มหาภารตะ · อัธยายะ 7.202
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.202.1
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
न्यवारयदमेयात्मा द्रोणपुत्रजयेप्सया ॥ ७.२०२.१ ॥
เมื่อเห็นกองทัพนั้นแตกพ่ายไป อรชุนผู้เป็นบุตรของกุนตี มีจิตใจหาที่สุดมิได้ จึงห้ามทัพไว้ด้วยปรารถนาจะชนะบุตรของโทรณะ
7.202.2
ततस्ते सैनिका राजन्सर्वे तत्रावतस्थिरे ।
संस्थाप्यमाना यत्नेन गोविन्देनार्जुनेन च ॥ ७.२०२.२ ॥
ครั้งนั้น โอ้กษัตริย์ ไพร่พลทั้งปวงก็หยุดยืนอยู่ที่นั่น ถูกทำให้มั่นคงด้วยความพยายามของโควินทะและอรชุน
7.202.3
एक एव च बीभत्सुः सोमकावयवैः सह ।
मात्स्यैरन्यैश्च संधाय कौरवान्सन्न्यवर्तत ॥ ७.२०२.३ ॥
เพียงลำพังอรชุนผู้น่าสะพรึงกลัว ร่วมกับนักรบแห่งโสมกะและมัตสยะกับพวกอื่น ๆ ได้ผนึกกำลังกันผลักกองทัพเการพให้ถอยกลับ
7.202.4
ततो द्रुतमतिक्रम्य सिंहलाङ्गूलकेतनम् ।
सव्यसाची महेष्वासमश्वत्थामानमब्रवीत् ॥ ७.२०२.४ ॥
จากนั้น ผู้ถนัดมือทั้งสองข้าง (อรชุน) รุดไปข้างหน้าอย่างรวดเร็ว แล้วกล่าวกับอัศวัตถามานผู้เป็นนักธนูยิ่งใหญ่ ซึ่งมีธงเป็นรูปหางสิงโต
7.202.5
य शक्तिर्यच्च विज्ञानं यद्वीर्यं यच्च पौरुषम् ।
धार्तराष्ट्रेषु या प्रीतिर्देषोऽस्मासु च यच्च ते ॥ ७.२०२.५ ॥
ไม่ว่าเจ้ามีพลังอำนาจใด ความชำนาญใด วีรภาพและความเข้มแข็งแบบชายชาตรีใด ไม่ว่าเจ้ารักใคร่บุตรของธฤตราษฎร์เพียงใด ไม่ว่าเจ้าเกลียดชังพวกเราเพียงใด และสิ่งอื่นใดที่เป็นของเจ้า
7.202.6
यच्च भूयोऽस्ति तेजस्ते तत्सर्वं मयि दर्शय ।
स एव द्रोणहन्ता ते दर्पं छेत्स्यति पार्षतः ॥ ७.२०२.६ ॥
ไม่ว่าเจ้ายังมีรัศมีเพิ่มเติมอีกเพียงใด จงแสดงให้ข้าเห็นทั้งหมดเถิด ผู้ที่จะตัดความเย่อหยิ่งของเจ้าได้ คือบุตรแห่งปฤษตะ ผู้สังหารโทรณะนั่นเอง
7.202.7
कालानलसमप्रख्यं द्विषामन्तकोपमम् ।
समासादय पाञ्चाल्यं मां चापि सहकेशवम्।
दर्पं नाशयितास्म्यद्य तवोद्वृत्तस्य संयुगे ॥ ७.२०२.७ ॥
จงเผชิญหน้ากับเจ้าชายแห่งปาญจาละ ผู้รุ่งโรจน์ดุจไฟแห่งกาลเวลา และเป็นดุจยมราชสำหรับศัตรู และจงเผชิญหน้ากับข้าด้วย พร้อมทั้งเกศวะ วันนี้ในการรบ ข้าจะทำลายความหยิ่งผยองของเจ้าผู้โอหังให้สิ้นไป
7.202.8
आचार्यपुत्रो मानार्हो बलवांश्चापि सञ्जय ।
प्रीतिर्धनञ्जये चास्य प्रियश्चापि महात्मनः ॥ ७.२०२.८ ॥
โอ้สัญชัย บุตรของอาจารย์ผู้คู่ควรแก่การยกย่องและมีกำลัง เขามีความรักใคร่ต่อธนัญชัย และยังเป็นที่รักของผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นด้วย
7.202.9
न भूतपूर्वं बीभत्सोर्वाक्यं परुषमीदृशम् ।
अथ कस्मात्स कौन्तेयः सखायं रूक्षमुक्तवान् ॥ ७.२०२.९ ॥
ไม่เคยมีมาก่อนที่บีภัตสุ (อรชุน) จะกล่าวถ้อยคำหยาบกระด้างเช่นนี้ แล้วเหตุใดบุตรของกุนตีผู้นั้นจึงกล่าววาจาแข็งกร้าวต่อสหายของตนเช่นนั้นเล่า
7.202.10
युवराजे हते चैव वृद्वक्षत्रे च पौरवे ।
इष्वस्त्रविधिसम्पन्ने मालवे च सुदर्शने ॥ ७.२०२.१० ॥
เมื่อยุวราช (มกุฎราชกุมาร) ถูกสังหารแล้ว และเมื่อกษัตริย์ผู้เฒ่าและชาวเผ่าเปารวะถูกสังหาร ทั้งชาวมาลวะและสุทรรศนะก็ถูกสังหารด้วย ทั้งสองผู้เชี่ยวชาญในศาสตร์แห่งลูกศรและอาวุธ
7.202.11
धृष्टद्युम्ने सात्यकौ च भीमे चापि पारजिते ।
युधिष्ठिरस्य तैर्वाक्यैर्मर्मण्यपि च घट्टिते। ॥ ७.२०२.११ ॥
เมื่อธฤษฏทยุมนะ สาตยากิ และภีมะ รวมทั้งยุธิษฐิระผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ถูกโจมตี แม้ถึงจุดอ่อนที่สุดก็ถูกถ้อยคำเหล่านั้นกระทบแล้ว
7.202.12
अन्तर्भेदे च सञ्जाते दुःखं संस्मृत्य च प्रभो ।
अभूतपूर्वो बीभत्सोर्दुःखान्मन्युरजायत ॥ ७.२०२.१२ ॥
โอ้ท่านผู้เป็นใหญ่ เมื่อความแตกแยกภายในได้เกิดขึ้น และความเศร้าโศกถูกระลึกถึง ความโกรธที่ไม่เคยมีมาก่อนก็บังเกิดขึ้นในบีภัตสุ เพราะความทุกข์
