మహాభారతం · అధ్యాయం 7.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.20.1
परिणाम्य निशां तां तु भारद्वाजो महारथः ।
उक्त्वा सुबहु राजेन्द्र वचनं वै सुयोधनम् ॥ ७.२०.१ ॥
రాజేంద్రా, ఆ రాత్రిని గడిపిన తరువాత మహారథుడైన భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) సుయోధనునితో ఎన్నో మాటలు చెప్పాడు.
7.20.2
विधाय गोप्तॄन्पार्थस्य संशप्तकगणैः सह ।
निष्क्रान्ते च तदा पार्थे संशप्तकवधं प्रति ॥ ७.२०.२ ॥
పార్థుని (అర్జునుని) రక్షకులను సంశప్తక గణాలతో కలిపి నియమించి, అప్పుడు పార్థుడు సంశప్తకులను చంపడానికి బయలుదేరాడు.
7.20.3
व्यूढानीकस्ततो द्रोणः पाण्डवानां महाचमूम् ।
अभ्ययाद्भरतश्रेष्ठ धर्मराजजिघृक्षया ॥ ७.२०.३ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, అప్పుడు వ్యూహంగా నిలిపిన సేనతో ద్రోణుడు ధర్మరాజును పట్టుకోవాలనే కోరికతో పాండవుల మహా సేనపై దాడి చేశాడు.
7.20.4
व्यूढां दृष्ट्वा सुपर्णेन भारद्वाजस्य तां चमूम् ।
व्यूहेन मण्डलार्धेन प्रत्यव्यूहद्युधिष्ठिरः ॥ ७.२०.४ ॥
భారద్వాజుని (ద్రోణుని) ఆ సేన గరుడ వ్యూహంలో అమర్చబడి ఉండటం చూసి, యుధిష్ఠిరుడు అర్ధమండల వ్యూహంతో ప్రతివ్యూహం పన్నాడు.
7.20.5
मुखं त्वासीत्सुपर्णस्य भारद्वाजो महारथः ।
शिरो दुर्योधनो राजा सोदर्यैः सानुगैर्वृतः ॥ ७.२०.५ ॥
గరుడుని ముఖం మహారథుడైన భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు); శిరస్సు సోదరులు, అనుచరులతో చుట్టబడిన రాజు దుర్యోధనుడు.
7.20.6
चक्षुषी कृतवर्माऽऽसीद्गौतमश्चास्यतां वरः ॥ ७.२०.६ ॥
దాని రెండు కళ్ళు కృతవర్మ; అందులో శ్రేష్ఠుడు గౌతముడు (కృపుడు) కూడా.
7.20.7
भूतशर्मा क्षेमशर्मा करकाक्षश्च वीर्यवान् ।
कलिङ्गाः सिंहलाः प्राच्याः शूरा भीरा दशेरकाः ॥ ७.२०.७ ॥
భూతశర్మ, క్షేమశర్మ, వీర్యవంతుడైన కరకాక్షుడు, కళింగులు, సింహళులు, తూర్పు వీరులు, భీరులు, దశేరకులు.
7.20.8
शका यवनकाम्भोजास्तथा हंसपथाश्च ये ।
ग्रीवायां शूरसेनाश्च दरन्दा मद्रकेकयाः।
गजाश्वरथपत्त्योघास्तस्थुः परमदंशिताः ॥ ७.२०.८ ॥
శకులు, యవనులు, కాంబోజులు, హంసపథులు, మెడ భాగంలో శూరసేనులు, దరందులు, మద్రులు, కేకయులు — ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాలాళ్ల సమూహాలు పూర్తి కవచాలతో నిలిచాయి.
7.20.9
भूरिश्रवास्तथा शल्यः सोमदत्तश्च बाह्लिकः ।
अक्षौहिण्या वृता वीरा दक्षिणं पार्श्वमास्थिताः ॥ ७.२०.९ ॥
భూరిశ్రవుడు, శల్యుడు, సోమదత్తుడు, బాహ్లీకుడు — అక్షౌహిణి సేనతో చుట్టుముట్టబడిన వీరులు కుడి పార్శ్వంలో నిలిచారు.
7.20.10
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्भोजश्च सुदक्षिणः ।
वामं पार्श्वं समाश्रित्य द्रोणपुत्राग्रतः स्थिताः ॥ ७.२०.१० ॥
అవంతి రాజకుమారులు విందుడు, అనువిందుడు, కాంబోజుడు సుదక్షిణుడు — ఎడమ పార్శ్వాన్ని ఆశ్రయించి ద్రోణ పుత్రుని ముందు నిలిచారు.
