Mahābhārata · Adhyāya 7.202
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.202.1
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
न्यवारयदमेयात्मा द्रोणपुत्रजयेप्सया ॥ ७.२०२.१ ॥
Al ver aquel ejército deshecho, Arjuna, hijo de Kuntī, de alma inconmensurable, lo contuvo, deseoso de vencer al hijo de Droṇa.
7.202.2
ततस्ते सैनिका राजन्सर्वे तत्रावतस्थिरे ।
संस्थाप्यमाना यत्नेन गोविन्देनार्जुनेन च ॥ ७.२०२.२ ॥
Entonces, oh rey, todos aquellos soldados se detuvieron allí, siendo reanimados con esfuerzo por Govinda y Arjuna.
7.202.3
एक एव च बीभत्सुः सोमकावयवैः सह ।
मात्स्यैरन्यैश्च संधाय कौरवान्सन्न्यवर्तत ॥ ७.२०२.३ ॥
Solo, Bībhatsu (Arjuna), aliado con los guerreros de los Somakas, los Matsyas y otros, hizo retroceder a los Kauravas.
7.202.4
ततो द्रुतमतिक्रम्य सिंहलाङ्गूलकेतनम् ।
सव्यसाची महेष्वासमश्वत्थामानमब्रवीत् ॥ ७.२०२.४ ॥
Entonces, avanzando rápidamente, Savyasācī (Arjuna) habló al gran arquero Aśvatthāman, cuyo estandarte lleva una cola de león.
7.202.5
य शक्तिर्यच्च विज्ञानं यद्वीर्यं यच्च पौरुषम् ।
धार्तराष्ट्रेषु या प्रीतिर्देषोऽस्मासु च यच्च ते ॥ ७.२०२.५ ॥
Todo el poder que tienes, toda tu pericia, tu valor y tu fuerza viril; el afecto que guardas hacia los hijos de Dhṛtarāṣṭra, el odio que sientes hacia nosotros y todo lo demás que es tuyo—
7.202.6
यच्च भूयोऽस्ति तेजस्ते तत्सर्वं मयि दर्शय ।
स एव द्रोणहन्ता ते दर्पं छेत्स्यति पार्षतः ॥ ७.२०२.६ ॥
Y cualquier otro fulgor que poseas, muéstramelo todo. Él mismo, el matador de Droṇa, el hijo de Pṛṣata, cortará tu orgullo.
7.202.7
कालानलसमप्रख्यं द्विषामन्तकोपमम् ।
समासादय पाञ्चाल्यं मां चापि सहकेशवम्।
दर्पं नाशयितास्म्यद्य तवोद्वृत्तस्य संयुगे ॥ ७.२०२.७ ॥
Enfréntate al príncipe de Pāñcāla, que resplandece como el fuego del tiempo y es como la Muerte para sus enemigos, y también a mí, junto con Keśava. Hoy, en la batalla, destruiré tu arrogante orgullo.
7.202.8
आचार्यपुत्रो मानार्हो बलवांश्चापि सञ्जय ।
प्रीतिर्धनञ्जये चास्य प्रियश्चापि महात्मनः ॥ ७.२०२.८ ॥
Oh Sañjaya, el hijo del maestro es digno de honor y fuerte; siente afecto por Dhanañjaya, y es también querido por aquel magnánimo.
7.202.9
न भूतपूर्वं बीभत्सोर्वाक्यं परुषमीदृशम् ।
अथ कस्मात्स कौन्तेयः सखायं रूक्षमुक्तवान् ॥ ७.२०२.९ ॥
Nunca antes Bībhatsu (Arjuna) había pronunciado palabras tan duras. Entonces, ¿por qué aquel hijo de Kuntī habló tan ásperamente a su amigo?
7.202.10
युवराजे हते चैव वृद्वक्षत्रे च पौरवे ।
इष्वस्त्रविधिसम्पन्ने मालवे च सुदर्शने ॥ ७.२०२.१० ॥
Cuando el príncipe heredero fue muerto, y el anciano Kṣatra y el Paurava fueron muertos, y el Mālava y Sudarśana, diestros en la ciencia de las flechas y las armas.
7.202.11
धृष्टद्युम्ने सात्यकौ च भीमे चापि पारजिते ।
युधिष्ठिरस्य तैर्वाक्यैर्मर्मण्यपि च घट्टिते। ॥ ७.२०२.११ ॥
Sobre Dhṛṣṭadyumna, Sātyaki y Bhīma, y sobre el invencible Yudhiṣṭhira; con aquellas palabras incluso el punto vital fue herido.
7.202.12
अन्तर्भेदे च सञ्जाते दुःखं संस्मृत्य च प्रभो ।
अभूतपूर्वो बीभत्सोर्दुःखान्मन्युरजायत ॥ ७.२०२.१२ ॥
Oh señor, cuando surgió la división interna y se recordó el dolor, en Bībhatsu nació, por la pena, una ira sin precedentes.
7.202.13
तस्मादनर्हमश्लीलमप्रियं द्रोणिमुक्तवान् ।
मान्यमाचार्यतनयं रूक्षं कापुरुषं यथा ॥ ७.२०२.१३ ॥
Por eso habló al hijo de Droṇa con palabras indignas, groseras y desagradables, duramente, como se habla a un cobarde, aunque era el respetado hijo del maestro.