7.202.13
तस्मादनर्हमश्लीलमप्रियं द्रोणिमुक्तवान् ।
मान्यमाचार्यतनयं रूक्षं कापुरुषं यथा ॥ ७.२०२.१३ ॥
เพราะฉะนั้น เขาจึงกล่าวกับบุตรของโทรณะด้วยถ้อยคำที่ไม่สมควร หยาบคาย ไม่น่าฟัง และแข็งกร้าว ดุจกล่าวกับคนขลาด ทั้งที่บุตรของอาจารย์ผู้นั้นเป็นผู้ควรค่าแก่การเคารพ
7.202.14
एवमुक्तः श्वसन्क्रोधान्महेष्वासतमो नृप ।
पार्थेन परुषं वाक्यं सर्वमर्मभिदा गिरा ॥ ७.२०२.१४ ॥
โอ้กษัตริย์ ผู้ยิ่งที่สุดในหมู่นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ถูกปารถะกล่าววาจาแข็งกร้าวที่แทงทะลุทุกจุดอ่อน ก็หายใจแรงด้วยความโกรธ แล้วจึงตอบกลับ
7.202.15
द्रौणिश्चुकोप पार्थाय कृष्णाय च विशेषतः ।
स तु यत्तो रथे स्थित्वा वार्युपस्पृश्य वीर्यवान् ॥ ७.२०२.१५ ॥
บุตรของโทรณะโกรธขึ้นมาต่อปารถะ และโดยเฉพาะต่อพระกฤษณะ ครั้นแล้ว วีรบุรุษผู้มีกำลังนั้นยืนอยู่บนรถศึก ชำระน้ำแล้วเตรียมพร้อม
7.202.16
देवैरपि सुदुर्धर्षमस्त्रमाग्नेयमाददे ।
दृश्यादृश्यानरिगणानुद्दिश्याचार्यनन्दनः ॥ ७.२०२.१६ ॥
บุตรของอาจารย์หยิบอาวุธแห่งไฟ ซึ่งแม้เทวดาก็ต้านทานได้ยาก เล็งไปยังหมู่ศัตรูทั้งที่มองเห็นและมองไม่เห็น
7.202.17
सोऽभिमन्त्र्य शरं दीप्तं विधूममिव पावकम् ।
सर्वतः क्रोधमाविश्य चिक्षेप परवीरहा ॥ ७.२०२.१७ ॥
เขาร่ายมนตร์ให้ลูกศรที่ลุกโพลงนั้น ดุจไฟที่ไร้ควัน ด้วยความโกรธที่แผ่ไปรอบด้าน ผู้สังหารวีรบุรุษของศัตรูได้ปล่อยลูกศรนั้นออกไป
7.202.18
ततस्तुमुलमाकाशे शरवर्षमजायत ।
पावकार्चिपरीतं तत्पार्थमेवाभिपुप्लुवे ॥ ७.२०२.१८ ॥
ครั้งนั้น ห่าลูกศรอันอึกทึกก็บังเกิดขึ้นในท้องฟ้า และอาวุธนั้นซึ่งล้อมด้วยเปลวไฟ ก็พุ่งตรงเข้าหาปารถะ
7.202.19
उल्काश्च गगनात्पेतुर्दिशश्च न चकाशिरे ।
तमश्च सहसा रौद्रं चमूमवततार ताम् ॥ ७.२०२.१९ ॥
อุกกาบาตตกลงมาจากท้องฟ้า ทิศทั้งหลายไม่สว่างไสว และความมืดอันน่าสะพรึงก็พลันตกลงปกคลุมกองทัพนั้น
7.202.20
रक्षांसि च पिशाचाश्च विनेदुरतिसङ्गताः ।
ववुश्चाशिशिरा वाताः सूर्यो नैव तताप च ॥ ७.२०२.२० ॥
ยักษ์และปีศาจกินเนื้อ ที่รวมตัวกันแน่นขนัด ต่างส่งเสียงคำราม ลมร้อนพัดมา และดวงอาทิตย์ก็มิได้ให้ความร้อนเลย
7.202.21
वायसाश्चापि चाक्रन्दन्दिक्षु सर्वासु भैरवम् ।
रुधिरं चापि वर्षन्तो निनेदुस्तोयदा दिवि ॥ ७.२०२.२१ ॥
อีกทั้งกาทั้งหลายร้องกรีดกราดอย่างน่าสะพรึงกลัวไปทั่วทุกทิศ และเมฆฝนบนท้องฟ้าคำรามพรั่นพรึง พรั่นพรูโลหิตลงมา
7.202.22
पक्षिणः पशवो गावो विनेदुश्चापि सुव्रताः ।
परमं प्रयतात्मानो न शान्तिमुपलेभिरे ॥ ७.२०२.२२ ॥
ทั้งนกทั้งสัตว์เลี้ยงและโคก็ร้องคร่ำครวญ แม้ผู้มั่นในวัตรอันดี มีจิตสงบยิ่งนัก ก็หาความสงบไม่ได้
7.202.23
भ्रान्तसर्वमहाभूतमावर्तितदिवाकरम् ।
त्रैलोक्यमभिसन्तप्तं ज्वराविष्टमिवाभवत् ॥ ७.२०२.२३ ॥
มหาภูตทั้งปวงปั่นป่วนวุ่นวาย ดวงอาทิตย์ดูประหนึ่งหมุนกลับ สามโลกร้อนรุ่มยิ่งนัก ดุจถูกไข้เข้าจับ
7.202.24
अस्त्रतेजोभिसन्तप्ता नागा भूमिशयास्तथा ।
निःश्वसन्तः समुत्पेतुस्तेजो घोरं मुमुक्षवः ॥ ७.२०२.२४ ॥
งูทั้งหลายที่นอนอยู่กับพื้นดินถูกแสงอาวุธเผาไหม้ ก็ลุกขึ้นพ่นลมหายใจฟืดฟาด ปรารถนาจะปล่อยไฟอันน่ากลัวออกมา
7.202.25
जलजानि च सत्वानि दह्यमानानि भारत ।
न शान्तिमुपजग्मुर्हि तप्यमानैर्जलाशयैः ॥ ७.२०२.२५ ॥
ดูก่อนพระภารตะ สัตว์ที่เกิดในน้ำก็ถูกเผาไหม้เช่นกัน ไม่มีความสงบแม้ในแหล่งน้ำ เพราะน้ำในแหล่งนั้นก็ร้อนรุ่มอยู่
7.202.26
दिग्भ्यः प्रदिग्भ्यः खाद्भूमेः सर्वतः शरवृष्टयः ।
उच्चावचा निपेतुर्वै गरुडानिलरंहसः ॥ ७.२०२.२६ ॥
จากทิศและทิศรอง จากท้องฟ้าและพื้นดิน จากทุกด้าน ห่าลูกศรตกลงมาทั้งสูงทั้งต่ำ เร็วดุจพญาครุฑหรือลม
7.202.27
तैः शरैर्द्रोणपुत्रस्य वज्रवेगैः समाहताः ।
