ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 7.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.20.1
परिणाम्य निशां तां तु भारद्वाजो महारथः ।
उक्त्वा सुबहु राजेन्द्र वचनं वै सुयोधनम् ॥ ७.२०.१ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେହି ରାତ୍ରି ପାର କରି ମହାରଥୀ ଭାରଦ୍ବାଜ (ଦ୍ରୋଣ) ସୁଯୋଧନଙ୍କୁ ବହୁତ କଥା କହିଲେ।
7.20.2
विधाय गोप्तॄन्पार्थस्य संशप्तकगणैः सह ।
निष्क्रान्ते च तदा पार्थे संशप्तकवधं प्रति ॥ ७.२०.२ ॥
ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କ ରକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ସଂଶପ୍ତକ ଗଣ ସହିତ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ସେତେବେଳେ ପାର୍ଥ ସଂଶପ୍ତକଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ବାହାରିଗଲେ।
7.20.3
व्यूढानीकस्ततो द्रोणः पाण्डवानां महाचमूम् ।
अभ्ययाद्भरतश्रेष्ठ धर्मराजजिघृक्षया ॥ ७.२०.३ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତା'ପରେ ବ୍ୟୂହବଦ୍ଧ ସେନା ସହିତ ଦ୍ରୋଣ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଧରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମହାସେନା ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
7.20.4
व्यूढां दृष्ट्वा सुपर्णेन भारद्वाजस्य तां चमूम् ।
व्यूहेन मण्डलार्धेन प्रत्यव्यूहद्युधिष्ठिरः ॥ ७.२०.४ ॥
ଭାରଦ୍ବାଜଙ୍କ (ଦ୍ରୋଣଙ୍କ) ସେହି ସେନା ଗରୁଡ଼ ବ୍ୟୂହରେ ସଜ୍ଜିତ ଦେଖି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅର୍ଦ୍ଧମଣ୍ଡଳ ବ୍ୟୂହ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିବ୍ୟୂହ ରଚିଲେ।
7.20.5
मुखं त्वासीत्सुपर्णस्य भारद्वाजो महारथः ।
शिरो दुर्योधनो राजा सोदर्यैः सानुगैर्वृतः ॥ ७.२०.५ ॥
ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ମୁଖ ଥିଲେ ମହାରଥୀ ଭାରଦ୍ବାଜ (ଦ୍ରୋଣ); ମସ୍ତକ ଥିଲେ ଭାଇ ଓ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ।
7.20.6
चक्षुषी कृतवर्माऽऽसीद्गौतमश्चास्यतां वरः ॥ ७.२०.६ ॥
ତାହାର ଦୁଇ ଆଖି ଥିଲେ କୃତବର୍ମା; ଏବଂ ତାହାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ ଗୌତମ (କୃପ)।
7.20.7
भूतशर्मा क्षेमशर्मा करकाक्षश्च वीर्यवान् ।
कलिङ्गाः सिंहलाः प्राच्याः शूरा भीरा दशेरकाः ॥ ७.२०.७ ॥
ଭୂତଶର୍ମା, କ୍ଷେମଶର୍ମା ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ କରକାକ୍ଷ, କଳିଙ୍ଗ, ସିଂହଳ, ପୂର୍ବର ଶୂରମାନେ, ଭୀରମାନେ ଓ ଦଶେରକମାନେ।
7.20.8
शका यवनकाम्भोजास्तथा हंसपथाश्च ये ।
ग्रीवायां शूरसेनाश्च दरन्दा मद्रकेकयाः।
गजाश्वरथपत्त्योघास्तस्थुः परमदंशिताः ॥ ७.२०.८ ॥
ଶକ, ଯବନ, କାମ୍ବୋଜ ଓ ହଂସପଥମାନେ; ଗଳାରେ ଶୂରସେନ ଓ ଦରନ୍ଦମାନେ, ମଦ୍ର ଓ କେକୟମାନେ; ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତିକର ଦଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ମରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ।
7.20.9
भूरिश्रवास्तथा शल्यः सोमदत्तश्च बाह्लिकः ।
अक्षौहिण्या वृता वीरा दक्षिणं पार्श्वमास्थिताः ॥ ७.२०.९ ॥
ଭୂରିଶ୍ରବା, ଶଲ୍ୟ, ସୋମଦତ୍ତ ଓ ବାହ୍ଲୀକ — ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ଥିବା ବୀରମାନେ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ।
7.20.10
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्भोजश्च सुदक्षिणः ।
वामं पार्श्वं समाश्रित्य द्रोणपुत्राग्रतः स्थिताः ॥ ७.२०.१० ॥
ଅବନ୍ତୀର ଦୁଇ ରାଜକୁମାର ବିନ୍ଦ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦ, କାମ୍ବୋଜ ସୁଦକ୍ଷିଣ — ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱ ଆଶ୍ରୟ କରି ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ।
7.20.11
पृष्ठे कलिङ्गाः साम्बष्ठा मागधाः पौण्ड्रमद्रकाः ।
गान्धाराः शकुनाः प्राच्याः पार्वतीया वसातयः ॥ ७.२०.११ ॥
ପଛରେ କଳିଙ୍ଗ, ସାମ୍ବଷ୍ଠ, ମାଗଧ, ପୌଣ୍ଡ୍ର ଓ ମଦ୍ରକମାନେ; ଗାନ୍ଧାର, ଶକୁନ, ପୂର୍ବ ଲୋକ, ପର୍ବତବାସୀ ଓ ବସାତିମାନେ।
7.20.12
पुच्छे वैकर्तनः कर्णः सपुत्रज्ञातिबान्धवः ।
महत्या सेनया तस्थौ नानाजनपदोत्थया ॥ ७.२०.१२ ॥
ପୁଚ୍ଛ ଭାଗରେ ବୈକର୍ତନ କର୍ଣ୍ଣ ନିଜ ପୁତ୍ର, ଜ୍ଞାତି ଓ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ ଜନପଦରୁ ଉଠିଥିବା ମହାସେନା ସହିତ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ।
7.20.13
जयद्रथो भीमरथः सम्पातिर्ऋषभो जयः ।
भूमिञ्जयो वृषक्राथो नैषधश्च महाबलः ॥ ७.२०.१३ ॥
ଜୟଦ୍ରଥ, ଭୀମରଥ, ସମ୍ପାତି, ଋଷଭ, ଜୟ, ଭୂମିଞ୍ଜୟ, ବୃଷକ୍ରାଥ ଏବଂ ମହାବଳ ନୈଷଧ।
7.20.14
वृता बलेन महता ब्रह्मलोकपरिष्कृताः ।
व्यूहस्योरसि ते राजन्स्थिता युद्धविशारदाः ॥ ७.२०.१४ ॥
ମହାସେନାରେ ଘେରା ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପରି ସଜ୍ଜିତ, ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ବୀରମାନେ ବ୍ୟୂହର ବକ୍ଷରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ।
7.20.15
द्रोणेन विहितो व्यूहः पदात्यश्वरथद्विपैः ।
वातोद्धूतार्णवाकारः प्रनृत्त इव लक्ष्यते ॥ ७.२०.१५ ॥
ଦ୍ରୋଣ ରଚିତ ବ୍ୟୂହ, ପଦାତିକ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ, ପବନରେ ଆଲୋଡ଼ିତ ସମୁଦ୍ର ପରି, ଯେମିତି ନାଚୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
7.20.16
तस्य पक्षप्रपक्षेभ्यो निष्पतन्ति युयुत्सवः ।
सविद्युत्स्तनिता मेघाः सर्वदिग्भ्यः इवोष्णगे ॥ ७.२०.१६ ॥
ତାହାର ପକ୍ଷ ଓ ଉପପକ୍ଷରୁ ଯୁଦ୍ଧାକାଙ୍କ୍ଷୀ ବୀରମାନେ ବାହାରି ଆସୁଥିଲେ, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ସବୁ ଦିଗରୁ ବିଜୁଳି ଓ ଗର୍ଜନ ସହ ମେଘ ଉଠିଲା ପରି।
7.20.17
तस्य प्राग्ज्योतिषो मध्ये विधिवत्कल्पितं गजम् ।
आस्थितः शुशुभे राजन्नंशुमानुदये यथा ॥ ७.२०.१७ ॥
ତାହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ବିଧିବତ୍ ସଜ୍ଜିତ ହାତୀ ଉପରେ ଆରୂଢ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ ରାଜା, ହେ ରାଜନ୍, ଉଦୟର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଶୋଭାୟମାନ ହେଲେ।
7.20.18
माल्यदामवता राजञ्श्वेतच्छत्रेण धार्यता ।
कृत्तिकायोगयुक्तेन पौर्णमास्यामिवेन्दुना ॥ ७.२०.१८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମାଲ୍ୟମାଳା ଧାରଣ କରି, ଶ୍ୱେତଛତ୍ର ଧୃତ ହୋଇ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ରଯୋଗରେ ଯୁକ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି।
7.20.19
नीलाञ्जनचयप्रख्यो मदान्धो द्विरदो बभौ ।
अतिवृष्टो महामेघैर्यथा स्यात्पर्वतो महान् ॥ ७.२०.१९ ॥
ନୀଳ ଅଞ୍ଜନ ରାଶି ପରି, ମଦାନ୍ଧ ସେ ହାତୀ, ମହାମେଘରେ ଅତିଶୟ ଭିଜିଥିବା ଏକ ମହାନ ପର୍ବତ ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
7.20.20
नानानृपतिभिर्वीरै र्विविधायुधभूषणैः ।
समन्वितः पार्वतीयैः शक्रो देवगणैरिव ॥ ७.२०.२० ॥
ଅନେକ ରାଜା, ବିବିଧ ଅସ୍ତ୍ର-ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ବୀରମାନେ ଓ ପାର୍ବତୀୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ସେ, ଦେବଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଥିଲେ।
7.20.21
ततो युधिष्ठिरः प्रेक्ष्य व्यूहं तमतिमानुषम् ।
अजय्यमरिभिः सङ्ख्ये पार्षतं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.२०.२१ ॥
ତା'ପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଜେୟ ସେହି ଅତିମାନୁଷ ବ୍ୟୂହକୁ ଦେଖି, ପାର୍ଷତଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
7.20.22
ब्राह्मणस्य वशं नाहमियामद्य यथा प्रभो ।
पारावतसवर्णाश्व तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ ७.२०.२२ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆଜି ବ୍ରାହ୍ମଣ (ଦ୍ରୋଣ)ଙ୍କ ବଶରେ ନ ପଡ଼ିବା ପାଇଁ, ପାରାବତ ରଙ୍ଗ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ସେହିପରି ନୀତି ସ୍ଥିର ହେଉ।
7.20.23
द्रोणस्य यतमानस्य वशं नैष्यसि सुव्रत ।
अहमावारयिष्यामि द्रोणमद्य सहानुगम् ॥ ७.२०.२३ ॥
ହେ ସୁବ୍ରତ, ଯତ୍ନ କରୁଥିବା ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବଶରେ ତୁମେ ଯିବ ନାହିଁ; ମୁଁ ଆଜି ଅନୁଚରଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଅଟକାଇବି।
7.20.24
मयि जीवति कौरव्य नोद्वेगं कर्तुमर्हसि ।
न हि शक्तो रणे द्रोणो विजेतुं मां कथञ्चन ॥ ७.२०.२४ ॥
ହେ କୌରବ୍ୟ, ମୁଁ ଜୀବିତ ଥିବା ଯାଏଁ ତୁମେ ଉଦ୍ବେଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମୋତେ ଜିତିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି।
7.20.25
एवमुक्त्वा किरन्बाणान्द्रुपदस्य सुतो बली ।
पारावतसवर्णाश्वः स्वयं द्रोणमुपाद्रवत् ॥ ७.२०.२५ ॥
