ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.202
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.202.1
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
न्यवारयदमेयात्मा द्रोणपुत्रजयेप्सया ॥ ७.२०२.१ ॥
ਉਸ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਟੁੱਟਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧਨੰਜਯ ਨੇ, ਜਿਸਦਾ ਆਤਮਾ ਅਮਾਪ ਹੈ, ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
7.202.2
ततस्ते सैनिका राजन्सर्वे तत्रावतस्थिरे ।
संस्थाप्यमाना यत्नेन गोविन्देनार्जुनेन च ॥ ७.२०२.२ ॥
ਤਦ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ; ਗੋਵਿੰਦ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸਥਿਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ।
7.202.3
एक एव च बीभत्सुः सोमकावयवैः सह ।
मात्स्यैरन्यैश्च संधाय कौरवान्सन्न्यवर्तत ॥ ७.२०२.३ ॥
ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਬੀਭਤਸੁ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਸੋਮਕ ਯੋਧਿਆਂ, ਮਤਸਯਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ।
7.202.4
ततो द्रुतमतिक्रम्य सिंहलाङ्गूलकेतनम् ।
सव्यसाची महेष्वासमश्वत्थामानमब्रवीत् ॥ ७.२०२.४ ॥
ਫਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ, ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਪੂਛ ਵਾਲੀ ਧੁਜਾ ਵਾਲੇ ਮਹਾਧਨੁਰਧਰ ਅਸ਼ਵਤਥਾਮਾ ਨੂੰ ਸਵਿਅਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਕਿਹਾ।
7.202.5
य शक्तिर्यच्च विज्ञानं यद्वीर्यं यच्च पौरुषम् ।
धार्तराष्ट्रेषु या प्रीतिर्देषोऽस्मासु च यच्च ते ॥ ७.२०२.५ ॥
ਤੇਰੀ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਵਿਗਿਆਨ, ਜੋ ਵੀਰਜ ਅਤੇ ਜੋ ਪੌਰਖ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜੋ ਪ੍ਰੀਤ, ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜੋ ਦਵੇਸ਼, ਅਤੇ ਜੋ ਤੇਰਾ ਹੈ—
7.202.6
यच्च भूयोऽस्ति तेजस्ते तत्सर्वं मयि दर्शय ।
स एव द्रोणहन्ता ते दर्पं छेत्स्यति पार्षतः ॥ ७.२०२.६ ॥
ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਵੀ ਤੇਰਾ ਤੇਜ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਿਖਾ। ਉਹੀ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਹੰਤਾ ਪਾਰਸ਼ਤ ਤੇਰਾ ਹੰਕਾਰ ਕੱਟੇਗਾ।
7.202.7
कालानलसमप्रख्यं द्विषामन्तकोपमम् ।
समासादय पाञ्चाल्यं मां चापि सहकेशवम्।
दर्पं नाशयितास्म्यद्य तवोद्वृत्तस्य संयुगे ॥ ७.२०२.७ ॥
ਕਾਲਾਗਨੀ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਚੰਡ, ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਯਮ ਵਰਗੇ ਪਾਂਚਾਲ੍ਯ ਕੋਲ ਜਾ; ਕੇਸ਼ਵ ਸਮੇਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵੀ ਆ। ਅੱਜ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਹੰਕਾਰ ਮੈਂ ਨਾਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।
7.202.8
आचार्यपुत्रो मानार्हो बलवांश्चापि सञ्जय ।
प्रीतिर्धनञ्जये चास्य प्रियश्चापि महात्मनः ॥ ७.२०२.८ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਆਚਾਰੀਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ (ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ) ਮਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਧਨੰਜਯ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੈ; ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਵੀ ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
7.202.9
न भूतपूर्वं बीभत्सोर्वाक्यं परुषमीदृशम् ।
अथ कस्मात्स कौन्तेयः सखायं रूक्षमुक्तवान् ॥ ७.२०२.९ ॥
ਬੀਭਤਸੁ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਅਜਿਹੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੇ ਸਨ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਇੰਨੇ ਰੁੱਖੇ ਬੋਲ ਕਿਉਂ ਕਹੇ?
7.202.10
युवराजे हते चैव वृद्वक्षत्रे च पौरवे ।
इष्वस्त्रविधिसम्पन्ने मालवे च सुदर्शने ॥ ७.२०२.१० ॥
ਯੁਵਰਾਜ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਵ੍ਰਿੱਧਕਸ਼ਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪੌਰਵ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੀਰ ਤੇ ਅਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਮਾਲਵ ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਮਾਰੇ ਗਏ।
7.202.11
धृष्टद्युम्ने सात्यकौ च भीमे चापि पारजिते ।
युधिष्ठिरस्य तैर्वाक्यैर्मर्मण्यपि च घट्टिते। ॥ ७.२०२.११ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ, ਸਾਤਿਅਕੀ, ਭੀਮ ਅਤੇ ਅਜਿੱਤ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਰਮ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸੱਟ ਲੱਗੀ।
7.202.12
अन्तर्भेदे च सञ्जाते दुःखं संस्मृत्य च प्रभो ।
अभूतपूर्वो बीभत्सोर्दुःखान्मन्युरजायत ॥ ७.२०२.१२ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਫੁੱਟ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਬੀਭਤਸੁ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਹੋਇਆ ਗੁੱਸਾ ਜਾਗਿਆ।
7.202.13
तस्मादनर्हमश्लीलमप्रियं द्रोणिमुक्तवान् ।
मान्यमाचार्यतनयं रूक्षं कापुरुषं यथा ॥ ७.२०२.१३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਯੋਗ, ਅਸ਼ਲੀਲ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਿਯ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ; ਆਚਾਰੀਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਾਨਯੋਗ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਇਰ ਵਾਂਗ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
7.202.14
एवमुक्तः श्वसन्क्रोधान्महेष्वासतमो नृप ।
पार्थेन परुषं वाक्यं सर्वमर्मभिदा गिरा ॥ ७.२०२.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਪਾਰਥ ਦੇ ਐਸੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗਾ; ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸਾਰੇ ਮਰਮ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।
7.202.15
द्रौणिश्चुकोप पार्थाय कृष्णाय च विशेषतः ।
स तु यत्तो रथे स्थित्वा वार्युपस्पृश्य वीर्यवान् ॥ ७.२०२.१५ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਰਥ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋਇਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
7.202.16
देवैरपि सुदुर्धर्षमस्त्रमाग्नेयमाददे ।
दृश्यादृश्यानरिगणानुद्दिश्याचार्यनन्दनः ॥ ७.२०२.१६ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਤਿ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਆਗਨੇਯ ਅਸਤਰ ਆਚਾਰੀਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਚੁੱਕਿਆ; ਦਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਣਦਿੱਖ ਵੈਰੀ-ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ।
7.202.17
सोऽभिमन्त्र्य शरं दीप्तं विधूममिव पावकम् ।
सर्वतः क्रोधमाविश्य चिक्षेप परवीरहा ॥ ७.२०२.१७ ॥
ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਦਮਕਦਾ ਬਾਣ, ਧੂੰਏਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨੇ ਛੱਡਿਆ; ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਵੈਰੀ-ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ।
7.202.18
ततस्तुमुलमाकाशे शरवर्षमजायत ।
पावकार्चिपरीतं तत्पार्थमेवाभिपुप्लुवे ॥ ७.२०२.१८ ॥
ਫਿਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ; ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉਹ ਪਾਰਥ ਉੱਤੇ ਹੀ ਝਪਟਿਆ।
7.202.19
उल्काश्च गगनात्पेतुर्दिशश्च न चकाशिरे ।
तमश्च सहसा रौद्रं चमूमवततार ताम् ॥ ७.२०२.१९ ॥
ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਉਲਕਾਵਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਚਮਕੀਆਂ ਨਹੀਂ; ਅਚਾਨਕ ਭਿਆਨਕ ਹਨੇਰਾ ਉਸ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਉਤਰ ਆਇਆ।
7.202.20
रक्षांसि च पिशाचाश्च विनेदुरतिसङ्गताः ।
ववुश्चाशिशिरा वाताः सूर्यो नैव तताप च ॥ ७.२०२.२० ॥
ਰਾਖਸ਼ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਗਰਜ ਉੱਠੇ; ਠੰਢੇ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਗੀਆਂ; ਸੂਰਜ ਨੇ ਵੀ ਤਪਸ਼ ਨਾ ਦਿੱਤੀ।
7.202.21
वायसाश्चापि चाक्रन्दन्दिक्षु सर्वासु भैरवम् ।
रुधिरं चापि वर्षन्तो निनेदुस्तोयदा दिवि ॥ ७.२०२.२१ ॥
ਕਾਂ ਵੀ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੀਕੇ; ਬੱਦਲ ਲਹੂ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗਰਜੇ।
7.202.22
पक्षिणः पशवो गावो विनेदुश्चापि सुव्रताः ।
परमं प्रयतात्मानो न शान्तिमुपलेभिरे ॥ ७.२०२.२२ ॥
ਪੰਛੀ, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਵੀ ਚੀਕ ਉੱਠੇ; ਉੱਤਮ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸੰਜਮੀ ਆਤਮੇ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਪਾ ਸਕੇ।
7.202.23
भ्रान्तसर्वमहाभूतमावर्तितदिवाकरम् ।
त्रैलोक्यमभिसन्तप्तं ज्वराविष्टमिवाभवत् ॥ ७.२०२.२३ ॥
ਸਾਰੇ ਮਹਾਭੂਤ ਭਰਮਿਤ ਹੋ ਗਏ; ਸੂਰਜ ਜਿਵੇਂ ਘੁੰਮ ਗਿਆ; ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਤਪ ਕੇ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵਰਗੇ ਹੋ ਗਏ।
7.202.24
अस्त्रतेजोभिसन्तप्ता नागा भूमिशयास्तथा ।
निःश्वसन्तः समुत्पेतुस्तेजो घोरं मुमुक्षवः ॥ ७.२०२.२४ ॥
ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਨਾਗ ਵੀ ਸਾਹ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ; ਭਿਆਨਕ ਤੇਜ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ।
7.202.25
जलजानि च सत्वानि दह्यमानानि भारत ।
न शान्तिमुपजग्मुर्हि तप्यमानैर्जलाशयैः ॥ ७.२०२.२५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਜੀਵ ਵੀ ਸੜ ਰਹੇ ਸਨ; ਤਪੇ ਹੋਏ ਜਲਾਸ਼ਯਾਂ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ।
7.202.26
दिग्भ्यः प्रदिग्भ्यः खाद्भूमेः सर्वतः शरवृष्टयः ।
उच्चावचा निपेतुर्वै गरुडानिलरंहसः ॥ ७.२०२.२६ ॥
ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ; ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਉਹ ਤੀਰ ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗੇ।
7.202.27
तैः शरैर्द्रोणपुत्रस्य वज्रवेगैः समाहताः ।
प्रदग्धा रिपवः पेतुरग्निदग्धा इव द्रुमाः ॥ ७.२०२.२७ ॥
ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਵੈਰੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਸੜ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
7.202.28
दह्यमाना महानागाः पेतुरुर्व्यां समन्ततः ।
नदन्तो भैरवान्नादाञ्चलदोपमनिस्वनान् ॥ ७.२०२.२८ ॥
ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਮਹਾਂ ਹਾਥੀ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਭਿਆਨਕ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਉਹ ਗਰਜਦੇ ਰਹੇ।
7.202.29
अपरे प्रद्रुता नागा भयत्रस्ता विशाम्पते ।
त्रेसुर्दिशो यथा पूर्वं वने दावाग्निसंवृताः ॥ ७.२०२.२९ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਬਾਕੀ ਹਾਥੀ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਭੱਜ ਗਏ; ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੌੜੇ।
7.202.30
द्रुमाणां शिखराणीव दावदग्धानि मारिष ।
अश्वबृन्दान्यदृश्यन्त रथबृन्दानि भारत।
अपतन्त रथौघाश्च तत्रतत्र सहस्रशः ॥ ७.२०२.३० ॥
ਹੇ ਮਾਰਿਸ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦਿਸੇ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਰਥਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਦਿਸੇ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਥ-ਸਮੂਹ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਡਿੱਗ ਪਏ।
7.202.31
तत्सैन्यं भयसंविग्नं ददाह युधि भारत ।
युगान्ते सर्वभूतानि संवर्तक इवानलः ॥ ७.२०२.३१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਯੁਗਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲੀ ਸੰਵਰਤਕ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
7.202.32
दृष्ट्वा तु पाण्डवीं सेनां दह्यमानां महाहवे ।
प्रहृष्टास्तावका राजन्सिंहनादान्विनेदिरे ॥ ७.२०२.३२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੜਦੀ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਧੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰਜਣ ਲੱਗੇ।
7.202.33
ततस्तूर्यसहस्राणि नानालिङ्गानि भारत ।
तूर्णमाजघ्निरे हृष्टास्तावका जितकाशिनः ॥ ७.२०२.३३ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਿੱਤ ਗਏ ਸਮਝ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਜੇ ਤੁਰੰਤ ਵਜਾਏ।
7.202.34
कृत्स्ना ह्यक्षौहिणी राजन्सव्यसाची च पाण्डवः ।
तमसा संवृते लोके नादृश्यन्त महाहवे ॥ ७.२०२.३४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੂਰੀ ਇੱਕ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਪਾਂਡਵ ਅਰਜੁਨ ਵੀ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਏ।
7.202.35
नैव नस्तादृशं राजन्दृष्टपूर्वं न च श्रुतम् ।
यादृशं द्रोणपुत्रेण सृष्टमस्त्रममर्षिणा ॥ ७.२०२.३५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦ੍ਰੋਣ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡਿਆ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਦੇਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।
7.202.36
अर्जुनस्तु महाराज ब्राह्ममस्त्रमुदैरयत् ।
सर्वास्त्रप्रतिघातार्थं विहितं पद्मयोनिना ॥ ७.२०२.३६ ॥
ਪਰ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਚਲਾਇਆ; ਜੋ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਦਮਯੋਨੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ।
7.202.37
ततो मुहूर्तादिव तत्तमो व्युपशशाम ह ।
प्रववौ चानिलः शीतो दिशश्च विमला बभुः ॥ ७.२०२.३७ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਹਨੇਰਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਵਗਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕ ਉੱਠੀਆਂ।
7.202.38
तत्राद्भुतमपश्याम कृत्स्नामक्षौहिणीं हताम् ।
अनभिज्ञेयरूपां च प्रदग्धामस्त्रतेजसा ॥ ७.२०२.३८ ॥
ਉੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖਿਆ — ਪੂਰੀ ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਅਸਤ੍ਰ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੜ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
7.202.39
ततो वीरौ महेष्वासौ विमुक्तौ केशवार्जुनौ ।
सहितौ प्रत्यदृश्येतां नभसीव तमोनुदौ।
ततो गण्डीवधनन्वा च केशवश्चाक्षतावुभौ ॥ ७.२०२.३९ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ, ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ, ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਦਿਸੇ; ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਵਾਂਗ। ਫਿਰ ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੇ ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੋਵੇਂ ਅਕ੍ਸ਼ਤ ਸਨ।
7.202.40
सपताकध्वजहयः सानुकर्षवरायुधः ।
प्रबभौ सरथो युक्तस्तावकानां भयङ्करः ॥ ७.२०२.४० ॥
ਪਤਾਕਾ, ਧਜਾ, ਘੋੜਿਆਂ, ਅਨੁਕਰਸ਼ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਥ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ — ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਲਈ ਭਿਆਨਕ।
7.202.41
ततः किलकिलाशब्दः शङ्खभेरीस्वनैः सह ।
पाण्डवानां प्रहृष्टानां क्षणेन समजायत ॥ ७.२०२.४१ ॥
ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਭੇਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਕਿਲਕਿਲਾ ਸ਼ੋਰ ਉੱਠਿਆ।
7.202.42
हताविति तयोरासीत्सेनयोरुभयोर्मतिः ।
तरसाऽभ्यागतौ दृष्ट्वा सहितौ कैशवार्जुनौ ॥ ७.२०२.४२ ॥
"ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਰੇ ਗਏ" ਇਹੋ ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ; ਪਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆਏ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਵੇਖ ਕੇ (ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਬਦਲ ਗਿਆ)।
7.202.43
तावक्षतौ प्रमुदितौ दध्मतुर्वारिजोत्तमौ ।
दृष्ट्वा प्रमुदितान्पार्थांस्त्वदीया व्यथिताऽभवन् ॥ ७.२०२.४३ ॥
ਅਕਸ਼ਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਮ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਏ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੱਖ ਦੇ ਲੋਕ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ।
7.202.44
विमुक्तौ च महात्मानौ दृष्ट्वा द्रौणिः सुदुःखितः ।
मुहूर्तं चिन्तयामास किन्त्वेतदिति मारिष ॥ ७.२०२.४४ ॥
ਛੁੱਟੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਪਲ ਉਹ 'ਇਹ ਕੀ' ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ, ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ।
7.202.45
चिन्तयित्वा तु राजेन्द्र ध्यानशोकपरायणः ।
निःश्वसन्दीर्घमुष्णं च विमनाश्चाभवत्ततः ॥ ७.२०२.४५ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਸੋਚਣ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਲੰਮੇ ਤੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਛੱਡਦਾ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।
7.202.46
ततो द्रौणिर्धनुस्त्यक्त्वा रथात्प्रस्कन्द्य वेगितः ।
धिग्धिक्सर्वमिदं मिथ्येत्युक्त्वा सम्प्राद्रवद्रणात् ॥ ७.२०२.४६ ॥
ਫਿਰ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਰੱਥ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਛਾਲ ਮਾਰੀ। 'ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ!' ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਰਣ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ।
7.202.47
ततः स्निग्धाम्बुदाभासं वेदावासमकल्मषम् ।
वेदव्यासं सरस्वत्यावासं व्यासं ददर्श ह ॥ ७.२०२.४७ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਚਿਕਣੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਨਿਰਮਲ ਵੇਦਵਿਆਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸਦੇ ਸਨ।
7.202.48
तं द्रौणिरग्रतो दृष्ट्वा स्थितं कुरुकुलोद्वहम् ।
सन्नकण्ठोऽब्रवीद्वाक्यमभिवाद्य सुदीनवत् ॥ ७.२०२.४८ ॥
ਕੁਰੂਕੁਲ ਦੇ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਗਲਾ ਭਰ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
7.202.49
भोभो माया यदृच्छा वा दैवं वा किमिदं भवेत् ।
अस्त्रं त्विदं कथं मिथ्या मम कश्च व्यतिक्रमः ॥ ७.२०२.४९ ॥
ਹਾਏ! ਇਹ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਇਤਫ਼ਾਕ ਹੈ, ਜਾਂ ਦੈਵ? ਮੇਰਾ ਇਹ ਅਸਤ੍ਰ ਕਿਵੇਂ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ? ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕੀ ਭੁੱਲ ਹੋਈ?
7.202.50
अधरोत्तरमेतद्वा लोकानां वा पराभवः ।
यदिमौ जीवतः कृष्णौ कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ७.२०२.५० ॥
ਇਹ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੈ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਰ? ਜੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਾਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਟੱਲ ਹੈ।
7.202.51
नासुरा न च गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः ।
न सर्पा यक्षपतगा न मनुष्याः कथञ्चन ॥ ७.२०२.५१ ॥
ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਪਿਸ਼ਾਚ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਨਾ ਸੱਪ, ਨਾ ਯਕਸ਼-ਪੰਛੀ, ਨਾ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
7.202.52
उत्सहन्तेऽन्यथा कर्तुमेतदस्त्रं मयेरितम् ।
तदिदं केवलं हत्वा शान्तमक्षौहिणीं ज्वलत् ॥ ७.२०२.५२ ॥
ਮੇਰੇ ਛੱਡੇ ਇਸ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਇੱਕ ਬਲਦੀ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
7.202.53
सर्वघानि मया मुक्तमस्त्रं परमदारुणम् ।
केनेमौ मर्त्यधर्माणौ नाधाक्षीत्केशवार्जुनौ ॥ ७.२०२.५३ ॥
ਮੇਰਾ ਛੱਡਿਆ ਇਹ ਸਰਬ-ਸੰਹਾਰਕ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਅਸਤ੍ਰ — ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਇਹ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਸੜ ਨਾ ਗਏ?
7.202.54
एतत्प्रब्रूहि भगवन्मया पृष्टो यथातथम् ।
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन सर्वमेतन्महामुने ॥ ७.२०२.५४ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਮੇਰੇ ਪੁੱਛੇ ਇਸ ਸਭ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ! ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਤੱਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
7.202.55
महान्तमेवमर्थं मां यं त्वं पृच्छसि विस्मयात् ।
तं प्रवक्ष्यामि ते सर्वं समाधाय मनः शृणु ॥ ७.२०२.५५ ॥
ਤੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਮੈਥੋਂ ਜੋ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਾ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਸੁਣ।
7.202.56
योऽसौ नारायणो नाम पूर्वेषामपि पूर्वजः ।
आदिदेवो जगन्नाथो लोककर्ता स्वयं प्रभुः ॥ ७.२०२.५६ ॥
ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੁਰਾਤਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਪੂਰਵਜ, ਆਦਿਦੇਵ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ।
7.202.57
आद्यः सर्वस्य लोकस्य अनादिनिधनोऽच्युतः ।
व्याकुर्वते यस्य तत्त्वं श्रुतयो मुनयश्च ह ॥ ७.२०२.५७ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਦਿ ਹਨ, ਆਦਿ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਚੁਤ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸ਼ਰੁਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
7.202.58
अतोऽजय्यः सर्वभूतैर्मनसाऽपि जगत्पतिः ।
तस्मादिमं जेतुकाम अज्ञानतमसा वृतः ॥ ७.२०२.५८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਜਗਤਪਤੀ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ; ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ—।
7.202.59
मा शुचः पुरुषव्याघ्र विद्वि तद्वदिहार्जुनम् ।
तस्य शक्तिरसौ पार्थास्तस्माच्छोकमिमं त्यज ॥ ७.२०२.५९ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ, ਸ਼ੋਕ ਨਾ ਕਰ। ਇੱਥੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਵਰਗਾ ਜਾਣ; ਉਹ ਪਾਰਥ ਉਸੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ੋਕ ਛੱਡ ਦੇ।
7.202.60
विश्वेश्वरोऽयं लोकादिः परमात्मा ह्यधोक्षजः ।
सहस्रसंहितादंशादेकांशोऽयमजायत ॥ ७.२०२.६० ॥
ਇਹ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਦਿ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਅਧੋਕਸ਼ਜ ਹਨ; ਸਹਸ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਜਨਮਿਆ।
7.202.61
देवानां हितकामार्थं लोकानां चैव सत्तमः ।
अजायत च कार्यार्थं पुत्रो धर्मस्य विश्वकृत् ॥ ७.२०२.६१ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਅਤੇ ਕਾਮਨਾ ਲਈ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਲਈ ਧਰਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮਿਆ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ।
7.202.62
स तपस्तीव्रमातस्थे शिशिरं गिरिमास्थितः ।
ऊर्ध्वबाहुर्महातेजा ज्वलनादित्यसन्निभः ॥ ७.२०२.६२ ॥
ਉਹ ਠੰਢੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਕੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ; ਉੱਪਰ ਉਠੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ।
7.202.63
षष्टिं वर्षसहस्राणि तावन्त्येव शतानि च ।
अशोषयत्तदाऽऽत्मानं वायुभक्षोऽम्बुजेक्षणः ॥ ७.२०२.६३ ॥
ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਅਤੇ ਉਨੇ ਹੀ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਹ ਹਵਾ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ; ਉਹ ਕਮਲ-ਨੈਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ।
7.202.64
अथापरं तपस्तप्त्वा द्विस्ततोऽन्यत्पुनर्महत् ।
द्यावापृथिव्योर्विवरं तेजसा समपूरयत् ॥ ७.२०२.६४ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਵਾਰ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਿਆਵਾਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਪਾੜਾ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
7.202.65
स तेन तपसा तात ब्रह्मभूतो यदाऽभवत् ।
ततो विश्वेश्वरं योनिं विश्वस्य जगतः पतिम्।
ददर्श भृशदुर्धर्षं सर्वदेवैरभिष्टुतम् ॥ ७.२०२.६५ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਉਸ ਤਪ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਸਰੂਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦੋਂ ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮੂਲ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਬਹੁਤ ਦੁਰਧਰਸ਼, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤੁਤ।
7.202.66
अणीयांसमणुभ्यश्च बृहद्भ्यश्च बृहत्तमम् ।
रुद्रमीशानवृषभं हरं शंभुं कपर्दिनम् ॥ ७.२०२.६६ ॥
ਅਣੂਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੇ, ਰੁਦਰ, ਈਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦ, ਹਰ, ਸ਼ੰਭੂ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਨੂੰ।
7.202.67
चेकितानं परां योनिं तिष्ठतो गच्छतश्च ह ।
दुर्वारणं सुदुर्धर्षं दुर्निरीक्ष्यं दुरासदम्।
अतिमन्युं महात्मानं सर्वभूतप्रचेतसम् ॥ ७.२०२.६७ ॥
ਉਹ ਚੇਕਿਤਾਨ ਹਨ, ਪਰਮ ਯੋਨੀ ਹਨ; ਖੜ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਤੁਰਦਿਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ। ਉਹ ਰੋਕੇ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ, ਅਤਿ ਦੁਰਧਰਸ਼, ਦੁਰਨਿਰੀਕਸ਼ਯ ਅਤੇ ਦੁਰਾਸਦ ਹਨ; ਅਤਿਮਨਯੂ, ਮਹਾਤਮਾ, ਸਰਵਭੂਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਹਨ।
7.202.68
दिव्यं चापमिषुधी चाददानं ।
हिरण्यवर्माणमनन्तवीर्यम्।
पिनाकिनं वज्रिणं दीप्तशूलं ।
परश्वथिं गदिनं चायतासिम् ॥ ७.२०२.६८ ॥
ਦਿਵ੍ਯ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਦੋ ਤਰਕਸ਼ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਵਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਨੰਤ ਵੀਰਜ ਵਾਲੇ, ਪਿਨਾਕੀ, ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਦਮਕਦਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਪਰਸ਼ੁ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਤਲਵਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
7.202.69
वचोधिकैः सुष्टुतमिष्टवाग्भिः ॥ ७.२०२.६९ ॥
ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਬਚਨਾਂ ਅਤੇ ਪਿਆਰੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਤਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
7.202.70
जलं दिशं खं क्षितिं चन्द्रसूर्यौ ।
हुताशवायुप्रतिमं सुरेशम्।
नालं द्रष्टुं यं जना भिन्नवृत्ता ।
ब्रह्मद्विषघ्नममृतस्य योनिम् ॥ ७.२०२.७० ॥
ਜਲ, ਦਿਸ਼ਾ, ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਚੰਦ-ਸੂਰਜ; ਅਗਨੀ ਤੇ ਵਾਯੂ ਵਰਗੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ। ਭਿੰਨ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਬ੍ਰਹਮ-ਦ੍ਰੋਹੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਯੋਨੀ।
7.202.71
यं पश्यन्ति ब्राह्मणाः साधुवृत्ताः ।
क्षीणे पापे मनसा वीतशोकाः।
तन्निष्ठात्मा तपसा धर्ममीड्यं ।
तद्भक्त्या वै विश्वरूपं ददर्श ॥ ७.२०२.७१ ॥
ਸਾਧੂ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਪਾਪ ਖੀਣ ਹੋਣ ਤੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ; ਤਪ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠ ਆਤਮਾ ਨਾਲ, ਪੂਜਨੀਕ ਧਰਮ ਨੂੰ; ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਵੇਖਿਆ।
7.202.72
दृष्ट्वा चैनं वाड्मनोबुद्धिदेहैः ।
संहृष्टात्मा मुमुदे वासुदेवः ॥ ७.२०२.७२ ॥
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਾਣੀ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਦੇਹ ਨਾਲ, ਹਰਸ਼ਿਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਨੰਦਿਤ ਹੋਏ।
7.202.73
अक्षमालापरिक्षिप्तं ज्योतिषां परमं निधिम् ।
रुद्रं नारायणो दृष्ट्वा ववन्दे विश्वसम्भवम् ॥ ७.२०२.७३ ॥
ਅਕਸ਼ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਰਮ ਨਿਧਾਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ-ਸਥਾਨ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
7.202.74
वरदं पृथुचार्वङ्ग्या पार्वत्या सहितं प्रभुम् ।
क्रीडमानं महात्मानं भूतसङ्घगणैर्वृतम् ॥ ७.२०२.७४ ॥
ਵਰਦਾਤਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ, ਖੇਡਦੇ, ਭੂਤਗਣਾਂ ਤੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ [ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ]।
7.202.75
अजमीशानमव्यक्तं कारणात्मानमच्युतम् ।
अभिवाद्याथ रुद्राय सद्योऽन्धकनिपातिने।
पद्माक्षस्तं विरुपाक्षमभितुष्टाव भक्तिमान् ॥ ७.२०२.७५ ॥
ਅਜਨਮਾ, ਈਸ਼ਾਨ, ਅਵਿਅਕਤ, ਕਾਰਨ ਹੀ ਜਿਸਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਅਚੁਤ, ਅੰਧਕ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀਵਾਨ ਪਦਮਾਕਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
7.202.76
न्नरान्सुपर्णानथ गन्धर्वयक्षान्। ॥ ७.२०२.७६ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ, ਸੁਪਰਣਾਂ (ਗਰੁੜਾਂ) ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ [...]।
7.202.77
पृथग्विधान्भूतसङ्घांश्च विश्वां… ।
स्त्वत्सम्भूतान्विद्म सर्वांस्तथैव ॥ ७.२०२.७७ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਭੂਤਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ… ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
7.202.78
ऐन्द्रं याम्यं वारुणं वैत्तपाल्यं ।
पैत्रं त्वाष्ट्रं कर्म सौम्यं च तुभ्यम् ॥ ७.२०२.७८ ॥
ਇੰਦਰ ਦਾ, ਯਮ ਦਾ, ਵਰੁਣ ਦਾ, ਵੈਤਪਾਲਯ (ਕੁਬੇਰ ਦਾ), ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ, ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਦਾ ਕਰਮ, ਅਤੇ ਸੌਮਯ ਕਰਮ ਵੀ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੈ।
7.202.79
रूपं ज्योतिः शब्द आकाशवायुः ।
स्पर्शः स्वाद्यं सलिलं गन्ध उर्वी।
कालो ब्रह्मा ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ।
त्वत्सम्भूताः स्थास्नु चरिष्णु चेदम् ॥ ७.२०२.७९ ॥
ਰੂਪ, ਜੋਤਿ, ਸ਼ਬਦ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਯੂ, ਸਪਰਸ਼, ਸੁਆਦ, ਜਲ, ਗੰਧ ਅਤੇ ਧਰਤੀ, ਕਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ — ਇਹ ਸਭ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਦਾ ਇਹ ਜਗਤ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
7.202.80
अद्भ्यः स्तोका यान्ति यथा पृथक्त्वं ।
ताथिश्चैक्यं संक्षये यान्ति भूयः।
एवं विद्वान्प्रभवं चाप्ययं च ।
त्वसम्भूतं तव सायुज्यमेति ॥ ७.२०२.८० ॥
ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪ੍ਰਲੈ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਏਕਤਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨੀ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਲੈ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
7.202.81
त्वत्सम्भूतास्ते च तेभ्यः परस्त्वम् ॥ ७.२०२.८१ ॥
ਉਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪਰੇ ਹੋ।
7.202.82
भूतं भव्यं भविता चाप्रधृष्यं ।
त्वत्सम्भूता भुवनानीह विश्वा।
भक्तं च मां भजमानं भजस्व ।
प्रीत्या मां वै लोकपितामहेश ॥ ७.२०२.८२ ॥
ਬੀਤਿਆ, ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ ਉਹ ਅਜੇਯ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਭਗਤ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਜਦੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਅਪਣਾਓ — ਹੇ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹ, ਹੇ ਈਸ਼!
7.202.83
नभिष्टुतः प्रविकार्षीश्च मायाम् ॥ ७.२०२.८३ ॥
ਉਸਤਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਮਾਇਆ ਪ੍ਰਗਟ ਨਾ ਕਰੋ।
7.202.84
तस्मै वरानचिन्त्यात्मा देवदेवः पिनाकधृत् ।
विष्णवे देवमुख्याय प्रायच्छदृषिसंस्तुतः ॥ ७.२०२.८४ ॥
ਅਚਿੰਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਪਿਨਾਕ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਤਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ।
7.202.85
मत्प्रसादान्मनुष्येषु देवगन्धर्वयोनिषु ।
अप्रमेयबलात्मा त्वं नारायण भविष्यसि ॥ ७.२०२.८५ ॥
ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਗੰਧਰਵ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਬਲ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਨਾਰਾਇਣ ਹੋਵੇਂਗਾ।
7.202.86
न च त्वां प्रसहिष्यन्ति देवासुरमहोरगाः ।
न पिशाचा न गन्धर्वा न यक्षा न च राक्षसाः ॥ ७.२०२.८६ ॥
ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨਾਗ ਤੈਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ; ਪਿਸ਼ਾਚ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਜਾਂ ਰਾਕਸ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ।
7.202.87
न सुपर्णास्तथा नागा न च विश्वे वियोनिजाः ।
न कश्चित्त्वां च देवोऽपि समरेषु विजेष्यति ॥ ७.२०२.८७ ॥
ਸੁਪਰਣ, ਨਾਗ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਅਤੇ ਅਯੋਨਿਜ — ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹਰਾਵੇਗਾ; ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤੇਗਾ।
7.202.88
न शस्त्रेण न वज्रेण नाग्निना न च वारिणा ।
न चार्द्रेण न शुष्केण त्रसेन स्थावरेण च ॥ ७.२०२.८८ ॥
ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਵਜਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਗਿੱਲੇ ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਚਰ ਜਾਂ ਸਥਾਵਰ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ।
7.202.89
न हस्तेन न पादेन न काष्ठेन न लोष्टुना ।
कश्चित्तव रुजां कर्ता मत्प्रसादात्कथञ्चन।
अपि वै समरं गत्वा भविष्यसि ममाधिकः ॥ ७.२०२.८९ ॥
ਹੱਥ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਢੇਲੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇਗਾ। ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇਂਗਾ।
7.202.90
एवमादीन्वराँल्लब्ध्वा प्रसादादथ शूलिनः ।
स एष देवश्चरति मायया मोहयञ्जगत् ॥ ७.२०२.९० ॥
ਏਹੋ ਜਿਹੇ ਵਰ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦਾ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ।
7.202.91
तस्यैव तपसा जातो नरो नाम महामुनिः ।
तुल्यमेतेन देवेन तं जानीह्यर्जुनं सदा ॥ ७.२०२.९१ ॥
ਉਸੇ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਨਰ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਮੁਨੀ ਜਨਮਿਆ। ਇਸ ਦੇਵ ਦੇ ਸਮਾਨ ਉਸਨੂੰ ਸਦਾ ਅਰਜੁਨ ਜਾਣੋ।
7.202.92
तावेतौ पूर्वदेवानां परमोपचितादृषी ।
लोकयात्राविधानार्थं दानवानां वधाय च।
धर्मसंस्थापनार्थाय सञ्जायेते युगेयुगे ॥ ७.२०२.९२ ॥
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੂਰਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਤਿ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ। ਲੋਕ ਦੀ ਚਾਲ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਲਈ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਉਹ ਯੁਗ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
7.202.93
तथैव कर्मणा कृत्स्नं महतस्तपरसोऽपि च ।
तेजो वाग्भिश्च विद्वंस्त्वं जातो रुद्रान्महामते ॥ ७.२०२.९३ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਤਪ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੋ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ।
7.202.94
स भवान्देववत्प्राज्ञो ज्ञात्वा भवमयं जगत् ।
अवाकर्षस्त्वमात्मानं नियमैस्तत्प्रियेप्सया ॥ ७.२०२.९४ ॥
ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤੇ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਾਗਿਆਨੀ ਹੋ। ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਵਮਈ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਚਾਹੁੰਦਿਆਂ ਨਿਯਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਜਮਿਤ ਕੀਤਾ।
7.202.95
शुभ्रमत्र हविः कृत्वा महापुरुषविग्रहम् ।
ईजिवांस्त्वं जपैर्होमैरुपहारैश्च मानद ॥ ७.२०२.९५ ॥
ਇੱਥੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹਵਿ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਪੁਰਖ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਜਪ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਯਜਨ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਮਾਨਦ।
7.202.96
स तथा पूज्यमानस्ते पूर्वदेवोऽप्यतूतुषत् ।
पुष्कलांश्च वरान्प्रादात्तव विद्वन्हृदि स्थितान् ॥ ७.२०२.९६ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਪੂਰਵ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਰ ਉਸਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ।
7.202.97
जन्मकर्मतपोयोगास्तयोस्तव च पुष्कलाः ।
ताभ्यां लिङ्गेऽर्चितो देवस्त्वयाऽर्चायां युगेयुगे।
देवदेवस्त्वचिन्त्यात्मा अजेयो विष्णुसम्भवः ॥ ७.२०२.९७ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ, ਕਰਮ, ਤਪ ਅਤੇ ਯੋਗ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਯੁਗੋ-ਯੁਗ ਤੂੰ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ, ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਆਤਮਾ, ਅਜੇਯ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ।
7.202.98
सर्वरूपं भवं ज्ञात्वा लिङ्गे योऽर्चयति प्रभुम् ।
आत्मयोगाश्च तस्मिन्वै शास्त्रयोगाश्च शाश्वताः ॥ ७.२०२.९८ ॥
ਸਰਬ-ਰੂਪ ਭਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਜੋ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਤਮਯੋਗ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਯੋਗ ਸਦੀਵੀ ਹਨ।
7.202.99
एवं देवा यजन्तो हि सिद्धाश्च परमर्षयः ।
प्रार्थयन्ते परं लोके स्थाणुमेव च शाश्वतम् ॥ ७.२०२.९९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਯਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰਮ, ਸਦੀਵੀ ਸਥਾਣੂ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
7.202.100
स एष रुद्रभक्तश्च केशवो रुद्रसम्भवः ।
कृष्ण एव हि यष्टव्यो यज्ञैश्चैव सनातनः ॥ ७.२०२.१०० ॥
ਉਹੀ ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ-ਭਗਤ ਕੇਸ਼ਵ ਹੈ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ। ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣਯੋਗ, ਉਹੀ ਸਨਾਤਨ ਹੈ।
7.202.101
सर्वभूतभवं ज्ञात्वा लिङ्गमर्चति यः प्रभोः ।
तस्मिन्नभ्यधिकां प्रीतिं करोति वृषभध्वजः ॥ ७.२०२.१०१ ॥
ਸਰਬ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
7.202.102
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा द्रोणपुत्रो महारथः ।
नमश्चकार रुद्राय बहुमेने च केशवम् ॥ ७.२०२.१०२ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਥੀ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
7.202.103
हष्टरोमा च वश्यात्मा सोऽभिवाद्य महर्षये ।
वरूथिनीमभिप्रेक्ष्य ह्यवहारमकारयत् ॥ ७.२०२.१०३ ॥
ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਸੱਚਮੁੱਚ (ਯੁੱਧ ਦਾ) ਵਿਰਾਮ (ਅਵਹਾਰ) ਕਰਵਾਇਆ।
7.202.104
ततः प्रत्यवहारोऽभूत्पाण्डवानां विशाम्पते ।
कौरवाणां च दीनानां द्रोणे युधि निपातिते ॥ ७.२०२.१०४ ॥
ਤਦ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਡਿੱਗਣ ਮਗਰੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਕੌਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਹੋਇਆ।
7.202.105
युद्धं कृत्वा दिनान्पञ्च द्रोणो हत्वा वरूथिनीम् ।
ब्रह्मलोकं गतो राजन्ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ ७.२०२.१०५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੰਜ ਦਿਨ ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਕੇ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰਗਾਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦ੍ਰੋਣ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।