प्रदग्धा रिपवः पेतुरग्निदग्धा इव द्रुमाः ॥ ७.२०२.२७ ॥
ศัตรูถูกลูกศรเหล่านั้นซึ่งเร็วดุจสายฟ้าฟาดของพระโอรสแห่งโทรณะยิงต้องเข้า ไหม้เกรียมแล้วล้มลง ประหนึ่งต้นไม้ถูกไฟเผา
7.202.28
दह्यमाना महानागाः पेतुरुर्व्यां समन्ततः ।
नदन्तो भैरवान्नादाञ्चलदोपमनिस्वनान् ॥ ७.२०२.२८ ॥
ช้างใหญ่ทั้งหลายถูกเผาไหม้ ล้มลงกับพื้นดินทุกด้าน คำรามเสียงน่าสะพรึง ร้องก้องดุจเสียงฟ้าผ่า
7.202.29
अपरे प्रद्रुता नागा भयत्रस्ता विशाम्पते ।
त्रेसुर्दिशो यथा पूर्वं वने दावाग्निसंवृताः ॥ ७.२०२.२९ ॥
ดูก่อนเจ้าแห่งประชาชน ช้างอีกพวกหนึ่งตกใจกลัวจนหนีไปทั่ว วิ่งไปทุกทิศดุจเมื่อก่อน เหมือนสัตว์ในป่าที่ถูกไฟป่าล้อมรอบ
7.202.30
द्रुमाणां शिखराणीव दावदग्धानि मारिष ।
अश्वबृन्दान्यदृश्यन्त रथबृन्दानि भारत।
अपतन्त रथौघाश्च तत्रतत्र सहस्रशः ॥ ७.२०२.३० ॥
ดูก่อนท่านผู้ประเสริฐ เห็นฝูงม้าเหมือนยอดไม้ที่ถูกไฟป่าไหม้ ดูก่อนพระภารตะ ยังเห็นฝูงรถศึกด้วย และกองรถนับพันล้มลงทั่วทุกแห่ง
7.202.31
तत्सैन्यं भयसंविग्नं ददाह युधि भारत ।
युगान्ते सर्वभूतानि संवर्तक इवानलः ॥ ७.२०२.३१ ॥
ดูก่อนพระภารตะ ในการรบ พระองค์เผากองทัพนั้นที่หวาดกลัวจนตัวสั่น ดุจไฟสังวรรตกะที่เผาสรรพสัตว์เมื่อสิ้นยุค
7.202.32
दृष्ट्वा तु पाण्डवीं सेनां दह्यमानां महाहवे ।
प्रहृष्टास्तावका राजन्सिंहनादान्विनेदिरे ॥ ७.२०२.३२ ॥
ดูก่อนพระราชา เมื่อเห็นกองทัพปาณฑพถูกเผาไหม้ในมหาสงคราม ไพร่พลของพระองค์ก็ปีติยินดี ส่งเสียงคำรามดุจราชสีห์
7.202.33
ततस्तूर्यसहस्राणि नानालिङ्गानि भारत ।
तूर्णमाजघ्निरे हृष्टास्तावका जितकाशिनः ॥ ७.२०२.३३ ॥
ดูก่อนพระภารตะ ครั้นแล้วไพร่พลของพระองค์ซึ่งคิดว่าตนชนะ ก็ปีติยินดี รีบตีเครื่องดนตรีนับพันชนิดนานาอย่าง
7.202.34
कृत्स्ना ह्यक्षौहिणी राजन्सव्यसाची च पाण्डवः ।
तमसा संवृते लोके नादृश्यन्त महाहवे ॥ ७.२०२.३४ ॥
ดูก่อนพระราชา อักษิณีทั้งหมด และอรชุนผู้เป็นปาณฑพ นักธนูผู้ใช้มือซ้ายและขวาได้ดี ไม่อาจมองเห็นในมหาสงคราม เมื่อโลกถูกความมืดปกคลุม
7.202.35
नैव नस्तादृशं राजन्दृष्टपूर्वं न च श्रुतम् ।
यादृशं द्रोणपुत्रेण सृष्टमस्त्रममर्षिणा ॥ ७.२०२.३५ ॥
ดูก่อนพระราชา อาวุธเช่นที่พระโอรสแห่งโทรณะผู้โกรธเกรี้ยวปล่อยออกมานั้น เราไม่เคยเห็นมาก่อน และก็ไม่เคยได้ยินมาก่อนเลย
7.202.36
अर्जुनस्तु महाराज ब्राह्ममस्त्रमुदैरयत् ।
सर्वास्त्रप्रतिघातार्थं विहितं पद्मयोनिना ॥ ७.२०२.३६ ॥
แต่ดูก่อนมหาราชา อรชุนได้ปล่อยพรหมาสตร์ออกไป ซึ่งพระพระปัทมโยนีได้ทรงกำหนดไว้เพื่อต้านทานอาวุธทั้งปวง
7.202.37
ततो मुहूर्तादिव तत्तमो व्युपशशाम ह ।
प्रववौ चानिलः शीतो दिशश्च विमला बभुः ॥ ७.२०२.३७ ॥
ครั้นแล้ว ความมืดนั้นก็สงบลงประหนึ่งผ่านไปเพียงชั่วครู่ ลมเย็นพัดมา และทิศทั้งหลายก็สว่างใสปราศจากมลทิน
7.202.38
तत्राद्भुतमपश्याम कृत्स्नामक्षौहिणीं हताम् ।
अनभिज्ञेयरूपां च प्रदग्धामस्त्रतेजसा ॥ ७.२०२.३८ ॥
ที่นั่นเราได้เห็นเหตุอัศจรรย์ คือกองทัพอักษิณีทั้งหมดถูกทำลาย ถูกไฟอาวุธเผาจนจำรูปเดิมไม่ได้
7.202.39
ततो वीरौ महेष्वासौ विमुक्तौ केशवार्जुनौ ।
सहितौ प्रत्यदृश्येतां नभसीव तमोनुदौ।
ततो गण्डीवधनन्वा च केशवश्चाक्षतावुभौ ॥ ७.२०२.३९ ॥
ครั้นแล้ว วีรบุรุษทั้งสองผู้เป็นนักธนูยอดเยี่ยม คือเกศวะและอรชุน ซึ่งพ้นจากอาวุธแล้ว ก็ปรากฏขึ้นพร้อมกัน ประหนึ่งผู้ขับไล่ความมืดสองดวงบนท้องฟ้า ครั้นแล้ว อรชุนผู้ถือคันธนูคาณฑีวะ และเกศวะ ต่างก็ไม่บาดเจ็บทั้งคู่
7.202.40
सपताकध्वजहयः सानुकर्षवरायुधः ।
प्रबभौ सरथो युक्तस्तावकानां भयङ्करः ॥ ७.२०२.४० ॥
รถศึกนั้นพร้อมด้วยธงและธงประจำ ม้าและแอกรถ ทั้งอาวุธอันประเสริฐ ปรากฏเด่นงามและน่าหวาดหวั่นต่อไพร่พลของพระองค์
7.202.41
ततः किलकिलाशब्दः शङ्खभेरीस्वनैः सह ।
