ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.197
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.197.1
प्रादुर्भूते ततस्तस्मिन्नस्त्रे नारायणे प्रभो ।
प्रावात्सपृषतो वायुरनभ्रे स्तनयित्नुमान् ॥ ७.१९७.१ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਨਾਰਾਇਣ-ਅਸਤ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗਰਜਦੀ ਹਵਾ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਵਗਣ ਲੱਗੀ।
7.197.2
चचाल पृथिवी चापि चुक्षुभे च महोदधिः ।
प्रतिस्रोतः प्रवृत्ताश्च गन्तुं तत्र समुद्रगाः ॥ ७.१९७.२ ॥
ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ, ਮਹਾਸਾਗਰ ਖਲਬਲੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ; ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਉਲਟੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਵਗਣ ਲੱਗੀਆਂ।
7.197.3
शिखराणि व्यशीर्यन्त गिरीणां तत्र भारत ।
अपसव्यं मृगाश्चैव पाण्डुसेनां प्रचक्रिरे ॥ ७.१९७.३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉੱਥੇ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਟੁੱਟ ਡਿੱਗੀਆਂ; ਮ੍ਰਿਗ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਅਪਸਵਯ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗੇ।
7.197.4
तमसा तावकीर्यन्त सूर्यश्च कलुषोऽभवत् ।
सम्पतन्ति च भूतानि क्रव्यादानि प्रहृष्टवत् ॥ ७.१९७.४ ॥
ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਢੱਕ ਗਿਆ, ਸੂਰਜ ਮੱਧਮ ਪੈ ਗਿਆ; ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਜੀਵ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਝਪਟ ਪਏ।
7.197.5
देवदानवगन्धर्वास्त्रस्तास्त्वासन्विशाम्पते ।
कथङ्खथाऽभवत्तीव्रा दृष्ट्वा तद्व्याकुलं महत् ॥ ७.१९७.५ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਡਰ ਗਏ; ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਏ!
7.197.6
व्यथिताः सर्वराजानस्त्रस्ताश्चासन्विशाम्पते ।
तद्दृष्ट्वा घोररूपं वै द्रौणेरस्त्रं भयावहम् ॥ ७.१९७.६ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹੋ ਗਏ; ਦ੍ਰੋਣ-ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
7.197.7
निवर्तितेषु सैन्येषु द्रोणपुत्रेण संयुगे ।
भृशं शोकाभितप्तेन पितुर्वधममृष्यता ॥ ७.१९७.७ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ; ਪਿਤਾ ਦਾ ਵਧ ਨਾ ਸਹਿੰਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਸੋਗ ਨਾਲ ਤਪਦੇ ਹੋਏ।
7.197.8
कुरूनापततो दृष्ट्वा धृष्टद्मुम्नस्य रक्षणे ।
को मन्त्रः पाण्डवेष्वासीत्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१९७.८ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਕੀ ਯੋਜਨਾ ਸੀ? ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
7.197.9
प्रागेव विद्रुतान्दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्युधिष्ठिरः ।
पुनश्च तुमुलं शब्दं श्रुत्वाऽर्जुनमथाब्रवीत् ॥ ७.१९७.९ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਰੌਲਾ ਸੁਣ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
7.197.10
आचार्ये निहते द्रोणे धृष्टद्युम्नेन संयुगे ।
निहते वज्रहस्तेन यथा वृत्रे महासुरे ॥ ७.१९७.१० ॥
ਜਿਵੇਂ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਹਾਂ ਅਸੁਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੁਆਰਾ ਆਚਾਰੀਆ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
7.197.11
नाशंसन्तो जयं युद्धे दीनात्मानो धनञ्जय ।
आत्मत्राणे मतिं कृत्वा प्राद्रवन्कुरवो रणात् ॥ ७.१९७.११ ॥
ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਆਸ ਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ ਕੌਰਵ ਰਣ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ।
7.197.12
केचिद्वान्तै रथैस्तूर्णं निहतैः पाष्णियन्तृभिः ।
विपताकध्वजच्छत्रैः पार्थिवाः शीर्णकूबरैः ॥ ७.१९७.१२ ॥
ਕੁਝ ਰਾਜੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰਥੀ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ, ਝੰਡੇ ਧੁਜਾਂ ਛਤਰ ਟੁੱਟ ਕੇ, ਰਥਾਂ ਦੇ ਕੂਬਰ ਭੰਨ ਕੇ।
7.197.13
भग्ननीडैराकुलाश्वैः प्रारुह्यान्यान्विचेतसः ।
भीताः पादैर्हयान्केचित्त्वरयन्तः स्वयं रथान् ॥ ७.१९७.१३ ॥
ਟੁੱਟੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਅਤੇ ਘਬਰਾਏ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਬੌਖਲਾਏ ਅਤੇ ਡਰੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਪੈਦਲ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰੱਥਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
7.197.14
भग्नाक्षयुगचक्रैश्च व्याकृष्यन्त समन्ततः ।
रथान्विशीर्णानुत्सृज्य पद्भिः केचिच्च विद्रुताः ॥ ७.१९७.१४ ॥
ਟੁੱਟੇ ਧੁਰਿਆਂ, ਜੂਲਿਆਂ ਤੇ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲੇ ਰੱਥ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਘਸੀਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਟੁੱਟੇ ਰੱਥ ਛੱਡ ਕੇ ਕੁਝ ਪੈਦਲ ਭੱਜ ਗਏ।
7.197.15
हयपृष्ठगताश्चान्ये कृष्यन्तेऽर्धच्युतासनाः ।
गजस्कन्धेषु संस्यूता नाराचैश्चलितासनाः ॥ ७.१९७.१५ ॥
ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਸਨ ਤੋਂ ਅੱਧੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਘਸੀਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਡੋਲਦੇ ਆਸਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵੀ।
7.197.16
शरार्तैर्विद्रुतैर्नागैर्हृताः केचिद्दिशो दश ।
विशस्त्रकवचनाश्चान्ये वाहनेभ्यः क्षितिं गताः ॥ ७.१९७.१६ ॥
ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ; ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਕਵਚ ਰਹਿਤ ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
7.197.17
सञ्छिन्ना नेमिभिश्चैव मृदिताश्च हयद्विपैः ।
क्रोशन्तस्तात पुत्रेति पलायन्ते परे भयात् ॥ ७.१९७.१७ ॥
ਪਹੀਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਗਏ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ-ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਗਏ, "ਹੇ ਤਾਤ! ਹੇ ਪੁੱਤਰ!" ਪੁਕਾਰਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਸਨ।
7.197.18
नाभिजानन्ति चान्योन्यं कश्मलाभिहतौजसः ।
पुत्रान्पितॄन्सखीन्भ्रातॄन्समारोप्य दृढक्षतान् ॥ ७.१९७.१८ ॥
ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਲ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਸਨ; ਡੂੰਘੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਿਤਾਵਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
7.197.19
जलेन क्लेदयन्त्यन्ये विमुच्य कवचनान्यपि ।
पलायनपराश्चान्ये योधाः शतसहस्रशः ॥ ७.१९७.१९ ॥
ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਿਉਂ ਰਹੇ ਸਨ; ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਕਵਚ ਵੀ ਉਤਾਰ ਸੁੱਟੇ ਸਨ; ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਧੇ ਭੱਜਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
7.197.20
अवस्थां तादृशीं प्राप्य हते द्रोणे द्रुतं बलम् ।
पुनरावर्तितं केन यदि जानासि शंस मे ॥ ७.१९७.२० ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਫੌਜ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ; ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਸਨੇ ਮੋੜਿਆ? ਜੇ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
7.197.21
हयानां हेषतां शब्दः कुञ्जराणां च बृंहताम् ।
रथनेमिस्वनैश्चात्र विमिश्रः श्रूयते महान् ॥ ७.१९७.२१ ॥
ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਹਿਣਹਿਣਾਹਟ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਘਾੜ ਅਤੇ ਰਥ-ਪਹੀਆਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਇੱਥੇ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
7.197.22
एते शब्दा भृशं तीव्राः प्रवृत्ताः कुरुसागरे ।
मुमुर्मुहुरुदीर्यन्ते कम्पयन्त्यपि मामकान् ॥ ७.१९७.२२ ॥
ਇਹ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਕੁਰੂ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਉੱਠ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਜ ਕੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੰਬਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
7.197.23
य एष तुमुलः शब्दः श्रूयते रोमहर्षणः ।
सेन्द्रानप्येष लोकांस्त्रीन्ग्रसेदिति मतिर्मम ॥ ७.१९७.२३ ॥
