മഹാഭാരതം · അധ്യായം 7.202
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.202.1
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
न्यवारयदमेयात्मा द्रोणपुत्रजयेप्सया ॥ ७.२०२.१ ॥
ആ സൈന്യം ചിതറുന്നത് കണ്ട കുന്തീപുത്രനായ ധനഞ്ജയൻ, അളവറ്റ ആത്മാവുള്ളവൻ, ദ്രോണപുത്രനെ ജയിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ അതിനെ തടഞ്ഞു.
7.202.2
ततस्ते सैनिका राजन्सर्वे तत्रावतस्थिरे ।
संस्थाप्यमाना यत्नेन गोविन्देनार्जुनेन च ॥ ७.२०२.२ ॥
അപ്പോൾ, രാജാവേ, ആ പടയാളികളെല്ലാം അവിടെത്തന്നെ നിന്നു; ഗോവിന്ദനും അർജുനനും പരിശ്രമത്തോടെ അവരെ ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തിയപ്പോൾ.
7.202.3
एक एव च बीभत्सुः सोमकावयवैः सह ।
मात्स्यैरन्यैश्च संधाय कौरवान्सन्न्यवर्तत ॥ ७.२०२.३ ॥
ഒറ്റയ്ക്കുതന്നെ ബീഭത്സു (അർജുനൻ) സോമകവീരരോടും മത്സ്യരോടും മറ്റുള്ളവരോടും ചേർന്ന് കൗരവരെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.
7.202.4
ततो द्रुतमतिक्रम्य सिंहलाङ्गूलकेतनम् ।
सव्यसाची महेष्वासमश्वत्थामानमब्रवीत् ॥ ७.२०२.४ ॥
പിന്നെ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ടുകടന്ന്, സിംഹവാലിന്റെ കൊടിയുള്ള മഹാധനുർധരനായ അശ്വത്ഥാമാവിനോട് സവ്യസാചി (അർജുനൻ) പറഞ്ഞു.
7.202.5
य शक्तिर्यच्च विज्ञानं यद्वीर्यं यच्च पौरुषम् ।
धार्तराष्ट्रेषु या प्रीतिर्देषोऽस्मासु च यच्च ते ॥ ७.२०२.५ ॥
നിന്റെ ശക്തി, നിന്റെ വിജ്ഞാനം, നിന്റെ വീര്യം, നിന്റെ പൗരുഷം; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരോടുള്ള നിന്റെ പ്രീതി, ഞങ്ങളോടുള്ള നിന്റെ വിദ്വേഷം, നിനക്കുള്ളതെല്ലാം—
7.202.6
यच्च भूयोऽस्ति तेजस्ते तत्सर्वं मयि दर्शय ।
स एव द्रोणहन्ता ते दर्पं छेत्स्यति पार्षतः ॥ ७.२०२.६ ॥
ഇനിയും നിന്നിലുള്ള തേജസ്സെല്ലാം എന്നെ കാണിക്കുക. ദ്രോണനെ വധിക്കുന്ന പാർഷതൻ തന്നെ നിന്റെ ദർപ്പം ഛേദിക്കും.
7.202.7
कालानलसमप्रख्यं द्विषामन्तकोपमम् ।
समासादय पाञ्चाल्यं मां चापि सहकेशवम्।
दर्पं नाशयितास्म्यद्य तवोद्वृत्तस्य संयुगे ॥ ७.२०२.७ ॥
കാലാഗ്നിക്ക് തുല്യം ജ്വലിക്കുന്നവനും ശത്രുക്കൾക്ക് യമനെപ്പോലെയുള്ളവനുമായ പാഞ്ചാല്യനെ സമീപിക്കുക; കേശവനോടൊപ്പമുള്ള എന്നെയും സമീപിക്കുക. ഇന്ന് യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ അഹങ്കാരം ഞാൻ നശിപ്പിക്കും.
7.202.8
आचार्यपुत्रो मानार्हो बलवांश्चापि सञ्जय ।
प्रीतिर्धनञ्जये चास्य प्रियश्चापि महात्मनः ॥ ७.२०२.८ ॥
സഞ്ജയാ, ആചാര്യപുത്രൻ (അശ്വത്ഥാമാവ്) ബഹുമാനത്തിന് അർഹനും ബലവാനുമാണ്; അവന് ധനഞ്ജയനോട് സ്നേഹമുണ്ട്; ആ മഹാത്മാവിനും അവൻ പ്രിയനാണ്.
7.202.9
न भूतपूर्वं बीभत्सोर्वाक्यं परुषमीदृशम् ।
अथ कस्मात्स कौन्तेयः सखायं रूक्षमुक्तवान् ॥ ७.२०२.९ ॥
ബീഭത്സുവിൽ (അർജുനനിൽ) നിന്ന് മുൻപൊരിക്കലും ഇത്തരം കഠിനവാക്കുകൾ ഉണ്ടായിട്ടില്ല. അങ്ങനെയെങ്കിൽ ആ കുന്തീപുത്രൻ തന്റെ സുഹൃത്തിനോട് എന്തിന് ഇത്ര പരുഷമായി സംസാരിച്ചു?
7.202.10
युवराजे हते चैव वृद्वक्षत्रे च पौरवे ।
इष्वस्त्रविधिसम्पन्ने मालवे च सुदर्शने ॥ ७.२०२.१० ॥
യുവരാജാവ് വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോഴും, വൃദ്ധക്ഷത്രനും പൗരവനും വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോഴും, ഇഷുവിദ്യയിലും അസ്ത്രവിദ്യയിലും സമർഥരായ മാളവനും സുദർശനനും വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോഴും.
7.202.11
धृष्टद्युम्ने सात्यकौ च भीमे चापि पारजिते ।
युधिष्ठिरस्य तैर्वाक्यैर्मर्मण्यपि च घट्टिते। ॥ ७.२०२.११ ॥
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും സാത്യകിയും ഭീമനും ജയിക്കപ്പെടാത്ത യുധിഷ്ഠിരനും — ആ വാക്കുകളാൽ അവരുടെ മർമ്മസ്ഥാനത്തും മുറിവേറ്റു.
7.202.12
अन्तर्भेदे च सञ्जाते दुःखं संस्मृत्य च प्रभो ।
अभूतपूर्वो बीभत्सोर्दुःखान्मन्युरजायत ॥ ७.२०२.१२ ॥
പ്രഭോ, ഉള്ളിൽ ഭിന്നത ഉണ്ടായപ്പോഴും ദുഃഖം ഓർത്തപ്പോഴും, ബീഭത്സുവിൽ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മുൻപൊരിക്കലും ഇല്ലാത്ത കോപം ഉണ്ടായി.
7.202.13
तस्मादनर्हमश्लीलमप्रियं द्रोणिमुक्तवान् ।
मान्यमाचार्यतनयं रूक्षं कापुरुषं यथा ॥ ७.२०२.१३ ॥
അതിനാൽ അദ്ദേഹം ദ്രോണപുത്രനോട് അയോഗ്യവും അശ്ലീലവും അപ്രിയവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; ആചാര്യപുത്രനും മാന്യനുമായ അവനോട് ഭീരുവിനോടെന്നപോലെ പരുഷമായി സംസാരിച്ചു.
