจไร้ที่พึ่ง ถูกบุตรของปฤษตะ (ธฤษฏทยุมนะ) สังหาร ด้วยการกระทำอันโหดร้ายยิ่งนั้น บัดนี้ที่พึ่งของเขาได้ลุกขึ้นแล้ว
7.197.35
गुरुं मे यत्र पाञ्चाल्यः केशपक्षे परामृशत् ।
तन्न जातुं क्षमेद्द्रौणिर्जानन्पौरुषमात्मनः
स हि तेनैव नः सर्वान्क्षपयेदिति मे मतिः ॥ ७.१९७.३५ ॥
การกระทำที่ปาญจาลยะจับผมของอาจารย์ของข้าพเจ้า บุตรของโทรณะจะไม่อดทนต่อเรื่องนี้เลย เพราะรู้ความเป็นชายของตน เขาจะทำลายพวกเราทั้งหมดด้วยการกระทำเดียวกันนั้น ความเห็นของข้าพเจ้าเป็นเช่นนี้
7.197.36
उपचीर्णो गुरुर्मिथ्या भवता राज्यकारणात् ।
धर्मज्ञेन सता नाम सोऽधर्मः सुमहान्कृतः ॥ ७.१९७.३६ ॥
เพื่อเห็นแก่ราชอาณาจักร ท่านรับใช้อาจารย์ด้วยการหลอกลวง ท่านผู้เป็นคนดีและรู้ธรรม ได้กระทำอธรรมอันใหญ่หลวงแล้วแท้จริง
7.197.37
चिरं स्थास्यति चाकीर्तिस्त्रैलोक्ये सचराचरे ।
रामे वालिवधाद्यद्वदेवं द्रोणे निपातिते ॥ ७.१९७.३७ ॥
ความเสื่อมเสียจะคงอยู่นาน ในสามโลกพร้อมทั้งสิ่งเคลื่อนที่และไม่เคลื่อนที่ ดุจความเสื่อมเสียจากการสังหารพาลีที่ติดอยู่กับพระราม เมื่อโทรณะถูกโค่นลงแล้วเช่นนี้
7.197.38
सर्वधर्मोपपन्नोऽयं स मे शिष्यश्च पाण्डवः ।
नायं वक्ष्यति मिथ्येति प्रत्ययं कृतवांस्त्वयि ॥ ७.१९७.३८ ॥
ผู้นี้ประกอบด้วยธรรมทั้งปวง และเป็นศิษย์ของข้าพเจ้า เป็นปาณฑพ เขาจะไม่กล่าวเท็จ ความเชื่อมั่นนี้เขาได้ทำให้เกิดขึ้นในตัวท่านแล้ว
7.197.39
स सत्यकञ्चुकं नाम प्रविष्टेन ततोऽनृतम् ।
आचार्य उक्तो भवता हतः कुञ्जर इत्युत ॥ ७.१९७.३९ ॥
ท่านเข้าสู่ความเท็จภายใต้ชื่อ "เกราะแห่งความจริง" แล้วจึงบอกอาจารย์ว่า "ช้างตายแล้ว" แท้จริง
7.197.40
ततः शस्त्रं समुत्सृज्य निर्ममो गतचेतनः ।
आसीत्सुविह्वलो राजन्यथा दृष्टस्त्वया विभुः ॥ ७.१९७.४० ॥
ข้าแต่พระราชา ครั้นนั้น ผู้ยิ่งใหญ่นั้นวางอาวุธลง ปราศจากความยึดมั่น และสติสัมปชัญญะหมดไป ตกอยู่ในความสับสนอย่างยิ่ง ดังที่ท่านได้เห็นเขาแล้ว
7.197.41
स तु शोकसमाविष्टो विमुखः पुत्रवत्सलः ।
शाश्वतं धर्ममुत्सृज्य गुरुः शिष्येण घातितः ॥ ७.१९७.४१ ॥
เขาผู้ถูกความโศกครอบงำ หันหลังให้ และรักลูกชายยิ่งนัก ได้ละทิ้งธรรมอันนิรันดร์ ครูของเขาจึงถูกศิษย์ฆ่าตาย
7.197.42
न्यस्तशस्त्रमधर्मेण घातयित्वा गुरुं भवान् ।
रक्षत्विदानीं सामात्यो यदि शक्तोसि पार्षतम् ॥ ७.१९७.४२ ॥
ท่านได้ให้ครูผู้วางอาวุธลงแล้วถูกฆ่าด้วยความอธรรม บัดนี้ขอให้ท่านพร้อมด้วยเหล่าอำมาตย์คุ้มครองบุตรของปฤษตะ หากท่านมีกำลังพอจะทำได้
7.197.43
ग्रस्तमाचार्य पुत्रेण क्रुद्धेन हतबन्धुना ।
सर्वे वयं परित्रातुं न शक्ष्यामोऽद्य पार्षतम् ॥ ७.१९७.४३ ॥
ถูกบุตรของอาจารย์จับตัวไว้ ด้วยความโกรธแค้นเพราะญาติของตนถูกฆ่า พวกเราทั้งหมดจะไม่อาจช่วยปารษตะให้พ้นได้ในวันนี้
7.197.44
सौहार्दं सर्वभूतेषु यः करोत्यतिमानुषः ।
सोऽद्य केशग्रहं श्रुत्वा पितुर्धक्ष्यति नो रणे ॥ ७.१९७.४४ ॥
ผู้ที่มีไมตรีต่อสรรพสัตว์อย่างเหนือมนุษย์นั้น เมื่อได้ยินว่าบิดาของตนถูกจับผมลาก วันนี้จะเผาพวกเราให้มอดไหม้ในสนามรบ
7.197.45
विक्रोशमाने हि मयि भृशमाचार्यगृद्विनि ।