पाण्डवानां प्रहृष्टानां क्षणेन समजायत ॥ ७.२०२.४१ ॥
จากนั้นในชั่วขณะหนึ่ง เสียงโห่ร้องกิลกิลาอันชื่นบานของเหล่าปาณฑพก็ดังขึ้นพร้อมกับเสียงสังข์และกลอง
7.202.42
हताविति तयोरासीत्सेनयोरुभयोर्मतिः ।
तरसाऽभ्यागतौ दृष्ट्वा सहितौ कैशवार्जुनौ ॥ ७.२०२.४२ ॥
"ทั้งสองถูกฆ่าแล้ว" นี่คือความเข้าใจของทั้งสองกองทัพ แต่เมื่อเห็นพระเกศวะและอรชุนเดินมาใกล้อย่างรวดเร็วพร้อมกัน ความเข้าใจนั้นก็พลิกกลับ
7.202.43
तावक्षतौ प्रमुदितौ दध्मतुर्वारिजोत्तमौ ।
दृष्ट्वा प्रमुदितान्पार्थांस्त्वदीया व्यथिताऽभवन् ॥ ७.२०२.४३ ॥
ทั้งสองผู้ไม่บาดเจ็บและปีติยินดี เป่าสังข์ชั้นเลิศ เมื่อเห็นเหล่าปาณฑพกำลังชื่นบาน ฝ่ายของท่านก็เกิดความทุกข์ใจ
7.202.44
विमुक्तौ च महात्मानौ दृष्ट्वा द्रौणिः सुदुःखितः ।
मुहूर्तं चिन्तयामास किन्त्वेतदिति मारिष ॥ ७.२०२.४४ ॥
เมื่อเห็นวีรบุรุษทั้งสองผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ได้รับอิสรภาพ บุตรของโทรณะก็เศร้าโศกอย่างยิ่ง ครู่หนึ่งเขาครุ่นคิดว่า "แต่นี่เป็นเช่นไรกัน" ดูก่อนท่านผู้เจริญ
7.202.45
चिन्तयित्वा तु राजेन्द्र ध्यानशोकपरायणः ।
निःश्वसन्दीर्घमुष्णं च विमनाश्चाभवत्ततः ॥ ७.२०२.४५ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ เมื่อครุ่นคิดแล้ว เขาก็จมอยู่ในความคิดและความโศก ถอนใจยาวและร้อนรน จากนั้นจิตใจของเขาก็หม่นหมอง
7.202.46
ततो द्रौणिर्धनुस्त्यक्त्वा रथात्प्रस्कन्द्य वेगितः ।
धिग्धिक्सर्वमिदं मिथ्येत्युक्त्वा सम्प्राद्रवद्रणात् ॥ ७.२०२.४६ ॥
ครั้งนั้น บุตรของโทรณะวางธนูลง กระโดดลงจากรถศึกอย่างรวดเร็ว และกล่าวว่า "น่าอดสู น่าอดสู ทั้งหมดนี้เป็นเรื่องเท็จ" แล้วหนีออกจากสนามรบ
7.202.47
ततः स्निग्धाम्बुदाभासं वेदावासमकल्मषम् ।
वेदव्यासं सरस्वत्यावासं व्यासं ददर्श ह ॥ ७.२०२.४७ ॥
จากนั้นเขาได้เห็นเวทวยาส ผู้มีรูปดุจเมฆฝนอันเรียบเนียน เป็นที่อยู่ของเวท ปราศจากมลทิน ผู้พำนักอยู่ริมแม่น้ำสรัสวดี คือท่านวยาส
7.202.48
तं द्रौणिरग्रतो दृष्ट्वा स्थितं कुरुकुलोद्वहम् ।
सन्नकण्ठोऽब्रवीद्वाक्यमभिवाद्य सुदीनवत् ॥ ७.२०२.४८ ॥
เมื่อเห็นผู้ค้ำจุนวงศ์กุรุยืนอยู่เบื้องหน้า บุตรของโทรณะก็ประนมมือคารวะ ลำคอของเขาสั่นเครือด้วยความโศก แล้วกล่าวถ้อยคำด้วยน้ำเสียงอันน่าสงสารยิ่ง
7.202.49
भोभो माया यदृच्छा वा दैवं वा किमिदं भवेत् ।
अस्त्रं त्विदं कथं मिथ्या मम कश्च व्यतिक्रमः ॥ ७.२०२.४९ ॥
โอ้! นี่คือมายา โชคชะตา หรือโชคลาภกันแน่? อาวุธของข้าครั้งนี้ไปสูญเปล่าได้อย่างไร? ความผิดพลาดนั้นเป็นของข้าอย่างไรกัน?
7.202.50
अधरोत्तरमेतद्वा लोकानां वा पराभवः ।
यदिमौ जीवतः कृष्णौ कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ७.२०२.५० ॥
นี่เป็นการพลิกกลับ หรือความปราชัยของโลกทั้งหลายหรือไม่? หากทั้งสองพระกฤษณะยังมีชีวิตอยู่ กาลเวลาย่อมยากที่จะเอาชนะจริงๆ
7.202.51
नासुरा न च गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः ।
न सर्पा यक्षपतगा न मनुष्याः कथञ्चन ॥ ७.२०२.५१ ॥
ไม่ใช่อสูร ไม่ใช่คนธรรพ์ ไม่ใช่ปิศาจ ไม่ใช่รากษส ไม่ใช่งูทั้งหลาย ไม่ใช่ยักษ์และนก ไม่ใช่มนุษย์ด้วยวิธีใดเลย
7.202.52
उत्सहन्तेऽन्यथा कर्तुमेतदस्त्रं मयेरितम् ।
तदिदं केवलं हत्वा शान्तमक्षौहिणीं ज्वलत् ॥ ७.२०२.५२ ॥
ไม่มีผู้ใดสามารถเปลี่ยนแปลงอาวุธนี้ที่ข้าได้ปล่อยออกไปได้ มันสงบลงได้ก็ต่อเมื่อได้สังหารกองทัพอักษุหิณีอันลุกโชนเท่านั้น
7.202.53
सर्वघानि मया मुक्तमस्त्रं परमदारुणम् ।
केनेमौ मर्त्यधर्माणौ नाधाक्षीत्केशवार्जुनौ ॥ ७.२०२.५३ ॥
อาวุธอันทำลายทุกสิ่งและน่ากลัวยิ่งที่ข้าได้ปล่อยออกไป ด้วยเหตุใดทั้งสองผู้มีธรรมชาติของมนุษย์ คือพระเกศวะและอรชุน จึงไม่ถูกเผาเป็นเถ้าถ่าน?