7.202.14
एवमुक्तः श्वसन्क्रोधान्महेष्वासतमो नृप ।
पार्थेन परुषं वाक्यं सर्वमर्मभिदा गिरा ॥ ७.२०२.१४ ॥
ഹേ രാജാവേ! പാർത്ഥന്റെ ഇത്തരം പരുഷവാക്കുകൾ കേട്ട്, മഹാധനുർധരരിൽ ഉത്തമനായവൻ കോപത്താൽ നെടുവീർപ്പിട്ടു; എല്ലാ മർമ്മങ്ങളെയും തുളയ്ക്കുന്ന വാക്കുകളായിരുന്നു അവന്റേത്.
7.202.15
द्रौणिश्चुकोप पार्थाय कृष्णाय च विशेषतः ।
स तु यत्तो रथे स्थित्वा वार्युपस्पृश्य वीर्यवान् ॥ ७.२०२.१५ ॥
ദ്രോണപുത്രൻ പാർത്ഥനോടും വിശേഷിച്ച് കൃഷ്ണനോടും കോപിച്ചു; ആ വീരൻ രഥത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, ജലംകൊണ്ട് ആചമനം ചെയ്ത്, ഒരുങ്ങി.
7.202.16
देवैरपि सुदुर्धर्षमस्त्रमाग्नेयमाददे ।
दृश्यादृश्यानरिगणानुद्दिश्याचार्यनन्दनः ॥ ७.२०२.१६ ॥
ദേവന്മാർക്കുപോലും ചെറുക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ആഗ്നേയാസ്ത്രം ആചാര്യപുത്രൻ എടുത്തു; കാണുന്നതും കാണാത്തതുമായ ശത്രുസംഘങ്ങളെ ലക്ഷ്യമാക്കി.
7.202.17
सोऽभिमन्त्र्य शरं दीप्तं विधूममिव पावकम् ।
सर्वतः क्रोधमाविश्य चिक्षेप परवीरहा ॥ ७.२०२.१७ ॥
മന്ത്രത്താൽ അഭിമന്ത്രിച്ച ജ്വലിക്കുന്ന അമ്പ്, പുകയില്ലാത്ത അഗ്നിപോലെ, അവൻ തൊടുത്തു; എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും കോപം നിറഞ്ഞ്, ശത്രുവീരന്മാരെ വധിക്കുന്നവൻ അത് എറിഞ്ഞു.
7.202.18
ततस्तुमुलमाकाशे शरवर्षमजायत ।
पावकार्चिपरीतं तत्पार्थमेवाभिपुप्लुवे ॥ ७.२०२.१८ ॥
അപ്പോൾ ആകാശത്ത് ഭയങ്കരമായ അമ്പുമഴ ഉണ്ടായി; അഗ്നിജ്വാലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടത് പാർത്ഥനെത്തന്നെ ആക്രമിച്ചു.
7.202.19
उल्काश्च गगनात्पेतुर्दिशश्च न चकाशिरे ।
तमश्च सहसा रौद्रं चमूमवततार ताम् ॥ ७.२०२.१९ ॥
ആകാശത്തുനിന്ന് ഉൽക്കകൾ വീണു; ദിശകൾ പ്രകാശിച്ചില്ല; പെട്ടെന്ന് ഭയങ്കരമായ ഇരുട്ട് ആ സേനയുടെമേൽ ഇറങ്ങി.
7.202.20
रक्षांसि च पिशाचाश्च विनेदुरतिसङ्गताः ।
ववुश्चाशिशिरा वाताः सूर्यो नैव तताप च ॥ ७.२०२.२० ॥
രാക്ഷസരും പിശാചുകളും ഒന്നിച്ചുകൂടി അലറി; തണുപ്പല്ലാത്ത കാറ്റുകൾ വീശി; സൂര്യനും ചൂടു നൽകിയില്ല.
7.202.21
वायसाश्चापि चाक्रन्दन्दिक्षु सर्वासु भैरवम् ।
रुधिरं चापि वर्षन्तो निनेदुस्तोयदा दिवि ॥ ७.२०२.२१ ॥
കാക്കകളും എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ഭയങ്കരമായി കരഞ്ഞു; മേഘങ്ങൾ രക്തം വർഷിച്ചുകൊണ്ട് ആകാശത്ത് ഗർജിച്ചു.
7.202.22
पक्षिणः पशवो गावो विनेदुश्चापि सुव्रताः ।
परमं प्रयतात्मानो न शान्तिमुपलेभिरे ॥ ७.२०२.२२ ॥
പക്ഷികളും മൃഗങ്ങളും പശുക്കളും അലറി; ഉത്തമവ്രതക്കാരും പരമസംയമികളുമായവർപോലും സമാധാനം കണ്ടെത്തിയില്ല.
7.202.23
भ्रान्तसर्वमहाभूतमावर्तितदिवाकरम् ।
त्रैलोक्यमभिसन्तप्तं ज्वराविष्टमिवाभवत् ॥ ७.२०२.२३ ॥
എല്ലാ മഹാഭൂതങ്ങളും ഭ്രമിച്ചു; സൂര്യൻ തിരിഞ്ഞുപോയതുപോലെയായി; മൂന്നു ലോകങ്ങളും അതിതാപമേറ്റ് പനി ബാധിച്ചവപോലെയായി.
7.202.24
अस्त्रतेजोभिसन्तप्ता नागा भूमिशयास्तथा ।
निःश्वसन्तः समुत्पेतुस्तेजो घोरं मुमुक्षवः ॥ ७.२०२.२४ ॥
ആയുധങ്ങളുടെ തേജസ്സിൽ വെന്തുപോയ, നിലത്തു കിടന്ന നാഗങ്ങളും നെടുവീർപ്പിട്ട് മുകളിലേക്ക് പൊങ്ങി; ഭയങ്കരമായ തീ പുറത്തുവിടാൻ ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട്.
7.202.25
जलजानि च सत्वानि दह्यमानानि भारत ।
न शान्तिमुपजग्मुर्हि तप्यमानैर्जलाशयैः ॥ ७.२०२.२५ ॥
ഭാരതാ, ജലത്തിൽ ജനിച്ച ജീവികളും എരിഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു; ചൂടേറിയ ജലാശയങ്ങളാൽ അവയ്ക്ക് ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല.
7.202.26
दिग्भ्यः प्रदिग्भ्यः खाद्भूमेः सर्वतः शरवृष्टयः ।
उच्चावचा निपेतुर्वै गरुडानिलरंहसः ॥ ७.२०२.२६ ॥
ദിക്കുകളിൽനിന്നും ഉപദിക്കുകളിൽനിന്നും ആകാശത്തുനിന്നും ഭൂമിയിൽനിന്നും എല്ലായിടത്തുനിന്നും ശരവർഷം പെയ്തു; ഗരുഡന്റെയും കാറ്റിന്റെയും വേഗമുള്ള അവ ഉയർന്നും താഴ്ന്നും വീണു.
7.202.27
तैः शरैर्द्रोणपुत्रस्य वज्रवेगैः समाहताः ।
प्रदग्धा रिपवः पेतुरग्निदग्धा इव द्रुमाः ॥ ७.२०२.२७ ॥
ദ്രോണപുത്രന്റെ വജ്രവേഗമുള്ള ആ ശരങ്ങളാൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട ശത്രുക്കൾ തീയിൽ കരിഞ്ഞ മരങ്ങൾപോലെ കത്തി വീണു.