7.20.11
पृष्ठे कलिङ्गाः साम्बष्ठा मागधाः पौण्ड्रमद्रकाः ।
गान्धाराः शकुनाः प्राच्याः पार्वतीया वसातयः ॥ ७.२०.११ ॥
వెనుక కళింగులు, సాంబష్ఠులు, మాగధులు, పౌండ్రులు, మద్రకులు; గాంధారులు, శకునులు, తూర్పు ప్రజలు, పర్వతవాసులు, వసాతులు.
7.20.12
पुच्छे वैकर्तनः कर्णः सपुत्रज्ञातिबान्धवः ।
महत्या सेनया तस्थौ नानाजनपदोत्थया ॥ ७.२०.१२ ॥
తోక భాగంలో వైకర్తనుడు కర్ణుడు తన కుమారులు, బంధుమిత్రులతో కలిసి, అనేక జనపదాల నుండి వచ్చిన మహా సేనతో నిలిచాడు.
7.20.13
जयद्रथो भीमरथः सम्पातिर्ऋषभो जयः ।
भूमिञ्जयो वृषक्राथो नैषधश्च महाबलः ॥ ७.२०.१३ ॥
జయద్రథుడు, భీమరథుడు, సంపాతి, ఋషభుడు, జయుడు, భూమింజయుడు, వృషక్రాథుడు, మహాబలుడైన నైషధుడు.
7.20.14
वृता बलेन महता ब्रह्मलोकपरिष्कृताः ।
व्यूहस्योरसि ते राजन्स्थिता युद्धविशारदाः ॥ ७.२०.१४ ॥
మహాసేనతో చుట్టబడి, బ్రహ్మలోకంలా అలంకరించబడి, ఓ రాజా, యుద్ధనిపుణులైన వారు వ్యూహపు వక్షస్థలంపై నిలిచారు.
7.20.15
द्रोणेन विहितो व्यूहः पदात्यश्वरथद्विपैः ।
वातोद्धूतार्णवाकारः प्रनृत्त इव लक्ष्यते ॥ ७.२०.१५ ॥
ద్రోణుడు రచించిన వ్యూహం, కాల్బలం, అశ్వికులు, రథాలు, ఏనుగులతో, గాలికి కదిలిన సముద్రంలా, నృత్యం చేస్తున్నట్లు కనిపించింది.
7.20.16
तस्य पक्षप्रपक्षेभ्यो निष्पतन्ति युयुत्सवः ।
सविद्युत्स्तनिता मेघाः सर्वदिग्भ्यः इवोष्णगे ॥ ७.२०.१६ ॥
దాని పక్షాల నుండి ఉపపక్షాల నుండి యుద్ధకాంక్షులు బయల్దేరారు, గ్రీష్మంలో అన్ని దిక్కుల నుండి మెరుపులు ఉరుములతో కూడిన మేఘాలు ఉరికినట్లు.
7.20.17
तस्य प्राग्ज्योतिषो मध्ये विधिवत्कल्पितं गजम् ।
आस्थितः शुशुभे राजन्नंशुमानुदये यथा ॥ ७.२०.१७ ॥
దాని మధ్యలో, విధివిధానంగా అలంకరించిన ఏనుగు ఎక్కిన ప్రాగ్జ్యోతిషుడు, ఓ రాజా, ఉదయించే సూర్యునిలా ప్రకాశించాడు.
7.20.18
माल्यदामवता राजञ्श्वेतच्छत्रेण धार्यता ।
कृत्तिकायोगयुक्तेन पौर्णमास्यामिवेन्दुना ॥ ७.२०.१८ ॥
ఓ రాజా, పూలమాలతో అలంకరించబడి, తెల్లని గొడుగు పట్టబడి, పౌర్ణమి రాత్రి కృత్తిక నక్షత్రయోగంతో కూడిన చంద్రునిలా.
7.20.19
नीलाञ्जनचयप्रख्यो मदान्धो द्विरदो बभौ ।
अतिवृष्टो महामेघैर्यथा स्यात्पर्वतो महान् ॥ ७.२०.१९ ॥
నీలాంజన రాశిలా ఉన్న, మదాంధమైన ఆ ఏనుగు, మహామేఘాలతో అతిగా తడిసిన ఒక గొప్ప పర్వతంలా ప్రకాశించింది.