7.202.54
एतत्प्रब्रूहि भगवन्मया पृष्टो यथातथम् ।
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन सर्वमेतन्महामुने ॥ ७.२०२.५४ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอโปรดอธิบายเรื่องนี้แก่ข้า ตามที่ข้าได้ถามไปอย่างถูกต้องตามความจริง ข้าแต่มหามุนี ข้าปรารถนาจะฟังทุกสิ่งนี้ตามสัจธรรมที่แท้จริง
7.202.55
महान्तमेवमर्थं मां यं त्वं पृच्छसि विस्मयात् ।
तं प्रवक्ष्यामि ते सर्वं समाधाय मनः शृणु ॥ ७.२०२.५५ ॥
เรื่องใหญ่ที่ท่านถามข้าด้วยความอัศจรรย์นี้ ข้าจะกล่าวให้ท่านทราบอย่างครบถ้วน จงตั้งจิตให้มั่นแล้วฟังเถิด
7.202.56
योऽसौ नारायणो नाम पूर्वेषामपि पूर्वजः ।
आदिदेवो जगन्नाथो लोककर्ता स्वयं प्रभुः ॥ ७.२०२.५६ ॥
ผู้ที่มีพระนามว่านารายณ์ ผู้เกิดก่อนแม้บรรพชนทั้งหลาย เป็นเทพองค์แรก เป็นพระเจ้าแห่งโลก ผู้สร้างโลกทั้งหลาย ผู้เป็นใหญ่ด้วยพระองค์เอง
7.202.57
आद्यः सर्वस्य लोकस्य अनादिनिधनोऽच्युतः ।
व्याकुर्वते यस्य तत्त्वं श्रुतयो मुनयश्च ह ॥ ७.२०२.५७ ॥
พระองค์เป็นต้นกำเนิดของโลกทั้งปวง ไม่มีจุดเริ่มต้นหรือจุดสิ้นสุด ไม่เสื่อมสลาย เป็นผู้ที่คัมภีร์ศรุติและบรรดามุนีอธิบายถึงสัจธรรมแห่งพระองค์
7.202.58
अतोऽजय्यः सर्वभूतैर्मनसाऽपि जगत्पतिः ।
तस्मादिमं जेतुकाम अज्ञानतमसा वृतः ॥ ७.२०२.५८ ॥
ดังนั้น เจ้าแห่งจักรวาลจึงไม่อาจถูกพ่ายแพ้โดยสรรพสัตว์ แม้แต่ในใจ แต่ผู้ที่ถูกความมืดแห่งอวิชชาห่อหุ้มกลับปรารถนาจะเอาชนะพระองค์
7.202.59
मा शुचः पुरुषव्याघ्र विद्वि तद्वदिहार्जुनम् ।
तस्य शक्तिरसौ पार्थास्तस्माच्छोकमिमं त्यज ॥ ७.२०२.५९ ॥
อย่าเศร้าโศกเลย ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ จงรู้เถิดว่าอรชุนในที่นี้ก็เป็นเช่นเดียวกับพระองค์ ผู้นั้นคือพลังของพระองค์ ดังนั้นจงละความโศกเศร้านี้เสียเถิด
7.202.60
विश्वेश्वरोऽयं लोकादिः परमात्मा ह्यधोक्षजः ।
सहस्रसंहितादंशादेकांशोऽयमजायत ॥ ७.२०२.६० ॥
องค์นี้คือเจ้าแห่งจักรวาล ผู้เป็นต้นกำเนิดของโลกทั้งหลาย คือปรมาตมัน ผู้ล่วงพ้นอินทรีย์ จากส่วนหนึ่งของคัมภีร์ที่รวบรวมไว้เป็นพันส่วน ส่วนหนึ่งนี้จึงได้บังเกิดขึ้น
7.202.61
देवानां हितकामार्थं लोकानां चैव सत्तमः ।
अजायत च कार्यार्थं पुत्रो धर्मस्य विश्वकृत् ॥ ७.२०२.६१ ॥
เพื่อประโยชน์และความปรารถนาดีของเหล่าเทพและของโลกทั้งหลาย ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่สิ่งมีชีวิตได้บังเกิดเป็นโอรสของธรรม เพื่อกิจอันหนึ่ง ผู้สร้างจักรวาล
7.202.62
स तपस्तीव्रमातस्थे शिशिरं गिरिमास्थितः ।
ऊर्ध्वबाहुर्महातेजा ज्वलनादित्यसन्निभः ॥ ७.२०२.६२ ॥
พระองค์ทรงบำเพ็ญตบะอย่างเข้มข้น ประทับบนภูเขาอันหนาวเย็น ยกพระพาหาขึ้นสูง มีพระเดชอันยิ่งใหญ่ เปรียบดั่งไฟที่ลุกโชนและดวงอาทิตย์
7.202.63
षष्टिं वर्षसहस्राणि तावन्त्येव शतानि च ।
अशोषयत्तदाऽऽत्मानं वायुभक्षोऽम्बुजेक्षणः ॥ ७.२०२.६३ ॥
หกหมื่นปีและอีกหลายร้อยปีเช่นนั้น ทรงดำรงชีพด้วยลมเพียงอย่างเดียว ผู้มีดวงตาดุจดอกบัว ทรงทำให้ร่างกายของพระองค์เองแห้งเหือดไป
7.202.64
अथापरं तपस्तप्त्वा द्विस्ततोऽन्यत्पुनर्महत् ।
द्यावापृथिव्योर्विवरं तेजसा समपूरयत् ॥ ७.२०२.६४ ॥
จากนั้น พระองค์ทรงบำเพ็ญตบะอีกครั้ง เป็นสองเท่า แล้วก็ทรงบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่อีกหนหนึ่ง ทรงเติมช่องว่างระหว่างสวรรค์และแผ่นดินให้เต็มด้วยพระเดชของพระองค์
7.202.65
स तेन तपसा तात ब्रह्मभूतो यदाऽभवत् ।
ततो विश्वेश्वरं योनिं विश्वस्य जगतः पतिम्।
ददर्श भृशदुर्धर्षं सर्वदेवैरभिष्टुतम् ॥ ७.२०२.६५ ॥