7.202.28
दह्यमाना महानागाः पेतुरुर्व्यां समन्ततः ।
नदन्तो भैरवान्नादाञ्चलदोपमनिस्वनान् ॥ ७.२०२.२८ ॥
കത്തിയെരിഞ്ഞ മഹാഗജങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും ഭൂമിയിൽ വീണു; ഭയങ്കരമായ നിലവിളികളോടെ ഇടിമുഴക്കംപോലുള്ള ശബ്ദത്തിൽ അവ ഗർജ്ജിച്ചു.
7.202.29
अपरे प्रद्रुता नागा भयत्रस्ता विशाम्पते ।
त्रेसुर्दिशो यथा पूर्वं वने दावाग्निसंवृताः ॥ ७.२०२.२९ ॥
ഹേ ജനനായകാ, മറ്റു ആനകൾ ഭയത്താൽ വിറച്ച് ഓടിപ്പോയി; കാട്ടുതീയിൽ വലയം ചെയ്യപ്പെട്ട ജീവികളെപ്പോലെ അവ എല്ലാ ദിക്കിലേക്കും ഓടി.
7.202.30
द्रुमाणां शिखराणीव दावदग्धानि मारिष ।
अश्वबृन्दान्यदृश्यन्त रथबृन्दानि भारत।
अपतन्त रथौघाश्च तत्रतत्र सहस्रशः ॥ ७.२०२.३० ॥
ഹേ മാരിഷാ, കാട്ടുതീയിൽ കരിഞ്ഞ മരങ്ങളുടെ ശിഖരങ്ങൾപോലെ കുതിരക്കൂട്ടങ്ങൾ കാണപ്പെട്ടു; ഭാരതാ, രഥസമൂഹങ്ങളും കാണപ്പെട്ടു; ആയിരക്കണക്കിന് രഥസമൂഹങ്ങൾ അവിടവിടെ വീണു.
7.202.31
तत्सैन्यं भयसंविग्नं ददाह युधि भारत ।
युगान्ते सर्वभूतानि संवर्तक इवानलः ॥ ७.२०२.३१ ॥
ഭാരതാ, യുദ്ധത്തിൽ ഭയത്താൽ വിറച്ച ആ സേനയെ യുഗാന്തത്തിൽ സർവഭൂതങ്ങളെയും ദഹിപ്പിക്കുന്ന സംവർത്തക അഗ്നിയെപ്പോലെ അവൻ ദഹിപ്പിച്ചു.
7.202.32
दृष्ट्वा तु पाण्डवीं सेनां दह्यमानां महाहवे ।
प्रहृष्टास्तावका राजन्सिंहनादान्विनेदिरे ॥ ७.२०२.३२ ॥
രാജാവേ, മഹായുദ്ധത്തിൽ കത്തിയെരിയുന്ന പാണ്ഡവസേനയെ കണ്ട് നിങ്ങളുടെ പക്ഷക്കാർ ഹർഷിച്ച് സിംഹനാദം മുഴക്കി.
7.202.33
ततस्तूर्यसहस्राणि नानालिङ्गानि भारत ।
तूर्णमाजघ्निरे हृष्टास्तावका जितकाशिनः ॥ ७.२०२.३३ ॥
പിന്നെ, ഭാരതാ, ജയിച്ചുവെന്ന് കരുതിയ നിങ്ങളുടെ വീരന്മാർ ഹർഷത്തോടെ നാനാവിധമായ ആയിരക്കണക്കിന് വാദ്യങ്ങൾ ഉടനെ മുഴക്കി.
7.202.34
कृत्स्ना ह्यक्षौहिणी राजन्सव्यसाची च पाण्डवः ।
तमसा संवृते लोके नादृश्यन्त महाहवे ॥ ७.२०२.३४ ॥
രാജാവേ, ഒരു അക്ഷൗഹിണി സേന മുഴുവനും സവ്യസാചിയായ പാണ്ഡവൻ അർജ്ജുനനും മഹായുദ്ധത്തിൽ ഇരുട്ടാൽ മൂടിയ ലോകത്തിൽ കാണപ്പെട്ടില്ല.
7.202.35
नैव नस्तादृशं राजन्दृष्टपूर्वं न च श्रुतम् ।
यादृशं द्रोणपुत्रेण सृष्टमस्त्रममर्षिणा ॥ ७.२०२.३५ ॥
രാജാവേ, ദ്രോണപുത്രൻ കോപത്തോടെ പ്രയോഗിച്ച അസ്ത്രം പോലുള്ളത് ഞങ്ങൾ മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ല, കേട്ടിട്ടുമില്ല.
7.202.36
अर्जुनस्तु महाराज ब्राह्ममस्त्रमुदैरयत् ।
सर्वास्त्रप्रतिघातार्थं विहितं पद्मयोनिना ॥ ७.२०२.३६ ॥
എന്നാൽ മഹാരാജാവേ, അർജ്ജുനൻ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു; എല്ലാ അസ്ത്രങ്ങളെയും തടുക്കാൻ പത്മയോനിയായ ബ്രഹ്മാവ് നിശ്ചയിച്ചതായിരുന്നു അത്.
7.202.37
ततो मुहूर्तादिव तत्तमो व्युपशशाम ह ।
प्रववौ चानिलः शीतो दिशश्च विमला बभुः ॥ ७.२०२.३७ ॥
പിന്നെ ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് ആ ഇരുട്ട് ശമിച്ചു. തണുത്ത കാറ്റ് വീശി; ദിക്കുകൾ നിർമ്മലമായി പ്രകാശിച്ചു.
7.202.38
तत्राद्भुतमपश्याम कृत्स्नामक्षौहिणीं हताम् ।
अनभिज्ञेयरूपां च प्रदग्धामस्त्रतेजसा ॥ ७.२०२.३८ ॥
അവിടെ ഞങ്ങൾ ഒരു അത്ഭുതം കണ്ടു — മുഴുവൻ അക്ഷൗഹിണി സൈന്യവും നശിച്ചിരുന്നു; അസ്ത്രതേജസ്സിനാൽ ദഹിച്ച്, രൂപം തിരിച്ചറിയാനാകാത്തതായി.
7.202.39
ततो वीरौ महेष्वासौ विमुक्तौ केशवार्जुनौ ।
सहितौ प्रत्यदृश्येतां नभसीव तमोनुदौ।
ततो गण्डीवधनन्वा च केशवश्चाक्षतावुभौ ॥ ७.२०२.३९ ॥
അപ്പോൾ ആ രണ്ടു വീരന്മാർ, മഹാധനുർധരരായ കേശവനും അർജുനനും, മോചിതരായി ഒന്നിച്ചു പ്രത്യക്ഷരായി; ആകാശത്ത് ഇരുട്ടകറ്റുന്ന രണ്ടുപേരെപ്പോലെ. പിന്നെ ഗാണ്ഡീവ വില്ലേന്തിയ അർജുനനും കേശവനും ഇരുവരും മുറിവേൽക്കാതെ ഇരുന്നു.
7.202.40
सपताकध्वजहयः सानुकर्षवरायुधः ।
प्रबभौ सरथो युक्तस्तावकानां भयङ्करः ॥ ७.२०२.४० ॥
പതാകകളോടും ധ്വജത്തോടും കുതിരകളോടും അനുകർഷത്തോടും ശ്രേഷ്ഠായുധങ്ങളോടും കൂടിയ രഥം പ്രകാശിച്ചു — നിങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിന് ഭയങ്കരമായി.
7.202.41
ततः किलकिलाशब्दः शङ्खभेरीस्वनैः सह ।
पाण्डवानां प्रहृष्टानां क्षणेन समजायत ॥ ७.२०२.४१ ॥
പിന്നെ, ആഹ്ലാദിച്ച പാണ്ഡവരുടെ ശംഖ-ഭേരി ധ്വനികളോടൊപ്പം ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് കിലകിലാ ആരവം ഉയർന്നു.
7.202.42
हताविति तयोरासीत्सेनयोरुभयोर्मतिः ।
तरसाऽभ्यागतौ दृष्ट्वा सहितौ कैशवार्जुनौ ॥ ७.२०२.४२ ॥
"ഇവർ ഇരുവരും കൊല്ലപ്പെട്ടു" എന്നായിരുന്നു ഇരു സൈന്യങ്ങളുടെയും അഭിപ്രായം; എന്നാൽ വേഗത്തിൽ അടുത്തെത്തിയ കേശവനെയും അർജുനനെയും ഒന്നിച്ചു കണ്ടപ്പോൾ (ആ അഭിപ്രായം മാറി).
7.202.43
तावक्षतौ प्रमुदितौ दध्मतुर्वारिजोत्तमौ ।
दृष्ट्वा प्रमुदितान्पार्थांस्त्वदीया व्यथिताऽभवन् ॥ ७.२०२.४३ ॥
ക്ഷതമേൽക്കാത്ത ആ ഇരുവരും സന്തോഷത്തോടെ ശ്രേഷ്ഠമായ ശംഖുകൾ മുഴക്കി. സന്തോഷിച്ച പാണ്ഡവരെ കണ്ട് നിങ്ങളുടെ പക്ഷം ദുഃഖിതരായി.
7.202.44
विमुक्तौ च महात्मानौ दृष्ट्वा द्रौणिः सुदुःखितः ।
मुहूर्तं चिन्तयामास किन्त्वेतदिति मारिष ॥ ७.२०२.४४ ॥
മോചിതരായ ആ രണ്ടു മഹാത്മാക്കളെ കണ്ട് ദ്രോണപുത്രൻ അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി. ഒരു നിമിഷം 'ഇതെന്ത്' എന്ന് അവൻ ചിന്തിച്ചു, മാന്യാ.
7.202.45
चिन्तयित्वा तु राजेन्द्र ध्यानशोकपरायणः ।
निःश्वसन्दीर्घमुष्णं च विमनाश्चाभवत्ततः ॥ ७.२०२.४५ ॥
രാജേന്ദ്രാ, ചിന്തിച്ച ശേഷം ധ്യാനത്തിലും ശോകത്തിലും മുഴുകി, ദീർഘവും ഉഷ്ണവുമായ നെടുവീർപ്പുകൾ വിട്ട് അവൻ മനസ്സിടിഞ്ഞു.
7.202.46
ततो द्रौणिर्धनुस्त्यक्त्वा रथात्प्रस्कन्द्य वेगितः ।
धिग्धिक्सर्वमिदं मिथ्येत्युक्त्वा सम्प्राद्रवद्रणात् ॥ ७.२०२.४६ ॥
അപ്പോൾ ദ്രോണപുത്രൻ വില്ല് ഉപേക്ഷിച്ച് രഥത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ചാടിയിറങ്ങി. 'ഛീ, ഇതെല്ലാം വ്യാജം!' എന്നു പറഞ്ഞ് അവൻ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് ഓടിപ്പോയി.
7.202.47
ततः स्निग्धाम्बुदाभासं वेदावासमकल्मषम् ।
वेदव्यासं सरस्वत्यावासं व्यासं ददर्श ह ॥ ७.२०२.४७ ॥
അപ്പോൾ അവൻ മിനുസമുള്ള മേഘം പോലെയുള്ള, വേദങ്ങളുടെ ആവാസമായ, കളങ്കമില്ലാത്ത വേദവ്യാസനെ കണ്ടു; അദ്ദേഹം സരസ്വതീതീരത്ത് വസിക്കുന്നവനായിരുന്നു.
7.202.48
तं द्रौणिरग्रतो दृष्ट्वा स्थितं कुरुकुलोद्वहम् ।
सन्नकण्ठोऽब्रवीद्वाक्यमभिवाद्य सुदीनवत् ॥ ७.२०२.४८ ॥
കുരുകുലത്തെ താങ്ങുന്നവനായ അദ്ദേഹം മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നത് കണ്ട ദ്രോണപുത്രൻ വണങ്ങി, തൊണ്ട ഇടറി, അത്യന്തം ദീനനായി സംസാരിച്ചു.
7.202.49
भोभो माया यदृच्छा वा दैवं वा किमिदं भवेत् ।
अस्त्रं त्विदं कथं मिथ्या मम कश्च व्यतिक्रमः ॥ ७.२०२.४९ ॥
അയ്യോ! ഇത് മായയോ, യാദൃച്ഛികമോ, അതോ ദൈവമോ? എന്റെ ഈ അസ്ത്രം എങ്ങനെ വ്യർഥമായി? എന്നിൽ എന്ത് വീഴ്ചയുണ്ടായി?
7.202.50
अधरोत्तरमेतद्वा लोकानां वा पराभवः ।
यदिमौ जीवतः कृष्णौ कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ७.२०२.५० ॥
ഇത് തലകീഴായ മാറ്റമോ, അതോ ലോകങ്ങളുടെ പരാജയമോ? ഈ രണ്ടു കൃഷ്ണന്മാരും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, കാലം തീർച്ചയായും മറികടക്കാനാവാത്തതാണ്.
7.202.51
नासुरा न च गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः ।
न सर्पा यक्षपतगा न मनुष्याः कथञ्चन ॥ ७.२०२.५१ ॥
അസുരന്മാരല്ല, ഗന്ധർവന്മാരല്ല, പിശാചുക്കളല്ല, രാക്ഷസന്മാരല്ല, സർപ്പങ്ങളല്ല, യക്ഷന്മാരും പക്ഷികളുമല്ല, മനുഷ്യരും ഒരു വിധത്തിലും അല്ല.
7.202.52
उत्सहन्तेऽन्यथा कर्तुमेतदस्त्रं मयेरितम् ।
तदिदं केवलं हत्वा शान्तमक्षौहिणीं ज्वलत् ॥ ७.२०२.५२ ॥
ഞാൻ തൊടുത്ത ഈ അസ്ത്രത്തെ മറ്റൊന്നാക്കാൻ ആർക്കും കഴിയില്ല; ജ്വലിക്കുന്ന ഒരു അക്ഷൗഹിണി സേനയെ വധിച്ചിട്ടു മാത്രമാണ് ഇത് ശമിച്ചത്.
7.202.53
सर्वघानि मया मुक्तमस्त्रं परमदारुणम् ।
केनेमौ मर्त्यधर्माणौ नाधाक्षीत्केशवार्जुनौ ॥ ७.२०२.५३ ॥
ഞാൻ വിട്ട ഈ സർവസംഹാരകവും അത്യന്തം ഭയങ്കരവുമായ അസ്ത്രം — മർത്യസ്വഭാവമുള്ള ഈ കേശവനും അർജ്ജുനനും എന്തിനാൽ ദഹിച്ചില്ല?