7.202.14
एवमुक्तः श्वसन्क्रोधान्महेष्वासतमो नृप ।
पार्थेन परुषं वाक्यं सर्वमर्मभिदा गिरा ॥ ७.२०२.१४ ॥
Así interpelado por Pārtha con palabras duras que atravesaban cada punto vital, oh rey, el más grande de los grandes arqueros, respirando con furia, respondió.
7.202.15
द्रौणिश्चुकोप पार्थाय कृष्णाय च विशेषतः ।
स तु यत्तो रथे स्थित्वा वार्युपस्पृश्य वीर्यवान् ॥ ७.२०२.१५ ॥
El hijo de Droṇa se encolerizó contra Pārtha y, sobre todo, contra Kṛṣṇa. Entonces aquel valiente, de pie en su carro y tras beber agua ritual, se preparó.
7.202.16
देवैरपि सुदुर्धर्षमस्त्रमाग्नेयमाददे ।
दृश्यादृश्यानरिगणानुद्दिश्याचार्यनन्दनः ॥ ७.२०२.१६ ॥
El hijo del maestro empuñó el arma de fuego, tan difícil de resistir incluso para los dioses, dirigiéndola contra las huestes enemigas, visibles e invisibles.
7.202.17
सोऽभिमन्त्र्य शरं दीप्तं विधूममिव पावकम् ।
सर्वतः क्रोधमाविश्य चिक्षेप परवीरहा ॥ ७.२०२.१७ ॥
Tras consagrar con mantra la flecha ardiente, como fuego sin humo, lleno de ira por todos lados, el matador de héroes enemigos la lanzó.
7.202.18
ततस्तुमुलमाकाशे शरवर्षमजायत ।
पावकार्चिपरीतं तत्पार्थमेवाभिपुप्लुवे ॥ ७.२०२.१८ ॥
Entonces surgió en el cielo una lluvia tumultuosa de flechas, y aquella arma, envuelta en llamas, se abalanzó directamente sobre Pārtha.
7.202.19
उल्काश्च गगनात्पेतुर्दिशश्च न चकाशिरे ।
तमश्च सहसा रौद्रं चमूमवततार ताम् ॥ ७.२०२.१९ ॥
Meteoros cayeron del cielo; las direcciones no resplandecieron; y de repente una oscuridad terrible descendió sobre aquel ejército.
7.202.20
रक्षांसि च पिशाचाश्च विनेदुरतिसङ्गताः ।
ववुश्चाशिशिरा वाताः सूर्यो नैव तताप च ॥ ७.२०२.२० ॥
Demonios y espíritus devoradores de carne, apiñados, lanzaron alaridos; soplaron vientos calientes, y el sol ni siquiera calentaba.
7.202.21
वायसाश्चापि चाक्रन्दन्दिक्षु सर्वासु भैरवम् ।
रुधिरं चापि वर्षन्तो निनेदुस्तोयदा दिवि ॥ ७.२०२.२१ ॥
Los cuervos también graznaron espantosamente en todas las direcciones, y las nubes de lluvia tronaron en el cielo, derramando sangre.
7.202.22
पक्षिणः पशवो गावो विनेदुश्चापि सुव्रताः ।
परमं प्रयतात्मानो न शान्तिमुपलेभिरे ॥ ७.२०२.२२ ॥
Aves, animales y vacas también gritaron; ni siquiera los de votos firmes, de mente sumamente dominada, encontraron paz.
7.202.23
भ्रान्तसर्वमहाभूतमावर्तितदिवाकरम् ।
त्रैलोक्यमभिसन्तप्तं ज्वराविष्टमिवाभवत् ॥ ७.२०२.२३ ॥
Todos los grandes elementos quedaron trastornados, y el sol pareció dar vueltas; los tres mundos, profundamente abrasados, quedaron como presos de una fiebre.
7.202.24
अस्त्रतेजोभिसन्तप्ता नागा भूमिशयास्तथा ।
निःश्वसन्तः समुत्पेतुस्तेजो घोरं मुमुक्षवः ॥ ७.२०२.२४ ॥
Las serpientes tendidas en tierra, abrasadas por el resplandor de las armas, también se alzaron exhalando, deseosas de liberar un fuego terrible.
7.202.25
जलजानि च सत्वानि दह्यमानानि भारत ।
न शान्तिमुपजग्मुर्हि तप्यमानैर्जलाशयैः ॥ ७.२०२.२५ ॥
Oh Bhārata, incluso los seres nacidos en las aguas se abrasaban; los estanques calentados no les dieron paz.
7.202.26
दिग्भ्यः प्रदिग्भ्यः खाद्भूमेः सर्वतः शरवृष्टयः ।
उच्चावचा निपेतुर्वै गरुडानिलरंहसः ॥ ७.२०२.२६ ॥
Desde las direcciones y las direcciones intermedias, desde el cielo y desde la tierra, desde todos los lados cayeron lluvias de flechas, altas y bajas, veloces como Garuḍa o el viento.
7.202.27
तैः शरैर्द्रोणपुत्रस्य वज्रवेगैः समाहताः ।
प्रदग्धा रिपवः पेतुरग्निदग्धा इव द्रुमाः ॥ ७.२०२.२७ ॥
Heridos por aquellas flechas, veloces como rayos, lanzadas por el hijo de Droṇa, los enemigos ardieron y cayeron como árboles abrasados por el fuego.
7.202.28
दह्यमाना महानागाः पेतुरुर्व्यां समन्ततः ।
नदन्तो भैरवान्नादाञ्चलदोपमनिस्वनान् ॥ ७.२०२.२८ ॥
Los grandes elefantes, ardiendo, cayeron a tierra por todas partes, rugiendo terribles bramidos con sonidos como de trueno.
7.202.29
अपरे प्रद्रुता नागा भयत्रस्ता विशाम्पते ।
त्रेसुर्दिशो यथा पूर्वं वने दावाग्निसंवृताः ॥ ७.२०२.२९ ॥
Otros elefantes, aterrados y presas del miedo, huyeron, oh señor del pueblo; corrieron en todas direcciones como antes, como criaturas en un bosque rodeadas por un incendio forestal.
7.202.30
द्रुमाणां शिखराणीव दावदग्धानि मारिष ।
अश्वबृन्दान्यदृश्यन्त रथबृन्दानि भारत।
अपतन्त रथौघाश्च तत्रतत्र सहस्रशः ॥ ७.२०२.३० ॥
Oh noble, se vieron manadas de caballos como las copas de los árboles quemados por un incendio forestal; oh Bhārata, también se vieron grupos de carros, y miles de hileras de carros cayeron aquí y allá.
7.202.31
तत्सैन्यं भयसंविग्नं ददाह युधि भारत ।
युगान्ते सर्वभूतानि संवर्तक इवानलः ॥ ७.२०२.३१ ॥
¡Oh Bhārata!, en la batalla quemó a aquel ejército temblando de terror, como el fuego de la disolución (Saṃvartaka) quema a todos los seres al final de una edad.
7.202.32
दृष्ट्वा तु पाण्डवीं सेनां दह्यमानां महाहवे ।
प्रहृष्टास्तावका राजन्सिंहनादान्विनेदिरे ॥ ७.२०२.३२ ॥
Oh rey, al ver el ejército pāṇḍava ardiendo en la gran batalla, vuestros hombres se regocijaron y lanzaron rugidos de león.
7.202.33
ततस्तूर्यसहस्राणि नानालिङ्गानि भारत ।
तूर्णमाजघ्निरे हृष्टास्तावका जितकाशिनः ॥ ७.२०२.३३ ॥
Entonces, oh Bhārata, vuestros hombres, creyéndose vencedores, se regocijaron y tocaron rápidamente miles de instrumentos de muchas clases.
7.202.34
कृत्स्ना ह्यक्षौहिणी राजन्सव्यसाची च पाण्डवः ।
तमसा संवृते लोके नादृश्यन्त महाहवे ॥ ७.२०२.३४ ॥
Oh rey, todo el ejército de una akṣauhiṇī y Arjuna, el pāṇḍava, el arquero diestro en ambas manos, no fueron vistos en la gran batalla, cuando el mundo estaba cubierto de tinieblas.
7.202.35
नैव नस्तादृशं राजन्दृष्टपूर्वं न च श्रुतम् ।
यादृशं द्रोणपुत्रेण सृष्टमस्त्रममर्षिणा ॥ ७.२०२.३५ ॥
Oh rey, nunca antes habíamos visto ni oído de un arma como la que lanzó el hijo de Droṇa, lleno de ira.
7.202.36
अर्जुनस्तु महाराज ब्राह्ममस्त्रमुदैरयत् ।
सर्वास्त्रप्रतिघातार्थं विहितं पद्मयोनिना ॥ ७.२०२.३६ ॥
Pero, oh gran rey, Arjuna disparó el arma de Brahmā, que fue dispuesta por Brahmā, nacido del loto, para contrarrestar todas las armas.
7.202.37
ततो मुहूर्तादिव तत्तमो व्युपशशाम ह ।
प्रववौ चानिलः शीतो दिशश्च विमला बभुः ॥ ७.२०२.३७ ॥
Entonces, como tras un instante, aquella oscuridad se disipó; sopló un viento fresco y las direcciones brillaron límpidas.
7.202.38
तत्राद्भुतमपश्याम कृत्स्नामक्षौहिणीं हताम् ।
अनभिज्ञेयरूपां च प्रदग्धामस्त्रतेजसा ॥ ७.२०२.३८ ॥
Allí presenciamos un prodigio: todo el ejército de una akṣauhiṇī destruido, abrasado por el fulgor del arma, con una forma irreconocible.
7.202.39
ततो वीरौ महेष्वासौ विमुक्तौ केशवार्जुनौ ।
सहितौ प्रत्यदृश्येतां नभसीव तमोनुदौ।
ततो गण्डीवधनन्वा च केशवश्चाक्षतावुभौ ॥ ७.२०२.३९ ॥
Entonces los dos héroes, los grandes arqueros Keśava y Arjuna, liberados, aparecieron juntos, como dos disipadores de la oscuridad en el cielo. Luego Arjuna, portador del arco Gāṇḍīva, y Keśava quedaron ambos ilesos.