ลูกรัก เมื่อด้วยตบะนั้น พระองค์บรรลุความเป็นพรหมัน พระองค์ก็ทรงเห็นพระผู้เป็นใหญ่แห่งจักรวาล ผู้เป็นต้นกำเนิดของโลก ผู้เป็นเจ้าแห่งโลกทั้งปวง ผู้ยากที่ใครจะเข้าโจมตีได้ ซึ่งเหล่าเทพทั้งปวงสรรเสริญ
7.202.66
अणीयांसमणुभ्यश्च बृहद्भ्यश्च बृहत्तमम् ।
रुद्रमीशानवृषभं हरं शंभुं कपर्दिनम् ॥ ७.२०२.६६ ॥
ทั้งเล็กกว่าอณูทั้งหลายและใหญ่กว่าสิ่งที่ใหญ่ที่สุด คือพระรุทระ ผู้เป็นวฤษภะในหมู่เจ้าผู้ปกครอง พระหระ พระศัมภุ ผู้มีเส้นผมพันเป็นมุ่นอยู่
7.202.67
चेकितानं परां योनिं तिष्ठतो गच्छतश्च ह ।
दुर्वारणं सुदुर्धर्षं दुर्निरीक्ष्यं दुरासदम्।
अतिमन्युं महात्मानं सर्वभूतप्रचेतसम् ॥ ७.२०२.६७ ॥
พระองค์ทรงเป็นเจกิตานะ เป็นต้นกำเนิดสูงสุด เป็นที่พึ่งของสิ่งที่ยืนอยู่และสิ่งที่เคลื่อนไหว ยากที่จะต้านทาน ยากยิ่งที่จะเข้าโจมตี ยากที่จะมองเห็น ยากที่จะเข้าใกล้ ผู้มีความโกรธอันยิ่งใหญ่ ผู้มีจิตใจอันยิ่งใหญ่ เป็นผู้รู้แจ้งสรรพสัตว์ทั้งปวง
7.202.68
दिव्यं चापमिषुधी चाददानं ।
हिरण्यवर्माणमनन्तवीर्यम्।
पिनाकिनं वज्रिणं दीप्तशूलं ।
परश्वथिं गदिनं चायतासिम् ॥ ७.२०२.६८ ॥
ทรงถือธนูทิพย์และแล่งลูกศรสองแล่ง ทรงมีเกราะทองคำ มีพลังไม่มีที่สิ้นสุด ทรงถือธนูปินากะ ทรงถือสายฟ้า ทรงมีตรีศูลที่ลุกโชน ขวานและกระบอง และดาบยาว
7.202.69
वचोधिकैः सुष्टुतमिष्टवाग्भिः ॥ ७.२०२.६९ ॥
ทรงได้รับการสรรเสริญอย่างยิ่งด้วยถ้อยคำที่เหนือกว่าคำอื่นทั้งปวง ด้วยวาจาอันไพเราะน่ารื่นหู
7.202.70
जलं दिशं खं क्षितिं चन्द्रसूर्यौ ।
हुताशवायुप्रतिमं सुरेशम्।
नालं द्रष्टुं यं जना भिन्नवृत्ता ।
ब्रह्मद्विषघ्नममृतस्य योनिम् ॥ ७.२०२.७० ॥
น้ำ ทิศ ท้องฟ้า แผ่นดิน ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ เปรียบดั่งไฟและลม เป็นเจ้าแห่งเทพทั้งหลาย คนที่มีความประพฤติแตกแยกไม่อาจเห็นพระองค์ได้ ทรงเป็นผู้ทำลายผู้ที่เป็นศัตรูต่อพรหมัน ทรงเป็นต้นกำเนิดแห่งอมฤต
7.202.71
यं पश्यन्ति ब्राह्मणाः साधुवृत्ताः ।
क्षीणे पापे मनसा वीतशोकाः।
तन्निष्ठात्मा तपसा धर्ममीड्यं ।
तद्भक्त्या वै विश्वरूपं ददर्श ॥ ७.२०२.७१ ॥
พราหมณ์ผู้ประพฤติดีเห็นพระองค์ เมื่อบาปสิ้นไปแล้ว ปราศจากความโศกในใจ ด้วยตบะ มีจิตใจตั้งมั่นอยู่ในพระองค์ ธรรมอันควรแก่การบูชา และด้วยความภักดีต่อพระองค์นั้นเอง พวกเขาจึงได้เห็นวิศวรูป
7.202.72
दृष्ट्वा चैनं वाड्मनोबुद्धिदेहैः ।
संहृष्टात्मा मुमुदे वासुदेवः ॥ ७.२०२.७२ ॥
เมื่อได้เห็นพระองค์ด้วยวาจา ใจ ปัญญาและกาย วาสุเทพก็ทรงชื่นชมยินดี พระทัยเบิกบาน
7.202.73
अक्षमालापरिक्षिप्तं ज्योतिषां परमं निधिम् ।
रुद्रं नारायणो दृष्ट्वा ववन्दे विश्वसम्भवम् ॥ ७.२०२.७३ ॥
นารายณ์ได้เห็นพระรุทระ ผู้ทรงมีลูกประคำล้อมรอบ เป็นขุมทรัพย์สูงสุดแห่งแสงทั้งปวง เป็นต้นกำเนิดของจักรวาล แล้วจึงถวายความนอบน้อม
7.202.74
वरदं पृथुचार्वङ्ग्या पार्वत्या सहितं प्रभुम् ।
क्रीडमानं महात्मानं भूतसङ्घगणैर्वृतम् ॥ ७.२०२.७४ ॥
ทรงเห็นพระผู้เป็นเจ้า ผู้ประทานพร ทรงประทับอยู่กับพระปารวตี ผู้มีอวัยวะงามกว้างขวาง ทรงเล่นสนุกอยู่ ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ล้อมรอบด้วยหมู่สัตว์และบริวารมากมาย
7.202.75
अजमीशानमव्यक्तं कारणात्मानमच्युतम् ।
अभिवाद्याथ रुद्राय सद्योऽन्धकनिपातिने।
पद्माक्षस्तं विरुपाक्षमभितुष्टाव भक्तिमान् ॥ ७.२०२.७५ ॥
เมื่อได้ถวายความนอบน้อมแด่พระรุทระในทันที ผู้เป็นอชะ เป็นเจ้าผู้ปกครอง ไม่ปรากฏ มีพระองค์เป็นเหตุ ไม่เสื่อมสลาย เป็นผู้ปราบอันธกะ ผู้มีดวงตาดุจดอกบัวและมีความภักดี ก็สรรเสริญพระผู้มีตาสามดวงนั้นอย่างยิ่ง
7.202.76
न्नरान्सुपर्णानथ गन्धर्वयक्षान्। ॥ ७.२०२.७६ ॥
มนุษย์ สุบรรณะ (ครุฑ) คนธรรพ์ และยักษ์ [...]