ਇਹ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ — ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਵੇਗੀ।
7.197.24
मन्ये वज्रधरस्यैष निनादो भैरवस्वनः ।
द्रोणे हते कौरवार्यं व्यक्तमभ्येति वासवः ॥ ७.१९७.२४ ॥
ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਹੈ; ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਕੌਰਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਲਈ ਵਾਸਵ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
7.197.25
प्रहृष्टरोमकूपाः स्मः संविग्नरथकुञ्जराः ।
धनञ्जय गुरुं श्रुत्वा तत्र नादं सुभीषणम् ॥ ७.१९७.२५ ॥
ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਉੱਥੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਉਹ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਨਾਦ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਡੇ ਰੋਮ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਰਥ ਤੇ ਹਾਥੀ ਘਬਰਾ ਗਏ ਹਨ।
7.197.26
क एष कौरवान्दीर्णानवस्थाप्य महारथः ।
निवर्तयति युद्धार्थं मृधे देवेश्वरो यथा ॥ ७.१९७.२६ ॥
ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਮੋੜਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮਹਾਰਥੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵੇਸ਼ਵਰ ਵਾਂਗ?
7.197.27
उद्यम्यात्मानमुग्राय कर्मणे वीर्यमास्थिताः ।
धमन्ति कौरवाः शङ्खान्यस्य वीर्यं समाश्रिताः ॥ ७.१९७.२७ ॥
ਉਗਰ ਕਰਮ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਕੌਰਵ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
7.197.28
यत्र ते संशयो राजन्न्यस्तशस्त्रे गुरौ हते ।
धार्तराष्ट्रानवस्थाप्य क एष नदतीति हि ॥ ७.१९७.२८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ਸਤਰ ਰੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਇੱਥੇ ਗਰਜ ਰਿਹਾ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਆਪ ਨੂੰ ਹੈ ਨਾ?
7.197.29
हीमन्तं तं महाबाहुं मत्तद्विरदगामिनम् ।
इन्द्रविष्मुसमं वीर्ये कोपेऽन्तकमिव स्थितम् ॥ ७.१९७.२९ ॥
ਉਸ ਨਿਮਰ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ-ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਰਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਯਮ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
7.197.30
बृहस्पतिसमं बुद्ध्या नीतिमन्तं महारथम् ।
आख्यास्याम्युग्रकर्माणं कुरूणामभयङ्करम् ॥ ७.१९७.३० ॥
ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਵਰਗਾ, ਨੀਤੀਵਾਨ, ਮਹਾਰਥੀ, ਉਗਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕੁਰੂਆਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਉਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
7.197.31
यस्मिञ्जाते ददौ द्रोणो गवां दशशतं धनम् ।
ब्राह्मणेभ्यो महार्हेभ्यः सोऽश्वत्थामैष गर्जति ॥ ७.१९७.३१ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਦਰ ਦੇ ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਇਹ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਗਰਜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
7.197.32
जातमात्रेण वीरेण येनोच्चैः श्रवसा यथा ।
हेषता कम्पिता भूमिर्लोकाश्च सकलास्त्रयः ॥ ७.१९७.३२ ॥
ਜਿਸ ਵੀਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾ ਵਾਂਗ ਹਿਣਕ ਕੇ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
7.197.33
तच्छ्रुत्वान्तर्हितं भूतं नाम तस्याकरोत्तदा ।
अश्वत्थामेति सोऽद्यैष शूरो नदति पाण्डव ॥ ७.१९७.३३ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੇ ਤਦ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ "ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ" ਰੱਖਿਆ; ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਉਹੀ ਸੂਰਮਾ ਹੁਣ ਗਰਜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
7.197.34
यो ह्यनाथ इवाक्रम्य पार्षतेन हतस्तथा ।
कर्मणा सुनृशंसेन तस्य नाथो व्यवस्थितः ॥ ७.१९७.३४ ॥
ਜੋ ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਕੇ ਪਾਰਸ਼ਤ (ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ) ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਅਤਿ ਜ਼ਾਲਮ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੁਣ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