7.202.54
एतत्प्रब्रूहि भगवन्मया पृष्टो यथातथम् ।
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन सर्वमेतन्महामुने ॥ ७.२०२.५४ ॥
ഭഗവാനേ! ഞാൻ ചോദിച്ച ഇതെല്ലാം യഥാർത്ഥമായി പറഞ്ഞാലും. മഹാമുനേ! ഇതെല്ലാം തത്ത്വത്തിൽ കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
7.202.55
महान्तमेवमर्थं मां यं त्वं पृच्छसि विस्मयात् ।
तं प्रवक्ष्यामि ते सर्वं समाधाय मनः शृणु ॥ ७.२०२.५५ ॥
വിസ്മയത്തോടെ നീ എന്നോട് ചോദിക്കുന്ന ഈ മഹത്തായ വിഷയം നിനക്കു മുഴുവനായി ഞാൻ പറയാം; മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കി കേൾക്കുക.
7.202.56
योऽसौ नारायणो नाम पूर्वेषामपि पूर्वजः ।
आदिदेवो जगन्नाथो लोककर्ता स्वयं प्रभुः ॥ ७.२०२.५६ ॥
നാരായണൻ എന്ന പേരുള്ളവൻ; പൂർവികർക്കും മുമ്പുള്ളവൻ, ആദിദേവൻ, ജഗന്നാഥൻ, ലോകങ്ങളുടെ സൃഷ്ടാവ്, സ്വയം പ്രഭു.
7.202.57
आद्यः सर्वस्य लोकस्य अनादिनिधनोऽच्युतः ।
व्याकुर्वते यस्य तत्त्वं श्रुतयो मुनयश्च ह ॥ ७.२०२.५७ ॥
അവൻ സകല ലോകങ്ങൾക്കും ആദിയാണ്; ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്തവൻ, അച്യുതൻ; അവന്റെ തത്ത്വത്തെ ശ്രുതികളും മുനിമാരും വിവരിക്കുന്നു.
7.202.58
अतोऽजय्यः सर्वभूतैर्मनसाऽपि जगत्पतिः ।
तस्मादिमं जेतुकाम अज्ञानतमसा वृतः ॥ ७.२०२.५८ ॥
അതിനാൽ ജഗത്പതിയെ സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും മനസ്സുകൊണ്ടുപോലും ജയിക്കാനാവില്ല; അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുട്ടിൽ മൂടപ്പെട്ടവൻ ഇവനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
7.202.59
मा शुचः पुरुषव्याघ्र विद्वि तद्वदिहार्जुनम् ।
तस्य शक्तिरसौ पार्थास्तस्माच्छोकमिमं त्यज ॥ ७.२०२.५९ ॥
പുരുഷവ്യാഘ്രാ, ദുഃഖിക്കരുത്. ഇവിടെ അർജ്ജുനനെയും അവനെപ്പോലെ അറിയുക; ആ പാർത്ഥൻ അവന്റെ ശക്തിയാണ്; അതിനാൽ ഈ ശോകം ഉപേക്ഷിക്കുക.
7.202.60
विश्वेश्वरोऽयं लोकादिः परमात्मा ह्यधोक्षजः ।
सहस्रसंहितादंशादेकांशोऽयमजायत ॥ ७.२०२.६० ॥
ഈ വിശ്വേശ്വരൻ, ലോകങ്ങളുടെ ആദി, പരമാത്മാവ്, അധോക്ഷജൻ; സഹസ്രസംഹിതകളുടെ അംശത്തിൽനിന്ന് ഈ ഒരംശം ജനിച്ചു.
7.202.61
देवानां हितकामार्थं लोकानां चैव सत्तमः ।
अजायत च कार्यार्थं पुत्रो धर्मस्य विश्वकृत् ॥ ७.२०२.६१ ॥
ദേവന്മാരുടെയും ലോകങ്ങളുടെയും ഹിതത്തിനായി, ഉത്തമനായ അദ്ദേഹം ഒരു കാര്യത്തിനായി ധർമ്മന്റെ പുത്രനായി ജനിച്ചു; ലോകസ്രഷ്ടാവായവൻ.
7.202.62
स तपस्तीव्रमातस्थे शिशिरं गिरिमास्थितः ।
ऊर्ध्वबाहुर्महातेजा ज्वलनादित्यसन्निभः ॥ ७.२०२.६२ ॥
അദ്ദേഹം തണുത്ത പർവതത്തിൽ ചെന്നിരുന്ന് കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു; കൈകൾ ഉയർത്തി, മഹാതേജസ്വിയായി, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയും സൂര്യനും പോലെ.
7.202.63
षष्टिं वर्षसहस्राणि तावन्त्येव शतानि च ।
अशोषयत्तदाऽऽत्मानं वायुभक्षोऽम्बुजेक्षणः ॥ ७.२०२.६३ ॥
അറുപതിനായിരം വർഷവും അത്രയും നൂറ്റാണ്ടുകളും അദ്ദേഹം വായു ഭക്ഷിച്ച് സ്വശരീരത്തെ ഉണക്കി; അദ്ദേഹം താമരക്കണ്ണുള്ളവനായിരുന്നു.
7.202.64
अथापरं तपस्तप्त्वा द्विस्ततोऽन्यत्पुनर्महत् ।
द्यावापृथिव्योर्विवरं तेजसा समपूरयत् ॥ ७.२०२.६४ ॥
പിന്നെ മറ്റൊരു തപസ്സ് ചെയ്ത്, രണ്ടുതവണ, പിന്നെയും മറ്റൊരു മഹത്തായ തപസ്സിനാൽ, സ്വതേജസ്സിനാൽ ദ്യുലോകത്തിനും ഭൂമിക്കും ഇടയിലെ വിടവ് നിറച്ചു.
7.202.65
स तेन तपसा तात ब्रह्मभूतो यदाऽभवत् ।
ततो विश्वेश्वरं योनिं विश्वस्य जगतः पतिम्।
ददर्श भृशदुर्धर्षं सर्वदेवैरभिष्टुतम् ॥ ७.२०२.६५ ॥
പ്രിയനേ, ആ തപസ്സിനാൽ അദ്ദേഹം ബ്രഹ്മഭൂതനായപ്പോൾ, വിശ്വേശ്വരനെ, വിശ്വത്തിന്റെ യോനിയെ, ജഗത്തിന്റെ പതിയെ കണ്ടു—ഏറെ ദുർധർഷനും സർവദേവന്മാരാലും സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവനും.
7.202.66
अणीयांसमणुभ्यश्च बृहद्भ्यश्च बृहत्तमम् ।
रुद्रमीशानवृषभं हरं शंभुं कपर्दिनम् ॥ ७.२०२.६६ ॥
അണുക്കളെക്കാൾ സൂക്ഷ്മനും വലിയവയെക്കാൾ വലിയവനുമായ രുദ്രനെ, ഈശാനന്മാരിൽ വൃഷഭനെ, ഹരനെ, ശംഭുവിനെ, ജടാധാരിയെ.
7.202.67
चेकितानं परां योनिं तिष्ठतो गच्छतश्च ह ।
दुर्वारणं सुदुर्धर्षं दुर्निरीक्ष्यं दुरासदम्।
अतिमन्युं महात्मानं सर्वभूतप्रचेतसम् ॥ ७.२०२.६७ ॥
അദ്ദേഹം ചേകിതാനൻ; പരമയോനി; നിൽക്കുന്നവർക്കും നടക്കുന്നവർക്കും ആധാരം. അദ്ദേഹം തടുക്കാനാകാത്തവൻ, അതിദുർധർഷൻ, നോക്കാനാകാത്തവൻ, സമീപിക്കാനാകാത്തവൻ; അതിമന്യു, മഹാത്മാവ്, സർവഭൂതങ്ങളുടെയും പ്രചേതസ്.
7.202.68
दिव्यं चापमिषुधी चाददानं ।
हिरण्यवर्माणमनन्तवीर्यम्।
पिनाकिनं वज्रिणं दीप्तशूलं ।
परश्वथिं गदिनं चायतासिम् ॥ ७.२०२.६८ ॥
ദിവ്യമായ വില്ലും രണ്ട് ആവനാഴികളും ധരിച്ചവൻ, സ്വർണകവചമുള്ളവൻ, അനന്തവീര്യൻ, പിനാകി, വജ്രധാരി, ജ്വലിക്കുന്ന ശൂലം, പരശു, ഗദ, നീണ്ട വാൾ എന്നിവ ധരിച്ചവൻ.
7.202.69
वचोधिकैः सुष्टुतमिष्टवाग्भिः ॥ ७.२०२.६९ ॥
അത്യുത്തമമായ വചനങ്ങളാൽ, പ്രിയമായ വാക്കുകളാൽ നന്നായി സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവൻ.
7.202.70
जलं दिशं खं क्षितिं चन्द्रसूर्यौ ।
हुताशवायुप्रतिमं सुरेशम्।
नालं द्रष्टुं यं जना भिन्नवृत्ता ।
ब्रह्मद्विषघ्नममृतस्य योनिम् ॥ ७.२०२.७० ॥
ജലം, ദിശ, ആകാശം, ഭൂമി, ചന്ദ്രസൂര്യന്മാർ; അഗ്നിവായുക്കൾക്ക് സമാനൻ, ദേവേശൻ. വ്യത്യസ്ത വൃത്തിയുള്ള ജനങ്ങൾക്ക് കാണാനാകാത്തവൻ; ബ്രഹ്മദ്വേഷികളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ; അമൃതത്തിന്റെ യോനി.
7.202.71
यं पश्यन्ति ब्राह्मणाः साधुवृत्ताः ।
क्षीणे पापे मनसा वीतशोकाः।
तन्निष्ठात्मा तपसा धर्ममीड्यं ।
तद्भक्त्या वै विश्वरूपं ददर्श ॥ ७.२०२.७१ ॥
സദാചാരികളായ ബ്രാഹ്മണർ ആരെ കാണുന്നുവോ; പാപം ക്ഷയിച്ച്, മനസ്സുകൊണ്ട് ശോകമുക്തരായി; തപസ്സിനാൽ അദ്ദേഹത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ള ആത്മാവോടെ സ്തുത്യമായ ധർമ്മത്തെ; അവനിലുള്ള ഭക്തികൊണ്ടുതന്നെ വിശ്വരൂപം ദർശിച്ചു.
7.202.72
दृष्ट्वा चैनं वाड्मनोबुद्धिदेहैः ।
संहृष्टात्मा मुमुदे वासुदेवः ॥ ७.२०२.७२ ॥
അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടിട്ട്, വാക്കുകൊണ്ടും മനസ്സുകൊണ്ടും ബുദ്ധികൊണ്ടും ദേഹംകൊണ്ടും, സന്തുഷ്ടമായ ആത്മാവോടെ വാസുദേവൻ ആനന്ദിച്ചു.
7.202.73
अक्षमालापरिक्षिप्तं ज्योतिषां परमं निधिम् ।
रुद्रं नारायणो दृष्ट्वा ववन्दे विश्वसम्भवम् ॥ ७.२०२.७३ ॥
അക്ഷമാലയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, പ്രകാശങ്ങളുടെ പരമനിധിയായ, വിശ്വത്തിന്റെ ഉത്ഭവമായ രുദ്രനെ കണ്ട് നാരായണൻ വന്ദിച്ചു.
7.202.74
वरदं पृथुचार्वङ्ग्या पार्वत्या सहितं प्रभुम् ।
क्रीडमानं महात्मानं भूतसङ्घगणैर्वृतम् ॥ ७.२०२.७४ ॥
വരദായകനും, വിശാലസുന്ദരാംഗിയായ പാർവതിയോടുകൂടിയവനും, ക്രീഡിക്കുന്നവനും, ഭൂതഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട മഹാത്മാവായ പ്രഭുവിനെയും [അവൻ കണ്ടു].
7.202.75
अजमीशानमव्यक्तं कारणात्मानमच्युतम् ।
अभिवाद्याथ रुद्राय सद्योऽन्धकनिपातिने।
पद्माक्षस्तं विरुपाक्षमभितुष्टाव भक्तिमान् ॥ ७.२०२.७५ ॥
ജന്മമില്ലാത്തവനും ഈശ്വരനും അവ്യക്തനും കാരണമായ ആത്മാവുള്ളവനും അച്യുതനും അന്ധകനെ വധിച്ചവനുമായ രുദ്രന് ഉടൻ നമസ്കരിച്ച്, ഭക്തിമാനായ പദ്മാക്ഷൻ ആ വിരൂപാക്ഷനെ വളരെ സ്തുതിച്ചു.
7.202.76
न्नरान्सुपर्णानथ गन्धर्वयक्षान्। ॥ ७.२०२.७६ ॥
മനുഷ്യരെയും സുപർണന്മാരെയും (ഗരുഡന്മാരെയും), പിന്നെ ഗന്ധർവന്മാരെയും യക്ഷന്മാരെയും [...].
7.202.77
पृथग्विधान्भूतसङ्घांश्च विश्वां… ।
स्त्वत्सम्भूतान्विद्म सर्वांस्तथैव ॥ ७.२०२.७७ ॥
വിവിധതരം ഭൂതസംഘങ്ങളെയും സമസ്ത വിശ്വത്തെയും… നിന്നിൽനിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചവയെന്ന് ഞങ്ങൾ എല്ലാം അങ്ങനെതന്നെ അറിയുന്നു.
7.202.78
ऐन्द्रं याम्यं वारुणं वैत्तपाल्यं ।
पैत्रं त्वाष्ट्रं कर्म सौम्यं च तुभ्यम् ॥ ७.२०२.७८ ॥
ഇന്ദ്രന്റെയും യമന്റെയും വരുണന്റെയും വൈത്തപാല്യം (കുബേരന്റെ), പിതൃക്കളുടെയും ത്വഷ്ടാവിന്റെയും കർമ്മവും സൗമ്യകർമ്മവും നിനക്കുള്ളതാണ്.
7.202.79
रूपं ज्योतिः शब्द आकाशवायुः ।
स्पर्शः स्वाद्यं सलिलं गन्ध उर्वी।
कालो ब्रह्मा ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ।
त्वत्सम्भूताः स्थास्नु चरिष्णु चेदम् ॥ ७.२०२.७९ ॥
രൂപം, ജ്യോതിസ്സ്, ശബ്ദം, ആകാശം, വായു, സ്പർശം, രുചി, ജലം, ഗന്ധം, ഭൂമി, കാലം, ബ്രഹ്മാവ്, ബ്രഹ്മം, ബ്രാഹ്മണർ — ഇവയും സ്ഥിരവും ചലിക്കുന്നതുമായ ഈ ലോകവും നിങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചവയാണ്.
7.202.80
अद्भ्यः स्तोका यान्ति यथा पृथक्त्वं ।
ताथिश्चैक्यं संक्षये यान्ति भूयः।
एवं विद्वान्प्रभवं चाप्ययं च ।
त्वसम्भूतं तव सायुज्यमेति ॥ ७.२०२.८० ॥
ജലത്തുള്ളികൾ വേർപിരിഞ്ഞ് വീണ്ടും ജലത്തോടൊപ്പം ഏകമാകുന്നതുപോലെ, പ്രളയത്തിൽ വീണ്ടും ഐക്യം പ്രാപിക്കുന്നതുപോലെ, ഇങ്ങനെ അറിവുള്ളവൻ ഉത്പത്തിയും ലയവും അറിഞ്ഞ് നിങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച നിങ്ങളുടെ സായുജ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.
7.202.81
त्वत्सम्भूतास्ते च तेभ्यः परस्त्वम् ॥ ७.२०२.८१ ॥
അവരും നിങ്ങളിൽ നിന്നു ഉത്ഭവിച്ചവരാണ്; അവരെക്കാൾ ഉയർന്നവൻ നിങ്ങളാണ്.
7.202.82
भूतं भव्यं भविता चाप्रधृष्यं ।
त्वत्सम्भूता भुवनानीह विश्वा।
भक्तं च मां भजमानं भजस्व ।
प्रीत्या मां वै लोकपितामहेश ॥ ७.२०२.८२ ॥
ഭൂതം, ഭവ്യം, ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകുന്നത് — ഇവ ജയിക്കപ്പെടാനാവാത്തവ; ഇവിടെയുള്ള എല്ലാ ലോകങ്ങളും നിങ്ങളിൽ നിന്നു ഉത്ഭവിച്ചവയാണ്. ഭക്തനെയും നിങ്ങളെ ഭജിക്കുന്ന എന്നെയും സ്നേഹത്തോടെ സ്വീകരിച്ചാലും — ഹേ ലോകപിതാമഹാ, ഹേ ഈശ!
7.202.83
नभिष्टुतः प्रविकार्षीश्च मायाम् ॥ ७.२०२.८३ ॥
സ്തുതിക്കപ്പെട്ടിട്ടും നിങ്ങൾ മായയെ പ്രകടിപ്പിക്കരുതേ.
7.202.84
तस्मै वरानचिन्त्यात्मा देवदेवः पिनाकधृत् ।
विष्णवे देवमुख्याय प्रायच्छदृषिसंस्तुतः ॥ ७.२०२.८४ ॥
ചിന്തിക്കാനാവാത്ത ആത്മാവുള്ള, ദേവദേവനായ, പിനാകം ധരിച്ച ശിവൻ ഋഷിമാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട്, ദേവന്മാരിൽ മുഖ്യനായ വിഷ്ണുവിന് വരങ്ങൾ നൽകി.
7.202.85
मत्प्रसादान्मनुष्येषु देवगन्धर्वयोनिषु ।
अप्रमेयबलात्मा त्वं नारायण भविष्यसि ॥ ७.२०२.८५ ॥
എന്റെ പ്രസാദത്താൽ നീ മനുഷ്യരിലും ദേവഗന്ധർവ യോനികളിലും അളവറ്റ ബലവും സ്വരൂപവുമുള്ള നാരായണനായിരിക്കും.
7.202.86
न च त्वां प्रसहिष्यन्ति देवासुरमहोरगाः ।
न पिशाचा न गन्धर्वा न यक्षा न च राक्षसाः ॥ ७.२०२.८६ ॥
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മഹോരഗന്മാരും നിന്നെ കീഴടക്കുകയില്ല; പിശാചുക്കളും ഗന്ധർവന്മാരും യക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും കീഴടക്കുകയില്ല.
7.202.87
न सुपर्णास्तथा नागा न च विश्वे वियोनिजाः ।
न कश्चित्त्वां च देवोऽपि समरेषु विजेष्यति ॥ ७.२०२.८७ ॥
സുപർണന്മാരും നാഗന്മാരും വിശ്വദേവന്മാരും അയോനിജരും നിന്നെ കീഴടക്കുകയില്ല; ഒരു ദേവനും യുദ്ധങ്ങളിൽ നിന്നെ ജയിക്കുകയില്ല.
7.202.88
न शस्त्रेण न वज्रेण नाग्निना न च वारिणा ।
न चार्द्रेण न शुष्केण त्रसेन स्थावरेण च ॥ ७.२०२.८८ ॥
ആയുധത്താലല്ല, വജ്രത്താലല്ല, അഗ്നിയാലല്ല, ജലത്താലല്ല; നനഞ്ഞതിനാലല്ല, ഉണങ്ങിയതിനാലല്ല, ചരത്താലല്ല, സ്ഥാവരത്താലല്ല.
7.202.89
न हस्तेन न पादेन न काष्ठेन न लोष्टुना ।
कश्चित्तव रुजां कर्ता मत्प्रसादात्कथञ्चन।
अपि वै समरं गत्वा भविष्यसि ममाधिकः ॥ ७.२०२.८९ ॥
കൈകൊണ്ടല്ല, കാലുകൊണ്ടല്ല, മരംകൊണ്ടല്ല, കല്ലുകൊണ്ടല്ല; എന്റെ പ്രസാദത്താൽ ആരും നിനക്ക് ഒരു വിധത്തിലും വേദന വരുത്തുകയില്ല. യുദ്ധത്തിൽ ചെന്നാലും നീ എന്നെക്കാൾ അധികനായിരിക്കും.
7.202.90
एवमादीन्वराँल्लब्ध्वा प्रसादादथ शूलिनः ।
स एष देवश्चरति मायया मोहयञ्जगत् ॥ ७.२०२.९० ॥
ഇങ്ങനെയുള്ള വരങ്ങൾ ശൂലധാരിയുടെ പ്രസാദത്താൽ നേടി, ആ ദേവൻ മായയാൽ ലോകത്തെ മോഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നു.
7.202.91
तस्यैव तपसा जातो नरो नाम महामुनिः ।
तुल्यमेतेन देवेन तं जानीह्यर्जुनं सदा ॥ ७.२०२.९१ ॥
അവന്റെ തപസ്സിനാൽ തന്നെ നരൻ എന്ന മഹാമുനി ജനിച്ചു. ഈ ദേവനു തുല്യനായ അവനെ എപ്പോഴും അർജുനനെന്ന് അറിയുക.
7.202.92
तावेतौ पूर्वदेवानां परमोपचितादृषी ।
लोकयात्राविधानार्थं दानवानां वधाय च।
धर्मसंस्थापनार्थाय सञ्जायेते युगेयुगे ॥ ७.२०२.९२ ॥
ഈ ഇരുവരും പൂർവദേവന്മാരിൽ അത്യന്തം ഉന്നതരായ ഋഷിമാരാണ്. ലോകയാത്രയുടെ വിധാനത്തിനും ദാനവരുടെ വധത്തിനും ധർമസ്ഥാപനത്തിനുമായി അവർ യുഗംതോറും ജനിക്കുന്നു.
7.202.93
तथैव कर्मणा कृत्स्नं महतस्तपरसोऽपि च ।
तेजो वाग्भिश्च विद्वंस्त्वं जातो रुद्रान्महामते ॥ ७.२०२.९३ ॥
അതുപോലെ കർമത്താലും മഹത്തായ തപസ്സിന്റെ തേജസ്സിനാലും വാക്കുകളാലും നീ പൂർണമായി രുദ്രനിൽനിന്ന് ജനിച്ചു, വിദ്വാനേ, മഹാമതേ.
7.202.94
स भवान्देववत्प्राज्ञो ज्ञात्वा भवमयं जगत् ।
अवाकर्षस्त्वमात्मानं नियमैस्तत्प्रियेप्सया ॥ ७.२०२.९४ ॥
ആ നീ ദേവനെപ്പോലെ പ്രാജ്ഞനാണ്. ലോകം ഭവമയമെന്നറിഞ്ഞ്, അവന്റെ പ്രീതി ആഗ്രഹിച്ച് നിയമങ്ങളാൽ നീ സ്വയം അടക്കി.
7.202.95
शुभ्रमत्र हविः कृत्वा महापुरुषविग्रहम् ।
ईजिवांस्त्वं जपैर्होमैरुपहारैश्च मानद ॥ ७.२०२.९५ ॥
ഇവിടെ ശുദ്ധമായ ഹവിസ്സ് അർപ്പിച്ച്, മഹാപുരുഷരൂപത്തെ ജപങ്ങളാലും ഹോമങ്ങളാലും ഉപഹാരങ്ങളാലും നീ യജിച്ചു, മാനദനേ.
7.202.96
स तथा पूज्यमानस्ते पूर्वदेवोऽप्यतूतुषत् ।
पुष्कलांश्च वरान्प्रादात्तव विद्वन्हृदि स्थितान् ॥ ७.२०२.९६ ॥
നിന്നാൽ ഇങ്ങനെ പൂജിക്കപ്പെട്ട ആ പൂർവദേവനും സന്തുഷ്ടനായി. വിദ്വാനേ, നിന്റെ ഹൃദയത്തിലുണ്ടായിരുന്ന സമൃദ്ധമായ വരങ്ങൾ അവൻ നിനക്കു നൽകി.
7.202.97
जन्मकर्मतपोयोगास्तयोस्तव च पुष्कलाः ।
ताभ्यां लिङ्गेऽर्चितो देवस्त्वयाऽर्चायां युगेयुगे।
देवदेवस्त्वचिन्त्यात्मा अजेयो विष्णुसम्भवः ॥ ७.२०२.९७ ॥
ആ ഇരുവരുടെയും ജന്മം, കർമ്മം, തപസ്സ്, യോഗം എന്നിവ നിനക്ക് ധാരാളമുണ്ട്. യുഗംതോറും നീ ലിംഗത്തിലും വിഗ്രഹത്തിലും ആ ദേവനെ പൂജിച്ചിട്ടുണ്ട്; അവൻ ദേവദേവനും അചിന്ത്യാത്മാവും അജേയനും വിഷ്ണുവിൽനിന്ന് ജനിച്ചവനുമാണ്.
7.202.98
सर्वरूपं भवं ज्ञात्वा लिङ्गे योऽर्चयति प्रभुम् ।
आत्मयोगाश्च तस्मिन्वै शास्त्रयोगाश्च शाश्वताः ॥ ७.२०२.९८ ॥
സർവരൂപനായ ഭവനെ അറിഞ്ഞ് ലിംഗത്തിൽ പ്രഭുവിനെ പൂജിക്കുന്നവനിൽ ആത്മയോഗങ്ങളും ശാസ്ത്രയോഗങ്ങളും ശാശ്വതമാണ്.
7.202.99
एवं देवा यजन्तो हि सिद्धाश्च परमर्षयः ।
प्रार्थयन्ते परं लोके स्थाणुमेव च शाश्वतम् ॥ ७.२०२.९९ ॥
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും മഹർഷിമാരും യജിച്ചുകൊണ്ട് ലോകത്തിൽ പരമവും ശാശ്വതവുമായ സ്ഥാണുവിനെത്തന്നെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
7.202.100
स एष रुद्रभक्तश्च केशवो रुद्रसम्भवः ।
कृष्ण एव हि यष्टव्यो यज्ञैश्चैव सनातनः ॥ ७.२०२.१०० ॥
ആ ഇവൻതന്നെയാണ് രുദ്രഭക്തനായ കേശവൻ; രുദ്രനിൽനിന്ന് ജനിച്ച കൃഷ്ണൻ. യജ്ഞങ്ങളാൽ പൂജിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ, അവൻതന്നെ സനാതനൻ.
7.202.101
सर्वभूतभवं ज्ञात्वा लिङ्गमर्चति यः प्रभोः ।
तस्मिन्नभ्यधिकां प्रीतिं करोति वृषभध्वजः ॥ ७.२०२.१०१ ॥
സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഉത്ഭവത്തെ അറിഞ്ഞ് പ്രഭുവിന്റെ ലിംഗത്തെ പൂജിക്കുന്നവനിൽ വൃഷഭധ്വജൻ അധികമായ പ്രീതി കാണിക്കുന്നു.
7.202.102
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा द्रोणपुत्रो महारथः ।
नमश्चकार रुद्राय बहुमेने च केशवम् ॥ ७.२०२.१०२ ॥
അവന്റെ ആ വാക്ക് കേട്ട് ദ്രോണപുത്രനായ മഹാരഥൻ രുദ്രന് നമസ്കരിച്ചു; കേശവനെ വളരെ ബഹുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.
7.202.103
हष्टरोमा च वश्यात्मा सोऽभिवाद्य महर्षये ।
वरूथिनीमभिप्रेक्ष्य ह्यवहारमकारयत् ॥ ७.२०२.१०३ ॥
രോമാഞ്ചം കൊണ്ടവനും ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവനുമായ അവൻ മഹർഷിയെ വണങ്ങി, സേനയെ നോക്കി യുദ്ധവിരാമം (അവഹാരം) ചെയ്യിച്ചു.
7.202.104
ततः प्रत्यवहारोऽभूत्पाण्डवानां विशाम्पते ।
कौरवाणां च दीनानां द्रोणे युधि निपातिते ॥ ७.२०२.१०४ ॥
അപ്പോൾ, പ്രഭോ, യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണൻ വീണ ശേഷം പാണ്ഡവരുടെയും ദുഃഖിതരായ കൗരവരുടെയും ഭാഗത്ത് യുദ്ധത്തിൽനിന്നുള്ള പിന്മാറ്റം ഉണ്ടായി.
7.202.105
युद्धं कृत्वा दिनान्पञ्च द्रोणो हत्वा वरूथिनीम् ।
ब्रह्मलोकं गतो राजन्ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ ७.२०२.१०५ ॥
രാജാവേ, അഞ്ചു ദിവസം യുദ്ധം ചെയ്തു സേനയെ സംഹരിച്ച ശേഷം, വേദപാരംഗതനായ ബ്രാഹ്മണൻ ദ്രോണൻ ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോയി.