మహాభారతం · అధ్యాయం 7.202
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.202.1
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
न्यवारयदमेयात्मा द्रोणपुत्रजयेप्सया ॥ ७.२०२.१ ॥
ఆ సేన చెదిరిపోవడం చూసి, కుంతీ కుమారుడు ధనంజయుడు, అపరిమిత ఆత్మ గలవాడు, ద్రోణ పుత్రుడిని జయించాలనే కోరికతో దానిని నిలువరించాడు.
7.202.2
ततस्ते सैनिका राजन्सर्वे तत्रावतस्थिरे ।
संस्थाप्यमाना यत्नेन गोविन्देनार्जुनेन च ॥ ७.२०२.२ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, ఆ సైనికులందరూ అక్కడే నిలిచిపోయారు; గోవిందుడు, అర్జునుడు ప్రయత్నపూర్వకంగా వారిని స్థిరపరచగా.
7.202.3
एक एव च बीभत्सुः सोमकावयवैः सह ।
मात्स्यैरन्यैश्च संधाय कौरवान्सन्न्यवर्तत ॥ ७.२०२.३ ॥
ఒంటరిగానే బీభత్సుడు (అర్జునుడు) సోమకుల వీరులతో, మత్స్యులతో, ఇతరులతో కలిసి కౌరవులను వెనక్కి తిప్పాడు.
7.202.4
ततो द्रुतमतिक्रम्य सिंहलाङ्गूलकेतनम् ।
सव्यसाची महेष्वासमश्वत्थामानमब्रवीत् ॥ ७.२०२.४ ॥
అప్పుడు వేగంగా ముందుకు సాగి, సింహపు తోకను ధ్వజంగా కలిగిన మహాధనుర్ధారి అశ్వత్థామతో సవ్యసాచి (అర్జునుడు) పలికాడు.
7.202.5
य शक्तिर्यच्च विज्ञानं यद्वीर्यं यच्च पौरुषम् ।
धार्तराष्ट्रेषु या प्रीतिर्देषोऽस्मासु च यच्च ते ॥ ७.२०२.५ ॥
నీ శక్తి, నీ విజ్ఞానం, నీ వీర్యం, నీ పౌరుషం; ధృతరాష్ట్ర పుత్రుల పట్ల నీ ప్రీతి, మాపై నీ ద్వేషం, నీకు చెందినవన్నీ—
7.202.6
यच्च भूयोऽस्ति तेजस्ते तत्सर्वं मयि दर्शय ।
स एव द्रोणहन्ता ते दर्पं छेत्स्यति पार्षतः ॥ ७.२०२.६ ॥
ఇంకా నీ వద్ద ఉన్న ఏ తేజస్సైనా, అదంతా నా ముందు చూపించు. ద్రోణుని సంహరించేవాడైన పార్షతుడే నీ గర్వాన్ని ఛేదిస్తాడు.
7.202.7
कालानलसमप्रख्यं द्विषामन्तकोपमम् ।
समासादय पाञ्चाल्यं मां चापि सहकेशवम्।
दर्पं नाशयितास्म्यद्य तवोद्वृत्तस्य संयुगे ॥ ७.२०२.७ ॥
కాలాగ్నితో సమానమైన తేజస్సుతో, శత్రువులకు యముని వంటివాడైన పాంచాల్యుని సమీపించు; కేశవునితో ఉన్న నన్ను కూడా సమీపించు. నేడు యుద్ధంలో నీ గర్వాన్ని నేను నాశనం చేస్తాను.
7.202.8
आचार्यपुत्रो मानार्हो बलवांश्चापि सञ्जय ।
प्रीतिर्धनञ्जये चास्य प्रियश्चापि महात्मनः ॥ ७.२०२.८ ॥
సంజయా, ఆచార్యుని కుమారుడు (అశ్వత్థామ) గౌరవార్హుడు, బలవంతుడు; అతనికి ధనంజయునిపై ప్రేమ ఉంది; ఆ మహాత్ముడికి అతడు ప్రియుడు కూడా.
7.202.9
न भूतपूर्वं बीभत्सोर्वाक्यं परुषमीदृशम् ।
अथ कस्मात्स कौन्तेयः सखायं रूक्षमुक्तवान् ॥ ७.२०२.९ ॥
బీభత్సుడు (అర్జునుడు) ఇంతకు ముందెన్నడూ ఇటువంటి కఠినమైన మాటలు పలకలేదు. అలాంటప్పుడు ఆ కుంతీపుత్రుడు తన స్నేహితునితో ఎందుకు అంత పరుషంగా మాట్లాడాడు?
7.202.10
युवराजे हते चैव वृद्वक्षत्रे च पौरवे ।
इष्वस्त्रविधिसम्पन्ने मालवे च सुदर्शने ॥ ७.२०२.१० ॥
యువరాజు హతుడైనప్పుడు, వృద్ధక్షత్రుడు, పౌరవుడు హతులైనప్పుడు, ఇషువిద్యా-అస్త్రవిద్యలలో నిపుణులైన మాళవుడు, సుదర్శనుడు హతులైనప్పుడు.
7.202.11
धृष्टद्युम्ने सात्यकौ च भीमे चापि पारजिते ।
युधिष्ठिरस्य तैर्वाक्यैर्मर्मण्यपि च घट्टिते। ॥ ७.२०२.११ ॥
ధృష్టద్యుమ్నుడు, సాత్యకి, భీముడు, జయింపబడనివాడైన యుధిష్ఠిరుడు — ఆ మాటల వలన వారి మర్మస్థానంలో కూడా గాయం తగిలింది.
7.202.12
अन्तर्भेदे च सञ्जाते दुःखं संस्मृत्य च प्रभो ।
अभूतपूर्वो बीभत्सोर्दुःखान्मन्युरजायत ॥ ७.२०२.१२ ॥
ప్రభూ, అంతర్విభేదం కలిగినప్పుడు, దుఃఖాన్ని స్మరించుకుని, బీభత్సునిలో దుఃఖం నుండి ఇంతకు ముందెన్నడూ లేని కోపం పుట్టింది.
7.202.13
तस्मादनर्हमश्लीलमप्रियं द्रोणिमुक्तवान् ।
मान्यमाचार्यतनयं रूक्षं कापुरुषं यथा ॥ ७.२०२.१३ ॥
అందుకే ఆయన ద్రోణుని కుమారునితో అనర్హమైన, అసభ్యమైన, అప్రియమైన మాటలు పలికాడు; ఆచార్యుని కుమారుడు, గౌరవనీయుడైన అతనితో, పిరికివాడితో మాట్లాడినట్లు కఠినంగా మాట్లాడాడు.
