ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 7.202
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.202.1
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
न्यवारयदमेयात्मा द्रोणपुत्रजयेप्सया ॥ ७.२०२.१ ॥
ସେହି ସେନା ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହେବାର ଦେଖି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟ, ଅମେୟ ଆତ୍ମା ଯାହାର, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜିତିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ତାହାକୁ ରୋକିଲେ।
7.202.2
ततस्ते सैनिका राजन्सर्वे तत्रावतस्थिरे ।
संस्थाप्यमाना यत्नेन गोविन्देनार्जुनेन च ॥ ७.२०२.२ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ସମସ୍ତ ସୈନିକ ସେଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଗଲେ; ଗୋବିନ୍ଦ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ସ୍ଥିର କରାଯାଉଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ।
7.202.3
एक एव च बीभत्सुः सोमकावयवैः सह ।
मात्स्यैरन्यैश्च संधाय कौरवान्सन्न्यवर्तत ॥ ७.२०२.३ ॥
ଏକାକୀ ହିଁ ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ) ସୋମକ ବୀରମାନଙ୍କ, ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି କୌରବମାନଙ୍କୁ ପଛକୁ ଫେରାଇଲେ।
7.202.4
ततो द्रुतमतिक्रम्य सिंहलाङ्गूलकेतनम् ।
सव्यसाची महेष्वासमश्वत्थामानमब्रवीत् ॥ ७.२०२.४ ॥
ତା'ପରେ ଶୀଘ୍ର ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ସିଂହ-ଲାଙ୍ଗୂଳ ଧ୍ୱଜାଧାରୀ ମହାଧନୁର୍ଧର ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କୁ ସବ୍ୟସାଚୀ (ଅର୍ଜୁନ) କହିଲେ।
7.202.5
य शक्तिर्यच्च विज्ञानं यद्वीर्यं यच्च पौरुषम् ।
धार्तराष्ट्रेषु या प्रीतिर्देषोऽस्मासु च यच्च ते ॥ ७.२०२.५ ॥
ତୁମର ଯେଉଁ ଶକ୍ତି, ଯେଉଁ ବିଜ୍ଞାନ, ଯେଉଁ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯେଉଁ ପୌରୁଷ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେଉଁ ପ୍ରୀତି, ଆମ ପ୍ରତି ଯେଉଁ ଦ୍ୱେଷ, ଆଉ ଯାହା ତୁମର—
7.202.6
यच्च भूयोऽस्ति तेजस्ते तत्सर्वं मयि दर्शय ।
स एव द्रोणहन्ता ते दर्पं छेत्स्यति पार्षतः ॥ ७.२०२.६ ॥
ଆଉ ତୁମ ପାଖରେ ଯାହା ଅଧିକ ତେଜ ଅଛି, ସେସବୁ ମୋ ଉପରେ ଦେଖାଅ। ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବଧକାରୀ ପାର୍ଷତ ହିଁ ତୁମ ଦର୍ପ କାଟିବ।
7.202.7
कालानलसमप्रख्यं द्विषामन्तकोपमम् ।
समासादय पाञ्चाल्यं मां चापि सहकेशवम्।
दर्पं नाशयितास्म्यद्य तवोद्वृत्तस्य संयुगे ॥ ७.२०२.७ ॥
କାଳାଗ୍ନି ସମାନ ପ୍ରଖର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯମ ସଦୃଶ ପାଞ୍ଚାଲ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ; କେଶବଙ୍କ ସହିତ ମୋ ନିକଟକୁ ମଧ୍ୟ ଆସ। ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ଅହଂକାର ମୁଁ ନଷ୍ଟ କରିବି।
7.202.8
आचार्यपुत्रो मानार्हो बलवांश्चापि सञ्जय ।
प्रीतिर्धनञ्जये चास्य प्रियश्चापि महात्मनः ॥ ७.२०२.८ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର (ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା) ସମ୍ମାନର ଯୋଗ୍ୟ ଓ ବଳବାନ; ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ସ୍ନେହ ଅଛି; ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସେ ପ୍ରିୟ।
7.202.9
न भूतपूर्वं बीभत्सोर्वाक्यं परुषमीदृशम् ।
अथ कस्मात्स कौन्तेयः सखायं रूक्षमुक्तवान् ॥ ७.२०२.९ ॥
ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ) ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଏପରି କଠୋର ବାକ୍ୟ କହି ନ ଥିଲେ। ତେବେ ସେଇ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ନିଜ ସଖାଙ୍କୁ ଏତେ ରୁକ୍ଷ ଭାବରେ କାହିଁକି କହିଲେ?