7.202.77
पृथग्विधान्भूतसङ्घांश्च विश्वां… ।
स्त्वत्सम्भूतान्विद्म सर्वांस्तथैव ॥ ७.२०२.७७ ॥
สรรพสัตว์นานาชนิดและจักรวาลทั้งหมด … เกิดจากพระองค์ เรารู้จักทั้งหมดนั้นในทำนองเดียวกัน
7.202.78
ऐन्द्रं याम्यं वारुणं वैत्तपाल्यं ।
पैत्रं त्वाष्ट्रं कर्म सौम्यं च तुभ्यम् ॥ ७.२०२.७८ ॥
การงานของอินทร์ ของยม ของวรุณ ของไวตปาลยะ (อาณาเขตของกุเวร) ของบรรพบุรุษ ของตวัษฏฤ และการงานอันอ่อนโยนด้วย ล้วนเป็นของพระองค์
7.202.79
रूपं ज्योतिः शब्द आकाशवायुः ।
स्पर्शः स्वाद्यं सलिलं गन्ध उर्वी।
कालो ब्रह्मा ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ।
त्वत्सम्भूताः स्थास्नु चरिष्णु चेदम् ॥ ७.२०२.७९ ॥
รูป แสง เสียง อากาศและลม สัมผัส รส น้ำ กลิ่น และแผ่นดิน กาล พรหมา พรหมันและพราหมณ์ทั้งหลาย โลกนี้ทั้งที่นิ่งและที่เคลื่อนไหว ล้วนเกิดจากพระองค์
7.202.80
अद्भ्यः स्तोका यान्ति यथा पृथक्त्वं ।
ताथिश्चैक्यं संक्षये यान्ति भूयः।
एवं विद्वान्प्रभवं चाप्ययं च ।
त्वसम्भूतं तव सायुज्यमेति ॥ ७.२०२.८० ॥
ดั่งหยดน้ำที่แยกออกจากกันแล้วกลับไปรวมเป็นหนึ่งเดียวอีก และเมื่อถึงการสลาย ก็กลับไปรวมกันอีก ฉันใด ผู้รู้ซึ่งเข้าใจทั้งต้นกำเนิดและการสลาย ย่อมบรรลุการร่วมเป็นหนึ่งกับพระองค์ ซึ่งเกิดจากพระองค์ ฉันนั้น
7.202.81
त्वत्सम्भूतास्ते च तेभ्यः परस्त्वम् ॥ ७.२०२.८१ ॥
พวกเขาก็เกิดจากพระองค์เช่นกัน และพระองค์ประเสริฐยิ่งกว่าพวกเขา
7.202.82
भूतं भव्यं भविता चाप्रधृष्यं ।
त्वत्सम्भूता भुवनानीह विश्वा।
भक्तं च मां भजमानं भजस्व ।
प्रीत्या मां वै लोकपितामहेश ॥ ७.२०२.८२ ॥
สิ่งที่เคยมี สิ่งที่มีอยู่ และสิ่งที่จะมี ไม่อาจถูกต่อต้านได้ และโลกทั้งปวงในที่นี้ล้วนเกิดจากพระองค์ ขอพระองค์โปรดรักษาผู้ภักดี และรักษาข้าพระองค์ผู้บูชาพระองค์ด้วยความรัก โอ ปู่ทวดของโลกทั้งหลาย โอ พระผู้เป็นเจ้า
7.202.83
नभिष्टुतः प्रविकार्षीश्च मायाम् ॥ ७.२०२.८३ ॥
แม้จะได้รับการสรรเสริญ ก็อย่าให้มายาของพระองค์ปรากฏออกมาเลย
7.202.84
तस्मै वरानचिन्त्यात्मा देवदेवः पिनाकधृत् ।
विष्णवे देवमुख्याय प्रायच्छदृषिसंस्तुतः ॥ ७.२०२.८४ ॥
พระผู้มีจิตอันหยั่งไม่ถึง เทวเทพแห่งเทวดา ผู้ถือธนูปินากะ ซึ่งฤๅษีทั้งหลายสรรเสริญ ได้ประทานพรแก่พระวิษณุ เทวดาผู้เป็นประธานในหมู่เทพ
7.202.85
मत्प्रसादान्मनुष्येषु देवगन्धर्वयोनिषु ।
अप्रमेयबलात्मा त्वं नारायण भविष्यसि ॥ ७.२०२.८५ ॥
ด้วยพระกรุณาของข้าพเจ้า เจ้าจะกลายเป็นนารายณ์ในหมู่มนุษย์ และในครรภ์ของเทวดาและคนธรรพ์ โอ ผู้มีกำลังและธรรมชาติที่วัดไม่ได้
7.202.86
न च त्वां प्रसहिष्यन्ति देवासुरमहोरगाः ।
न पिशाचा न गन्धर्वा न यक्षा न च राक्षसाः ॥ ७.२०२.८६ ॥
ไม่ว่าเทวดา อสูร หรือนาคใหญ่ก็จะไม่อาจครอบงำเจ้าได้ ไม่ว่าปิศาจ คนธรรพ์ ยักษ์ หรือรากษสก็เช่นกัน
7.202.87
न सुपर्णास्तथा नागा न च विश्वे वियोनिजाः ।
न कश्चित्त्वां च देवोऽपि समरेषु विजेष्यति ॥ ७.२०२.८७ ॥
ไม่ว่าสุบรรณ นาค หรือวิศเว หรือผู้ที่เกิดนอกครรภ์ ก็จะไม่อาจเอาชนะเจ้าได้ และไม่มีผู้ใด แม้แต่เทวดาก็ไม่อาจเอาชนะเจ้าในการรบได้
7.202.88
न शस्त्रेण न वज्रेण नाग्निना न च वारिणा ।
न चार्द्रेण न शुष्केण त्रसेन स्थावरेण च ॥ ७.२०२.८८ ॥
ไม่ด้วยอาวุธ ไม่ด้วยวัชระ ไม่ด้วยไฟ ไม่ด้วยน้ำ ไม่ด้วยสิ่งเปียก ไม่ด้วยสิ่งแห้ง ไม่ด้วยสิ่งที่เคลื่อนที่ได้ ไม่ด้วยสิ่งที่อยู่กับที่
7.202.89
न हस्तेन न पादेन न काष्ठेन न लोष्टुना ।
कश्चित्तव रुजां कर्ता मत्प्रसादात्कथञ्चन।
अपि वै समरं गत्वा भविष्यसि ममाधिकः ॥ ७.२०२.८९ ॥
ไม่ด้วยมือ ไม่ด้วยเท้า ไม่ด้วยไม้ ไม่ด้วยก้อนดิน ไม่มีผู้ใดจะทำให้เจ้าเจ็บปวดได้ด้วยประการใดๆ ด้วยพระกรุณาของข้าพเจ้า แม้เมื่อเข้าสู่สนามรบ เจ้าก็จะเหนือกว่าข้าพเจ้า
7.202.90
एवमादीन्वराँल्लब्ध्वा प्रसादादथ शूलिनः ।
स एष देवश्चरति मायया मोहयञ्जगत् ॥ ७.२०२.९० ॥
เมื่อได้รับพรเช่นนี้และอื่นๆ ด้วยพระกรุณาของพระผู้ถือตรีศูล เทพองค์นั้นก็ท่องเที่ยวไปด้วยมายา ทำให้โลกหลงผิด
7.202.91
तस्यैव तपसा जातो नरो नाम महामुनिः ।
तुल्यमेतेन देवेन तं जानीह्यर्जुनं सदा ॥ ७.२०२.९१ ॥
ด้วยการบำเพ็ญตบะของพระองค์นั่นเอง นระผู้เป็นมหาฤๅษีนามว่านระก็ได้เกิดขึ้น จงรู้จักเขาเสมอว่าคืออรชุน ผู้เสมอเทวดาองค์นี้