7.202.14
एवमुक्तः श्वसन्क्रोधान्महेष्वासतमो नृप ।
पार्थेन परुषं वाक्यं सर्वमर्मभिदा गिरा ॥ ७.२०२.१४ ॥
ఓ రాజా! పార్థుని ఇలాంటి కఠినమైన మాటలు విని, మహా విలుకాండ్రలో శ్రేష్ఠుడైనవాడు కోపంతో నిట్టూర్చాడు; అతని మాట అన్ని మర్మాలనూ గుచ్చేది.
7.202.15
द्रौणिश्चुकोप पार्थाय कृष्णाय च विशेषतः ।
स तु यत्तो रथे स्थित्वा वार्युपस्पृश्य वीर्यवान् ॥ ७.२०२.१५ ॥
ద్రోణుని కుమారుడు పార్థునిపై, ముఖ్యంగా కృష్ణునిపై కోపించాడు; ఆ వీరుడు రథంపై నిలబడి, నీటితో ఆచమనం చేసి, సిద్ధమయ్యాడు.
7.202.16
देवैरपि सुदुर्धर्षमस्त्रमाग्नेयमाददे ।
दृश्यादृश्यानरिगणानुद्दिश्याचार्यनन्दनः ॥ ७.२०२.१६ ॥
దేవతలకు కూడా ఎదుర్కోలేని ఆగ్నేయాస్త్రాన్ని ఆచార్య పుత్రుడు చేపట్టాడు; కనిపించే, కనిపించని శత్రు సమూహాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని.
7.202.17
सोऽभिमन्त्र्य शरं दीप्तं विधूममिव पावकम् ।
सर्वतः क्रोधमाविश्य चिक्षेप परवीरहा ॥ ७.२०२.१७ ॥
అతడు మంత్రంతో అభిమంత్రించిన ప్రకాశించే బాణాన్ని, పొగలేని అగ్నిలా, ప్రయోగించాడు; అన్ని వైపులా కోపంతో నిండి, శత్రువీరులను సంహరించువాడు దానిని విసిరాడు.
7.202.18
ततस्तुमुलमाकाशे शरवर्षमजायत ।
पावकार्चिपरीतं तत्पार्थमेवाभिपुप्लुवे ॥ ७.२०२.१८ ॥
అప్పుడు ఆకాశంలో భయంకరమైన బాణవర్షం కురిసింది; అగ్నిజ్వాలలతో చుట్టబడిన అది పార్థునిపైనే విరుచుకుపడింది.
7.202.19
उल्काश्च गगनात्पेतुर्दिशश्च न चकाशिरे ।
तमश्च सहसा रौद्रं चमूमवततार ताम् ॥ ७.२०२.१९ ॥
ఆకాశం నుండి ఉల్కలు రాలాయి; దిశలు ప్రకాశించలేదు; అకస్మాత్తుగా భయంకరమైన చీకటి ఆ సైన్యంపై దిగింది.
7.202.20
रक्षांसि च पिशाचाश्च विनेदुरतिसङ्गताः ।
ववुश्चाशिशिरा वाताः सूर्यो नैव तताप च ॥ ७.२०२.२० ॥
రాక్షసులు, పిశాచులు ఒక్కచోట చేరి అరిచారు; చల్లనిగాని వేడిగాలులు వీచాయి; సూర్యుడు కూడా తాపం ఇవ్వలేదు.
7.202.21
वायसाश्चापि चाक्रन्दन्दिक्षु सर्वासु भैरवम् ।
रुधिरं चापि वर्षन्तो निनेदुस्तोयदा दिवि ॥ ७.२०२.२१ ॥
కాకులు అన్ని దిక్కులలో భయంకరంగా అరిచాయి; మేఘాలు రక్తాన్ని వర్షిస్తూ ఆకాశంలో గర్జించాయి.
7.202.22
पक्षिणः पशवो गावो विनेदुश्चापि सुव्रताः ।
परमं प्रयतात्मानो न शान्तिमुपलेभिरे ॥ ७.२०२.२२ ॥
పక్షులు, పశువులు, ఆవులు కూడా అరిచాయి; అత్యుత్తమ వ్రతాలు ఆచరించేవారు, పరమ నిగ్రహం కలవారు కూడా శాంతిని పొందలేకపోయారు.
7.202.23
भ्रान्तसर्वमहाभूतमावर्तितदिवाकरम् ।
त्रैलोक्यमभिसन्तप्तं ज्वराविष्टमिवाभवत् ॥ ७.२०२.२३ ॥
అన్ని మహాభూతాలు కలతచెందాయి; సూర్యుడు తిరగబడినట్లయ్యాడు; మూడు లోకాలు తీవ్రంగా తపించి జ్వరంతో పీడితమైనట్లయ్యాయి.
7.202.24
अस्त्रतेजोभिसन्तप्ता नागा भूमिशयास्तथा ।
निःश्वसन्तः समुत्पेतुस्तेजो घोरं मुमुक्षवः ॥ ७.२०२.२४ ॥
ఆయుధాల తేజస్సుతో తపించిన, నేలపై పడి ఉన్న నాగులు కూడా నిట్టూర్పులు విడుస్తూ పైకి లేచాయి; భయంకరమైన అగ్నిని విడవాలని కోరుతూ.
7.202.25
जलजानि च सत्वानि दह्यमानानि भारत ।
न शान्तिमुपजग्मुर्हि तप्यमानैर्जलाशयैः ॥ ७.२०२.२५ ॥
భరతవంశీయుడా, జలంలో పుట్టిన ప్రాణులు కూడా దహించుకుపోతూ ఉన్నాయి; వేడెక్కిన జలాశయాల వల్ల అవి శాంతిని పొందలేదు.
7.202.26
दिग्भ्यः प्रदिग्भ्यः खाद्भूमेः सर्वतः शरवृष्टयः ।
उच्चावचा निपेतुर्वै गरुडानिलरंहसः ॥ ७.२०२.२६ ॥
దిశల నుండి, ఉపదిశల నుండి, ఆకాశం నుండి, భూమి నుండి అన్ని వైపుల నుండి బాణ వర్షాలు కురిశాయి; గరుడుడు, గాలి వేగంతో ఉన్న అవి ఎత్తుగా, తక్కువగా పడ్డాయి.
7.202.27
तैः शरैर्द्रोणपुत्रस्य वज्रवेगैः समाहताः ।
प्रदग्धा रिपवः पेतुरग्निदग्धा इव द्रुमाः ॥ ७.२०२.२७ ॥
ద్రోణపుత్రుడి వజ్రవేగంగల ఆ బాణాలతో కొట్టబడి, శత్రువులు అగ్నితో కాలిన చెట్లలా కాలి పడిపోయారు.
7.202.28
दह्यमाना महानागाः पेतुरुर्व्यां समन्ततः ।
नदन्तो भैरवान्नादाञ्चलदोपमनिस्वनान् ॥ ७.२०२.२८ ॥
కాలుతున్న గొప్ప ఏనుగులు చుట్టూ భూమిపై పడ్డాయి; అవి భయంకర ధ్వనులతో గర్జిస్తూ, పిడుగుల్లాంటి స్వరాలతో అరిచాయి.
7.202.29
अपरे प्रद्रुता नागा भयत्रस्ता विशाम्पते ।
त्रेसुर्दिशो यथा पूर्वं वने दावाग्निसंवृताः ॥ ७.२०२.२९ ॥
ఓ ప్రజాపతీ, మిగిలిన ఏనుగులు భయంతో వణికి పారిపోయాయి; అడవిలో కార్చిచ్చుతో చుట్టుముట్టబడిన జీవుల్లా అవి దిక్కులన్నిటికీ పరుగెత్తాయి.
7.202.30
द्रुमाणां शिखराणीव दावदग्धानि मारिष ।
अश्वबृन्दान्यदृश्यन्त रथबृन्दानि भारत।
अपतन्त रथौघाश्च तत्रतत्र सहस्रशः ॥ ७.२०२.३० ॥
ఓ మారిషా, అడవి మంటలతో కాలిన చెట్ల శిఖరాల్లా గుర్రాల గుంపులు కనిపించాయి; ఓ భారతా, రథ సమూహాలూ కనిపించాయి; వేలాది రథ సమూహాలు చోటచోట పడిపోయాయి.
7.202.31
तत्सैन्यं भयसंविग्नं ददाह युधि भारत ।
युगान्ते सर्वभूतानि संवर्तक इवानलः ॥ ७.२०२.३१ ॥
భారతా, యుద్ధంలో భయంతో కంపించిన ఆ సైన్యాన్ని, యుగాంతంలో సర్వభూతాలను దహించే సంవర్తక అగ్నిలా అతడు దహించాడు.
7.202.32
दृष्ट्वा तु पाण्डवीं सेनां दह्यमानां महाहवे ।
प्रहृष्टास्तावका राजन्सिंहनादान्विनेदिरे ॥ ७.२०२.३२ ॥
రాజా, మహాయుద్ధంలో కాలుతున్న పాండవ సైన్యాన్ని చూచి మీ వీరులు సంతోషించి సింహనాదం చేశారు.
7.202.33
ततस्तूर्यसहस्राणि नानालिङ्गानि भारत ।
तूर्णमाजघ्निरे हृष्टास्तावका जितकाशिनः ॥ ७.२०२.३३ ॥
తరువాత, భారతా, విజయం సాధించినట్లు భావించిన మీ వీరులు సంతోషంతో వివిధ రకాల వేలాది వాద్యాలను వెంటనే మోగించారు.
7.202.34
कृत्स्ना ह्यक्षौहिणी राजन्सव्यसाची च पाण्डवः ।
तमसा संवृते लोके नादृश्यन्त महाहवे ॥ ७.२०२.३४ ॥
రాజా, సంపూర్ణ అక్షౌహిణి సేన, సవ్యసాచి పాండవుడు అర్జునుడు కూడా మహాయుద్ధంలో చీకటితో కప్పబడిన లోకంలో కనిపించలేదు.
7.202.35
नैव नस्तादृशं राजन्दृष्टपूर्वं न च श्रुतम् ।
यादृशं द्रोणपुत्रेण सृष्टमस्त्रममर्षिणा ॥ ७.२०२.३५ ॥
రాజా, ద్రోణుని కుమారుడు కోపంతో ప్రయోగించిన అస్త్రం వంటిది మేము ఇంతకు ముందు చూడలేదు, వినలేదు.
7.202.36
अर्जुनस्तु महाराज ब्राह्ममस्त्रमुदैरयत् ।
सर्वास्त्रप्रतिघातार्थं विहितं पद्मयोनिना ॥ ७.२०२.३६ ॥
కానీ, మహారాజా, అర్జునుడు బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు; అది అన్ని అస్త్రాలను ఎదుర్కోవడానికి పద్మయోని అయిన బ్రహ్మచే నియమింపబడింది.
7.202.37
ततो मुहूर्तादिव तत्तमो व्युपशशाम ह ।
प्रववौ चानिलः शीतो दिशश्च विमला बभुः ॥ ७.२०२.३७ ॥
అప్పుడు ఒక క్షణంలోనే ఆ చీకటి శాంతించింది. చల్లని గాలి వీచింది; దిక్కులు నిర్మలంగా ప్రకాశించాయి.
7.202.38
तत्राद्भुतमपश्याम कृत्स्नामक्षौहिणीं हताम् ।
अनभिज्ञेयरूपां च प्रदग्धामस्त्रतेजसा ॥ ७.२०२.३८ ॥
అక్కడ మేము ఒక అద్భుతాన్ని చూశాము — మొత్తం అక్షౌహిణీ సేన నాశనమై, అస్త్ర తేజస్సుతో కాలిపోయి, రూపం గుర్తుపట్టలేనిదిగా ఉంది.
7.202.39
ततो वीरौ महेष्वासौ विमुक्तौ केशवार्जुनौ ।
सहितौ प्रत्यदृश्येतां नभसीव तमोनुदौ।
ततो गण्डीवधनन्वा च केशवश्चाक्षतावुभौ ॥ ७.२०२.३९ ॥
అప్పుడు ఆ ఇద్దరు వీరులు, మహాధనుర్ధరులైన కేశవుడు మరియు అర్జునుడు, విముక్తులై కలిసి కనిపించారు; ఆకాశంలో చీకటిని తొలగించే ఇద్దరిలా. అప్పుడు గాండీవ ధనువును ధరించిన అర్జునుడు, కేశవుడు ఇద్దరూ గాయపడకుండా ఉన్నారు.
7.202.40
सपताकध्वजहयः सानुकर्षवरायुधः ।
प्रबभौ सरथो युक्तस्तावकानां भयङ्करः ॥ ७.२०२.४० ॥
పతాకలు, ధ్వజం, గుర్రాలతో, అనుకర్షం మరియు శ్రేష్ఠ ఆయుధాలతో కూడిన రథం ప్రకాశించింది — మీ సేనలకు భయంకరంగా.
7.202.41
ततः किलकिलाशब्दः शङ्खभेरीस्वनैः सह ।
पाण्डवानां प्रहृष्टानां क्षणेन समजायत ॥ ७.२०२.४१ ॥
అప్పుడు, ఆనందించిన పాండవుల శంఖ, భేరీ ధ్వనులతో కలిసి, ఒక్క క్షణంలోనే కిలకిల శబ్దం ఎగసింది.
7.202.42
हताविति तयोरासीत्सेनयोरुभयोर्मतिः ।
तरसाऽभ्यागतौ दृष्ट्वा सहितौ कैशवार्जुनौ ॥ ७.२०२.४२ ॥
"ఈ ఇద్దరూ హతులయ్యారు" అని రెండు సేనలకూ అభిప్రాయం కలిగింది; కానీ వేగంగా సమీపించిన కేశవుడిని, అర్జునుడిని కలిసి చూసి (ఆ అభిప్రాయం మారింది).
7.202.43
तावक्षतौ प्रमुदितौ दध्मतुर्वारिजोत्तमौ ।
दृष्ट्वा प्रमुदितान्पार्थांस्त्वदीया व्यथिताऽभवन् ॥ ७.२०२.४३ ॥
క్షేమంగా ఉన్న ఆ ఇద్దరూ సంతోషంతో ఉత్తమ శంఖాలను ఊదారు. సంతోషంగా ఉన్న పాండవులను చూసి మీ పక్షం వారు వ్యథ చెందారు.
7.202.44
विमुक्तौ च महात्मानौ दृष्ट्वा द्रौणिः सुदुःखितः ।
मुहूर्तं चिन्तयामास किन्त्वेतदिति मारिष ॥ ७.२०२.४४ ॥
విముక్తులైన ఆ ఇద్దరు మహాత్ములను చూసి ద్రోణపుత్రుడు ఎంతో దుఃఖించాడు. ఒక క్షణం 'ఇది ఏమిటి' అని ఆలోచించాడు, మహాశయా.
7.202.45
चिन्तयित्वा तु राजेन्द्र ध्यानशोकपरायणः ।
निःश्वसन्दीर्घमुष्णं च विमनाश्चाभवत्ततः ॥ ७.२०२.४५ ॥
రాజేంద్రా, ఆలోచించిన తరువాత అతడు ధ్యానంలో, శోకంలో మునిగి, దీర్ఘమైన వేడి నిట్టూర్పులు విడుస్తూ విమనస్కుడయ్యాడు.
7.202.46
ततो द्रौणिर्धनुस्त्यक्त्वा रथात्प्रस्कन्द्य वेगितः ।
धिग्धिक्सर्वमिदं मिथ्येत्युक्त्वा सम्प्राद्रवद्रणात् ॥ ७.२०२.४६ ॥
అప్పుడు ద్రోణపుత్రుడు ధనుస్సు విడిచి రథం నుండి వేగంగా దూకాడు. 'ఛీ, ఛీ, ఇదంతా అబద్ధం!' అని పలికి అతడు యుద్ధం నుండి పారిపోయాడు.
7.202.47
ततः स्निग्धाम्बुदाभासं वेदावासमकल्मषम् ।
वेदव्यासं सरस्वत्यावासं व्यासं ददर्श ह ॥ ७.२०२.४७ ॥
అప్పుడు అతడు స్నిగ్ధమైన మేఘంలా ఉన్న, వేదాలకు నిలయమైన, నిర్మలుడైన వేదవ్యాసుని చూశాడు; ఆయన సరస్వతీ తీరంలో నివసించేవాడు.
7.202.48
तं द्रौणिरग्रतो दृष्ट्वा स्थितं कुरुकुलोद्वहम् ।
सन्नकण्ठोऽब्रवीद्वाक्यमभिवाद्य सुदीनवत् ॥ ७.२०२.४८ ॥
కురుకులాన్ని భరించేవాడు ముందు నిలిచి ఉండటం చూసి ద్రోణపుత్రుడు నమస్కరించి, గొంతు మూగబోగా, అతి దీనంగా మాట్లాడాడు.
7.202.49
भोभो माया यदृच्छा वा दैवं वा किमिदं भवेत् ।
अस्त्रं त्विदं कथं मिथ्या मम कश्च व्यतिक्रमः ॥ ७.२०२.४९ ॥
అయ్యో! ఇది మాయా, యాదృచ్ఛికమా, లేక దైవమా? నా ఈ అస్త్రం ఎలా వ్యర్థమైంది? నాలో ఏ తప్పు జరిగింది?
7.202.50
अधरोत्तरमेतद्वा लोकानां वा पराभवः ।
यदिमौ जीवतः कृष्णौ कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ७.२०२.५० ॥
ఇది తలక్రిందులా, లేక లోకాల పతనమా? ఈ ఇద్దరు కృష్ణులు బ్రతికి ఉంటే, కాలం నిజంగా అతిక్రమించరానిది.
7.202.51
नासुरा न च गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः ।
न सर्पा यक्षपतगा न मनुष्याः कथञ्चन ॥ ७.२०२.५१ ॥
అసురులు కాదు, గంధర్వులు కాదు, పిశాచులు కాదు, రాక్షసులు కాదు, సర్పాలు కాదు, యక్షులు-పక్షులు కాదు, మనుష్యులు ఏ విధంగానూ కాదు.
7.202.52
उत्सहन्तेऽन्यथा कर्तुमेतदस्त्रं मयेरितम् ।
तदिदं केवलं हत्वा शान्तमक्षौहिणीं ज्वलत् ॥ ७.२०२.५२ ॥
నేను ప్రయోగించిన ఈ అస్త్రాన్ని ఎవరూ మార్చలేరు; ఇది మండుతున్న ఒక అక్షౌహిణి సేనను చంపి మాత్రమే శాంతించింది.
7.202.53
सर्वघानि मया मुक्तमस्त्रं परमदारुणम् ।
केनेमौ मर्त्यधर्माणौ नाधाक्षीत्केशवार्जुनौ ॥ ७.२०२.५३ ॥
నేను విడిచిన ఈ సర్వసంహారక, అత్యంత భయంకర అస్త్రం — మర్త్య స్వభావులైన ఈ కేశవుడు, అర్జునుడు ఎందుకు భస్మం కాలేదు?
7.202.54
एतत्प्रब्रूहि भगवन्मया पृष्टो यथातथम् ।
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन सर्वमेतन्महामुने ॥ ७.२०२.५४ ॥
భగవన్! నేను అడిగిన ఇదంతా యథార్థంగా చెప్పండి. మహామునీ! ఇదంతా తత్త్వంగా వినాలని కోరుకుంటున్నాను.
7.202.55
महान्तमेवमर्थं मां यं त्वं पृच्छसि विस्मयात् ।
तं प्रवक्ष्यामि ते सर्वं समाधाय मनः शृणु ॥ ७.२०२.५५ ॥
ఆశ్చర్యంతో నన్ను అడుగుతున్న ఈ మహత్తరమైన విషయాన్ని నీకు సమస్తం చెబుతాను; మనసును ఏకాగ్రం చేసి వినుము.
7.202.56
योऽसौ नारायणो नाम पूर्वेषामपि पूर्वजः ।
आदिदेवो जगन्नाथो लोककर्ता स्वयं प्रभुः ॥ ७.२०२.५६ ॥
నారాయణుడు అనే పేరుగల ఆయన; పూర్వులకంటే కూడా పూర్వజుడు, ఆదిదేవుడు, జగత్తుకు ప్రభువు, లోకాలను సృష్టించువాడు, స్వయంప్రభువు.
7.202.57
आद्यः सर्वस्य लोकस्य अनादिनिधनोऽच्युतः ।
व्याकुर्वते यस्य तत्त्वं श्रुतयो मुनयश्च ह ॥ ७.२०२.५७ ॥
ఆయన సమస్త లోకాలకు ఆదివాడు, ఆది అంతాలు లేనివాడు, అచ్యుతుడు; ఆయన తత్త్వాన్ని శ్రుతులు, మునులు వివరిస్తారు.
7.202.58
अतोऽजय्यः सर्वभूतैर्मनसाऽपि जगत्पतिः ।
तस्मादिमं जेतुकाम अज्ञानतमसा वृतः ॥ ७.२०२.५८ ॥
అందువల్ల జగత్పతిని సమస్త ప్రాణులు మనసుతో కూడా జయించలేవు; కాబట్టి అజ్ఞానాంధకారంతో కప్పబడినవాడు ఈయనను జయించాలని కోరుతున్నాడు.
7.202.59
मा शुचः पुरुषव्याघ्र विद्वि तद्वदिहार्जुनम् ।
तस्य शक्तिरसौ पार्थास्तस्माच्छोकमिमं त्यज ॥ ७.२०२.५९ ॥
పురుషవ్యాఘ్రుడా, శోకించకు. ఇక్కడ అర్జునుడిని కూడా ఆయనతో సమానునిగా తెలుసుకో; ఆ పార్థుడు ఆయన శక్తియే; కాబట్టి ఈ శోకాన్ని విడిచిపెట్టు.
7.202.60
विश्वेश्वरोऽयं लोकादिः परमात्मा ह्यधोक्षजः ।
सहस्रसंहितादंशादेकांशोऽयमजायत ॥ ७.२०२.६० ॥
ఈయన విశ్వేశ్వరుడు, లోకాలకు ఆదివాడు, పరమాత్మ, అధోక్షజుడు; వేయి సంహితల అంశం నుండి ఈ ఒక అంశం జన్మించింది.
7.202.61
देवानां हितकामार्थं लोकानां चैव सत्तमः ।
अजायत च कार्यार्थं पुत्रो धर्मस्य विश्वकृत् ॥ ७.२०२.६१ ॥
దేవతల హితం కోసం, లోకాల హితం కోసం, ఉత్తముడైన ఆయన ఒక కార్యార్థం ధర్ముని కుమారుడిగా జన్మించాడు; విశ్వాన్ని సృష్టించేవాడు.
7.202.62
स तपस्तीव्रमातस्थे शिशिरं गिरिमास्थितः ।
ऊर्ध्वबाहुर्महातेजा ज्वलनादित्यसन्निभः ॥ ७.२०२.६२ ॥
అతడు చల్లని పర్వతంపై నిలిచి తీవ్ర తపస్సు చేశాడు; చేతులు పైకెత్తి, మహాతేజుడై, మండే అగ్ని, సూర్యుని వంటివాడై.
7.202.63
षष्टिं वर्षसहस्राणि तावन्त्येव शतानि च ।
अशोषयत्तदाऽऽत्मानं वायुभक्षोऽम्बुजेक्षणः ॥ ७.२०२.६३ ॥
అరవై వేల సంవత్సరాలు, అంతే సంఖ్యలో వందల సంవత్సరాలు వాయువును ఆహారంగా తీసుకుంటూ తన శరీరాన్ని ఎండించుకున్నాడు; అతడు కమలనేత్రుడు.
7.202.64
अथापरं तपस्तप्त्वा द्विस्ततोऽन्यत्पुनर्महत् ।
द्यावापृथिव्योर्विवरं तेजसा समपूरयत् ॥ ७.२०२.६४ ॥
తరువాత మరొక తపస్సు చేసి, రెండుసార్లు, ఆపై మరొక గొప్ప తపస్సుతో, తన తేజస్సుతో ద్యావాపృథివుల మధ్య అంతరాన్ని నింపాడు.
7.202.65
स तेन तपसा तात ब्रह्मभूतो यदाऽभवत् ।
ततो विश्वेश्वरं योनिं विश्वस्य जगतः पतिम्।
ददर्श भृशदुर्धर्षं सर्वदेवैरभिष्टुतम् ॥ ७.२०२.६५ ॥
ఓ కుమారా, ఆ తపస్సుతో అతడు బ్రహ్మస్వరూపుడైనప్పుడు, విశ్వేశ్వరుడు, విశ్వానికి మూలమైన, జగత్తుకు ప్రభువైనవానిని చూశాడు—అత్యంత దుర్ధర్షుడు, సమస్త దేవతలచే స్తుతించబడినవాడు.
7.202.66
अणीयांसमणुभ्यश्च बृहद्भ्यश्च बृहत्तमम् ।
रुद्रमीशानवृषभं हरं शंभुं कपर्दिनम् ॥ ७.२०२.६६ ॥
అణువుల కంటే సూక్ష్మమైనవాడు, పెద్దవాటి కంటే అతి పెద్దవాడు, రుద్రుడు, ఈశానులలో వృషభుడు, హరుడు, శంభుడు, జటాధారి.
7.202.67
चेकितानं परां योनिं तिष्ठतो गच्छतश्च ह ।
दुर्वारणं सुदुर्धर्षं दुर्निरीक्ष्यं दुरासदम्।
अतिमन्युं महात्मानं सर्वभूतप्रचेतसम् ॥ ७.२०२.६७ ॥
ఆయన చేకితానుడు, పరమ యోని; నిలిచిన వారికి, నడిచిన వారికి ఆధారం. ఆయన నివారించలేనివాడు, అతి దుర్ధర్షుడు, చూడ శక్యం కానివాడు, సమీపించ శక్యం కానివాడు; అతిమన్యువు, మహాత్ముడు, సర్వభూతాల ప్రచేతనుడు.
7.202.68
दिव्यं चापमिषुधी चाददानं ।
हिरण्यवर्माणमनन्तवीर्यम्।
पिनाकिनं वज्रिणं दीप्तशूलं ।
परश्वथिं गदिनं चायतासिम् ॥ ७.२०२.६८ ॥
దివ్య ధనుస్సు, రెండు అంబులపొదులు ధరించినవాడు, బంగారు కవచం కలవాడు, అనంత వీర్యుడు, పినాకం ధరించినవాడు, వజ్రధారి, ప్రకాశించే త్రిశూలం, పరశువు, గద, పొడవైన ఖడ్గం ధరించినవాడు.
7.202.69
वचोधिकैः सुष्टुतमिष्टवाग्भिः ॥ ७.२०२.६९ ॥
అత్యుత్తమ వచనాలతో, ప్రియమైన మాటలతో చక్కగా స్తుతించబడినవాడు.
7.202.70
जलं दिशं खं क्षितिं चन्द्रसूर्यौ ।
हुताशवायुप्रतिमं सुरेशम्।
नालं द्रष्टुं यं जना भिन्नवृत्ता ।
ब्रह्मद्विषघ्नममृतस्य योनिम् ॥ ७.२०२.७० ॥
జలం, దిశలు, ఆకాశం, భూమి, చంద్రసూర్యులు; అగ్ని వాయువులతో సమానుడు, దేవతల ప్రభువు. భిన్నవర్తనులైన ప్రజలు ఆయనను చూడలేరు; బ్రహ్మద్వేషులను సంహరించువాడు; అమృతానికి యోని.
7.202.71
यं पश्यन्ति ब्राह्मणाः साधुवृत्ताः ।
क्षीणे पापे मनसा वीतशोकाः।
तन्निष्ठात्मा तपसा धर्ममीड्यं ।
तद्भक्त्या वै विश्वरूपं ददर्श ॥ ७.२०२.७१ ॥
సదాచారులైన బ్రాహ్మణులు దేనిని చూస్తారో; పాపం క్షీణించినప్పుడు, మనసుతో శోకరహితులై; తపస్సుతో, ఆయనలో నిష్ఠ కలిగిన ఆత్మతో, స్తుతింపదగిన ధర్మాన్ని; ఆయన భక్తి ద్వారానే విశ్వరూపాన్ని దర్శించారు.
7.202.72
दृष्ट्वा चैनं वाड्मनोबुद्धिदेहैः ।
संहृष्टात्मा मुमुदे वासुदेवः ॥ ७.२०२.७२ ॥
ఆయనను చూసి, వాక్కుతో, మనసుతో, బుద్ధితో, దేహంతో, సంతోషించిన ఆత్మతో వాసుదేవుడు ఆనందించాడు.
7.202.73
अक्षमालापरिक्षिप्तं ज्योतिषां परमं निधिम् ।
रुद्रं नारायणो दृष्ट्वा ववन्दे विश्वसम्भवम् ॥ ७.२०२.७३ ॥
అక్షమాలతో చుట్టబడిన, కాంతులకు పరమ నిధియైన, విశ్వానికి మూలమైన రుద్రుని చూసి నారాయణుడు నమస్కరించాడు.
7.202.74
वरदं पृथुचार्वङ्ग्या पार्वत्या सहितं प्रभुम् ।
क्रीडमानं महात्मानं भूतसङ्घगणैर्वृतम् ॥ ७.२०२.७४ ॥
వరాలిచ్చేవాడు, విశాల సుందరాంగి పార్వతితో కూడినవాడు, ఆడుకుంటూ ఉన్నవాడు, భూతగణాలతో చుట్టబడిన మహాత్ముడైన ప్రభువును [అతడు చూశాడు].
7.202.75
अजमीशानमव्यक्तं कारणात्मानमच्युतम् ।
अभिवाद्याथ रुद्राय सद्योऽन्धकनिपातिने।
पद्माक्षस्तं विरुपाक्षमभितुष्टाव भक्तिमान् ॥ ७.२०२.७५ ॥
జన్మలేనివాడు, ఈశ్వరుడు, అవ్యక్తుడు, కారణమే ఆత్మగా కలవాడు, అచ్యుతుడు, అంధకుని సంహరించినవాడైన రుద్రునికి వెంటనే నమస్కరించి, భక్తిమంతుడైన పద్మాక్షుడు ఆ విరూపాక్షుని బాగుగా స్తుతించాడు.
7.202.76
न्नरान्सुपर्णानथ गन्धर्वयक्षान्। ॥ ७.२०२.७६ ॥
మనుషులను, సుపర్ణులను (గరుడులను), తరువాత గంధర్వులను యక్షులను [...].
7.202.77
पृथग्विधान्भूतसङ्घांश्च विश्वां… ।
स्त्वत्सम्भूतान्विद्म सर्वांस्तथैव ॥ ७.२०२.७७ ॥
విధవిధాలైన భూతసమూహాలను, సమస్త విశ్వాన్ని… నీ నుండి పుట్టినవిగా, అలాగే మేము అందరినీ తెలుసుకున్నాము.
7.202.78
ऐन्द्रं याम्यं वारुणं वैत्तपाल्यं ।
पैत्रं त्वाष्ट्रं कर्म सौम्यं च तुभ्यम् ॥ ७.२०२.७८ ॥
ఇంద్రుని, యముని, వరుణుని, వైత్తపాల్యము (కుబేరుని), పితృదేవతల, త్వష్టృ దేవుని కర్మము, సౌమ్యమైన కర్మము కూడా నీకే చెందుతాయి.
7.202.79
रूपं ज्योतिः शब्द आकाशवायुः ।
स्पर्शः स्वाद्यं सलिलं गन्ध उर्वी।
कालो ब्रह्मा ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ।
त्वत्सम्भूताः स्थास्नु चरिष्णु चेदम् ॥ ७.२०२.७९ ॥
రూపం, జ్యోతి, శబ్దం, ఆకాశం, వాయువు, స్పర్శ, రుచి, జలం, గంధం, భూమి, కాలం, బ్రహ్మ, బ్రహ్మము, బ్రాహ్మణులు — ఇవన్నీ, స్థిరమైనవీ చరించేవీ అయిన ఈ జగత్తూ మీ నుండే పుట్టాయి.
7.202.80
अद्भ्यः स्तोका यान्ति यथा पृथक्त्वं ।
ताथिश्चैक्यं संक्षये यान्ति भूयः।
एवं विद्वान्प्रभवं चाप्ययं च ।
त्वसम्भूतं तव सायुज्यमेति ॥ ७.२०२.८० ॥
నీటి బిందువులు విడివడి, మళ్లీ నీటితో ఏకమవుతాయి, ప్రళయంలో మళ్లీ ఏకత్వాన్ని పొందుతాయి; అలాగే జ్ఞాని ఉత్పత్తిని, లయాన్ని తెలిసి, మీ నుండి పుట్టిన మీ సాయుజ్యాన్ని పొందుతాడు.
7.202.81
त्वत्सम्भूतास्ते च तेभ्यः परस्त्वम् ॥ ७.२०२.८१ ॥
వారు కూడా మీ నుండి పుట్టారు; వారందరికంటే మీరు పరులు.
7.202.82
भूतं भव्यं भविता चाप्रधृष्यं ।
त्वत्सम्भूता भुवनानीह विश्वा।
भक्तं च मां भजमानं भजस्व ।
प्रीत्या मां वै लोकपितामहेश ॥ ७.२०२.८२ ॥
గతించినది, రాబోయేది, కాబోయేది ఓడించరానిది; ఇక్కడి సమస్త లోకాలూ మీ నుండే పుట్టాయి. భక్తుణ్ణి, మిమ్ము సేవించే నన్ను ప్రేమతో అనుగ్రహించండి — ఓ లోకపితామహా, ఓ ఈశా!
7.202.83
नभिष्टुतः प्रविकार्षीश्च मायाम् ॥ ७.२०२.८३ ॥
స్తుతించబడినప్పటికీ మీరు మాయను ప్రకటించకండి.
7.202.84
तस्मै वरानचिन्त्यात्मा देवदेवः पिनाकधृत् ।
विष्णवे देवमुख्याय प्रायच्छदृषिसंस्तुतः ॥ ७.२०२.८४ ॥
అచింత్యాత్ముడు, దేవదేవుడు, పినాక ధనుస్సు ధరించినవాడు అయిన శివుడు ఋషులచే స్తుతించబడి, దేవతలలో ప్రధానుడైన విష్ణువుకు వరాలను ప్రసాదించాడు.
7.202.85
मत्प्रसादान्मनुष्येषु देवगन्धर्वयोनिषु ।
अप्रमेयबलात्मा त्वं नारायण भविष्यसि ॥ ७.२०२.८५ ॥
నా అనుగ్రహం వల్ల నీవు మనుష్యులలోనూ దేవ గంధర్వ యోనులలోనూ అపరిమిత బలస్వరూపుడైన నారాయణుడవు అవుతావు.
7.202.86
न च त्वां प्रसहिष्यन्ति देवासुरमहोरगाः ।
न पिशाचा न गन्धर्वा न यक्षा न च राक्षसाः ॥ ७.२०२.८६ ॥
దేవులు, అసురులు, మహోరగులు నిన్ను జయించలేరు; పిశాచులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు కూడా జయించలేరు.
7.202.87
न सुपर्णास्तथा नागा न च विश्वे वियोनिजाः ।
न कश्चित्त्वां च देवोऽपि समरेषु विजेष्यति ॥ ७.२०२.८७ ॥
సుపర్ణులు, నాగులు, విశ్వదేవతలు, అయోనిజులు, ఏ దేవుడూ యుద్ధాలలో నిన్ను జయించలేరు.
7.202.88
न शस्त्रेण न वज्रेण नाग्निना न च वारिणा ।
न चार्द्रेण न शुष्केण त्रसेन स्थावरेण च ॥ ७.२०२.८८ ॥
శస్త్రంతో కాదు, వజ్రంతో కాదు, అగ్నితో కాదు, జలంతో కాదు; తడిదానితో కాదు, ఎండిదానితో కాదు, చరాచరాలతో కాదు.
7.202.89
न हस्तेन न पादेन न काष्ठेन न लोष्टुना ।
कश्चित्तव रुजां कर्ता मत्प्रसादात्कथञ्चन।
अपि वै समरं गत्वा भविष्यसि ममाधिकः ॥ ७.२०२.८९ ॥
చేతితో కాదు, కాలితో కాదు, కట్టెతో కాదు, రాతి ముక్కతో కాదు; నా అనుగ్రహం వల్ల ఎవ్వరూ నీకు ఏ విధంగానూ బాధ కలిగించలేరు. యుద్ధానికి వెళ్ళినా నీవు నా కంటే అధికుడవు అవుతావు.
7.202.90
एवमादीन्वराँल्लब्ध्वा प्रसादादथ शूलिनः ।
स एष देवश्चरति मायया मोहयञ्जगत् ॥ ७.२०२.९० ॥
ఇలాంటి వరాలను శూలధారి అనుగ్రహంతో పొంది, ఆ దేవుడు మాయతో జగత్తును మోహింపజేస్తూ సంచరిస్తున్నాడు.
7.202.91
तस्यैव तपसा जातो नरो नाम महामुनिः ।
तुल्यमेतेन देवेन तं जानीह्यर्जुनं सदा ॥ ७.२०२.९१ ॥
అతని తపస్సు వల్లనే నరుడు అనే మహాముని జన్మించాడు. ఈ దేవునితో సమానుడైన అతన్ని ఎల్లప్పుడూ అర్జునుడని తెలుసుకో.
7.202.92
तावेतौ पूर्वदेवानां परमोपचितादृषी ।
लोकयात्राविधानार्थं दानवानां वधाय च।
धर्मसंस्थापनार्थाय सञ्जायेते युगेयुगे ॥ ७.२०२.९२ ॥
ఈ ఇద్దరు పూర్వదేవతలలో అత్యంత ఉన్నతులైన ఋషులు. లోకయాత్రను నిర్వహించడానికి, దానవులను సంహరించడానికి, ధర్మాన్ని స్థాపించడానికి వారు యుగయుగాల్లో జన్మిస్తారు.
7.202.93
तथैव कर्मणा कृत्स्नं महतस्तपरसोऽपि च ।
तेजो वाग्भिश्च विद्वंस्त्वं जातो रुद्रान्महामते ॥ ७.२०२.९३ ॥
అలాగే కర్మతో, మహా తపస్సు తేజస్సుతో, వాక్కులతో కూడా నీవు పూర్తిగా రుద్రుని నుండి జన్మించావు, ఓ విద్వాంసుడా, ఓ మహామతీ.
7.202.94
स भवान्देववत्प्राज्ञो ज्ञात्वा भवमयं जगत् ।
अवाकर्षस्त्वमात्मानं नियमैस्तत्प्रियेप्सया ॥ ७.२०२.९४ ॥
ఆ నీవు దేవునిలా ప్రాజ్ఞుడవు. జగత్తు భవమయమని తెలుసుకొని, అతని ప్రీతిని కోరి నియమాలతో నిన్ను నీవు నిగ్రహించుకున్నావు.
7.202.95
शुभ्रमत्र हविः कृत्वा महापुरुषविग्रहम् ।
ईजिवांस्त्वं जपैर्होमैरुपहारैश्च मानद ॥ ७.२०२.९५ ॥
ఇక్కడ శుద్ధమైన హవిస్సును సమర్పించి, మహాపురుష రూపాన్ని జపాలు, హోమాలు, ఉపహారాలతో నీవు యజించావు, ఓ మానదా.
7.202.96
स तथा पूज्यमानस्ते पूर्वदेवोऽप्यतूतुषत् ।
पुष्कलांश्च वरान्प्रादात्तव विद्वन्हृदि स्थितान् ॥ ७.२०२.९६ ॥
నీచే ఈ విధంగా పూజించబడిన ఆ పూర్వదేవుడు కూడా సంతోషించాడు. ఓ విద్వాంసుడా, నీ హృదయంలో ఉన్న కోరికలకు తగిన విస్తారమైన వరాలను అతడు నీకు ఇచ్చాడు.
7.202.97
जन्मकर्मतपोयोगास्तयोस्तव च पुष्कलाः ।
ताभ्यां लिङ्गेऽर्चितो देवस्त्वयाऽर्चायां युगेयुगे।
देवदेवस्त्वचिन्त्यात्मा अजेयो विष्णुसम्भवः ॥ ७.२०२.९७ ॥
ఆ ఇద్దరి జన్మ, కర్మ, తపస్సు, యోగాలు నీకు విస్తారంగా ఉన్నాయి. యుగయుగాలుగా నీవు లింగంలోనూ విగ్రహంలోనూ ఆ దేవుడిని పూజించావు; ఆయన దేవదేవుడు, అచింత్యాత్ముడు, అజేయుడు, విష్ణువు నుండి జన్మించినవాడు.
7.202.98
सर्वरूपं भवं ज्ञात्वा लिङ्गे योऽर्चयति प्रभुम् ।
आत्मयोगाश्च तस्मिन्वै शास्त्रयोगाश्च शाश्वताः ॥ ७.२०२.९८ ॥
సర్వరూపుడైన భవుడిని తెలుసుకొని లింగంలో ప్రభువును పూజించేవాని యందు ఆత్మయోగాలు, శాస్త్రయోగాలు శాశ్వతంగా ఉంటాయి.
7.202.99
एवं देवा यजन्तो हि सिद्धाश्च परमर्षयः ।
प्रार्थयन्ते परं लोके स्थाणुमेव च शाश्वतम् ॥ ७.२०२.९९ ॥
ఈ విధంగా దేవతలు, సిద్ధులు, గొప్ప ఋషులు యజ్ఞం చేస్తూ, లోకంలో పరమమైన, శాశ్వతమైన స్థాణువునే ప్రార్థిస్తారు.
7.202.100
स एष रुद्रभक्तश्च केशवो रुद्रसम्भवः ।
कृष्ण एव हि यष्टव्यो यज्ञैश्चैव सनातनः ॥ ७.२०२.१०० ॥
ఆ ఇతడే రుద్రుని భక్తుడైన కేశవుడు; రుద్రుని నుండి జన్మించిన కృష్ణుడు. యజ్ఞాలతో పూజింపదగినవాడు, ఆయనే సనాతనుడు.
7.202.101
सर्वभूतभवं ज्ञात्वा लिङ्गमर्चति यः प्रभोः ।
तस्मिन्नभ्यधिकां प्रीतिं करोति वृषभध्वजः ॥ ७.२०२.१०१ ॥
సర్వభూతాల మూలమైన ప్రభువు లింగాన్ని పూజించేవానిపై వృషభధ్వజుడు మిక్కిలి ప్రేమను చూపుతాడు.
7.202.102
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा द्रोणपुत्रो महारथः ।
नमश्चकार रुद्राय बहुमेने च केशवम् ॥ ७.२०२.१०२ ॥
అతని ఆ మాటను విని ద్రోణుని కుమారుడైన మహారథుడు రుద్రునికి నమస్కరించి, కేశవుని ఎంతగానో గౌరవించాడు.
7.202.103
हष्टरोमा च वश्यात्मा सोऽभिवाद्य महर्षये ।
वरूथिनीमभिप्रेक्ष्य ह्यवहारमकारयत् ॥ ७.२०२.१०३ ॥
రోమాంచితుడై, ఆత్మనిగ్రహం కలిగిన అతడు మహర్షికి నమస్కరించి, సేనను చూసి నిజంగానే యుద్ధవిరామాన్ని (అవహారం) చేయించాడు.
7.202.104
ततः प्रत्यवहारोऽभूत्पाण्डवानां विशाम्पते ।
कौरवाणां च दीनानां द्रोणे युधि निपातिते ॥ ७.२०२.१०४ ॥
అప్పుడు, ఓ ప్రభూ, యుద్ధంలో ద్రోణుడు పడగొట్టబడిన తర్వాత పాండవుల వైపు, దీనులైన కౌరవుల వైపు యుద్ధ విరమణ జరిగింది.
7.202.105
युद्धं कृत्वा दिनान्पञ्च द्रोणो हत्वा वरूथिनीम् ।
ब्रह्मलोकं गतो राजन्ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ ७.२०२.१०५ ॥
ఓ రాజా, ఐదు రోజులు యుద్ధం చేసి సేనను సంహరించి, వేదపారంగతుడైన బ్రాహ్మణుడు ద్రోణుడు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్ళాడు.