7.202.10
युवराजे हते चैव वृद्वक्षत्रे च पौरवे ।
इष्वस्त्रविधिसम्पन्ने मालवे च सुदर्शने ॥ ७.२०२.१० ॥
ଯୁବରାଜ ହତ ହେଲେ, ବୃଦ୍ଧକ୍ଷତ୍ର ଓ ପୌରବ ହତ ହେଲେ, ଇଷୁ-ଅସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ମାଳବ ଓ ସୁଦର୍ଶନ ହତ ହେଲେ।
7.202.11
धृष्टद्युम्ने सात्यकौ च भीमे चापि पारजिते ।
युधिष्ठिरस्य तैर्वाक्यैर्मर्मण्यपि च घट्टिते। ॥ ७.२०२.११ ॥
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସାତ୍ୟକି, ଭୀମ ଏବଂ ଅଜେୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିର — ସେହି ବାକ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କ ମର୍ମସ୍ଥଳରେ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ ଲାଗିଲା।
7.202.12
अन्तर्भेदे च सञ्जाते दुःखं संस्मृत्य च प्रभो ।
अभूतपूर्वो बीभत्सोर्दुःखान्मन्युरजायत ॥ ७.२०२.१२ ॥
ହେ ପ୍ରଭୋ, ଭିତରେ ବିଭେଦ ଉପୁଜିଲେ ଏବଂ ଦୁଃଖ ସ୍ମରଣ କରି, ବୀଭତ୍ସୁଙ୍କ ଭିତରେ ଦୁଃଖରୁ ପୂର୍ବେ କେବେ ନ ହୋଇଥିବା କ୍ରୋଧ ଜାତ ହେଲା।
7.202.13
तस्मादनर्हमश्लीलमप्रियं द्रोणिमुक्तवान् ।
मान्यमाचार्यतनयं रूक्षं कापुरुषं यथा ॥ ७.२०२.१३ ॥
ତେଣୁ ସେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅଯୋଗ୍ୟ, ଅଶ୍ଳୀଳ ଓ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିଲେ; ଆଚାର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ଓ ମାନ୍ୟ ସେ, ତାଙ୍କୁ କାପୁରୁଷ ପରି କଠୋରତାରେ କହିଲେ।
7.202.14
एवमुक्तः श्वसन्क्रोधान्महेष्वासतमो नृप ।
पार्थेन परुषं वाक्यं सर्वमर्मभिदा गिरा ॥ ७.२०२.१४ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ପାର୍ଥଙ୍କର ଏହିପରି କଠୋର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ମହାଧନୁର୍ଦ୍ଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ କ୍ରୋଧରେ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ପକାଇଲେ; ତାଙ୍କ ବାଣୀ ସମସ୍ତ ମର୍ମସ୍ଥଳ ବିଦ୍ଧ କରୁଥିଲା।
7.202.15
द्रौणिश्चुकोप पार्थाय कृष्णाय च विशेषतः ।
स तु यत्तो रथे स्थित्वा वार्युपस्पृश्य वीर्यवान् ॥ ७.२०२.१५ ॥
ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ପାର୍ଥଙ୍କ ଉପରେ ଏବଂ ବିଶେଷ କରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ତାପରେ ସେ ବୀର ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇ, ଜଳରେ ଆଚମନ କରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
7.202.16
देवैरपि सुदुर्धर्षमस्त्रमाग्नेयमाददे ।
दृश्यादृश्यानरिगणानुद्दिश्याचार्यनन्दनः ॥ ७.२०२.१६ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଆଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ଆଚାର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ଧରିଲେ; ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଶତ୍ରୁଗଣଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି।
7.202.17
सोऽभिमन्त्र्य शरं दीप्तं विधूममिव पावकम् ।
सर्वतः क्रोधमाविश्य चिक्षेप परवीरहा ॥ ७.२०२.१७ ॥
ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଦୀପ୍ତ ଶର, ଧୂମରହିତ ଅଗ୍ନି ପରି, ସେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ସର୍ବତ୍ର କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କ ସଂହାରକ ସେ ତାହା ଫିଙ୍ଗିଲେ।
7.202.18
ततस्तुमुलमाकाशे शरवर्षमजायत ।
पावकार्चिपरीतं तत्पार्थमेवाभिपुप्लुवे ॥ ७.२०२.१८ ॥
ତାପରେ ଆକାଶରେ ଭୟଙ୍କର ଶରବର୍ଷା ହେଲା; ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ଘେରା ସେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଉପରେ ହିଁ ଝାମ୍ପିଲା।
7.202.19
उल्काश्च गगनात्पेतुर्दिशश्च न चकाशिरे ।
तमश्च सहसा रौद्रं चमूमवततार ताम् ॥ ७.२०२.१९ ॥
ଆକାଶରୁ ଉଲ୍କା ପଡ଼ିଲା; ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ଆଲୋକିତ ହେଲା ନାହିଁ; ହଠାତ୍ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର ସେହି ସେନା ଉପରେ ଓହ୍ଲାଇଲା।
7.202.20
रक्षांसि च पिशाचाश्च विनेदुरतिसङ्गताः ।
ववुश्चाशिशिरा वाताः सूर्यो नैव तताप च ॥ ७.२०२.२० ॥
ରାକ୍ଷସ ଓ ପିଶାଚମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଗର୍ଜନ କଲେ; ଶୀତଳ ନ ହେଉ ଥିବା ପବନ ବହିଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତାପ ଦେଲେ ନାହିଁ।
7.202.21
वायसाश्चापि चाक्रन्दन्दिक्षु सर्वासु भैरवम् ।
रुधिरं चापि वर्षन्तो निनेदुस्तोयदा दिवि ॥ ७.२०२.२१ ॥
କାଉମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଚିତ୍କାର କଲେ; ମେଘମାନେ ରକ୍ତ ବର୍ଷାଇ ଆକାଶରେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
7.202.22
पक्षिणः पशवो गावो विनेदुश्चापि सुव्रताः ।
परमं प्रयतात्मानो न शान्तिमुपलेभिरे ॥ ७.२०२.२२ ॥
ପକ୍ଷୀ, ପଶୁ ଓ ଗାଈମାନେ ମଧ୍ୟ ଚିତ୍କାର କଲେ; ଉତ୍ତମ ବ୍ରତଧାରୀ ଓ ପରମ ସଂଯମୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ।
7.202.23
भ्रान्तसर्वमहाभूतमावर्तितदिवाकरम् ।
त्रैलोक्यमभिसन्तप्तं ज्वराविष्टमिवाभवत् ॥ ७.२०२.२३ ॥
ସମସ୍ତ ମହାଭୂତ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଘୂରିଗଲେ; ତ୍ରିଲୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତପ୍ତ ହୋଇ ଜ୍ୱରାକ୍ରାନ୍ତ ପରି ହେଲେ।
7.202.24
अस्त्रतेजोभिसन्तप्ता नागा भूमिशयास्तथा ।
