മഹാഭാരതം · അധ്യായം 7.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.20.1
परिणाम्य निशां तां तु भारद्वाजो महारथः ।
उक्त्वा सुबहु राजेन्द्र वचनं वै सुयोधनम् ॥ ७.२०.१ ॥
രാജേന്ദ്രാ, ആ രാത്രി കഴിച്ചശേഷം മഹാരഥനായ ഭാരദ്വാജൻ (ദ്രോണൻ) സുയോധനനോട് പലതും പറഞ്ഞു.
7.20.2
विधाय गोप्तॄन्पार्थस्य संशप्तकगणैः सह ।
निष्क्रान्ते च तदा पार्थे संशप्तकवधं प्रति ॥ ७.२०.२ ॥
പാർത്ഥന്റെ (അർജ്ജുനന്റെ) രക്ഷകരെ സംശപ്തകഗണങ്ങളോടൊപ്പം നിയമിച്ച ശേഷം, അപ്പോൾ പാർത്ഥൻ സംശപ്തകരെ വധിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
7.20.3
व्यूढानीकस्ततो द्रोणः पाण्डवानां महाचमूम् ।
अभ्ययाद्भरतश्रेष्ठ धर्मराजजिघृक्षया ॥ ७.२०.३ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അപ്പോൾ വ്യൂഹമൊരുക്കിയ സേനയുമായി ദ്രോണൻ ധർമ്മരാജനെ പിടിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ പാണ്ഡവരുടെ മഹാസേനയിലേക്ക് മുന്നേറി.
7.20.4
व्यूढां दृष्ट्वा सुपर्णेन भारद्वाजस्य तां चमूम् ।
व्यूहेन मण्डलार्धेन प्रत्यव्यूहद्युधिष्ठिरः ॥ ७.२०.४ ॥
ഭാരദ്വാജന്റെ (ദ്രോണന്റെ) ആ സേന ഗരുഡവ്യൂഹത്തിൽ അണിനിരന്നത് കണ്ട്, യുധിഷ്ഠിരൻ അർദ്ധമണ്ഡല വ്യൂഹം കൊണ്ട് പ്രതിവ്യൂഹം തീർത്തു.
7.20.5
मुखं त्वासीत्सुपर्णस्य भारद्वाजो महारथः ।
शिरो दुर्योधनो राजा सोदर्यैः सानुगैर्वृतः ॥ ७.२०.५ ॥
ഗരുഡന്റെ മുഖം മഹാരഥനായ ഭാരദ്വാജൻ (ദ്രോണൻ) ആയിരുന്നു; തല സഹോദരന്മാരും അനുചരരും ചുറ്റിയ രാജാവ് ദുര്യോധനനും.
7.20.6
चक्षुषी कृतवर्माऽऽसीद्गौतमश्चास्यतां वरः ॥ ७.२०.६ ॥
അതിന്റെ രണ്ടു കണ്ണുകൾ കൃതവർമ്മാവായിരുന്നു; അതിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ ഗൗതമൻ (കൃപൻ) ആയിരുന്നു.
7.20.7
भूतशर्मा क्षेमशर्मा करकाक्षश्च वीर्यवान् ।
कलिङ्गाः सिंहलाः प्राच्याः शूरा भीरा दशेरकाः ॥ ७.२०.७ ॥
ഭൂതശർമ്മാവും ക്ഷേമശർമ്മാവും വീര്യവാനായ കരകാക്ഷനും, കലിംഗരും സിംഹളരും കിഴക്കൻ ശൂരരും ഭീരരും ദശേരകരും.
7.20.8
शका यवनकाम्भोजास्तथा हंसपथाश्च ये ।
ग्रीवायां शूरसेनाश्च दरन्दा मद्रकेकयाः।
गजाश्वरथपत्त्योघास्तस्थुः परमदंशिताः ॥ ७.२०.८ ॥
ശകന്മാരും യവനരും കാംബോജരും ഹംസപഥരും; കഴുത്തിൽ ശൂരസേനരും ദരന്ദരും മദ്രരും കേകയരും; ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും കാലാളുകളും പൂർണ്ണ കവചത്തോടെ നിന്നു.