ଏହିପରି କହି ବାଣ ବର୍ଷଣ କରି, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ବଳବାନ ପୁତ୍ର କପୋତବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱ ସହିତ ନିଜେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଆଡ଼େ ଧାଇଁଲେ।
7.20.26
अनिष्टदर्शनं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नमवस्थितम् ।
क्षणेनैवाभवद्द्रोणो नातिहृष्टमना इव ॥ ७.२०.२६ ॥
ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅପ୍ରିୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ରହିଲା ନାହିଁ।
7.20.27
स हि जातो महाराज द्रोणस्य निधनं प्रति ॥ ७.२०.२७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେ ତ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ହିଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
7.20.28
मर्त्यधर्मतया तस्माद्भारद्वाजो व्यमुह्यत ।
नाशकत्तत्र तत्किञ्चिदनीकं प्रतिवीक्षितुम् ॥ ७.२०.२८ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ଯୋଗୁ ଭାରଦ୍ୱାଜ ପୁତ୍ର ଦ୍ରୋଣ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ; ତେଣୁ ସେଠାରେ ସୈନ୍ୟର କିଛି ବି ଦେଖି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
7.20.29
ततः किरन्निषूंस्तीक्ष्णान्द्रुपदस्य वरूथिनीम् ।
भराद्वाजो ययौ तूर्णं पार्षतं वर्जयन्युधि।
द्रुपदस्य महत्सैन्यं दारयामास ब्राह्मणः ॥ ७.२०.२९ ॥
ତା'ପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ବର୍ଷଣ କରି ଭାରଦ୍ୱାଜ ପୁତ୍ର ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ସୈନ୍ୟ ଆଡ଼େ ଶୀଘ୍ର ଗଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଷତଙ୍କୁ ଏଡ଼ାଇ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ବିଶାଳ ସୈନ୍ୟକୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କଲେ।
7.20.30
तं तु सम्प्रेक्ष्य पुत्रस्ते दुर्मुखः शत्रुकर्षणः ।
प्रियं चिकीर्षुर्द्रोणस्य धृष्टद्युम्नमवारयत् ॥ ७.२०.३० ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଶତ୍ରୁକର୍ଷଣ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ମୁଖ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ।
7.20.31
स सम्प्रहारस्तुमुलः सुघोरः समपद्यत ।
पार्षतस्य च शूरस्य दुर्मुखस्य च भारत ॥ ७.२०.३१ ॥
ହେ ଭାରତ! ବୀର ପାର୍ଷତ ଓ ଦୁର୍ମୁଖଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ତୁମୁଳ, ଅତି ଭୟଙ୍କର ସଂଘର୍ଷ ହେଲା।
7.20.32
पार्षतः शरजालेन क्षिप्रं प्रच्छाद्य दुर्मुखम् ।
भारद्वाजं शरौघेण महता समवारयत् ॥ ७.२०.३२ ॥
ପାର୍ଷତ ଶୀଘ୍ର ଶରଜାଳରେ ଦୁର୍ମୁଖଙ୍କୁ ଆବୃତ କଲେ ଏବଂ ମହାଶରପ୍ରବାହରେ ଭାରଦ୍ୱାଜ (ଦ୍ରୋଣ)ଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।
7.20.33
द्रोणावारितं दृष्ट्वा भृशायस्तस्तवात्मजः ।
नानालिङ्गैः शरव्रातैः पार्षतं सममोहयत् ॥ ७.२०.३३ ॥
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିରୋଧିତ ଦେଖି ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରୟାସରେ ନାନା ଚିହ୍ନଯୁକ୍ତ ଶରସମୂହରେ ପାର୍ଷତଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଭ୍ରାନ୍ତ କଲେ।
7.20.34
तयोर्विषक्तयोः सङ्ख्ये पाञ्चाल्यकुरुमुख्ययोः ।
द्रोणो यौधिष्ठिरं सैन्यं बहुधा व्यधमच्छरैः ॥ ७.२०.३४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ପାଞ୍ଚାଳ ଓ କୁରୁ ପ୍ରମୁଖ ପରସ୍ପରରେ ଲାଗିଥିବାବେଳେ, ଦ୍ରୋଣ ଶରରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସେନାକୁ ନାନା ପ୍ରକାରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ କଲେ।
7.20.35
अनिलेन यथाऽभ्राणि विच्छिन्नानि समन्ततः ।
तथा पार्थस्य सैन्यानि विच्छिन्नानि क्वचित्क्वचित् ॥ ७.२०.३५ ॥
ପବନ ଦ୍ୱାରା ମେଘ ଯେପରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୁଏ, ସେପରି ପାର୍ଥଙ୍କ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କ) ସେନା ଇତସ୍ତତଃ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ।
7.20.36
मुहूर्तमिव तद्युद्धमासीन्मधुरदर्शनम् ।
तत उन्मत्तवद्राजन्निर्मर्यादमवर्तत ॥ ७.२०.३६ ॥
ସେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷଣେ ମନୋରମ ଦେଖାଗଲା; ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ତାହା ଉନ୍ମତ୍ତ ପରି ମର୍ଯ୍ୟାଦାହୀନ ହୋଇ ଚାଲିଲା।
7.20.37
नैव खं न दिशो भूमिर्बभासे न च भास्करः ।
नैव स्वे न परे राजन्नाज्ञायन्त परस्परम्।
अनुमानेन संज्ञाभिर्युद्धं तत्समवर्तत ॥ ७.२०.३७ ॥
ଆକାଶ, ଦିଗ, ପୃଥିବୀ କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଉନଥିଲା। ହେ ରାଜନ୍, ନିଜର ଓ ଶତ୍ରୁର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଚିହ୍ନି ପାରୁନଥିଲେ; ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଅନୁମାନ ଓ ସଙ୍କେତରେ ଚାଲିଲା।
7.20.38
चूडामणिषु निष्केषु भूषणेष्वपि वर्मसु ।
तेषामादित्यवर्णाभा रश्मयः प्रचकाशिरे ॥ ७.२०.३८ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଚୂଡ଼ାମଣି, ସୁନା ହାର, ଅଳଙ୍କାର ଓ କବଚରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣର କିରଣ ଝଲସି ଉଠିଲା।
7.20.39
तत्प्रकीर्णपताकानां रथवारणवाजिनाम् ।
बलाकाशबलाभ्रामं ददृशे रूपमाहवे ॥ ७.२०.३९ ॥
ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ପତାକାଯୁକ୍ତ ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାଙ୍କର ସେ ରୂପ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଗ ଦ୍ୱାରା ଛିଟିଥିବା ମେଘ ପରି ଦେଖାଗଲା।
7.20.40
नरानेव नरा जघ्नरुदग्राश्च हया हयान् ।
रथांश्च रथिनो जघ्नुर्वारणा वरवारणान् ॥ ७.२०.४० ॥
ମଣିଷମାନେ ମଣିଷଙ୍କୁ ମାରିଲେ; ଉଗ୍ର ଘୋଡ଼ା ଘୋଡ଼ାଙ୍କୁ, ରଥୀ ରଥକୁ ଓ ହାତୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀଙ୍କୁ ମାରିଲେ।
7.20.41
समुच्छ्रितपताकानां गजानां परमद्विपैः ।
क्षणेन तुमुलो घोरः सङ्ग्रामः समपद्यत ॥ ७.२०.४१ ॥
ଉଚ୍ଚ ପତାକାଯୁକ୍ତ ହାତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷଣକରେ ଭୟଙ୍କର ଓ କୋଲାହଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
7.20.42
तेषां संसक्तगात्राणां कर्षतामितरेतरम् ।
दन्तसङ्घातसङ्घर्षात्सधूमोऽग्निरजायत ॥ ७.२०.४२ ॥
ପରସ୍ପରକୁ ଟାଣୁଥିବା, ଶରୀର ଲାଗିଥିବା ସେହି ହାତୀମାନଙ୍କ ଦାନ୍ତର ଘର୍ଷଣରୁ ଧୂଆଁ ସହିତ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମିଲା।
7.20.43
विप्रकीर्णपताकास्ते विषाणजनिताग्नयः ।
बभूवुः खं समासाद्य सविद्युत इवाम्बुदाः ॥ ७.२०.४३ ॥
ସେମାନଙ୍କ ପତାକା ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହେଲା; ଦାନ୍ତ ଘର୍ଷଣରୁ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମିଲା। ଆକାଶରେ ପହଞ୍ଚି ସେମାନେ ବିଜୁଳି ସହିତ ମେଘ ପରି ହେଲେ।
7.20.44
विक्षिपद्भिर्नदद्भिश्च निपतद्भिश्च वारणैः ।
सम्बभूव मही कीर्णा मेघैर्द्यौरिव वार्षिकी ॥ ७.२०.४४ ॥
ପକାଉଥିବା, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଓ ପଡ଼ୁଥିବା ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ଭରିଗଲା; ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଆକାଶ ମେଘରେ ଭରିଯିବା ପରି।
7.20.45
तेषामाहन्यमानानां बाणतोमरऋष्टिभिः ।
वारणानां रवो जज्ञे मेघानामिव सम्पुवे ॥ ७.२०.४५ ॥
ବାଣ, ତୋମର ଓ ଋଷ୍ଟିରେ ଆହତ ହୋଇଥିବା ସେହି ହାତୀମାନଙ୍କ ସ୍ୱର ବର୍ଷା ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଉଠିଲା।
7.20.46
तोमराभिहताः केचिद्बाणैश्च परमद्विपाः ।
वित्रेसुः सर्वनागानां शब्दमेवापरेऽसृजन् ॥ ७.२०.४६ ॥
ତୋମର ଓ ବାଣରେ ଆହତ କେତେକ ବଡ଼ ହାତୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ହାତୀମାନଙ୍କ ଶବ୍ଦ ହିଁ କଲେ।
7.20.47
विषाणाभिहताश्चापि केचित्तत्र गजा गजैः ।
चक्रुरार्तस्वनं घोरमुत्पातजलदा इव ॥ ७.२०.४७ ॥
ସେଠାରେ କେତେକ ହାତୀ ଅନ୍ୟ ହାତୀଙ୍କ ଦାନ୍ତରେ ଆହତ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ଆର୍ତ୍ତନାଦ କଲେ; ଅଶୁଭ ସୂଚକ ମେଘ ପରି।
7.20.48
प्रतीपाः क्रियमाणाश्च वारणा वरवारणैः ।
उन्मथ्य पुनराजग्मुः प्रेरिताः परमाङ्कुशैः ॥ ७.२०.४८ ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଫେରାଯାଇଥିବା ହାତୀମାନେ, ଉତ୍ତମ ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ପୁଣି ଦଳି ଦଳି ଫେରି ଆସିଲେ।
7.20.49
महामात्रैर्महामात्रास्ताडिताः शरतोमरैः ।
गजेभ्यः पृथिवीं जग्मुर्मुक्तप्रहरणाङ्कुशाः ॥ ७.२०.४९ ॥
ମହାମାତ୍ରମାନେ ମହାମାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶର ଓ ତୋମରରେ ଆଘାତ କଲେ; ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଛାଡ଼ି ହାତୀରୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।
7.20.50
निर्मनुष्याश्च मातङ्गा विनदन्तस्ततस्ततः ।
छिन्नाभ्राणीव सम्पेतुः सम्प्रविश्य परस्परम् ॥ ७.२०.५० ॥
ମାହୁନ୍ତ ବିନା ହାତୀମାନେ ଏଠାସେଠି ଚିତ୍କାର କରି, ଚିରା ମେଘ ପରି ପରସ୍ପରକୁ ଘୁଷି ପଡ଼ିଲେ।
7.20.51
हतान्परिवहन्तश्च पतितान्पतितायुधान् ।
दिशो जग्मुर्महानागाः केचिदेकचरा इव ॥ ७.२०.५१ ॥
କେତେକ ମହାହାତୀ ମୃତ ଓ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ପତିତମାନଙ୍କୁ ବହି ନେଇ, ଏକାକୀ ବୁଲାଙ୍କ ପରି ଦିଗଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ।
7.20.52
ताडितास्ताड्यमानाश्च तोमरर्ष्टिपरश्वथैः ।
पेतुरार्तस्वनं कृत्वा तदा विशसने गजाः ॥ ७.२०.५२ ॥
ସେହି ସଂହାରରେ ହାତୀମାନେ ଆଘାତିତ ହୋଇ, ଆଘାତ ପାଉ ପାଉ, ଆର୍ତ୍ତନାଦ କରି ପଡ଼ିଲେ।
7.20.53
तेषां शैलोपमैः कायैर्निपतद्भिः समन्ततः ।
आहता सहसा भूमिश्चकम्पे च ननाद च ॥ ७.२०.५३ ॥
ପର୍ବତ ପରି ସେମାନଙ୍କ ଶରୀର ଚାରିଆଡ଼େ ପଡ଼ିବାରୁ ପୃଥିବୀ ହଠାତ୍ ଆଘାତିତ ହୋଇ କମ୍ପି ଗର୍ଜନ କଲା।
7.20.54
सादितैः सगजारोहैः सपताकैः समन्ततः ।
मातङ्गैः शुशुभे भूमिर्विकीर्णैरिव पर्वतैः ॥ ७.२०.५४ ॥
ହାତୀ, ସେମାନଙ୍କ ଆରୋହୀ ଓ ପତାକା ସହିତ ହତ ହୋଇ, ଚାରିଆଡ଼େ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହାତୀମାନଙ୍କରେ ପୃଥିବୀ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ପର୍ବତ ପରି ଶୋଭିଲା।
7.20.55
गजस्थाश्च महामात्रा निर्भिन्नहृदया रणे ।
रथिभिः पातिता भल्लैर्विकीर्णाङ्कुशतोमराः ॥ ७.२०.५५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ହାତୀ ଉପରେ ଥିବା ମାହୁନ୍ତମାନେ, ହୃଦୟ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରଥୀଙ୍କ ଭଲ୍ଲରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଅଙ୍କୁଶ ଓ ତୋମର ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲା।
7.20.56
क्रौञ्चवद्विनदन्तोऽन्ये नाराचाभिहता गजाः ।
परान्स्वांश्चापि मृद्गन्तः परिपेतुर्दिशो दश ॥ ७.२०.५६ ॥
କ୍ରୌଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀ ପରି ଚିତ୍କାର କରି, ନାରାଚରେ ଆହତ ଅନ୍ୟ ହାତୀମାନେ ଶତ୍ରୁ ଓ ନିଜ ଲୋକ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଦଳି ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଲେ।
7.20.57
गजाश्वरथयोधानां शरीरौघसमावृता ।
बभूव पृथिवी राजन्मांसशोणितकर्दमा ॥ ७.२०.५७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଶରୀର-ରାଶିରେ ଢଙ୍କା ପୃଥିବୀ ମାଂସ-ରକ୍ତର କାଦୁଅ ହୋଇଗଲା।
7.20.58
प्रमथ्य च विषाणाग्रैः समुत्क्षिप्ताश्च वारणैः ।
सचक्राश्च विचक्राश्च रथैरेव महारथाः ॥ ७.२०.५८ ॥
ହାତୀମାନେ ଦାନ୍ତର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଦଳି ଓ ଉଠାଇ; ଚକ୍ର ସହିତ ଓ ଚକ୍ରହୀନ ରଥ ସହିତ ମହାରଥୀମାନେ ପଡ଼ିଗଲେ।
7.20.59
रथाश्च रथिभिर्हीना निर्मनुष्याश्च वाजिनः ।
हतारोहाश्च मातङ्गा दिशो जग्मुर्भयातुराः ॥ ७.२०.५९ ॥
ରଥ ରଥୀହୀନ, ଘୋଡ଼ା ମନୁଷ୍ୟହୀନ, ହାତୀ ସବାର ହତ ହୋଇ, ଭୟରେ ଆତୁର ହୋଇ ଦିଗକୁ ପଳାଇଲେ।
7.20.60
जघानात्र पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं तथा ।
इत्यासीत्तुमुलं युद्धं न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ ७.२०.६० ॥
ଏଠାରେ ପିତା ପୁତ୍ରକୁ ଓ ପୁତ୍ର ପିତାକୁ ହତ୍ୟା କଲେ; ଏହିପରି ସେ ତୁମୁଳ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଛି ଜଣାପଡ଼ିଲା ନାହିଁ।
7.20.61
आगुल्फेभ्योऽवसीदन्ते नरा लोहितकर्दमैः ।
दीप्यमानैः परिक्षिप्ता दावैरिव महाद्रुमाः ॥ ७.२०.६१ ॥
ରକ୍ତ କାଦୁଅରେ ଗୋଇଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୁଡ଼ି ମଣିଷମାନେ ଖସି ପଡ଼ୁଥିଲେ, ଯେପରି ଜଳୁଥିବା ଦାବାନଳରେ ଘେରା ମହାବୃକ୍ଷ।
7.20.62
शोणितैः सिच्यमानानि वस्त्राणि कवचानि च ।
छत्राणि च पताकाश्च सर्वं रक्तमदृश्यत ॥ ७.२०.६२ ॥
ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ବସ୍ତ୍ର, କବଚ, ଛତା ଓ ପତାକା — ସବୁ ଲାଲ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
7.20.63
हयौघाश्च रथौघाश्च नरौघाश्च निपातिताः ।
संक्षुण्णाः पुनरावृत्य बहुधा रथनेमिभिः ॥ ७.२०.६३ ॥
ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ମଣିଷର ଦଳ ପଡ଼ି ଯାଇଥିଲେ; ରଥଚକ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପୁନଃ ପୁନଃ ଫେରି ସେମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ଥର ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲା।
7.20.64
सगजौघमहावेगः परासुनरशैवलः ।
रथौघतुमुलावर्तः प्रबभौ सैन्यसागरः ॥ ७.२०.६४ ॥
ହାତୀ ଦଳ ସହ ମହାବେଗ ଥିବା, ମୃତ ମଣିଷରୂପ ଶେଓଳରେ ଭରା, ରଥ ଦଳର କୋଳାହଳି ଆବର୍ତ୍ତ ଥିବା ସେନା-ସାଗର ଝଲସି ଉଠିଲା।
7.20.65
तं वाहनमहानौभिर्योधा जयधनैषिणः ।
अवगाह्याथ मज्जन्तो नैव मोहं प्रचक्रिरे ॥ ७.२०.६५ ॥
ଜୟ ଓ ଧନ ଇଚ୍ଛାକାରୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସେହି ସେନା-ସାଗରରେ ନିଜ ବିଶାଳ ବାହନରୂପୀ ନୌକାରେ ଓହ୍ଲାଇଲେ; ବୁଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ମୋହ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ।
7.20.66
शरवर्षाभिवृष्टेषु योधेष्वञ्चितलक्ष्मसु ।
न तेष्वचित्ततां लेभे कश्चिदाहतलक्षणः ॥ ७.२०.६६ ॥
ବାଣ ବର୍ଷାରେ ଆବୃତ, ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆହତ କେହି ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଚିତ୍ତତା ପାଇଲେ ନାହିଁ।
7.20.67
वर्तमाने तथा युद्धे घोररूपे भयङ्करे ।
मोहयित्वा परान्द्रोणो युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ७.२०.६७ ॥
ଏହିପରି ଘୋର ରୂପ ଓ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲୁଥିବା ବେଳେ, ଦ୍ରୋଣ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।