7.202.92
तावेतौ पूर्वदेवानां परमोपचितादृषी ।
लोकयात्राविधानार्थं दानवानां वधाय च।
धर्मसंस्थापनार्थाय सञ्जायेते युगेयुगे ॥ ७.२०२.९२ ॥
ทั้งสองนี้คือฤๅษีผู้ทรงเกียรติยิ่งในหมู่เทพโบราณ เพื่อจัดระเบียบการดำเนินของโลก เพื่อปราบทานพ และเพื่อสถาปนาธรรม ทั้งสองจึงเกิดขึ้นยุคแล้วยุคเล่า
7.202.93
तथैव कर्मणा कृत्स्नं महतस्तपरसोऽपि च ।
तेजो वाग्भिश्च विद्वंस्त्वं जातो रुद्रान्महामते ॥ ७.२०२.९३ ॥
ในทำนองเดียวกัน ด้วยกรรมทั้งสิ้น ด้วยรัศมีแห่งการบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่ และด้วยถ้อยคำด้วย เจ้าเกิดจากรุทรผู้มีปัญญาเอ๋ย โอ ผู้ฉลาดยิ่ง
7.202.94
स भवान्देववत्प्राज्ञो ज्ञात्वा भवमयं जगत् ।
अवाकर्षस्त्वमात्मानं नियमैस्तत्प्रियेप्सया ॥ ७.२०२.९४ ॥
พระองค์ผู้มีปัญญาดุจเทวดา เมื่อทรงรู้ว่าโลกนี้ประกอบด้วยความเป็นไป พระองค์ก็ทรงดึงตนเองเข้ามาด้วยวินัย เพราะปรารถนาความโปรดปรานของพระองค์นั้น
7.202.95
शुभ्रमत्र हविः कृत्वा महापुरुषविग्रहम् ।
ईजिवांस्त्वं जपैर्होमैरुपहारैश्च मानद ॥ ७.२०२.९५ ॥
ที่นี่ เมื่อได้ถวายเครื่องบูชาอันบริสุทธิ์แล้ว เจ้าได้บูชารูปของมหาบุรุษด้วยการสวดมนต์ การบูชาด้วยไฟ และเครื่องสักการะ โอ ผู้ให้เกียรติ
7.202.96
स तथा पूज्यमानस्ते पूर्वदेवोऽप्यतूतुषत् ।
पुष्कलांश्च वरान्प्रादात्तव विद्वन्हृदि स्थितान् ॥ ७.२०२.९६ ॥
เมื่อถูกบูชาโดยเจ้าเช่นนั้น เทพโบราณองค์นั้นก็ทรงพอพระทัย และประทานพรมากมายแก่เจ้า โอ ผู้มีปัญญา คือพรที่ตั้งอยู่ในใจของเจ้า
7.202.97
जन्मकर्मतपोयोगास्तयोस्तव च पुष्कलाः ।
ताभ्यां लिङ्गेऽर्चितो देवस्त्वयाऽर्चायां युगेयुगे।
देवदेवस्त्वचिन्त्यात्मा अजेयो विष्णुसम्भवः ॥ ७.२०२.९७ ॥
การเกิด การกระทำ การบำเพ็ญตบะ และโยคะของทั้งสองนั้น และของเจ้าก็มีอยู่อย่างบริบูรณ์ ด้วยทั้งสองนั้น เจ้าได้บูชาเทวดาในลึงค์และในรูปเคารพยุคแล้วยุคเล่า เทวเทพผู้มีอาตมันที่หยั่งไม่ถึง ผู้ไม่อาจพิชิตได้ ผู้เกิดจากพระวิษณุ
7.202.98
सर्वरूपं भवं ज्ञात्वा लिङ्गे योऽर्चयति प्रभुम् ।
आत्मयोगाश्च तस्मिन्वै शास्त्रयोगाश्च शाश्वताः ॥ ७.२०२.९८ ॥
ผู้ที่รู้ว่าภวะมีทุกรูปแบบ และบูชาพระผู้เป็นเจ้าในลึงค์ ในผู้นั้นย่อมมีโยคะแห่งอาตมันและโยคะแห่งคัมภีร์อยู่เป็นนิรันดร์
7.202.99
एवं देवा यजन्तो हि सिद्धाश्च परमर्षयः ।
प्रार्थयन्ते परं लोके स्थाणुमेव च शाश्वतम् ॥ ७.२०२.९९ ॥
เทพทั้งหลาย สิทธะ และมหาฤๅษี ต่างบูชาเช่นนี้ และในโลกนี้ก็วอนขอแต่สิ่งสูงสุดและพระสถาณุผู้เป็นนิรันดร์เท่านั้น
7.202.100
स एष रुद्रभक्तश्च केशवो रुद्रसम्भवः ।
कृष्ण एव हि यष्टव्यो यज्ञैश्चैव सनातनः ॥ ७.२०२.१०० ॥
พระองค์นี้คือผู้ภักดีต่อรุทร พระเกศวะ พระกฤษณะผู้เกิดจากรุทร แท้จริงแล้วควรบูชาเพียงพระองค์ด้วยการบูชายัญ พระองค์ทรงเป็นนิรันดร์
7.202.101
सर्वभूतभवं ज्ञात्वा लिङ्गमर्चति यः प्रभोः ।
तस्मिन्नभ्यधिकां प्रीतिं करोति वृषभध्वजः ॥ ७.२०२.१०१ ॥
ผู้ใดรู้ว่าพระประภุคือต้นกำเนิดของสรรพสัตว์แล้วบูชาลึงค์ของพระองค์ วฤษภธวชะ (พระศิวะ) ย่อมแสดงความรักใคร่ยิ่งกว่าต่อผู้นั้น
7.202.102
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा द्रोणपुत्रो महारथः ।
नमश्चकार रुद्राय बहुमेने च केशवम् ॥ ७.२०२.१०२ ॥
เมื่อได้ฟังคำของพระองค์นั้นแล้ว โทรณบุตรผู้เป็นมหารถีได้นมัสการพระรุทร และให้เกียรติแก่พระเกศวะเป็นอย่างยิ่ง
7.202.103
हष्टरोमा च वश्यात्मा सोऽभिवाद्य महर्षये ।
वरूथिनीमभिप्रेक्ष्य ह्यवहारमकारयत् ॥ ७.२०२.१०३ ॥
ขนลุกชันและควบคุมตนได้ ท่านถวายความเคารพแด่มหาฤๅษี และเมื่อเห็นกองทัพแล้ว ท่านได้ให้ถอยทัพลง
7.202.104
ततः प्रत्यवहारोऽभूत्पाण्डवानां विशाम्पते ।
कौरवाणां च दीनानां द्रोणे युधि निपातिते ॥ ७.२०२.१०४ ॥
ดังนั้น ข้าแต่จอมมนุษย์ เมื่อโทรณะถูกสังหารในการรบ จึงมีการถอนตัวจากการต่อสู้ทั้งฝ่ายปาณฑพและฝ่ายเการพผู้น่าสงสาร
7.202.105
युद्धं कृत्वा दिनान्पञ्च द्रोणो हत्वा वरूथिनीम् ।
ब्रह्मलोकं गतो राजन्ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ ७.२०२.१०५ ॥
โทรณะผู้เป็นพราหมณ์ ผู้ถึงฝั่งแห่งเวทแล้ว ได้รบต่อเนื่องห้าวัน และสังหารกองทัพ ข้าแต่พระราชา ท่านจึงได้ไปยังพรหมโลก