7.197.35
गुरुं मे यत्र पाञ्चाल्यः केशपक्षे परामृशत् ।
तन्न जातुं क्षमेद्द्रौणिर्जानन्पौरुषमात्मनः
स हि तेनैव नः सर्वान्क्षपयेदिति मे मतिः ॥ ७.१९७.३५ ॥
ਪਾਂਚਾਲ੍ਯ ਨੇ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਜੋ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਦ੍ਰੌਣੀ ਕਦੇ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ; ਆਪਣੇ ਪੌਰਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸੇ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
7.197.36
उपचीर्णो गुरुर्मिथ्या भवता राज्यकारणात् ।
धर्मज्ञेन सता नाम सोऽधर्मः सुमहान्कृतः ॥ ७.१९७.३६ ॥
ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਝੂਠੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ; ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸਤਪੁਰਖ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਧਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
7.197.37
चिरं स्थास्यति चाकीर्तिस्त्रैलोक्ये सचराचरे ।
रामे वालिवधाद्यद्वदेवं द्रोणे निपातिते ॥ ७.१९७.३७ ॥
ਜਿਵੇਂ ਵਾਲੀ ਦੇ ਵਧ ਕਾਰਨ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਬਦਨਾਮੀ ਚਿਰਕਾਲ ਰਹੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬਦਨਾਮੀ ਚਰਾਚਰ ਸਹਿਤ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਰਕਾਲ ਰਹੇਗੀ।
7.197.38
सर्वधर्मोपपन्नोऽयं स मे शिष्यश्च पाण्डवः ।
नायं वक्ष्यति मिथ्येति प्रत्ययं कृतवांस्त्वयि ॥ ७.१९७.३८ ॥
ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਚੇਲਾ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਹੈ; ਇਹ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇਗਾ, ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਇਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
7.197.39
स सत्यकञ्चुकं नाम प्रविष्टेन ततोऽनृतम् ।
आचार्य उक्तो भवता हतः कुञ्जर इत्युत ॥ ७.१९७.३९ ॥
ਉਸ ਨੇ 'ਸੱਚ ਦੇ ਕਵਚ' ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਝੂਠ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹਾਥੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ'।
7.197.40
ततः शस्त्रं समुत्सृज्य निर्ममो गतचेतनः ।
आसीत्सुविह्वलो राजन्यथा दृष्टस्त्वया विभुः ॥ ७.१९७.४० ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਸਤਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੋਹ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ-ਹੀਣ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵਿਭੂ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਏ।
7.197.41
स तु शोकसमाविष्टो विमुखः पुत्रवत्सलः ।
शाश्वतं धर्ममुत्सृज्य गुरुः शिष्येण घातितः ॥ ७.१९७.४१ ॥
ਉਹ ਤਾਂ ਸੋਗ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਮੂੰਹ ਫੇਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਸਦੀਵੀ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਚੇਲੇ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
7.197.42
न्यस्तशस्त्रमधर्मेण घातयित्वा गुरुं भवान् ।
रक्षत्विदानीं सामात्यो यदि शक्तोसि पार्षतम् ॥ ७.१९७.४२ ॥
ਹਥਿਆਰ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਮਰਵਾ ਕੇ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਾਰਸ਼ਤ ਨੂੰ ਬਚਾਓ — ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਮਰੱਥ ਹੋ।
7.197.43
ग्रस्तमाचार्य पुत्रेण क्रुद्धेन हतबन्धुना ।
सर्वे वयं परित्रातुं न शक्ष्यामोऽद्य पार्षतम् ॥ ७.१९७.४३ ॥
ਆਚਾਰੀਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਬੰਧੂ ਦੇ ਵਧ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪਾਰਸ਼ਤ ਨੂੰ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗੇ।
7.197.44
सौहार्दं सर्वभूतेषु यः करोत्यतिमानुषः ।
सोऽद्य केशग्रहं श्रुत्वा पितुर्धक्ष्यति नो रणे ॥ ७.१९७.४४ ॥
ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੌਹਾਰਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅਤਿਮਾਨੁਸ਼, ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੇਸ ਫੜੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਅੱਜ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ।