7.202.40
सपताकध्वजहयः सानुकर्षवरायुधः ।
प्रबभौ सरथो युक्तस्तावकानां भयङ्करः ॥ ७.२०२.४० ॥
Con sus estandartes, su enseña y sus caballos, con su yugo y sus excelentes armas, el carro resplandeció, enganchado y aterrador para vuestros hombres.
7.202.41
ततः किलकिलाशब्दः शङ्खभेरीस्वनैः सह ।
पाण्डवानां प्रहृष्टानां क्षणेन समजायत ॥ ७.२०२.४१ ॥
Entonces, en un instante, surgió el grito de júbilo de los Pāṇḍavas, un clamor kilakila, junto con el sonido de caracolas y tambores.
7.202.42
हताविति तयोरासीत्सेनयोरुभयोर्मतिः ।
तरसाऽभ्यागतौ दृष्ट्वा सहितौ कैशवार्जुनौ ॥ ७.२०२.४२ ॥
"Ambos han sido abatidos" era la creencia de los dos ejércitos; pero al ver a Keśava y Arjuna acercarse rápidamente, juntos, esa creencia se desvaneció.
7.202.43
तावक्षतौ प्रमुदितौ दध्मतुर्वारिजोत्तमौ ।
दृष्ट्वा प्रमुदितान्पार्थांस्त्वदीया व्यथिताऽभवन् ॥ ७.२०२.४३ ॥
Ilesos y alegres, aquellos dos hicieron sonar sus mejores caracolas. Al ver regocijarse a los Pārthas, los vuestros se afligieron.
7.202.44
विमुक्तौ च महात्मानौ दृष्ट्वा द्रौणिः सुदुःखितः ।
मुहूर्तं चिन्तयामास किन्त्वेतदिति मारिष ॥ ७.२०२.४४ ॥
Al ver liberados a aquellos dos magnánimos, el hijo de Droṇa se afligió profundamente. Por un momento reflexionó: «¿Pero cómo es esto?», oh señor.
7.202.45
चिन्तयित्वा तु राजेन्द्र ध्यानशोकपरायणः ।
निःश्वसन्दीर्घमुष्णं च विमनाश्चाभवत्ततः ॥ ७.२०२.४५ ॥
Oh señor de reyes, tras reflexionar, se sumió en la meditación y el dolor; suspirando largo y caliente, quedó abatido.
7.202.46
ततो द्रौणिर्धनुस्त्यक्त्वा रथात्प्रस्कन्द्य वेगितः ।
धिग्धिक्सर्वमिदं मिथ्येत्युक्त्वा सम्प्राद्रवद्रणात् ॥ ७.२०२.४६ ॥
Entonces el hijo de Droṇa, arrojando su arco, saltó veloz del carro, diciendo: «¡Vergüenza, vergüenza, todo esto es falso!», y huyó de la batalla.
7.202.47
ततः स्निग्धाम्बुदाभासं वेदावासमकल्मषम् ।
वेदव्यासं सरस्वत्यावासं व्यासं ददर्श ह ॥ ७.२०२.४७ ॥
Entonces vio a Vedavyāsa, semejante a una nube de lluvia suave, morada de los Vedas, sin mancha, que habitaba junto al Sarasvatī.
7.202.48
तं द्रौणिरग्रतो दृष्ट्वा स्थितं कुरुकुलोद्वहम् ।
सन्नकण्ठोऽब्रवीद्वाक्यमभिवाद्य सुदीनवत् ॥ ७.२०२.४८ ॥
Al ver ante sí al sostén del linaje kuru, el hijo de Droṇa, saludando con reverencia, con la garganta anudada, habló muy abatido.
7.202.49
भोभो माया यदृच्छा वा दैवं वा किमिदं भवेत् ।
अस्त्रं त्विदं कथं मिथ्या मम कश्च व्यतिक्रमः ॥ ७.२०२.४९ ॥
¡Oh! ¿Es esto ilusión, azar o destino? ¿Cómo ha sido en vano mi arma? ¿Qué falta fue la mía?
7.202.50
अधरोत्तरमेतद्वा लोकानां वा पराभवः ।
यदिमौ जीवतः कृष्णौ कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ७.२०२.५० ॥
¿Es esto una inversión o la derrota de los mundos? Si estos dos Kṛṣṇas viven, entonces el tiempo es verdaderamente insuperable.
7.202.51
नासुरा न च गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः ।
न सर्पा यक्षपतगा न मनुष्याः कथञ्चन ॥ ७.२०२.५१ ॥
Ni asuras, ni gandharvas, ni piśācas, ni rākṣasas, ni serpientes, ni yakṣas y aves, ni humanos de ninguna manera.
7.202.52
उत्सहन्तेऽन्यथा कर्तुमेतदस्त्रं मयेरितम् ।
तदिदं केवलं हत्वा शान्तमक्षौहिणीं ज्वलत् ॥ ७.२०२.५२ ॥
Nadie puede alterar esta arma lanzada por mí; se ha apagado solo tras matar a un ejército blazing de una akṣauhiṇī.
7.202.53
सर्वघानि मया मुक्तमस्त्रं परमदारुणम् ।
केनेमौ मर्त्यधर्माणौ नाधाक्षीत्केशवार्जुनौ ॥ ७.२०२.५३ ॥
Esta arma terrible, que destruye todo, lanzada por mí — ¿por qué medio no quedaron reducidos a cenizas estos dos, Keśava y Arjuna, de naturaleza mortal?