7.20.20
नानानृपतिभिर्वीरै र्विविधायुधभूषणैः ।
समन्वितः पार्वतीयैः शक्रो देवगणैरिव ॥ ७.२०.२० ॥
అనేక రాజులు, వివిధ ఆయుధ-ఆభరణాలతో అలంకరించిన వీరులు, పర్వతీయ రాజులతో కూడిన అతడు, దేవగణాలతో కూడిన ఇంద్రునిలా ఉన్నాడు.
7.20.21
ततो युधिष्ठिरः प्रेक्ष्य व्यूहं तमतिमानुषम् ।
अजय्यमरिभिः सङ्ख्ये पार्षतं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.२०.२१ ॥
అప్పుడు యుధిష్ఠిరుడు, యుద్ధంలో శత్రువులచే జయించలేని ఆ అతిమానుష వ్యూహాన్ని చూసి, పార్షతునితో ఈ మాటలు పలికాడు.
7.20.22
ब्राह्मणस्य वशं नाहमियामद्य यथा प्रभो ।
पारावतसवर्णाश्व तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ ७.२०.२२ ॥
ప్రభూ, నేను ఈరోజు బ్రాహ్మణుని (ద్రోణుని) వశంలో పడకుండా ఉండేలా, పావురం రంగు గుర్రాలతో ఆ విధమైన నీతి రూపొందించబడాలి.
7.20.23
द्रोणस्य यतमानस्य वशं नैष्यसि सुव्रत ।
अहमावारयिष्यामि द्रोणमद्य सहानुगम् ॥ ७.२०.२३ ॥
సుత్రతుడా, ప్రయత్నించే ద్రోణుని వశంలోకి నీవు వెళ్లవు; నేను ఈరోజు అనుచరులతో సహా ద్రోణుని అడ్డుకుంటాను.
7.20.24
मयि जीवति कौरव्य नोद्वेगं कर्तुमर्हसि ।
न हि शक्तो रणे द्रोणो विजेतुं मां कथञ्चन ॥ ७.२०.२४ ॥
కౌరవ్యా, నేను బ్రతికి ఉన్నంత వరకు నీవు ఆందోళన చెందకూడదు; యుద్ధంలో ద్రోణుడు ఏ విధంగానూ నన్ను జయించలేడు.
7.20.25
एवमुक्त्वा किरन्बाणान्द्रुपदस्य सुतो बली ।
पारावतसवर्णाश्वः स्वयं द्रोणमुपाद्रवत् ॥ ७.२०.२५ ॥
ఇలా పలికి బాణాలను వర్షిస్తూ, ద్రుపదుని బలవంతుడైన కుమారుడు పావురం రంగు గుర్రాలతో స్వయంగా ద్రోణుని వైపు పరుగెత్తాడు.
7.20.26
अनिष्टदर्शनं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नमवस्थितम् ।
क्षणेनैवाभवद्द्रोणो नातिहृष्टमना इव ॥ ७.२०.२६ ॥
ఎదురుగా నిలిచిన ధృష్టద్యుమ్నుని చూసి, అప్రియ దృశ్యాన్ని చూసిన ద్రోణుడు క్షణంలోనే అంతగా సంతోషం లేనివాడయ్యాడు.
7.20.27
स हि जातो महाराज द्रोणस्य निधनं प्रति ॥ ७.२०.२७ ॥
మహారాజా, అతడు ద్రోణుని వధ కోసమే పుట్టినవాడు.
7.20.28
मर्त्यधर्मतया तस्माद्भारद्वाजो व्यमुह्यत ।
नाशकत्तत्र तत्किञ्चिदनीकं प्रतिवीक्षितुम् ॥ ७.२०.२८ ॥
మానవ స్వభావం వల్ల భారద్వాజ పుత్రుడైన ద్రోణుడు మోహానికి లోనయ్యాడు; అందువల్ల అక్కడ సైన్యంలో దేనినీ చూడలేకపోయాడు.
7.20.29
ततः किरन्निषूंस्तीक्ष्णान्द्रुपदस्य वरूथिनीम् ।
भराद्वाजो ययौ तूर्णं पार्षतं वर्जयन्युधि।
द्रुपदस्य महत्सैन्यं दारयामास ब्राह्मणः ॥ ७.२०.२९ ॥
అప్పుడు పదునైన బాణాలను వర్షిస్తూ, భారద్వాజ పుత్రుడు ద్రుపదుని సేన వైపు వేగంగా వెళ్ళాడు; యుద్ధంలో పార్షతుని తప్పించి, ఆ బ్రాహ్మణుడు ద్రుపదుని మహాసేనను చీల్చాడు.
7.20.30
तं तु सम्प्रेक्ष्य पुत्रस्ते दुर्मुखः शत्रुकर्षणः ।
प्रियं चिकीर्षुर्द्रोणस्य धृष्टद्युम्नमवारयत् ॥ ७.२०.३० ॥
అతడిని చూసి, శత్రువులను బాధించే మీ కుమారుడు దుర్ముఖుడు, ద్రోణునికి ప్రియం చేయాలని కోరి, ధృష్టద్యుమ్నుని అడ్డుకున్నాడు.
7.20.31
स सम्प्रहारस्तुमुलः सुघोरः समपद्यत ।
पार्षतस्य च शूरस्य दुर्मुखस्य च भारत ॥ ७.२०.३१ ॥
భరతా! శూరుడైన పార్షతునికి, దుర్ముఖునికి మధ్య ఆ భయంకరమైన, తుముల సంఘర్షణ జరిగింది.
7.20.32
पार्षतः शरजालेन क्षिप्रं प्रच्छाद्य दुर्मुखम् ।
भारद्वाजं शरौघेण महता समवारयत् ॥ ७.२०.३२ ॥
పార్షతుడు వెంటనే బాణజాలంతో దుర్ముఖుని కప్పి, గొప్ప బాణప్రవాహంతో భారద్వాజుని (ద్రోణుని) అడ్డుకున్నాడు.
7.20.33
द्रोणावारितं दृष्ट्वा भृशायस्तस्तवात्मजः ।
नानालिङ्गैः शरव्रातैः पार्षतं सममोहयत् ॥ ७.२०.३३ ॥
ద్రోణునిచే అడ్డగించబడిన దానిని చూసి, మీ కుమారుడు తీవ్ర ప్రయత్నంతో, రకరకాల గుర్తులున్న బాణసమూహాలతో పార్షతుని పూర్తిగా గందరగోళపరిచాడు.
7.20.34
तयोर्विषक्तयोः सङ्ख्ये पाञ्चाल्यकुरुमुख्ययोः ।
द्रोणो यौधिष्ठिरं सैन्यं बहुधा व्यधमच्छरैः ॥ ७.२०.३४ ॥
యుద్ధంలో పాంచాల, కౌరవ ముఖ్యులు ఇద్దరూ పరస్పరం పోరాడుతుండగా, ద్రోణుడు బాణాలతో యుధిష్ఠిరుని సైన్యాన్ని అనేక విధాలుగా చెదరగొట్టాడు.
7.20.35
अनिलेन यथाऽभ्राणि विच्छिन्नानि समन्ततः ।
तथा पार्थस्य सैन्यानि विच्छिन्नानि क्वचित्क्वचित् ॥ ७.२०.३५ ॥
గాలిచేత మేఘాలు నాలుగు వైపులా చెదరిపోయినట్లు, పార్థుని (అర్జునుని) సైన్యాలు చోటచోట చెదిరిపోయాయి.
7.20.36
मुहूर्तमिव तद्युद्धमासीन्मधुरदर्शनम् ।
तत उन्मत्तवद्राजन्निर्मर्यादमवर्तत ॥ ७.२०.३६ ॥
ఆ యుద్ధం క్షణకాలం మనోహరంగా కనిపించింది; ఆ తర్వాత, రాజా, అది ఉన్మత్తుల వలె హద్దులు లేకుండా సాగింది.
7.20.37
नैव खं न दिशो भूमिर्बभासे न च भास्करः ।
नैव स्वे न परे राजन्नाज्ञायन्त परस्परम्।
अनुमानेन संज्ञाभिर्युद्धं तत्समवर्तत ॥ ७.२०.३७ ॥
ఆకాశం, దిక్కులు, భూమి కనిపించలేదు; సూర్యుడు కూడా ప్రకాశించలేదు. రాజా, స్వపక్షీయులూ శత్రువులూ ఒకరినొకరు గుర్తుపట్టలేకపోయారు; ఆ యుద్ధం ఊహ, గుర్తుల ద్వారా సాగింది.
7.20.38
चूडामणिषु निष्केषु भूषणेष्वपि वर्मसु ।
तेषामादित्यवर्णाभा रश्मयः प्रचकाशिरे ॥ ७.२०.३८ ॥
వారి చూడామణులు, బంగారు హారాలు, ఆభరణాలు, కవచాల నుండి సూర్యవర్ణ కాంతికిరణాలు ప్రకాశించాయి.
7.20.39
तत्प्रकीर्णपताकानां रथवारणवाजिनाम् ।
बलाकाशबलाभ्रामं ददृशे रूपमाहवे ॥ ७.२०.३९ ॥
చెదరిన పతాకాలతో ఉన్న రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాల ఆ రూపం యుద్ధంలో కొంగలతో మచ్చలైన మేఘంలా కనిపించింది.
7.20.40
नरानेव नरा जघ्नरुदग्राश्च हया हयान् ।
रथांश्च रथिनो जघ्नुर्वारणा वरवारणान् ॥ ७.२०.४० ॥
మనుషులు మనుషులను చంపారు; ఉద్రేకపడ్డ గుర్రాలు గుర్రాలను, రథికులు రథాలను, ఏనుగులు శ్రేష్ఠ ఏనుగులను చంపాయి.
7.20.41
समुच्छ्रितपताकानां गजानां परमद्विपैः ।
क्षणेन तुमुलो घोरः सङ्ग्रामः समपद्यत ॥ ७.२०.४१ ॥
ఎత్తైన పతాకాలున్న ఏనుగుల మధ్య శ్రేష్ఠ ఏనుగులతో క్షణంలో భయంకరమైన, కోలాహలమైన యుద్ధం మొదలైంది.
7.20.42
तेषां संसक्तगात्राणां कर्षतामितरेतरम् ।
दन्तसङ्घातसङ्घर्षात्सधूमोऽग्निरजायत ॥ ७.२०.४२ ॥
ఒకదాన్నొకటి లాగుతూ, దేహాలు చిక్కుకున్న ఆ ఏనుగుల దంతాల ఘర్షణ నుండి పొగతో కూడిన అగ్ని పుట్టింది.
7.20.43
विप्रकीर्णपताकास्ते विषाणजनिताग्नयः ।
बभूवुः खं समासाद्य सविद्युत इवाम्बुदाः ॥ ७.२०.४३ ॥
వారి పతాకలు చెల్లాచెదురయ్యాయి; వాటి దంతాల నుండి మంటలు పుట్టాయి. ఆకాశాన్ని చేరిన అవి మెరుపులతో కూడిన మేఘాల వలె అయ్యాయి.
7.20.44
विक्षिपद्भिर्नदद्भिश्च निपतद्भिश्च वारणैः ।
सम्बभूव मही कीर्णा मेघैर्द्यौरिव वार्षिकी ॥ ७.२०.४४ ॥
విసురుతూ, గర్జిస్తూ, పడిపోతున్న ఏనుగులతో భూమి నిండిపోయింది; వర్షాకాలంలో ఆకాశం మేఘాలతో నిండినట్లు.
7.20.45
तेषामाहन्यमानानां बाणतोमरऋष्टिभिः ।
वारणानां रवो जज्ञे मेघानामिव सम्पुवे ॥ ७.२०.४५ ॥
బాణాలు, తోమరాలు, ఋష్టులతో కొట్టబడుతున్న ఆ ఏనుగుల ధ్వని వర్షాకాలంలో మేఘ గర్జనలా లేచింది.
7.20.46
तोमराभिहताः केचिद्बाणैश्च परमद्विपाः ।
वित्रेसुः सर्वनागानां शब्दमेवापरेऽसृजन् ॥ ७.२०.४६ ॥
తోమరాలు, బాణాలతో దెబ్బతిన్న కొన్ని గొప్ప ఏనుగులు భయపడ్డాయి; మరికొన్ని ఏనుగుల ధ్వనిని విడిచాయి.
7.20.47
विषाणाभिहताश्चापि केचित्तत्र गजा गजैः ।
चक्रुरार्तस्वनं घोरमुत्पातजलदा इव ॥ ७.२०.४७ ॥
అక్కడ కొన్ని ఏనుగులు ఇతర ఏనుగుల దంతాలతో గాయపడి భయంకరమైన ఆర్తనాదం చేశాయి; అపశకునపు మేఘాల వలె.
7.20.48
प्रतीपाः क्रियमाणाश्च वारणा वरवारणैः ।
उन्मथ्य पुनराजग्मुः प्रेरिताः परमाङ्कुशैः ॥ ७.२०.४८ ॥
శ్రేష్ఠమైన ఏనుగులచే వెనక్కి తిప్పబడిన ఏనుగులు, గొప్ప అంకుశాలచే ప్రేరేపించబడి, మళ్లీ తొక్కుతూ తిరిగి వచ్చాయి.
7.20.49
महामात्रैर्महामात्रास्ताडिताः शरतोमरैः ।
गजेभ्यः पृथिवीं जग्मुर्मुक्तप्रहरणाङ्कुशाः ॥ ७.२०.४९ ॥
మహావతులు మహావతులను బాణాలతో, తోమరాలతో కొట్టారు; వారు ఆయుధాలను, అంకుశాలను వదిలి ఏనుగుల నుండి నేలపై పడ్డారు.
7.20.50
निर्मनुष्याश्च मातङ्गा विनदन्तस्ततस्ततः ।
छिन्नाभ्राणीव सम्पेतुः सम्प्रविश्य परस्परम् ॥ ७.२०.५० ॥
మావటీలు లేని ఏనుగులు అక్కడక్కడ ఘీంకరిస్తూ, చిరిగిన మేఘాల వలె ఒకదానిలోకి మరొకటి దూసుకుపోయాయి.
7.20.51
हतान्परिवहन्तश्च पतितान्पतितायुधान् ।
दिशो जग्मुर्महानागाः केचिदेकचरा इव ॥ ७.२०.५१ ॥
కొన్ని మహాగజాలు చనిపోయినవారిని, ఆయుధాలు పడిపోయి నేలకూలినవారిని మోసుకుంటూ, ఒంటరిగా తిరిగేవాటిలా దిక్కులకు పరుగెత్తాయి.
7.20.52
ताडितास्ताड्यमानाश्च तोमरर्ष्टिपरश्वथैः ।
पेतुरार्तस्वनं कृत्वा तदा विशसने गजाः ॥ ७.२०.५२ ॥
ఆ వధలో ఏనుగులు కొట్టబడి, కొట్టబడుతూ, ఆర్తనాదం చేస్తూ నేలకూలాయి.
7.20.53
तेषां शैलोपमैः कायैर्निपतद्भिः समन्ततः ।
आहता सहसा भूमिश्चकम्पे च ननाद च ॥ ७.२०.५३ ॥
పర్వతాల వంటి వాటి శరీరాలు నలువైపులా పడినప్పుడు భూమి అకస్మాత్తుగా దెబ్బతిని వణికి, మారుమ్రోగింది.
7.20.54
सादितैः सगजारोहैः सपताकैः समन्ततः ।
मातङ्गैः शुशुभे भूमिर्विकीर्णैरिव पर्वतैः ॥ ७.२०.५४ ॥
ఏనుగులు, వాటి అధిరోహకులు, పతాకలతో సహా చంపబడి, నలువైపులా చెల్లాచెదరైన ఏనుగులతో భూమి చెదరిన పర్వతాలతో కూడినట్లు ప్రకాశించింది.
7.20.55
गजस्थाश्च महामात्रा निर्भिन्नहृदया रणे ।
रथिभिः पातिता भल्लैर्विकीर्णाङ्कुशतोमराः ॥ ७.२०.५५ ॥
యుద్ధంలో ఏనుగులపై ఉన్న మావటీలు, గుండెలు చీలి, రథికుల భల్లాలతో పడగొట్టబడ్డారు; అంకుశాలు, తోమరాలు చెల్లాచెదురయ్యాయి.
7.20.56
क्रौञ्चवद्विनदन्तोऽन्ये नाराचाभिहता गजाः ।
परान्स्वांश्चापि मृद्गन्तः परिपेतुर्दिशो दश ॥ ७.२०.५६ ॥
క్రౌంచ పక్షుల్లా అరుస్తూ, నారాచాలతో గాయపడిన ఇతర ఏనుగులు శత్రువులను, తమవారిని తొక్కుతూ పది దిక్కులకు పరుగెత్తాయి.
7.20.57
गजाश्वरथयोधानां शरीरौघसमावृता ।
बभूव पृथिवी राजन्मांसशोणितकर्दमा ॥ ७.२०.५७ ॥
ఓ రాజా, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాల యోధుల శరీర కుప్పలతో కప్పబడిన భూమి మాంసరక్తాల బురదగా మారింది.