7.197.45
विक्रोशमाने हि मयि भृशमाचार्यगृद्विनि ।
अपाकीर्य स्वयं धर्मं शिप्येण निहतो गुरुः ॥ ७.१९७.४५ ॥
ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਚਾਰੀਆ ਲਈ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਖ਼ੁਦ ਧਰਮ ਤਿਆਗ ਕੇ ਚੇਲੇ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
7.197.46
यदा गतं वयो भूयः शिष्टमल्पतरं च नः ।
तस्येदानीं विरोधोऽयमधर्मोऽयं कृतो महान् ॥ ७.१९७.४६ ॥
ਸਾਡੀ ਉਮਰ ਬੀਤ ਗਈ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਧਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
7.197.47
पितेव नित्यं सौहार्दात्पितेव हि च धर्मतः ।
सोऽल्पकालस्य राज्यस्य कारमाद्वातितो गुरुः ॥ ७.१९७.४७ ॥
ਉਹ ਸਦਾ ਸੌਹਾਰਦ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪਿਤਾ ਵਰਗੇ ਸਨ; ਉਸ ਆਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜ ਲਈ ਕਸ਼ਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
7.197.48
धृतराष्ट्रेण भीष्माय द्रोणाय च विशाम्पते ।
विसृष्टा पृथिवी सर्वा सह पुत्रैश्च तत्परैः ॥ ७.१९७.४८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਨੁਰਕਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਹਿਤ, ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
7.197.49
सम्प्राप्य तादृशीं वृत्तिं सत्कृतः सततं परैः ।
अब्रवीत्सततं पुत्रान्मामेवाभ्यधिकं गुरुः ॥ ७.१९७.४९ ॥
ਅਜਿਹੀ ਜੀਵਿਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਦਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਸਦਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
7.197.50
अवेक्षमाणस्त्वां मां च न्यस्तास्त्रश्चाहवे हतः ।
न त्वेनं युध्यमानं वै हन्यादपि शतक्रतुः ॥ ७.१९७.५० ॥
ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਕੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਵੀ ਨਾ ਮਾਰ ਸਕਦਾ।
7.197.51
तस्याचार्यस्य वृद्धस्य द्रोहो नित्योपकारिणः ।
कृतो ह्यनार्यैरस्माभीर राज्यार्थे लुब्धबुद्धिभिः ॥ ७.१९७.५१ ॥
ਉਸ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਚਾਰੀਆ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਦਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਧ੍ਰੋਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਰਾਜ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਲੋਭੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਅਸੀਂ ਅਨਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ।
7.197.52
अहो बत महत्पापं कृतं कर्म सुदारुणम् ।
यद्राज्यसुखलोभेन द्रोणोऽयं साधुघातितः ॥ ७.१९७.५२ ॥
ਹਾਇ! ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਅਤੇ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਰਾਜ ਦੇ ਸੁੱਖ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਧੂ ਦ੍ਰੋਣ ਮਾਰੇ ਗਏ।
7.197.53
पुत्रान्भ्रातॄन्पितॄन्दाराञ्जीवितं चैव वासविः ।
त्यजेत्सर्वं मम प्रेम्णा जानात्येवं हि मे गुरुः ॥ ७.१९७.५३ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ, ਪਿਤਾ, ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵੀ — ਇੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ; ਗੁਰੂ ਮੈਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।
7.197.54
स मया राज्यकामेन हन्यमानो ह्युपेक्षितः ।
तस्मादर्वाक्शिरा राजन्प्राप्तोऽस्मि नरकं प्रभो ॥ ७.१९७.५४ ॥
ਰਾਜ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅਣਗੌਲੇ ਰਹੇ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਿਰ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹਾਂ।
7.197.55
ब्राह्मणं वृद्धमाचार्यं न्यस्तशस्त्रं महामुनिम् ।
घातयित्वाऽद्य राज्यार्थे मृतं श्रेयो न जीवितम् ॥ ७.१९७.५५ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬਜ਼ੁਰਗ, ਆਚਾਰਿਆ, ਸ਼ਸਤਰ ਰੱਖ ਚੁੱਕੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਲਈ ਅੱਜ ਮਰਵਾ ਕੇ ਜੀਣ ਨਾਲੋਂ ਮਰਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।