निःश्वसन्तः समुत्पेतुस्तेजो घोरं मुमुक्षवः ॥ ७.२०२.२४ ॥
ଅସ୍ତ୍ରର ତେଜରେ ଦଗ୍ଧ, ଭୂମିରେ ଶୟନ କରିଥିବା ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ଉପରକୁ ଉଠିଲେ; ଭୟଙ୍କର ତେଜ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ।
7.202.25
जलजानि च सत्वानि दह्यमानानि भारत ।
न शान्तिमुपजग्मुर्हि तप्यमानैर्जलाशयैः ॥ ७.२०२.२५ ॥
ହେ ଭାରତ, ଜଳରେ ଜନ୍ମିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିଲେ; ତପ୍ତ ଜଳାଶୟ ଯୋଗୁଁ ସେମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ।
7.202.26
दिग्भ्यः प्रदिग्भ्यः खाद्भूमेः सर्वतः शरवृष्टयः ।
उच्चावचा निपेतुर्वै गरुडानिलरंहसः ॥ ७.२०२.२६ ॥
ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗରୁ, ଆକାଶ ଓ ଭୂମିରୁ ସବୁ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଶରବର୍ଷା ହେଲା; ଗରୁଡ଼ ଓ ବାୟୁର ବେଗବାନ୍ ସେହି ବାଣ ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ।
7.202.27
तैः शरैर्द्रोणपुत्रस्य वज्रवेगैः समाहताः ।
प्रदग्धा रिपवः पेतुरग्निदग्धा इव द्रुमाः ॥ ७.२०२.२७ ॥
ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରବେଗୀ ସେହି ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ ଶତ୍ରୁମାନେ ଅଗ୍ନିଦଗ୍ଧ ବୃକ୍ଷ ପରି ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ।
7.202.28
दह्यमाना महानागाः पेतुरुर्व्यां समन्ततः ।
नदन्तो भैरवान्नादाञ्चलदोपमनिस्वनान् ॥ ७.२०२.२८ ॥
ଜଳୁଥିବା ମହାହାତୀମାନେ ଚାରିପଟେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି ବଜ୍ରନିନାଦ ପରି ଶବ୍ଦରେ ସେମାନେ ଗର୍ଜନ କରିଥିଲେ।
7.202.29
अपरे प्रद्रुता नागा भयत्रस्ता विशाम्पते ।
त्रेसुर्दिशो यथा पूर्वं वने दावाग्निसंवृताः ॥ ७.२०२.२९ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଅନ୍ୟ ହାତୀମାନେ ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ପଳାଇଲେ; ବନରେ ଦାବାନଳରେ ଘେରା ପ୍ରାଣୀ ପରି ସେମାନେ ଦିଗେ ଦିଗେ ଦୌଡ଼ିଲେ।
7.202.30
द्रुमाणां शिखराणीव दावदग्धानि मारिष ।
अश्वबृन्दान्यदृश्यन्त रथबृन्दानि भारत।
अपतन्त रथौघाश्च तत्रतत्र सहस्रशः ॥ ७.२०२.३० ॥
ହେ ମାରିଷ, ଦାବାନଳରେ ଦଗ୍ଧ ବୃକ୍ଷଶିଖର ପରି ଅଶ୍ୱସମୂହ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ; ହେ ଭାରତ, ରଥସମୂହ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଗଲା; ହଜାର ହଜାର ରଥସମୂହ ଏଠାସେଠା ପଡ଼ିଗଲେ।
7.202.31
तत्सैन्यं भयसंविग्नं ददाह युधि भारत ।
युगान्ते सर्वभूतानि संवर्तक इवानलः ॥ ७.२०२.३१ ॥
ହେ ଭାରତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ସେହି ସେନାକୁ ସେ ଯୁଗାନ୍ତରେ ସର୍ବଭୂତ ଦହନକାରୀ ସଂବର୍ତ୍ତକ ଅଗ୍ନି ପରି ଦହନ କଲା।
7.202.32
दृष्ट्वा तु पाण्डवीं सेनां दह्यमानां महाहवे ।
प्रहृष्टास्तावका राजन्सिंहनादान्विनेदिरे ॥ ७.२०२.३२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଜଳୁଥିବା ପାଣ୍ଡବ ସେନାକୁ ଦେଖି ତୁମ ପକ୍ଷର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସିଂହନାଦ କଲେ।
7.202.33
ततस्तूर्यसहस्राणि नानालिङ्गानि भारत ।
तूर्णमाजघ्निरे हृष्टास्तावका जितकाशिनः ॥ ७.२०२.३३ ॥
ଏଥର, ହେ ଭାରତ, ବିଜୟୀ ବୋଲି ଭାବି ତୁମ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ହର୍ଷରେ ନାନା ପ୍ରକାରର ହଜାରେ ବାଦ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ବଜାଇଲେ।
7.202.34
कृत्स्ना ह्यक्षौहिणी राजन्सव्यसाची च पाण्डवः ।
तमसा संवृते लोके नादृश्यन्त महाहवे ॥ ७.२०२.३४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଏବଂ ସବ୍ୟସାଚୀ ପାଣ୍ଡବ ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ଜଗତରେ ଦେଖାଗଲେ ନାହିଁ।
7.202.35
नैव नस्तादृशं राजन्दृष्टपूर्वं न च श्रुतम् ।
यादृशं द्रोणपुत्रेण सृष्टमस्त्रममर्षिणा ॥ ७.२०२.३५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ ସେପରି ଅସ୍ତ୍ର ଆମେ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖି ନଥିଲୁ କିମ୍ବା ଶୁଣି ନଥିଲୁ।
7.202.36
अर्जुनस्तु महाराज ब्राह्ममस्त्रमुदैरयत् ।
सर्वास्त्रप्रतिघातार्थं विहितं पद्मयोनिना ॥ ७.२०२.३६ ॥
କିନ୍ତୁ, ହେ ମହାରାଜ, ଅର୍ଜୁନ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ; ଯାହା ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିହତ କରିବା ପାଇଁ ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିହିତ ହୋଇଥିଲା।
7.202.37
ततो मुहूर्तादिव तत्तमो व्युपशशाम ह ।
प्रववौ चानिलः शीतो दिशश्च विमला बभुः ॥ ७.२०२.३७ ॥
ଏବେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅନ୍ଧକାର ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା। ଶୀତଳ ପବନ ବହିଲା ଏବଂ ଦିଗସବୁ ନିର୍ମଳ ହୋଇ ଚମକି ଉଠିଲେ।
7.202.38
तत्राद्भुतमपश्याम कृत्स्नामक्षौहिणीं हताम् ।
अनभिज्ञेयरूपां च प्रदग्धामस्त्रतेजसा ॥ ७.२०२.३८ ॥
ସେଠାରେ ଆମେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲୁ — ସମଗ୍ର ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, ଅସ୍ତ୍ରର ତେଜରେ ଜଳି ଯାଇ ତାର ରୂପ ଚିହ୍ନିହେଉ ନ ଥିଲା।
7.202.39
ततो वीरौ महेष्वासौ विमुक्तौ केशवार्जुनौ ।
सहितौ प्रत्यदृश्येतां नभसीव तमोनुदौ।