7.202.54
एतत्प्रब्रूहि भगवन्मया पृष्टो यथातथम् ।
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन सर्वमेतन्महामुने ॥ ७.२०२.५४ ॥
Venerable señor, explicadme esto tal como lo he preguntado, tal como es. Gran sabio, deseo oír todo esto en su verdadera esencia.
7.202.55
महान्तमेवमर्थं मां यं त्वं पृच्छसि विस्मयात् ।
तं प्रवक्ष्यामि ते सर्वं समाधाय मनः शृणु ॥ ७.२०२.५५ ॥
Te explicaré completamente este gran asunto que me preguntas con asombro; concentra tu mente y escucha.
7.202.56
योऽसौ नारायणो नाम पूर्वेषामपि पूर्वजः ।
आदिदेवो जगन्नाथो लोककर्ता स्वयं प्रभुः ॥ ७.२०२.५६ ॥
Aquel que se llama Nārāyaṇa, el primogénito incluso de los antiguos, el dios primordial, señor del mundo, creador de los mundos, el Señor mismo.
7.202.57
आद्यः सर्वस्य लोकस्य अनादिनिधनोऽच्युतः ।
व्याकुर्वते यस्य तत्त्वं श्रुतयो मुनयश्च ह ॥ ७.२०२.५७ ॥
Él es el origen de todos los mundos, sin principio ni fin, el inmutable, cuya verdadera naturaleza exponen las escrituras y los sabios.
7.202.58
अतोऽजय्यः सर्वभूतैर्मनसाऽपि जगत्पतिः ।
तस्मादिमं जेतुकाम अज्ञानतमसा वृतः ॥ ७.२०२.५८ ॥
Por tanto, el señor del mundo no puede ser vencido por todos los seres, ni siquiera con la mente; sin embargo, quien está envuelto en la oscuridad de la ignorancia desea vencerle.
7.202.59
मा शुचः पुरुषव्याघ्र विद्वि तद्वदिहार्जुनम् ।
तस्य शक्तिरसौ पार्थास्तस्माच्छोकमिमं त्यज ॥ ७.२०२.५९ ॥
No te aflijas, tigre entre los hombres. Sabe que Arjuna aquí es semejante a él; ese hijo de Pṛthā es su poder. Por tanto, abandona esta pena.
7.202.60
विश्वेश्वरोऽयं लोकादिः परमात्मा ह्यधोक्षजः ।
सहस्रसंहितादंशादेकांशोऽयमजायत ॥ ७.२०२.६० ॥
Este es el señor del universo, origen de los mundos, el Yo supremo, más allá de los sentidos; de una porción de la compilación de mil partes nació esta única porción.
7.202.61
देवानां हितकामार्थं लोकानां चैव सत्तमः ।
अजायत च कार्यार्थं पुत्रो धर्मस्य विश्वकृत् ॥ ७.२०२.६१ ॥
Para el bienestar y el deseo de los dioses y de los mundos, el mejor de los seres nació como hijo de Dharma, con un propósito: el creador del universo.
7.202.62
स तपस्तीव्रमातस्थे शिशिरं गिरिमास्थितः ।
ऊर्ध्वबाहुर्महातेजा ज्वलनादित्यसन्निभः ॥ ७.२०२.६२ ॥
Emprendió una austeridad feroz, establecido en la fría montaña, con los brazos en alto, de gran esplendor, semejante al fuego ardiente y al sol.
7.202.63
षष्टिं वर्षसहस्राणि तावन्त्येव शतानि च ।
अशोषयत्तदाऽऽत्मानं वायुभक्षोऽम्बुजेक्षणः ॥ ७.२०२.६३ ॥
Durante sesenta mil años y otros tantos cientos, alimentándose de aire, el de ojos de loto secó su propio cuerpo.
7.202.64
अथापरं तपस्तप्त्वा द्विस्ततोऽन्यत्पुनर्महत् ।
द्यावापृथिव्योर्विवरं तेजसा समपूरयत् ॥ ७.२०२.६४ ॥
Luego, habiendo realizado otra austeridad, dos veces, y después otra gran austeridad más, llenó con su esplendor el espacio entre el cielo y la tierra.
7.202.65
स तेन तपसा तात ब्रह्मभूतो यदाऽभवत् ।
ततो विश्वेश्वरं योनिं विश्वस्य जगतः पतिम्।
ददर्श भृशदुर्धर्षं सर्वदेवैरभिष्टुतम् ॥ ७.२०२.६५ ॥
Querido, cuando por aquella austeridad se hizo Brahman, contempló al Señor del universo, origen del cosmos, señor del mundo — difícil de asaltar, alabado por todos los dioses.
7.202.66
अणीयांसमणुभ्यश्च बृहद्भ्यश्च बृहत्तमम् ।
रुद्रमीशानवृषभं हरं शंभुं कपर्दिनम् ॥ ७.२०२.६६ ॥
Más pequeño que los átomos y mayor que lo más grande — Rudra, el toro entre los señores, Hara, Śambhu, el de cabello enmarañado.