7.20.58
प्रमथ्य च विषाणाग्रैः समुत्क्षिप्ताश्च वारणैः ।
सचक्राश्च विचक्राश्च रथैरेव महारथाः ॥ ७.२०.५८ ॥
ఏనుగులు దంతాగ్రాలతో తొక్కి, ఎగరవేయగా, మహారథులు చక్రాలతో, చక్రాలు లేకుండా, రథాలతో సహా పడిపోయారు.
7.20.59
रथाश्च रथिभिर्हीना निर्मनुष्याश्च वाजिनः ।
हतारोहाश्च मातङ्गा दिशो जग्मुर्भयातुराः ॥ ७.२०.५९ ॥
రథాలు రథికులు లేకుండా, గుర్రాలు మనుషులు లేకుండా, ఏనుగులు తమ అధిరోహకులు చంపబడి, భయంతో వ్యాకులమై దిక్కులకు పరుగెత్తాయి.
7.20.60
जघानात्र पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं तथा ।
इत्यासीत्तुमुलं युद्धं न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ ७.२०.६० ॥
ఇక్కడ తండ్రి కొడుకును, కొడుకు తండ్రిని చంపారు; ఈ విధంగా ఆ తుముల యుద్ధంలో ఏదీ గుర్తించబడలేదు.
7.20.61
आगुल्फेभ्योऽवसीदन्ते नरा लोहितकर्दमैः ।
दीप्यमानैः परिक्षिप्ता दावैरिव महाद्रुमाः ॥ ७.२०.६१ ॥
రక్తపు బురదలో చీలమండల వరకు మునిగి మనుషులు కూరుకుపోయారు; కార్చిచ్చులో చుట్టుముట్టబడిన మహావృక్షాలవలె.
7.20.62
शोणितैः सिच्यमानानि वस्त्राणि कवचानि च ।
छत्राणि च पताकाश्च सर्वं रक्तमदृश्यत ॥ ७.२०.६२ ॥
రక్తంతో తడిసిన వస్త్రాలు, కవచాలు, గొడుగులు, జెండాలు — అన్నీ ఎర్రగా కనిపించాయి.
7.20.63
हयौघाश्च रथौघाश्च नरौघाश्च निपातिताः ।
संक्षुण्णाः पुनरावृत्य बहुधा रथनेमिभिः ॥ ७.२०.६३ ॥
గుర్రాల, రథాల, మనుషుల సమూహాలు కూలిపోయాయి; రథచక్రాలు మళ్లీ మళ్లీ తిరిగి వారిని అనేకసార్లు నలిపివేశాయి.
7.20.64
सगजौघमहावेगः परासुनरशैवलः ।
रथौघतुमुलावर्तः प्रबभौ सैन्यसागरः ॥ ७.२०.६४ ॥
ఏనుగుల సమూహాలతో మహా వేగంగా, మరణించిన మనుషులే శైవలాలుగా కలిగి, రథ సమూహాల భయంకరమైన సుడిగుండంతో — సైన్య సముద్రం ప్రకాశించింది.
7.20.65
तं वाहनमहानौभिर्योधा जयधनैषिणः ।
अवगाह्याथ मज्जन्तो नैव मोहं प्रचक्रिरे ॥ ७.२०.६५ ॥
విజయం, ధనం కోరిన యోధులు ఆ సైన్య సముద్రంలో తమ మహా వాహనాలనే నావలతో దిగారు; మునిగిపోతున్నప్పటికీ వారు మోహానికి లోనుకాలేదు.
7.20.66
शरवर्षाभिवृष्टेषु योधेष्वञ्चितलक्ष्मसु ।
न तेष्वचित्ततां लेभे कश्चिदाहतलक्षणः ॥ ७.२०.६६ ॥
బాణ వర్షంతో కప్పబడిన, గుర్తులతో ప్రకాశించే యోధుల మధ్య, గాయపడిన ఎవరూ వారిపట్ల అచిత్తతను (మనసు లేకపోవడం) పొందలేదు.
7.20.67
वर्तमाने तथा युद्धे घोररूपे भयङ्करे ।
मोहयित्वा परान्द्रोणो युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ७.२०.६७ ॥
ఈ విధంగా భయంకరమైన రూపంతో భీకర యుద్ధం జరుగుతుండగా, ద్రోణుడు శత్రువులను మోహింపజేసి యుధిష్ఠిరుని వైపు పరుగెత్తాడు.