ततो गण्डीवधनन्वा च केशवश्चाक्षतावुभौ ॥ ७.२०२.३९ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଦୁଇ ବୀର, ମହାଧନୁର୍ଧର କେଶବ ଓ ଅର୍ଜୁନ, ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଏକାଠି ଦେଖାଗଲେ; ଆକାଶରେ ଅନ୍ଧକାର ହରଣକାରୀ ଦୁଇ ପରି। ତା'ପରେ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ଓ କେଶବ ଉଭୟେ ଅକ୍ଷତ ଥିଲେ।
7.202.40
सपताकध्वजहयः सानुकर्षवरायुधः ।
प्रबभौ सरथो युक्तस्तावकानां भयङ्करः ॥ ७.२०२.४० ॥
ପତାକା, ଧ୍ୱଜ, ଘୋଡା, ଅନୁକର୍ଷ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆୟୁଧ ସହିତ ରଥ ଚମକି ଉଠିଲା — ଆପଣଙ୍କ ସେନା ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର।
7.202.41
ततः किलकिलाशब्दः शङ्खभेरीस्वनैः सह ।
पाण्डवानां प्रहृष्टानां क्षणेन समजायत ॥ ७.२०२.४१ ॥
ତା'ପରେ, ହର୍ଷିତ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଶଙ୍ଖ ଓ ଭେରୀ ଧ୍ୱନି ସହିତ ଏକ କ୍ଷଣରେ କିଲକିଲା ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
7.202.42
हताविति तयोरासीत्सेनयोरुभयोर्मतिः ।
तरसाऽभ्यागतौ दृष्ट्वा सहितौ कैशवार्जुनौ ॥ ७.२०२.४२ ॥
"ଏ ଦୁଇଜଣ ନିହତ" ଏହା ଉଭୟ ସେନାଙ୍କର ଧାରଣା ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଶୀଘ୍ର ନିକଟକୁ ଆସୁଥିବା କେଶବ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ଦେଖି (ସେ ଧାରଣା ବଦଳିଗଲା)।
7.202.43
तावक्षतौ प्रमुदितौ दध्मतुर्वारिजोत्तमौ ।
दृष्ट्वा प्रमुदितान्पार्थांस्त्वदीया व्यथिताऽभवन् ॥ ७.२०२.४३ ॥
ଅକ୍ଷତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ସେହି ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ତମ ଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ। ପ୍ରସନ୍ନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଆପଣଙ୍କ ପକ୍ଷର ଲୋକେ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ।
7.202.44
विमुक्तौ च महात्मानौ दृष्ट्वा द्रौणिः सुदुःखितः ।
मुहूर्तं चिन्तयामास किन्त्वेतदिति मारिष ॥ ७.२०२.४४ ॥
ମୁକ୍ତ ସେହି ଦୁଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। କ୍ଷଣେ 'ଏ କଣ' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କଲେ, ହେ ମାନ୍ୟ।
7.202.45
चिन्तयित्वा तु राजेन्द्र ध्यानशोकपरायणः ।
निःश्वसन्दीर्घमुष्णं च विमनाश्चाभवत्ततः ॥ ७.२०२.४५ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଚିନ୍ତା କରିବା ପରେ ସେ ଧ୍ୟାନ ଓ ଶୋକରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ; ଦୀର୍ଘ ଓ ଉଷ୍ଣ ନିଃଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ସେ ମନମରା ହେଲେ।
7.202.46
ततो द्रौणिर्धनुस्त्यक्त्वा रथात्प्रस्कन्द्य वेगितः ।
धिग्धिक्सर्वमिदं मिथ्येत्युक्त्वा सम्प्राद्रवद्रणात् ॥ ७.२०२.४६ ॥
ତା'ପରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଧନୁ ତ୍ୟାଗ କରି ରଥରୁ ଦ୍ରୁତ ଲମ୍ଫ ଦେଲେ। 'ଧିକ୍, ଧିକ୍, ଏ ସବୁ ମିଥ୍ୟା!' ବୋଲି କହି ସେ ରଣରୁ ପଳାଇଲେ।
7.202.47
ततः स्निग्धाम्बुदाभासं वेदावासमकल्मषम् ।
वेदव्यासं सरस्वत्यावासं व्यासं ददर्श ह ॥ ७.२०२.४७ ॥
ତା'ପରେ ସେ ସ୍ନିଗ୍ଧ ମେଘ ପରି, ବେଦର ଆବାସ, ନିଷ୍କଳଙ୍କ ବେଦବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ସରସ୍ୱତୀ ତୀରରେ ବାସ କରୁଥିଲେ।
7.202.48
तं द्रौणिरग्रतो दृष्ट्वा स्थितं कुरुकुलोद्वहम् ।
सन्नकण्ठोऽब्रवीद्वाक्यमभिवाद्य सुदीनवत् ॥ ७.२०२.४८ ॥
କୁରୁକୁଳ ଧାରଣକାରୀ ସେ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ପ୍ରଣାମ କରି, କଣ୍ଠ ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀନ ହୋଇ କହିଲେ।
7.202.49
भोभो माया यदृच्छा वा दैवं वा किमिदं भवेत् ।
अस्त्रं त्विदं कथं मिथ्या मम कश्च व्यतिक्रमः ॥ ७.२०२.४९ ॥
ଅରେ! ଏହା ମାୟା ନା ଯୋଗାଯୋଗ, ନା ଦୈବ? ମୋର ଏହି ଅସ୍ତ୍ର କିପରି ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା? ମୋଠାରୁ କଅଣ ଭୁଲ ହେଲା?
7.202.50
अधरोत्तरमेतद्वा लोकानां वा पराभवः ।
यदिमौ जीवतः कृष्णौ कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ७.२०२.५० ॥
ଏହା ଓଲଟା ଘଟଣା ନା ଲୋକମାନଙ୍କର ପରାଭବ? ଏହି ଦୁଇ କୃଷ୍ଣ ଜୀବିତ ଥିଲେ, କାଳ ନିଶ୍ଚୟ ଅତିକ୍ରମ ଅସମ୍ଭବ।
7.202.51
नासुरा न च गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः ।
न सर्पा यक्षपतगा न मनुष्याः कथञ्चन ॥ ७.२०२.५१ ॥
ଅସୁର ନୁହେଁ, ଗନ୍ଧର୍ବ ନୁହେଁ, ପିଶାଚ ନୁହେଁ, ରାକ୍ଷସ ନୁହେଁ, ସର୍ପ ନୁହେଁ, ଯକ୍ଷ-ପକ୍ଷୀ ନୁହେଁ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନୁହଁନ୍ତି।
7.202.52
उत्सहन्तेऽन्यथा कर्तुमेतदस्त्रं मयेरितम् ।
तदिदं केवलं हत्वा शान्तमक्षौहिणीं ज्वलत् ॥ ७.२०२.५२ ॥
ମୋ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୟୁକ୍ତ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅନ୍ୟଥା କରିବାକୁ କେହି ସକ୍ଷମ ନୁହଁନ୍ତି; ଏହା ଗୋଟିଏ ଜଳନ୍ତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାକୁ ବଧ କରି ହିଁ ଶାନ୍ତ ହୋଇଛି।
7.202.53
सर्वघानि मया मुक्तमस्त्रं परमदारुणम् ।
केनेमौ मर्त्यधर्माणौ नाधाक्षीत्केशवार्जुनौ ॥ ७.२०२.५३ ॥
ମୋ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ଏହି ସର୍ବସଂହାରକ, ଅତି ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର — ମର୍ତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବର ଏହି କେଶବ ଓ ଅର୍ଜୁନ କାହା ଦ୍ୱାରା ଭସ୍ମ ହେଲେ ନାହିଁ?