7.202.67
चेकितानं परां योनिं तिष्ठतो गच्छतश्च ह ।
दुर्वारणं सुदुर्धर्षं दुर्निरीक्ष्यं दुरासदम्।
अतिमन्युं महात्मानं सर्वभूतप्रचेतसम् ॥ ७.२०२.६७ ॥
Él es Cekitāna, el origen supremo, sustento de lo que está quieto y de lo que se mueve. Es difícil de resistir, muy difícil de vencer, difícil de contemplar y difícil de acercarse; de gran ira, el de alma grande, la conciencia de todos los seres.
7.202.68
दिव्यं चापमिषुधी चाददानं ।
हिरण्यवर्माणमनन्तवीर्यम्।
पिनाकिनं वज्रिणं दीप्तशूलं ।
परश्वथिं गदिनं चायतासिम् ॥ ७.२०२.६८ ॥
Empuñando un arco divino y dos carcajes, con armadura dorada, de valor infinito, portador del Pināka, blandidor del rayo, con el tridente ardiente, el hacha, la maza y la larga espada.
7.202.69
वचोधिकैः सुष्टुतमिष्टवाग्भिः ॥ ७.२०२.६९ ॥
Bien alabado con palabras que superan a todas, con discursos agradables.
7.202.70
जलं दिशं खं क्षितिं चन्द्रसूर्यौ ।
हुताशवायुप्रतिमं सुरेशम्।
नालं द्रष्टुं यं जना भिन्नवृत्ता ।
ब्रह्मद्विषघ्नममृतस्य योनिम् ॥ ७.२०२.७० ॥
Agua, direcciones, cielo, tierra, luna y sol; semejante al fuego y al viento, señor de los dioses. A quien las personas de conducta dividida no pueden ver; destructor de los enemigos del Brahman; origen de la inmortalidad.
7.202.71
यं पश्यन्ति ब्राह्मणाः साधुवृत्ताः ।
क्षीणे पापे मनसा वीतशोकाः।
तन्निष्ठात्मा तपसा धर्ममीड्यं ।
तद्भक्त्या वै विश्वरूपं ददर्श ॥ ७.२०२.७१ ॥
A quien ven los brahmanes de conducta recta, cuando el pecado se destruye, libres de pena en la mente; mediante la austeridad, con el alma fija en él, el dharma digno de alabanza; por devoción a él, en verdad contemplaron la forma universal.
7.202.72
दृष्ट्वा चैनं वाड्मनोबुद्धिदेहैः ।
संहृष्टात्मा मुमुदे वासुदेवः ॥ ७.२०२.७२ ॥
Habiéndolo visto, con la palabra, la mente, el intelecto y el cuerpo, Vāsudeva se regocijó, con el alma alegre.
7.202.73
अक्षमालापरिक्षिप्तं ज्योतिषां परमं निधिम् ।
रुद्रं नारायणो दृष्ट्वा ववन्दे विश्वसम्भवम् ॥ ७.२०२.७३ ॥
Al ver a Rudra, rodeado de un rosario, el supremo tesoro de las luces, origen del universo, Nārāyaṇa se inclinó ante él.
7.202.74
वरदं पृथुचार्वङ्ग्या पार्वत्या सहितं प्रभुम् ।
क्रीडमानं महात्मानं भूतसङ्घगणैर्वृतम् ॥ ७.२०२.७४ ॥
Vio al señor, dador de dones, acompañado de Pārvatī de anchos y hermosos miembros, jugando, al magnánimo rodeado de multitudes de seres y séquitos.
7.202.75
अजमीशानमव्यक्तं कारणात्मानमच्युतम् ।
अभिवाद्याथ रुद्राय सद्योऽन्धकनिपातिने।
पद्माक्षस्तं विरुपाक्षमभितुष्टाव भक्तिमान् ॥ ७.२०२.७५ ॥
Tras inclinarse de inmediato ante Rudra, el no nacido, señor, no manifestado, cuyo ser es la causa, el imperecedero, matador de Andhaka, el devoto de ojos de loto alabó mucho a aquel de tres ojos.
7.202.76
न्नरान्सुपर्णानथ गन्धर्वयक्षान्। ॥ ७.२०२.७६ ॥
A los hombres, a los suparṇas (garuḍas), y luego a los gandharvas y yakṣas [...].
7.202.77
पृथग्विधान्भूतसङ्घांश्च विश्वां… ।
स्त्वत्सम्भूतान्विद्म सर्वांस्तथैव ॥ ७.२०२.७७ ॥
Las diversas multitudes de seres y el universo entero… nacidos de ti; a todos ellos los conocemos de igual modo.
7.202.78
ऐन्द्रं याम्यं वारुणं वैत्तपाल्यं ।
पैत्रं त्वाष्ट्रं कर्म सौम्यं च तुभ्यम् ॥ ७.२०२.७८ ॥
Las obras de Indra, de Yama, de Varuṇa, del dominio de Vaittapālya (Kubera), de los Padres, de Tvaṣṭṛ, y también las obras apacibles, todas te pertenecen.
7.202.79
रूपं ज्योतिः शब्द आकाशवायुः ।
स्पर्शः स्वाद्यं सलिलं गन्ध उर्वी।
कालो ब्रह्मा ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ।
त्वत्सम्भूताः स्थास्नु चरिष्णु चेदम् ॥ ७.२०२.७९ ॥
La forma, la luz, el sonido, el espacio y el aire, el tacto, el sabor, el agua, el olor y la tierra, el tiempo, Brahmā, Brahman y los brahmanes: todo ello, y este mundo de lo inmóvil y lo móvil, ha surgido de ti.
7.202.80
अद्भ्यः स्तोका यान्ति यथा पृथक्त्वं ।
ताथिश्चैक्यं संक्षये यान्ति भूयः।
एवं विद्वान्प्रभवं चाप्ययं च ।
त्वसम्भूतं तव सायुज्यमेति ॥ ७.२०२.८० ॥
Como las gotas de agua se separan y de nuevo se unen, y en la disolución vuelven a la unidad, así quien lo sabe, conociendo el origen y la disolución, alcanza tu unión, nacida de ti.
7.202.81
त्वत्सम्भूतास्ते च तेभ्यः परस्त्वम् ॥ ७.२०२.८१ ॥
Ellos también han surgido de ti, y tú estás por encima de ellos.
7.202.82
भूतं भव्यं भविता चाप्रधृष्यं ।
त्वत्सम्भूता भुवनानीह विश्वा।
भक्तं च मां भजमानं भजस्व ।
प्रीत्या मां वै लोकपितामहेश ॥ ७.२०२.८२ ॥
Lo pasado, lo presente y lo que será es invencible, y todos los mundos de aquí han surgido de ti. Ama con afecto al devoto y a mí, que te adoro, oh abuelo de los mundos, oh Señor.
7.202.83
नभिष्टुतः प्रविकार्षीश्च मायाम् ॥ ७.२०२.८३ ॥
Aunque seas alabado, no hagas surgir tu ilusión.
7.202.84
तस्मै वरानचिन्त्यात्मा देवदेवः पिनाकधृत् ।
विष्णवे देवमुख्याय प्रायच्छदृषिसंस्तुतः ॥ ७.२०२.८४ ॥
A él, el dios de los dioses de alma inconcebible, portador del arco Pināka, alabado por los sabios, le concedió dones a Viṣṇu, el primero de los dioses.
7.202.85
मत्प्रसादान्मनुष्येषु देवगन्धर्वयोनिषु ।
अप्रमेयबलात्मा त्वं नारायण भविष्यसि ॥ ७.२०२.८५ ॥
Por mi gracia, entre los hombres y en los vientres de dioses y gandharvas, serás Nārāyaṇa, de fuerza y naturaleza inconmensurables.
7.202.86
न च त्वां प्रसहिष्यन्ति देवासुरमहोरगाः ।
न पिशाचा न गन्धर्वा न यक्षा न च राक्षसाः ॥ ७.२०२.८६ ॥
Ni dioses, ni asuras, ni grandes serpientes podrán vencerte; ni piśācas, ni gandharvas, ni yakṣas, ni rākṣasas.
7.202.87
न सुपर्णास्तथा नागा न च विश्वे वियोनिजाः ।
न कश्चित्त्वां च देवोऽपि समरेषु विजेष्यति ॥ ७.२०२.८७ ॥
Ni los suparṇas, ni los nāgas, ni los Viśve, ni nadie nacido fuera de vientre; nadie, ni siquiera un dios, te vencerá en batalla.
7.202.88
न शस्त्रेण न वज्रेण नाग्निना न च वारिणा ।
न चार्द्रेण न शुष्केण त्रसेन स्थावरेण च ॥ ७.२०२.८८ ॥
Ni por arma, ni por rayo, ni por fuego, ni por agua; ni por lo húmedo, ni por lo seco, ni por lo móvil, ni por lo inmóvil.
7.202.89
न हस्तेन न पादेन न काष्ठेन न लोष्टुना ।
कश्चित्तव रुजां कर्ता मत्प्रसादात्कथञ्चन।
अपि वै समरं गत्वा भविष्यसि ममाधिकः ॥ ७.२०२.८९ ॥
Ni con la mano, ni con el pie, ni con madera, ni con un terrón; por mi gracia nadie de ningún modo te causará dolor. Aun yendo a la batalla, serás superior a mí.
7.202.90
एवमादीन्वराँल्लब्ध्वा प्रसादादथ शूलिनः ।
स एष देवश्चरति मायया मोहयञ्जगत् ॥ ७.२०२.९० ॥
Habiendo obtenido tales dones por la gracia del portador del tridente, ese dios vaga ahora, engañando al mundo con su ilusión.
7.202.91
तस्यैव तपसा जातो नरो नाम महामुनिः ।
तुल्यमेतेन देवेन तं जानीह्यर्जुनं सदा ॥ ७.२०२.९१ ॥
Por su propia penitencia nació el gran sabio llamado Nara. Reconócelo siempre como Arjuna, igual a este dios.
7.202.92
तावेतौ पूर्वदेवानां परमोपचितादृषी ।
लोकयात्राविधानार्थं दानवानां वधाय च।
धर्मसंस्थापनार्थाय सञ्जायेते युगेयुगे ॥ ७.२०२.९२ ॥
Estos dos son los videntes supremamente exaltados entre los dioses primordiales. Para ordenar el curso del mundo, para la destrucción de los Dānavas y para establecer el dharma, nacen edad tras edad.
7.202.93
तथैव कर्मणा कृत्स्नं महतस्तपरसोऽपि च ।
तेजो वाग्भिश्च विद्वंस्त्वं जातो रुद्रान्महामते ॥ ७.२०२.९३ ॥
Del mismo modo, por completo por la acción, por el resplandor de la gran austeridad y también por la palabra, naciste de Rudra, oh sabio, oh de gran mente.
7.202.94
स भवान्देववत्प्राज्ञो ज्ञात्वा भवमयं जगत् ।
अवाकर्षस्त्वमात्मानं नियमैस्तत्प्रियेप्सया ॥ ७.२०२.९४ ॥
Tú, sabio como un dios, sabiendo que el mundo está hecho de existencia, te contuviste mediante disciplinas, deseando su favor.
7.202.95
शुभ्रमत्र हविः कृत्वा महापुरुषविग्रहम् ।
ईजिवांस्त्वं जपैर्होमैरुपहारैश्च मानद ॥ ७.२०२.९५ ॥
Aquí, habiendo hecho una oblación pura, honraste la forma del gran varón con recitaciones, ofrendas y dones, oh dador de honor.
7.202.96
स तथा पूज्यमानस्ते पूर्वदेवोऽप्यतूतुषत् ।
पुष्कलांश्च वरान्प्रादात्तव विद्वन्हृदि स्थितान् ॥ ७.२०२.९६ ॥
Así honrado por ti, aquel dios primordial quedó complacido, y te concedió abundantes dones, oh sabio, los que tenías en tu corazón.
7.202.97
जन्मकर्मतपोयोगास्तयोस्तव च पुष्कलाः ।
ताभ्यां लिङ्गेऽर्चितो देवस्त्वयाऽर्चायां युगेयुगे।
देवदेवस्त्वचिन्त्यात्मा अजेयो विष्णुसम्भवः ॥ ७.२०२.९७ ॥
El nacimiento, las obras, las austeridades y el yoga de aquellos dos abundan en ti. Edad tras edad has adorado a ese dios en el liṅga y en la imagen; él es dios de dioses, de yo inconcebible, invencible, nacido de Viṣṇu.
7.202.98
सर्वरूपं भवं ज्ञात्वा लिङ्गे योऽर्चयति प्रभुम् ।
आत्मयोगाश्च तस्मिन्वै शास्त्रयोगाश्च शाश्वताः ॥ ७.२०२.९८ ॥
Quien, sabiendo que Bhava es de todas las formas, adora al señor en el liṅga, en él los yogas del yo y los yogas de las escrituras son eternos.
7.202.99
एवं देवा यजन्तो हि सिद्धाश्च परमर्षयः ।
प्रार्थयन्ते परं लोके स्थाणुमेव च शाश्वतम् ॥ ७.२०२.९९ ॥
Así, los dioses, los seres perfectos y los grandes sabios, al sacrificar, piden en el mundo solo al supremo y eterno Sthāṇu.
7.202.100
स एष रुद्रभक्तश्च केशवो रुद्रसम्भवः ।
कृष्ण एव हि यष्टव्यो यज्ञैश्चैव सनातनः ॥ ७.२०२.१०० ॥
Él es este devoto de Rudra, Keśava, Kṛṣṇa, nacido de Rudra; solo él debe ser adorado con sacrificios, él es el eterno.
7.202.101
सर्वभूतभवं ज्ञात्वा लिङ्गमर्चति यः प्रभोः ।
तस्मिन्नभ्यधिकां प्रीतिं करोति वृषभध्वजः ॥ ७.२०२.१०१ ॥
Quien, conociendo el origen de todos los seres, adora el liṅga del señor, hacia él el de la enseña del toro muestra mayor afecto.
7.202.102
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा द्रोणपुत्रो महारथः ।
नमश्चकार रुद्राय बहुमेने च केशवम् ॥ ७.२०२.१०२ ॥
Habiendo oído sus palabras, el gran guerrero, hijo de Droṇa, se inclinó ante Rudra y honró mucho a Keśava.
7.202.103
हष्टरोमा च वश्यात्मा सोऽभिवाद्य महर्षये ।
वरूथिनीमभिप्रेक्ष्य ह्यवहारमकारयत् ॥ ७.२०२.१०३ ॥
Con los pelos erizados y dueño de sí, saludó al gran sabio y, al contemplar el ejército, en verdad hizo que se llevara a cabo una retirada (avahāra).
7.202.104
ततः प्रत्यवहारोऽभूत्पाण्डवानां विशाम्पते ।
कौरवाणां च दीनानां द्रोणे युधि निपातिते ॥ ७.२०२.१०४ ॥
Entonces, oh señor de los hombres, tras haber sido abatido Droṇa en la batalla, hubo una retirada del combate por parte de los Pāṇḍavas y de los desdichados Kauravas.
7.202.105
युद्धं कृत्वा दिनान्पञ्च द्रोणो हत्वा वरूथिनीम् ।
ब्रह्मलोकं गतो राजन्ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ ७.२०२.१०५ ॥
Habiendo combatido cinco días y dado muerte al ejército, Droṇa, el brahmín que había llegado a la otra orilla de los Vedas, oh rey, marchó al mundo de Brahmā.