अपाकीर्य स्वयं धर्मं शिप्येण निहतो गुरुः ॥ ७.१९७.४५ ॥
ขณะที่ข้าพเจ้าร้องไห้คร่ำครวญอย่างหนัก ปรารถนาอาจารย์ยิ่งนัก ศิษย์ได้ละทิ้งธรรมด้วยตนเองแล้วฆ่าอาจารย์เสีย
7.197.46
यदा गतं वयो भूयः शिष्टमल्पतरं च नः ।
तस्येदानीं विरोधोऽयमधर्मोऽयं कृतो महान् ॥ ७.१९७.४६ ॥
เมื่อวัยของพวกเราล่วงไปมากแล้ว และเหลือน้อยลงนัก บัดนี้การเป็นศัตรูกับท่านนี้ได้เกิดขึ้น นี่คืออธรรมอันใหญ่หลวงที่ได้กระทำลงแล้ว
7.197.47
पितेव नित्यं सौहार्दात्पितेव हि च धर्मतः ।
सोऽल्पकालस्य राज्यस्य कारमाद्वातितो गुरुः ॥ ७.१९७.४७ ॥
ท่านเป็นดุจบิดาอยู่เสมอด้วยไมตรี และเป็นดุจบิดาด้วยธรรม ครูผู้นั้นถูกทรมานเพราะราชอาณาจักรที่ดำรงอยู่เพียงชั่วระยะสั้น
7.197.48
धृतराष्ट्रेण भीष्माय द्रोणाय च विशाम्पते ।
विसृष्टा पृथिवी सर्वा सह पुत्रैश्च तत्परैः ॥ ७.१९७.४८ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่ของมนุษย์ ธฤตราษฎร์ได้มอบแผ่นดินทั้งสิ้นให้แก่ภีษมะและโทรณะ พร้อมด้วยบุตรของพระองค์ผู้อุทิศตนแก่ท่านทั้งสอง
7.197.49
सम्प्राप्य तादृशीं वृत्तिं सत्कृतः सततं परैः ।
अब्रवीत्सततं पुत्रान्मामेवाभ्यधिकं गुरुः ॥ ७.१९७.४९ ॥
ได้รับการดำรงชีวิตเช่นนั้น และได้รับการยกย่องจากศัตรูอยู่เสมอ อาจารย์ได้กล่าวแก่บุตรทั้งหลายอยู่เสมอว่า รักข้าพเจ้ายิ่งกว่าพวกเขาทั้งหมด
7.197.50
अवेक्षमाणस्त्वां मां च न्यस्तास्त्रश्चाहवे हतः ।
न त्वेनं युध्यमानं वै हन्यादपि शतक्रतुः ॥ ७.१९७.५० ॥
เมื่อท่านมองดูทั้งท่านและข้าพเจ้า ท่านจึงวางอาวุธลงแล้วถูกฆ่าในการรบ แม้พระอินทร์ก็มิอาจฆ่าท่านได้ขณะที่ท่านกำลังต่อสู้
7.197.51
तस्याचार्यस्य वृद्धस्य द्रोहो नित्योपकारिणः ।
कृतो ह्यनार्यैरस्माभीर राज्यार्थे लुब्धबुद्धिभिः ॥ ७.१९७.५१ ॥
ความทรยศได้กระทำต่ออาจารย์ผู้ชราผู้เป็นผู้ให้คุณประโยชน์อยู่เสมอ พวกเราผู้ต่ำทรามมีใจโลภ ได้กระทำการนี้เพื่อราชอาณาจักร
7.197.52
अहो बत महत्पापं कृतं कर्म सुदारुणम् ।
यद्राज्यसुखलोभेन द्रोणोऽयं साधुघातितः ॥ ७.१९७.५२ ॥
ทุกข์เอ๋ย บาปอันใหญ่หลวงและการกระทำอันโหดร้ายยิ่งได้กระทำลงแล้ว เพราะความโลภในความสุขแห่งราชอาณาจักร โทรณะผู้ดีงามนี้จึงถูกฆ่าตาย
7.197.53
पुत्रान्भ्रातॄन्पितॄन्दाराञ्जीवितं चैव वासविः ।
त्यजेत्सर्वं मम प्रेम्णा जानात्येवं हि मे गुरुः ॥ ७.१९७.५३ ॥
บุตร พี่น้อง บิดา ภรรยา และแม้ชีวิต บุตรแห่งวาสวะจะสละทั้งหมดเพราะความรักที่มีต่อข้าพเจ้า อาจารย์ของข้าพเจ้ารู้จักข้าพเจ้าเช่นนี้
7.197.54
स मया राज्यकामेन हन्यमानो ह्युपेक्षितः ।
तस्मादर्वाक्शिरा राजन्प्राप्तोऽस्मि नरकं प्रभो ॥ ७.१९७.५४ ॥
ท่านถูกฆ่าขณะที่ข้าพเจ้าปรารถนาราชอาณาจักรแล้วละเลยท่าน เพราะเหตุนี้ ข้าแต่พระราชา ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่ ข้าพเจ้าจึงได้ตกนรกโดยศีรษะคว่ำลง
7.197.55
ब्राह्मणं वृद्धमाचार्यं न्यस्तशस्त्रं महामुनिम् ।
घातयित्वाऽद्य राज्यार्थे मृतं श्रेयो न जीवितम् ॥ ७.१९७.५५ ॥
การที่พราหมณ์ผู้ชรา อาจารย์ผู้เป็นมหามุนีผู้วางอาวุธแล้ว ถูกฆ่าในวันนี้เพื่อราชอาณาจักร ตายเสียยังดีกว่ามีชีวิตอยู่