7.202.54
एतत्प्रब्रूहि भगवन्मया पृष्टो यथातथम् ।
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन सर्वमेतन्महामुने ॥ ७.२०२.५४ ॥
ହେ ଭଗବନ୍! ମୋ ଦ୍ୱାରା ପଚରାଯାଇଥିବା ଏ ସବୁ ଯଥାର୍ଥରେ କୁହନ୍ତୁ। ହେ ମହାମୁନି! ଏ ସବୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
7.202.55
महान्तमेवमर्थं मां यं त्वं पृच्छसि विस्मयात् ।
तं प्रवक्ष्यामि ते सर्वं समाधाय मनः शृणु ॥ ७.२०२.५५ ॥
ତୁମେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ମୋତେ ପଚାରୁଥିବା ଏହି ମହାନ ବିଷୟ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିବି; ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ଶୁଣ।
7.202.56
योऽसौ नारायणो नाम पूर्वेषामपि पूर्वजः ।
आदिदेवो जगन्नाथो लोककर्ता स्वयं प्रभुः ॥ ७.२०२.५६ ॥
ଯିଏ ନାରାୟଣ ନାମରେ ପରିଚିତ, ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବଜ, ଆଦିଦେବ, ଜଗତର ନାଥ, ଲୋକକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ।
7.202.57
आद्यः सर्वस्य लोकस्य अनादिनिधनोऽच्युतः ।
व्याकुर्वते यस्य तत्त्वं श्रुतयो मुनयश्च ह ॥ ७.२०२.५७ ॥
ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଆଦି, ଆଦି-ଅନ୍ତହୀନ, ଅଚ୍ୟୁତ; ଯାହାର ତତ୍ତ୍ୱ ଶ୍ରୁତି ଓ ମୁନିମାନେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି।
7.202.58
अतोऽजय्यः सर्वभूतैर्मनसाऽपि जगत्पतिः ।
तस्मादिमं जेतुकाम अज्ञानतमसा वृतः ॥ ७.२०२.५८ ॥
ତେଣୁ ଜଗତ୍ପତିଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଜିତି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରରେ ଘେରା ହୋଇ ଯେ ତାଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ—।
7.202.59
मा शुचः पुरुषव्याघ्र विद्वि तद्वदिहार्जुनम् ।
तस्य शक्तिरसौ पार्थास्तस्माच्छोकमिमं त्यज ॥ ७.२०२.५९ ॥
ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ଶୋକ କରନାହିଁ। ଏଠାରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପରି ଜାଣ; ସେହି ପାର୍ଥ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି; ତେଣୁ ଏହି ଶୋକ ତ୍ୟାଗ କର।
7.202.60
विश्वेश्वरोऽयं लोकादिः परमात्मा ह्यधोक्षजः ।
सहस्रसंहितादंशादेकांशोऽयमजायत ॥ ७.२०२.६० ॥
ଏହି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ଲୋକର ଆଦି, ପରମାତ୍ମା, ଅଧୋକ୍ଷଜ; ସହସ୍ର ସଂହିତାର ଅଂଶରୁ ଏହି ଏକ ଅଂଶ ଜନ୍ମିଲା।
7.202.61
देवानां हितकामार्थं लोकानां चैव सत्तमः ।
अजायत च कार्यार्थं पुत्रो धर्मस्य विश्वकृत् ॥ ७.२०२.६१ ॥
ଦେବତା ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତ ଓ କାମନା ପାଇଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଧର୍ମଙ୍କ ପୁତ୍ରରୂପେ ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
7.202.62
स तपस्तीव्रमातस्थे शिशिरं गिरिमास्थितः ।
ऊर्ध्वबाहुर्महातेजा ज्वलनादित्यसन्निभः ॥ ७.२०२.६२ ॥
ସେ ଶୀତଳ ପର୍ବତରେ ରହି କଠୋର ତପସ୍ୟା କଲେ; ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ବାହୁ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ।
7.202.63
षष्टिं वर्षसहस्राणि तावन्त्येव शतानि च ।
अशोषयत्तदाऽऽत्मानं वायुभक्षोऽम्बुजेक्षणः ॥ ७.२०२.६३ ॥
ଷାଠିଏ ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ସେତିକି ଶହେ ବର୍ଷ ସେ ବାୟୁ ଭକ୍ଷଣ କରି ନିଜ ଶରୀର ଶୁଷ୍କ କଲେ; ସେ କମଳନୟନ ଥିଲେ।
7.202.64
अथापरं तपस्तप्त्वा द्विस्ततोऽन्यत्पुनर्महत् ।
द्यावापृथिव्योर्विवरं तेजसा समपूरयत् ॥ ७.२०२.६४ ॥
ତା'ପରେ ଆଉ ଏକ ତପସ୍ୟା କରି, ଦୁଇଥର, ତା'ପରେ ଆଉ ଏକ ମହାନ ତପସ୍ୟାରେ, ସେ ନିଜ ତେଜରେ ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀର ମଧ୍ୟ ଫାଙ୍କ ପୂରଣ କଲେ।
7.202.65
स तेन तपसा तात ब्रह्मभूतो यदाऽभवत् ।
ततो विश्वेश्वरं योनिं विश्वस्य जगतः पतिम्।
ददर्श भृशदुर्धर्षं सर्वदेवैरभिष्टुतम् ॥ ७.२०२.६५ ॥
ହେ ତାତ, ସେ ତପରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ, ଜଗତର ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଅତି ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ।
7.202.66
अणीयांसमणुभ्यश्च बृहद्भ्यश्च बृहत्तमम् ।
रुद्रमीशानवृषभं हरं शंभुं कपर्दिनम् ॥ ७.२०२.६६ ॥
ଅଣୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ବୃହତ୍ଠାରୁ ବୃହତ୍ତମ, ରୁଦ୍ର, ଈଶାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ, ହର, ଶମ୍ଭୁ, ଜଟାଧାରୀ ଙ୍କୁ।
7.202.67
चेकितानं परां योनिं तिष्ठतो गच्छतश्च ह ।
दुर्वारणं सुदुर्धर्षं दुर्निरीक्ष्यं दुरासदम्।
अतिमन्युं महात्मानं सर्वभूतप्रचेतसम् ॥ ७.२०२.६७ ॥
ସେ ଚେକିତାନ, ପରମ ଯୋନି; ଠିଆ ହେଉଥିବା ଓ ଚାଲୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଧାର। ସେ ଦୁର୍ବାର, ଅତି ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ଦୁର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ୟ, ଦୁରାସଦ; ଅତିମନ୍ୟୁ, ମହାତ୍ମା, ସର୍ବଭୂତର ପ୍ରଚେତସ।