7.20.9
भूरिश्रवास्तथा शल्यः सोमदत्तश्च बाह्लिकः ।
अक्षौहिण्या वृता वीरा दक्षिणं पार्श्वमास्थिताः ॥ ७.२०.९ ॥
ഭൂരിശ്രവസ്സും ശല്യനും സോമദത്തനും ബാഹ്ലീകനും; അക്ഷൗഹിണിസേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട വീരന്മാർ വലതുപാർശ്വത്തിൽ നിലയുറപ്പിച്ചു.
7.20.10
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्भोजश्च सुदक्षिणः ।
वामं पार्श्वं समाश्रित्य द्रोणपुत्राग्रतः स्थिताः ॥ ७.२०.१० ॥
അവന്തിരാജകുമാരന്മാരായ വിന്ദനും അനുവിന്ദനും കാംബോജൻ സുദക്ഷിണനും; ഇടതുപാർശ്വം ആശ്രയിച്ച് ദ്രോണപുത്രന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു.
7.20.11
पृष्ठे कलिङ्गाः साम्बष्ठा मागधाः पौण्ड्रमद्रकाः ।
गान्धाराः शकुनाः प्राच्याः पार्वतीया वसातयः ॥ ७.२०.११ ॥
പിന്നിൽ കലിംഗരും സാംബഷ്ഠരും മാഗധരും പൗണ്ഡ്രരും മദ്രകരും; ഗാന്ധാരരും ശകുനരും കിഴക്കൻ ജനങ്ങളും പർവതവാസികളും വസാതികളും.
7.20.12
पुच्छे वैकर्तनः कर्णः सपुत्रज्ञातिबान्धवः ।
महत्या सेनया तस्थौ नानाजनपदोत्थया ॥ ७.२०.१२ ॥
വാലറ്റത്ത് വൈകർതനനായ കർണ്ണൻ പുത്രന്മാരോടും ബന്ധുജനങ്ങളോടും കൂടി പല ജനപദങ്ങളിൽനിന്നു വന്ന മഹാസേനയോടെ നിന്നു.
7.20.13
जयद्रथो भीमरथः सम्पातिर्ऋषभो जयः ।
भूमिञ्जयो वृषक्राथो नैषधश्च महाबलः ॥ ७.२०.१३ ॥
ജയദ്രഥൻ, ഭീമരഥൻ, സമ്പാതി, ഋഷഭൻ, ജയൻ, ഭൂമിഞ്ജയൻ, വൃഷക്രാഥൻ, മഹാബലനായ നൈഷധൻ.
7.20.14
वृता बलेन महता ब्रह्मलोकपरिष्कृताः ।
व्यूहस्योरसि ते राजन्स्थिता युद्धविशारदाः ॥ ७.२०.१४ ॥
മഹാസേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവരും ബ്രഹ്മലോകംപോലെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരുമായി, രാജാവേ, യുദ്ധനിപുണരായ അവർ വ്യൂഹത്തിന്റെ മാർവിൽ നിന്നു.
7.20.15
द्रोणेन विहितो व्यूहः पदात्यश्वरथद्विपैः ।
वातोद्धूतार्णवाकारः प्रनृत्त इव लक्ष्यते ॥ ७.२०.१५ ॥
ദ്രോണൻ ഒരുക്കിയ വ്യൂഹം, കാലാളുകൾ, കുതിരപ്പട, രഥങ്ങൾ, ആനകൾ എന്നിവയോടെ, കാറ്റിളകിയ സമുദ്രംപോലെ, നൃത്തം ചെയ്യുന്നതുപോലെ കാണപ്പെട്ടു.
7.20.16
तस्य पक्षप्रपक्षेभ्यो निष्पतन्ति युयुत्सवः ।
सविद्युत्स्तनिता मेघाः सर्वदिग्भ्यः इवोष्णगे ॥ ७.२०.१६ ॥
അതിന്റെ പക്ഷങ്ങളിൽനിന്നും ഉപപക്ഷങ്ങളിൽനിന്നും യുദ്ധമോഹികൾ പുറപ്പെട്ടു, ഗ്രീഷ്മത്തിൽ എല്ലാ ദിക്കുകളിൽനിന്നും മിന്നലും ഇടിയുമുള്ള മേഘങ്ങൾ ഉയരുന്നതുപോലെ.
7.20.17
तस्य प्राग्ज्योतिषो मध्ये विधिवत्कल्पितं गजम् ।
आस्थितः शुशुभे राजन्नंशुमानुदये यथा ॥ ७.२०.१७ ॥
അതിന്റെ മധ്യത്തിൽ, വിധിപ്രകാരം ഒരുക്കിയ ആനപ്പുറത്ത് കയറിയ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷരാജാവ്, രാജാവേ, ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
7.20.18
माल्यदामवता राजञ्श्वेतच्छत्रेण धार्यता ।
कृत्तिकायोगयुक्तेन पौर्णमास्यामिवेन्दुना ॥ ७.२०.१८ ॥
രാജാവേ, പൂമാലയണിഞ്ഞവനും വെൺകൊറ്റക്കുട പിടിക്കപ്പെട്ടവനുമായി, പൗർണമിരാത്രിയിൽ കൃത്തികാ നക്ഷത്രയോഗമുള്ള ചന്ദ്രനെപ്പോലെ.
7.20.19
नीलाञ्जनचयप्रख्यो मदान्धो द्विरदो बभौ ।
अतिवृष्टो महामेघैर्यथा स्यात्पर्वतो महान् ॥ ७.२०.१९ ॥
നീലാഞ്ജനക്കൂമ്പാരം പോലെയുള്ള, മദാന്ധനായ ആ ആന, മഹാമേഘങ്ങളാൽ അതിവൃഷ്ടിയേറ്റ ഒരു മഹാപർവതം പോലെ തിളങ്ങി.
7.20.20
नानानृपतिभिर्वीरै र्विविधायुधभूषणैः ।
समन्वितः पार्वतीयैः शक्रो देवगणैरिव ॥ ७.२०.२० ॥
അനേകം രാജാക്കന്മാരും, വിവിധ ആയുധാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതരായ വീരന്മാരും, പർവതദേശത്തെ രാജാക്കന്മാരും ചേർന്ന അവൻ, ദേവഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഇന്ദ്രനെപ്പോലെയായിരുന്നു.
7.20.21
ततो युधिष्ठिरः प्रेक्ष्य व्यूहं तमतिमानुषम् ।
अजय्यमरिभिः सङ्ख्ये पार्षतं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.२०.२१ ॥
അപ്പോൾ യുധിഷ്ഠിരൻ, യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കൾക്കു ജയിക്കാനാവാത്ത ആ അതിമാനുഷ വ്യൂഹം കണ്ട്, പാർഷതനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
7.20.22
ब्राह्मणस्य वशं नाहमियामद्य यथा प्रभो ।
पारावतसवर्णाश्व तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ ७.२०.२२ ॥
പ്രഭോ, ഇന്ന് ഞാൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ (ദ്രോണന്റെ) വശത്തിൽ അകപ്പെടാതിരിക്കാൻ, പ്രാവിന്റെ നിറമുള്ള കുതിരകളോടുകൂടി ആ വിധം നയം ആവിഷ്കരിക്കപ്പെടട്ടെ.
7.20.23
द्रोणस्य यतमानस्य वशं नैष्यसि सुव्रत ।
अहमावारयिष्यामि द्रोणमद्य सहानुगम् ॥ ७.२०.२३ ॥
സുവ്രതാ, യത്നിക്കുന്ന ദ്രോണന്റെ വശത്തിൽ നീ പോകില്ല; ഇന്ന് ഞാൻ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ദ്രോണനെ തടയും.
7.20.24
मयि जीवति कौरव्य नोद्वेगं कर्तुमर्हसि ।
न हि शक्तो रणे द्रोणो विजेतुं मां कथञ्चन ॥ ७.२०.२४ ॥
കൗരവ്യാ, ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കേ നീ വ്യാകുലപ്പെടരുത്; യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണന് ഒരു വിധത്തിലും എന്നെ ജയിക്കാനാവില്ല.
7.20.25
एवमुक्त्वा किरन्बाणान्द्रुपदस्य सुतो बली ।
पारावतसवर्णाश्वः स्वयं द्रोणमुपाद्रवत् ॥ ७.२०.२५ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ശരങ്ങൾ വർഷിച്ചുകൊണ്ട്, ദ്രുപദന്റെ ബലവാനായ പുത്രൻ പ്രാവിന്റെ നിറമുള്ള കുതിരകളോടെ സ്വയം ദ്രോണനെ നേരെ പാഞ്ഞടുത്തു.
7.20.26
अनिष्टदर्शनं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नमवस्थितम् ।
क्षणेनैवाभवद्द्रोणो नातिहृष्टमना इव ॥ ७.२०.२६ ॥
മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ കണ്ട്, അനിഷ്ടകരമായ കാഴ്ച കണ്ട ദ്രോണൻ ഒരു നിമിഷത്തിൽ അത്യന്തം സന്തോഷമില്ലാത്ത മനസ്സുള്ളവനായി.
7.20.27
स हि जातो महाराज द्रोणस्य निधनं प्रति ॥ ७.२०.२७ ॥
മഹാരാജാവേ, അവൻ ദ്രോണന്റെ മരണത്തിനായി തന്നെ ജനിച്ചവനാണ്.
7.20.28
मर्त्यधर्मतया तस्माद्भारद्वाजो व्यमुह्यत ।
नाशकत्तत्र तत्किञ्चिदनीकं प्रतिवीक्षितुम् ॥ ७.२०.२८ ॥
മർത്യസ്വഭാവത്താൽ ഭാരദ്വാജപുത്രനായ ദ്രോണൻ മോഹിതനായി; അതുകൊണ്ട് അവിടെ സൈന്യത്തിൽ ഒന്നും നോക്കിക്കാണാൻ അവനു കഴിഞ്ഞില്ല.
7.20.29
ततः किरन्निषूंस्तीक्ष्णान्द्रुपदस्य वरूथिनीम् ।
भराद्वाजो ययौ तूर्णं पार्षतं वर्जयन्युधि।
द्रुपदस्य महत्सैन्यं दारयामास ब्राह्मणः ॥ ७.२०.२९ ॥
അപ്പോൾ മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങൾ വർഷിച്ചുകൊണ്ട് ഭാരദ്വാജപുത്രൻ ദ്രുപദന്റെ സൈന്യത്തിനു നേരെ വേഗം ചെന്നു; യുദ്ധത്തിൽ പാർഷതനെ ഒഴിവാക്കി, ആ ബ്രാഹ്മണൻ ദ്രുപദന്റെ മഹാസൈന്യത്തെ പിളർത്തി.
7.20.30
तं तु सम्प्रेक्ष्य पुत्रस्ते दुर्मुखः शत्रुकर्षणः ।
प्रियं चिकीर्षुर्द्रोणस्य धृष्टद्युम्नमवारयत् ॥ ७.२०.३० ॥
അവനെ കണ്ട്, ശത്രുക്കളെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ ദുർമുഖൻ, ദ്രോണന് പ്രിയം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ തടഞ്ഞു.
7.20.31
स सम्प्रहारस्तुमुलः सुघोरः समपद्यत ।
पार्षतस्य च शूरस्य दुर्मुखस्य च भारत ॥ ७.२०.३१ ॥
ഭാരതാ! ശൂരനായ പാർഷതനും ദുർമുഖനും തമ്മിൽ ആ ഭയങ്കരവും കലുഷവുമായ ഏറ്റുമുട്ടൽ നടന്നു.
7.20.32
पार्षतः शरजालेन क्षिप्रं प्रच्छाद्य दुर्मुखम् ।
भारद्वाजं शरौघेण महता समवारयत् ॥ ७.२०.३२ ॥
പാർഷതൻ ഉടൻ ശരജാലംകൊണ്ട് ദുർമുഖനെ മറച്ചു; മഹാശരവർഷംകൊണ്ട് ഭാരദ്വാജനെ (ദ്രോണനെ) തടഞ്ഞു.
7.20.33
द्रोणावारितं दृष्ट्वा भृशायस्तस्तवात्मजः ।
नानालिङ्गैः शरव्रातैः पार्षतं सममोहयत् ॥ ७.२०.३३ ॥
ദ്രോണനാൽ തടയപ്പെട്ടതു കണ്ട് നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ അത്യധികം പരിശ്രമിച്ച്, പലതരം അടയാളങ്ങളുള്ള ശരസമൂഹങ്ങളാൽ പാർഷതനെ പൂർണ്ണമായി വിഭ്രമിപ്പിച്ചു.
7.20.34
तयोर्विषक्तयोः सङ्ख्ये पाञ्चाल्यकुरुमुख्ययोः ।
द्रोणो यौधिष्ठिरं सैन्यं बहुधा व्यधमच्छरैः ॥ ७.२०.३४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പാഞ്ചാല-കൗരവ പ്രധാനികളായ ഇരുവരും പരസ്പരം ഏറ്റുമുട്ടിയപ്പോൾ, ദ്രോണൻ ശരങ്ങളാൽ യുധിഷ്ഠിരന്റെ സൈന്യത്തെ പലവിധത്തിൽ ചിതറിച്ചു.
7.20.35
अनिलेन यथाऽभ्राणि विच्छिन्नानि समन्ततः ।
तथा पार्थस्य सैन्यानि विच्छिन्नानि क्वचित्क्वचित् ॥ ७.२०.३५ ॥
കാറ്റിനാൽ മേഘങ്ങൾ എല്ലാ ഭാഗത്തും ചിതറുന്നതുപോലെ, പാർത്ഥന്റെ (അർജുനന്റെ) സൈന്യങ്ങൾ ഇടയ്ക്കിടെ ചിതറിപ്പോയി.
7.20.36
मुहूर्तमिव तद्युद्धमासीन्मधुरदर्शनम् ।
तत उन्मत्तवद्राजन्निर्मर्यादमवर्तत ॥ ७.२०.३६ ॥
ആ യുദ്ധം ഒരു നിമിഷം മനോഹരമായി കാണപ്പെട്ടു; പിന്നെ, രാജാവേ, അത് ഭ്രാന്തരെപ്പോലെ അതിരുവിട്ടു നടന്നു.
7.20.37
नैव खं न दिशो भूमिर्बभासे न च भास्करः ।
नैव स्वे न परे राजन्नाज्ञायन्त परस्परम्।
अनुमानेन संज्ञाभिर्युद्धं तत्समवर्तत ॥ ७.२०.३७ ॥
ആകാശവും ദിക്കുകളും ഭൂമിയും തെളിഞ്ഞില്ല; സൂര്യനും പ്രകാശിച്ചില്ല. രാജൻ, സ്വപക്ഷക്കാരെയും ശത്രുക്കളെയും തമ്മിൽ തിരിച്ചറിയാനായില്ല; ആ യുദ്ധം ഊഹംകൊണ്ടും അടയാളങ്ങൾകൊണ്ടും നടന്നു.
7.20.38
चूडामणिषु निष्केषु भूषणेष्वपि वर्मसु ।
तेषामादित्यवर्णाभा रश्मयः प्रचकाशिरे ॥ ७.२०.३८ ॥
അവരുടെ ചൂഡാമണികളിലും സ്വർണ്ണമാലകളിലും ആഭരണങ്ങളിലും കവചങ്ങളിലും സൂര്യവർണ്ണമുള്ള രശ്മികൾ പ്രകാശിച്ചു.
7.20.39
तत्प्रकीर्णपताकानां रथवारणवाजिनाम् ।
बलाकाशबलाभ्रामं ददृशे रूपमाहवे ॥ ७.२०.३९ ॥
ചിതറിയ കൊടികളോടുകൂടിയ രഥങ്ങളുടെയും ആനകളുടെയും കുതിരകളുടെയും ആ രൂപം യുദ്ധത്തിൽ കൊക്കുകളാൽ പുള്ളിയിട്ട മേഘംപോലെ കണ്ടു.
7.20.40
नरानेव नरा जघ्नरुदग्राश्च हया हयान् ।
रथांश्च रथिनो जघ्नुर्वारणा वरवारणान् ॥ ७.२०.४० ॥
മനുഷ്യർ മനുഷ്യരെ കൊന്നു; ഉഗ്രന്മാരായ കുതിരകൾ കുതിരകളെയും, രഥികൾ രഥങ്ങളെയും, ആനകൾ ശ്രേഷ്ഠ ആനകളെയും കൊന്നു.
7.20.41
समुच्छ्रितपताकानां गजानां परमद्विपैः ।
क्षणेन तुमुलो घोरः सङ्ग्रामः समपद्यत ॥ ७.२०.४१ ॥
ഉയർന്ന കൊടികളുള്ള ആനകളുടെ ഇടയിൽ ശ്രേഷ്ഠ ആനകളാൽ ഒരു നിമിഷത്തിൽ ഭയങ്കരവും ബഹളമയവുമായ യുദ്ധം ഉണ്ടായി.
7.20.42
तेषां संसक्तगात्राणां कर्षतामितरेतरम् ।
दन्तसङ्घातसङ्घर्षात्सधूमोऽग्निरजायत ॥ ७.२०.४२ ॥
പരസ്പരം വലിച്ചുകൊണ്ട്, ദേഹങ്ങൾ കുടുങ്ങിയ ആനകളുടെ കൊമ്പുകൾ കൂട്ടിയുരഞ്ഞതിൽ പുകയോടെ തീ ഉണ്ടായി.
7.20.43
विप्रकीर्णपताकास्ते विषाणजनिताग्नयः ।
बभूवुः खं समासाद्य सविद्युत इवाम्बुदाः ॥ ७.२०.४३ ॥
അവയുടെ കൊടികൾ ചിതറിപ്പോയി; കൊമ്പുകളിൽനിന്ന് തീ ഉയർന്നു. ആകാശത്തെത്തിയ അവ മിന്നലോടുകൂടിയ മേഘങ്ങൾപോലെയായി.
7.20.44
विक्षिपद्भिर्नदद्भिश्च निपतद्भिश्च वारणैः ।
सम्बभूव मही कीर्णा मेघैर्द्यौरिव वार्षिकी ॥ ७.२०.४४ ॥
എറിഞ്ഞും ചിന്നം വിളിച്ചും വീണും കിടന്ന ആനകളാൽ ഭൂമി നിറഞ്ഞു; മഴക്കാലത്ത് ആകാശം മേഘങ്ങളാൽ നിറയുന്നതുപോലെ.
7.20.45
तेषामाहन्यमानानां बाणतोमरऋष्टिभिः ।
वारणानां रवो जज्ञे मेघानामिव सम्पुवे ॥ ७.२०.४५ ॥
അമ്പുകളാലും തോമരങ്ങളാലും ഋഷ്ടികളാലും അടിയേറ്റ ആ ആനകളുടെ ശബ്ദം മഴക്കാല മേഘങ്ങളുടെ മുഴക്കംപോലെ ഉയർന്നു.
7.20.46
तोमराभिहताः केचिद्बाणैश्च परमद्विपाः ।
वित्रेसुः सर्वनागानां शब्दमेवापरेऽसृजन् ॥ ७.२०.४६ ॥
തോമരങ്ങളാലും അമ്പുകളാലും അടിയേറ്റ ചില വലിയ ആനകൾ ഭയന്നു; മറ്റുള്ളവ ആനകളുടെ ശബ്ദം തന്നെ മുഴക്കി.
7.20.47
विषाणाभिहताश्चापि केचित्तत्र गजा गजैः ।
चक्रुरार्तस्वनं घोरमुत्पातजलदा इव ॥ ७.२०.४७ ॥
അവിടെ ചില ആനകൾ മറ്റ് ആനകളുടെ കൊമ്പുകളാൽ മുറിവേറ്റ് ഭയങ്കരമായ വേദനാസ്വരം ഉയർത്തി; ദുശ്ശകുനമേഘങ്ങൾപോലെ.
7.20.48
प्रतीपाः क्रियमाणाश्च वारणा वरवारणैः ।
उन्मथ्य पुनराजग्मुः प्रेरिताः परमाङ्कुशैः ॥ ७.२०.४८ ॥
ശ്രേഷ്ഠ ആനകളാൽ പിന്തിരിപ്പിക്കപ്പെട്ട ആനകൾ, ഉത്തമമായ അങ്കുശങ്ങളാൽ തെളിക്കപ്പെട്ട്, വീണ്ടും മർദ്ദിച്ചുകൊണ്ട് മടങ്ങിവന്നു.
7.20.49
महामात्रैर्महामात्रास्ताडिताः शरतोमरैः ।
गजेभ्यः पृथिवीं जग्मुर्मुक्तप्रहरणाङ्कुशाः ॥ ७.२०.४९ ॥
മഹാമാത്രർ മഹാമാത്രരെ അമ്പുകൾകൊണ്ടും തോമരങ്ങൾകൊണ്ടും അടിച്ചു; അവർ ആയുധങ്ങളും അങ്കുശങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് ആനകളിൽ നിന്ന് നിലത്തുവീണു.
7.20.50
निर्मनुष्याश्च मातङ्गा विनदन्तस्ततस्ततः ।
छिन्नाभ्राणीव सम्पेतुः सम्प्रविश्य परस्परम् ॥ ७.२०.५० ॥
പാപ്പാന്മാരില്ലാത്ത ആനകൾ അവിടവിടെ ചിന്നം വിളിച്ച്, കീറിയ മേഘങ്ങൾപോലെ പരസ്പരം കൂട്ടിയിടിച്ചു വീണു.
7.20.51
हतान्परिवहन्तश्च पतितान्पतितायुधान् ।
दिशो जग्मुर्महानागाः केचिदेकचरा इव ॥ ७.२०.५१ ॥
ചില മഹാഗജങ്ങൾ മരിച്ചവരെയും ആയുധങ്ങൾ വീണുപോയ വീണവരെയും ചുമന്നുകൊണ്ട്, ഒറ്റയ്ക്കു സഞ്ചരിക്കുന്നവയെപ്പോലെ ദിക്കുകളിലേക്ക് ഓടി.
7.20.52
ताडितास्ताड्यमानाश्च तोमरर्ष्टिपरश्वथैः ।
पेतुरार्तस्वनं कृत्वा तदा विशसने गजाः ॥ ७.२०.५२ ॥
ആ കൊലയിൽ ആനകൾ അടിയേറ്റും അടിയേറ്റുകൊണ്ടിരുന്നും ആർത്തനാദം മുഴക്കി വീണു.
7.20.53
तेषां शैलोपमैः कायैर्निपतद्भिः समन्ततः ।
आहता सहसा भूमिश्चकम्पे च ननाद च ॥ ७.२०.५३ ॥
പർവതസമാനമായ അവയുടെ ശരീരങ്ങൾ എല്ലാ ഭാഗത്തും വീണപ്പോൾ ഭൂമി പെട്ടെന്ന് ഇടിക്കപ്പെട്ട് വിറച്ച് മുഴങ്ങി.
7.20.54
सादितैः सगजारोहैः सपताकैः समन्ततः ।
मातङ्गैः शुशुभे भूमिर्विकीर्णैरिव पर्वतैः ॥ ७.२०.५४ ॥
ആനകളും അവയുടെ പാപ്പാന്മാരും കൊടികളും സഹിതം കൊല്ലപ്പെട്ട്, എല്ലാ ഭാഗത്തും ചിതറിക്കിടന്ന ആനകളാൽ ഭൂമി ചിതറിക്കിടക്കുന്ന പർവതങ്ങളാൽ എന്നപോലെ ശോഭിച്ചു.
7.20.55
गजस्थाश्च महामात्रा निर्भिन्नहृदया रणे ।
रथिभिः पातिता भल्लैर्विकीर्णाङ्कुशतोमराः ॥ ७.२०.५५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആനപ്പുറത്തിരുന്ന പാപ്പാന്മാർ, ഹൃദയം പിളർന്നവരായി, രഥികളുടെ ഭല്ലങ്ങളാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു; അങ്കുശങ്ങളും തോമരങ്ങളും ചിതറിക്കിടന്നു.
7.20.56
क्रौञ्चवद्विनदन्तोऽन्ये नाराचाभिहता गजाः ।
परान्स्वांश्चापि मृद्गन्तः परिपेतुर्दिशो दश ॥ ७.२०.५६ ॥
ക്രൗഞ്ചപ്പക്ഷികളെപ്പോലെ നിലവിളിച്ചുകൊണ്ട്, നാരാചങ്ങളാൽ മുറിവേറ്റ മറ്റ് ആനകൾ ശത്രുക്കളെയും സ്വന്തക്കാരെയും ചവിട്ടിമെതിച്ച് പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി.
7.20.57
गजाश्वरथयोधानां शरीरौघसमावृता ।
बभूव पृथिवी राजन्मांसशोणितकर्दमा ॥ ७.२०.५७ ॥
രാജാവേ, ആന, കുതിര, രഥയോദ്ധാക്കളുടെ ശരീരക്കൂമ്പാരങ്ങളാൽ മൂടിയ ഭൂമി മാംസരക്തച്ചേറായി.
7.20.58
प्रमथ्य च विषाणाग्रैः समुत्क्षिप्ताश्च वारणैः ।
सचक्राश्च विचक्राश्च रथैरेव महारथाः ॥ ७.२०.५८ ॥
ആനകൾ കൊമ്പിന്റെ അറ്റങ്ങളാൽ ചവിട്ടിയും എറിഞ്ഞും; ചക്രമുള്ളവയും ചക്രം തകർന്നവയുമായ രഥങ്ങളോടെ മഹാരഥന്മാർ വീണു.
7.20.59
रथाश्च रथिभिर्हीना निर्मनुष्याश्च वाजिनः ।
हतारोहाश्च मातङ्गा दिशो जग्मुर्भयातुराः ॥ ७.२०.५९ ॥
രഥങ്ങൾ രഥികളില്ലാതെ, കുതിരകൾ മനുഷ്യരില്ലാതെ, ആനകൾ സവാരിക്കാർ കൊല്ലപ്പെട്ട്, ഭയത്താൽ പീഡിതരായി ദിക്കുകളിലേക്ക് ഓടി.
7.20.60
जघानात्र पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं तथा ।
इत्यासीत्तुमुलं युद्धं न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ ७.२०.६० ॥
ഇവിടെ അച്ഛൻ മകനെയും മകൻ അച്ഛനെയും കൊന്നു; ഇങ്ങനെ ആ തുമുല യുദ്ധത്തിൽ യാതൊന്നും തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടില്ല.
7.20.61
आगुल्फेभ्योऽवसीदन्ते नरा लोहितकर्दमैः ।
दीप्यमानैः परिक्षिप्ता दावैरिव महाद्रुमाः ॥ ७.२०.६१ ॥
രക്തച്ചേറ്റിൽ കണങ്കാൽ വരെ താഴ്ന്ന് മനുഷ്യർ ആണ്ടുപോയി; ജ്വലിക്കുന്ന കാട്ടുതീയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട മഹാവൃക്ഷങ്ങളെപ്പോലെ.
7.20.62
शोणितैः सिच्यमानानि वस्त्राणि कवचानि च ।
छत्राणि च पताकाश्च सर्वं रक्तमदृश्यत ॥ ७.२०.६२ ॥
രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന വസ്ത്രങ്ങളും കവചങ്ങളും കുടകളും കൊടികളും — എല്ലാം ചുവന്നതായി കാണപ്പെട്ടു.
7.20.63
हयौघाश्च रथौघाश्च नरौघाश्च निपातिताः ।
संक्षुण्णाः पुनरावृत्य बहुधा रथनेमिभिः ॥ ७.२०.६३ ॥
കുതിരക്കൂട്ടങ്ങളും രഥക്കൂട്ടങ്ങളും മനുഷ്യക്കൂട്ടങ്ങളും വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു; രഥച്ചക്രങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും തിരിഞ്ഞ് അവയെ പലതവണ ചതച്ചരച്ചു.
7.20.64
सगजौघमहावेगः परासुनरशैवलः ।
रथौघतुमुलावर्तः प्रबभौ सैन्यसागरः ॥ ७.२०.६४ ॥
ആനക്കൂട്ടങ്ങളോടൊപ്പം മഹാവേഗമുള്ളതും, മരിച്ച മനുഷ്യരാകുന്ന പായൽ നിറഞ്ഞതും, രഥക്കൂട്ടങ്ങളുടെ കോലാഹലമുള്ള ചുഴിയുള്ളതുമായ സൈന്യസാഗരം തിളങ്ങി.
7.20.65
तं वाहनमहानौभिर्योधा जयधनैषिणः ।
अवगाह्याथ मज्जन्तो नैव मोहं प्रचक्रिरे ॥ ७.२०.६५ ॥
ജയവും ധനവും ആഗ്രഹിച്ച യോദ്ധാക്കൾ ആ സൈന്യസാഗരത്തിൽ തങ്ങളുടെ മഹാവാഹനങ്ങളാകുന്ന നൗകകളോടെ ഇറങ്ങി; മുങ്ങുമ്പോഴും അവർ മോഹത്തിലായില്ല.
7.20.66
शरवर्षाभिवृष्टेषु योधेष्वञ्चितलक्ष्मसु ।
न तेष्वचित्ततां लेभे कश्चिदाहतलक्षणः ॥ ७.२०.६६ ॥
അമ്പുമഴയാൽ മൂടപ്പെട്ട, അടയാളങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്ന യോദ്ധാക്കളിൽ മുറിവേറ്റ ആരും അവരോട് അചിത്തത (ശ്രദ്ധയില്ലായ്മ) നേടിയില്ല.
7.20.67
वर्तमाने तथा युद्धे घोररूपे भयङ्करे ।
मोहयित्वा परान्द्रोणो युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ७.२०.६७ ॥
ഇങ്ങനെ ഭയങ്കരവും ഘോരരൂപവുമായ യുദ്ധം നടക്കവേ, ദ്രോണൻ ശത്രുക്കളെ മോഹിപ്പിച്ച് യുധിഷ്ഠിരന്റെ നേർക്ക് പാഞ്ഞു.