7.202.68
दिव्यं चापमिषुधी चाददानं ।
हिरण्यवर्माणमनन्तवीर्यम्।
पिनाकिनं वज्रिणं दीप्तशूलं ।
परश्वथिं गदिनं चायतासिम् ॥ ७.२०२.६८ ॥
ଦିବ୍ୟ ଧନୁ ଓ ଦୁଇ ତୂଣ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣକବଚଧାରୀ, ଅନନ୍ତବୀର୍ଯ୍ୟ, ପିନାକୀ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଦୀପ୍ତ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ପରଶୁ, ଗଦା ଓ ଲମ୍ବା ଖଡ୍ଗଧାରୀ।
7.202.69
वचोधिकैः सुष्टुतमिष्टवाग्भिः ॥ ७.२०२.६९ ॥
ଅତି ଉତ୍ତମ ବଚନ ଓ ପ୍ରିୟ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ସ୍ତୁତ।
7.202.70
जलं दिशं खं क्षितिं चन्द्रसूर्यौ ।
हुताशवायुप्रतिमं सुरेशम्।
नालं द्रष्टुं यं जना भिन्नवृत्ता ।
ब्रह्मद्विषघ्नममृतस्य योनिम् ॥ ७.२०२.७० ॥
ଜଳ, ଦିଗ, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ; ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ସମାନ, ଦେବତାଙ୍କର ଈଶ୍ୱର। ଭିନ୍ନ ଆଚରଣକାରୀ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱେଷୀଙ୍କ ବିନାଶକାରୀ; ଅମୃତର ଯୋନି।
7.202.71
यं पश्यन्ति ब्राह्मणाः साधुवृत्ताः ।
क्षीणे पापे मनसा वीतशोकाः।
तन्निष्ठात्मा तपसा धर्ममीड्यं ।
तद्भक्त्या वै विश्वरूपं ददर्श ॥ ७.२०२.७१ ॥
ସାଧୁବୃତ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି; ପାପ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ, ମନରେ ଶୋକରହିତ ହୋଇ; ତପସ୍ୟାରେ ତାଙ୍କଠାରେ ନିଷ୍ଠ ଆତ୍ମାରେ, ପୂଜନୀୟ ଧର୍ମକୁ; ତାଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ହିଁ ସେ ବିଶ୍ୱରୂପ ଦେଖିଲେ।
7.202.72
दृष्ट्वा चैनं वाड्मनोबुद्धिदेहैः ।
संहृष्टात्मा मुमुदे वासुदेवः ॥ ७.२०२.७२ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବାଣୀ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଦେହ ଦ୍ୱାରା, ହର୍ଷିତ ଆତ୍ମା ଥିବା ବାସୁଦେବ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
7.202.73
अक्षमालापरिक्षिप्तं ज्योतिषां परमं निधिम् ।
रुद्रं नारायणो दृष्ट्वा ववन्दे विश्वसम्भवम् ॥ ७.२०२.७३ ॥
ଅକ୍ଷମାଳାରେ ଘେରା, ଜ୍ୟୋତିଃସମୂହର ପରମ ନିଧି, ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥାନ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ନାରାୟଣ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
7.202.74
वरदं पृथुचार्वङ्ग्या पार्वत्या सहितं प्रभुम् ।
क्रीडमानं महात्मानं भूतसङ्घगणैर्वृतम् ॥ ७.२०२.७४ ॥
ବରଦାତା, ବିଶାଳ ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହିତ, କ୍ରୀଡ଼ାରତ, ଭୂତଗଣ ଓ ଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ମହାତ୍ମା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ [ସେ ଦେଖିଲେ]।
7.202.75
अजमीशानमव्यक्तं कारणात्मानमच्युतम् ।
अभिवाद्याथ रुद्राय सद्योऽन्धकनिपातिने।
पद्माक्षस्तं विरुपाक्षमभितुष्टाव भक्तिमान् ॥ ७.२०२.७५ ॥
ଅଜ, ଈଶାନ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, କାରଣ ଯାହାର ଆତ୍ମା, ଅଚ୍ୟୁତ, ଅନ୍ଧକଙ୍କ ସଂହାରକ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଣାମ କରି, ଭକ୍ତିମାନ ପଦ୍ମାକ୍ଷ ସେହି ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ତୁତି କଲେ।
7.202.76
न्नरान्सुपर्णानथ गन्धर्वयक्षान्। ॥ ७.२०२.७६ ॥
ମନୁଷ୍ୟ, ସୁପର୍ଣ (ଗରୁଡ଼), ଏବଂ ପରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଯକ୍ଷଙ୍କୁ [...]।
7.202.77
पृथग्विधान्भूतसङ्घांश्च विश्वां… ।
स्त्वत्सम्भूतान्विद्म सर्वांस्तथैव ॥ ७.२०२.७७ ॥
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଭୂତସଙ୍ଘ ଓ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ… ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେହିପରି ଜାଣୁ।
7.202.78
ऐन्द्रं याम्यं वारुणं वैत्तपाल्यं ।
पैत्रं त्वाष्ट्रं कर्म सौम्यं च तुभ्यम् ॥ ७.२०२.७८ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର, ଯମଙ୍କର, ବରୁଣଙ୍କର, ବୈତ୍ତପାଲ୍ୟ (କୁବେରଙ୍କର), ପିତୃଗଣଙ୍କର, ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କର କର୍ମ, ଏବଂ ସୌମ୍ୟ କର୍ମ ମଧ୍ୟ ତୁମର।
7.202.79
रूपं ज्योतिः शब्द आकाशवायुः ।
स्पर्शः स्वाद्यं सलिलं गन्ध उर्वी।
कालो ब्रह्मा ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ।
त्वत्सम्भूताः स्थास्नु चरिष्णु चेदम् ॥ ७.२०२.७९ ॥
ରୂପ, ଜ୍ୟୋତି, ଶବ୍ଦ, ଆକାଶ ଓ ବାୟୁ, ସ୍ପର୍ଶ, ସ୍ୱାଦ, ଜଳ, ଗନ୍ଧ ଓ ପୃଥିବୀ, କାଳ, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ — ଏସବୁ ଏବଂ ସ୍ଥିର ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଏ ଜଗତ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
7.202.80
अद्भ्यः स्तोका यान्ति यथा पृथक्त्वं ।
ताथिश्चैक्यं संक्षये यान्ति भूयः।
एवं विद्वान्प्रभवं चाप्ययं च ।
त्वसम्भूतं तव सायुज्यमेति ॥ ७.२०२.८० ॥
ଜଳବିନ୍ଦୁ ଯେପରି ପୃଥକ ହୋଇ ପୁଣି ଜଳ ସହ ଏକ ହୁଏ, ପ୍ରଳୟରେ ପୁଣି ଏକତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ସେହିପରି ଜ୍ଞାନୀ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଲୟ ଜାଣି ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଆପଣଙ୍କ ସାୟୁଜ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
7.202.81
त्वत्सम्भूतास्ते च तेभ्यः परस्त्वम् ॥ ७.२०२.८१ ॥
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଓ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଆପଣ ପର।
7.202.82
भूतं भव्यं भविता चाप्रधृष्यं ।
त्वत्सम्भूता भुवनानीह विश्वा।
भक्तं च मां भजमानं भजस्व ।
प्रीत्या मां वै लोकपितामहेश ॥ ७.२०२.८२ ॥
ଭୂତ, ଭବ୍ୟ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଅଜେୟ; ଏଠାକାର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଭକ୍ତକୁ ଓ ଆପଣଙ୍କୁ ଭଜନା କରୁଥିବା ମୋତେ ପ୍ରେମରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ — ହେ ଲୋକପିତାମହ, ହେ ଈଶ!
7.202.83
नभिष्टुतः प्रविकार्षीश्च मायाम् ॥ ७.२०२.८३ ॥
ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ମାୟା ପ୍ରକାଶ ନ କରନ୍ତୁ।
7.202.84
तस्मै वरानचिन्त्यात्मा देवदेवः पिनाकधृत् ।
विष्णवे देवमुख्याय प्रायच्छदृषिसंस्तुतः ॥ ७.२०२.८४ ॥
ଅଚିନ୍ତ୍ୟାତ୍ମା, ଦେବଦେବ, ପିନାକଧାରୀ ଶିବ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ ଦେବଗଣ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବର ପ୍ରଦାନ କଲେ।
7.202.85
मत्प्रसादान्मनुष्येषु देवगन्धर्वयोनिषु ।
अप्रमेयबलात्मा त्वं नारायण भविष्यसि ॥ ७.२०२.८५ ॥
ମୋ ଅନୁଗ୍ରହରେ ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ଦେବଗନ୍ଧର୍ବ ଯୋନିରେ ଅପ୍ରମେୟ ବଳ ଓ ସ୍ୱରୂପ ବିଶିଷ୍ଟ ନାରାୟଣ ହେବ।
7.202.86
न च त्वां प्रसहिष्यन्ति देवासुरमहोरगाः ।
न पिशाचा न गन्धर्वा न यक्षा न च राक्षसाः ॥ ७.२०२.८६ ॥
ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମହୋରଗମାନେ ତୁମକୁ ପରାସ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ପିଶାଚ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
7.202.87
न सुपर्णास्तथा नागा न च विश्वे वियोनिजाः ।
न कश्चित्त्वां च देवोऽपि समरेषु विजेष्यति ॥ ७.२०२.८७ ॥
ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ନାଗ, ବିଶ୍ୱଦେବ, ଅଯୋନିଜ — କେହି ତୁମକୁ ପରାସ୍ତ କରିବେ ନାହିଁ; କୌଣସି ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମକୁ ଜିତିବେ ନାହିଁ।
7.202.88
न शस्त्रेण न वज्रेण नाग्निना न च वारिणा ।
न चार्द्रेण न शुष्केण त्रसेन स्थावरेण च ॥ ७.२०२.८८ ॥
ଅସ୍ତ୍ରରେ ନୁହେଁ, ବଜ୍ରରେ ନୁହେଁ, ଅଗ୍ନିରେ ନୁହେଁ, ଜଳରେ ନୁହେଁ; ଆର୍ଦ୍ର ବା ଶୁଷ୍କରେ ନୁହେଁ, ଚର ବା ସ୍ଥାବରରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
7.202.89
न हस्तेन न पादेन न काष्ठेन न लोष्टुना ।
कश्चित्तव रुजां कर्ता मत्प्रसादात्कथञ्चन।
अपि वै समरं गत्वा भविष्यसि ममाधिकः ॥ ७.२०२.८९ ॥
ହାତରେ ନୁହେଁ, ପାଦରେ ନୁହେଁ, କାଠରେ ନୁହେଁ, ଢେଲାରେ ନୁହେଁ; ମୋ ଅନୁଗ୍ରହରେ କେହି ତୁମକୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବେ ନାହିଁ। ଯୁଦ୍ଧକୁ ଗଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମୋଠାରୁ ଅଧିକ ହେବ।
7.202.90
एवमादीन्वराँल्लब्ध्वा प्रसादादथ शूलिनः ।
स एष देवश्चरति मायया मोहयञ्जगत् ॥ ७.२०२.९० ॥
ଏପରି ବରସବୁ ଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ପାଇ ସେ ଦେବ ମାୟାଦ୍ୱାରା ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରି ବିଚରଣ କରନ୍ତି।
7.202.91
तस्यैव तपसा जातो नरो नाम महामुनिः ।
तुल्यमेतेन देवेन तं जानीह्यर्जुनं सदा ॥ ७.२०२.९१ ॥
ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରୁ ହିଁ ନର ନାମକ ମହାମୁନି ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି ଦେବଙ୍କ ସମାନ ତାଙ୍କୁ ସଦା ଅର୍ଜୁନ ବୋଲି ଜାଣ।
7.202.92
तावेतौ पूर्वदेवानां परमोपचितादृषी ।
लोकयात्राविधानार्थं दानवानां वधाय च।
धर्मसंस्थापनार्थाय सञ्जायेते युगेयुगे ॥ ७.२०२.९२ ॥
ଏହି ଦୁଇ ଜଣ ପୂର୍ବ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଉନ୍ନତ ଋଷି। ଲୋକଯାତ୍ରାର ବିଧାନ, ଦାନବ ବଧ ଓ ଧର୍ମସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ସେମାନେ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି।
7.202.93
तथैव कर्मणा कृत्स्नं महतस्तपरसोऽपि च ।
तेजो वाग्भिश्च विद्वंस्त्वं जातो रुद्रान्महामते ॥ ७.२०२.९३ ॥
ସେହିପରି କର୍ମରେ, ମହାତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଓ ବାକ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୁଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିଛ, ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ହେ ମହାମତି।
7.202.94
स भवान्देववत्प्राज्ञो ज्ञात्वा भवमयं जगत् ।
अवाकर्षस्त्वमात्मानं नियमैस्तत्प्रियेप्सया ॥ ७.२०२.९४ ॥
ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ପ୍ରାଜ୍ଞ। ଜଗତକୁ ଭବମୟ ଜାଣି, ତାଙ୍କ ପ୍ରୀତି ଇଚ୍ଛା କରି ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ସଂଯତ କଲ।
7.202.95
शुभ्रमत्र हविः कृत्वा महापुरुषविग्रहम् ।
ईजिवांस्त्वं जपैर्होमैरुपहारैश्च मानद ॥ ७.२०२.९५ ॥
ଏଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହବିଃ ଅର୍ପଣ କରି, ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ରୂପକୁ ଜପ, ହୋମ ଓ ଉପହାରରେ ତୁମେ ଯଜନ କଲ, ହେ ମାନଦ।
7.202.96
स तथा पूज्यमानस्ते पूर्वदेवोऽप्यतूतुषत् ।
पुष्कलांश्च वरान्प्रादात्तव विद्वन्हृदि स्थितान् ॥ ७.२०२.९६ ॥
ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ପୂଜିତ ହୋଇ ସେହି ପୂର୍ବଦେବ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ତୁମ ହୃଦୟରେ ଥିବା ପ୍ରଚୁର ବରଗୁଡ଼ିକ ସେ ତୁମକୁ ଦେଲେ।
7.202.97
जन्मकर्मतपोयोगास्तयोस्तव च पुष्कलाः ।
ताभ्यां लिङ्गेऽर्चितो देवस्त्वयाऽर्चायां युगेयुगे।
देवदेवस्त्वचिन्त्यात्मा अजेयो विष्णुसम्भवः ॥ ७.२०२.९७ ॥
ସେହି ଦୁଇ ଜଣଙ୍କର ଜନ୍ମ, କର୍ମ, ତପ ଓ ଯୋଗ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଚୁର। ଯୁଗେ ଯୁଗେ ତୁମେ ଲିଙ୍ଗ ଓ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଛ; ସେ ଦେବଦେବ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟାତ୍ମା, ଅଜେୟ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
7.202.98
सर्वरूपं भवं ज्ञात्वा लिङ्गे योऽर्चयति प्रभुम् ।
आत्मयोगाश्च तस्मिन्वै शास्त्रयोगाश्च शाश्वताः ॥ ७.२०२.९८ ॥
ସର୍ବରୂପ ଭବଙ୍କୁ ଜାଣି ଯେ ଲିଙ୍ଗରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ତା'ଠାରେ ଆତ୍ମଯୋଗ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରଯୋଗ ଶାଶ୍ୱତ।
7.202.99
एवं देवा यजन्तो हि सिद्धाश्च परमर्षयः ।
प्रार्थयन्ते परं लोके स्थाणुमेव च शाश्वतम् ॥ ७.२०२.९९ ॥
ଏହିପରି ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ପରମ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ କରି ଲୋକରେ ପରମ, ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ଥାଣୁଙ୍କୁ ହିଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।
7.202.100
स एष रुद्रभक्तश्च केशवो रुद्रसम्भवः ।
कृष्ण एव हि यष्टव्यो यज्ञैश्चैव सनातनः ॥ ७.२०२.१०० ॥
ସେ ଏହି ରୁଦ୍ରଭକ୍ତ କେଶବ, ରୁଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କୃଷ୍ଣ। ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜନୀୟ, ସେ ହିଁ ସନାତନ।
7.202.101
सर्वभूतभवं ज्ञात्वा लिङ्गमर्चति यः प्रभोः ।
तस्मिन्नभ्यधिकां प्रीतिं करोति वृषभध्वजः ॥ ७.२०२.१०१ ॥
ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଜାଣି ଯେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରେ, ତା'ପ୍ରତି ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଅଧିକ ପ୍ରୀତି କରନ୍ତି।
7.202.102
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा द्रोणपुत्रो महारथः ।
नमश्चकार रुद्राय बहुमेने च केशवम् ॥ ७.२०२.१०२ ॥
ତାଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ମହାରଥୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ କେଶବଙ୍କୁ ବହୁତ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
7.202.103
हष्टरोमा च वश्यात्मा सोऽभिवाद्य महर्षये ।
वरूथिनीमभिप्रेक्ष्य ह्यवहारमकारयत् ॥ ७.२०२.१०३ ॥
ରୋମାଞ୍ଚିତ ଓ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ସେ ମହର୍ଷିଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରି ସେନାକୁ ଦେଖି ପ୍ରକୃତରେ (ଯୁଦ୍ଧ) ବିରତି (ଅବହାର) କରାଇଲା।
7.202.104
ततः प्रत्यवहारोऽभूत्पाण्डवानां विशाम्पते ।
कौरवाणां च दीनानां द्रोणे युधि निपातिते ॥ ७.२०२.१०४ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣ ପଡ଼ିଗଲା ପରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଓ ଦୁଃଖିତ କୌରବମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛକୁ ହଟିବା ଘଟିଲା।
7.202.105
युद्धं कृत्वा दिनान्पञ्च द्रोणो हत्वा वरूथिनीम् ।
ब्रह्मलोकं गतो राजन्ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ ७.२०२.१०५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଯୁଦ୍ଧ କରି ସେନା ସଂହାର କରି ବେଦପାରଗ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ରୋଣ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଗଲେ।