મહાભારત · અધ્યાય 7.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.26.1
तेष्वेवं सन्निवृत्तेषु प्रत्युद्यातेषु भागशः ।
कथं युयुधिरे पार्था मामकाश्च तरस्विनः ॥ ७.२६.१ ॥
તેઓ આ રીતે ભાગ ભાગે પાછા ફરીને ફરી હુમલો કરતા હતા ત્યારે પાર્થો અને મારા તેજસ્વી યોદ્ધાઓ કેવી રીતે લડ્યા?
7.26.2
किमर्जुनश्चाप्यकरोत्संशप्तकबलं प्रति ।
संशप्तका वा पार्थस्य किमकुर्वत सञ्जय ॥ ७.२६.२ ॥
સંજય, સંશપ્તકોની સેના સામે અર્જુને શું કર્યું? અથવા સંશપ્તકોએ પાર્થ સાથે શું કર્યું?
7.26.3
तथा तेषु निवृत्तेषु प्रत्युद्यातेषु भागशः ।
स्वयमभ्यद्रवद्भीमं नागानीकेन ते सुतः ॥ ७.२६.३ ॥
આ રીતે તેઓ ભાગ ભાગે પાછા ફરીને ફરી હુમલો કરતા હતા ત્યારે તમારો પુત્ર પોતે હાથીઓની સેના સાથે ભીમ પર ધસી ગયો.
7.26.4
स नाग इव नागेन गोवृषेणेव गोवृषः ।
समाहूतः स्वयं राज्ञा नागानीकमुपाद्रवत् ॥ ७.२६.४ ॥
હાથી હાથીની જેમ, વૃષભ વૃષભની જેમ, રાજાએ પોતે બોલાવતાં તે હાથીઓની સેના તરફ દોડ્યો.
7.26.5
स युद्धकुशलः पार्थो बाहुवीर्येण चान्वितः ।
अभिनत्कुञ्जरानीकमचिरेणैव मारिष ॥ ७.२६.५ ॥
યુદ્ધકુશળ પાર્થે બાહુબળથી યુક્ત થઈને, હે માન્યવર, તરત જ હાથીઓની સેનાને ભેદી નાખી.
7.26.6
ते गजा गिरिसङ्काशाः क्षरन्तः सर्वतो मदम् ।
भीमसेनस्य नाराचैर्विमुखा विमदीकृताः ॥ ७.२६.६ ॥
પર્વત સમાન તે હાથીઓ ચારે બાજુ મદ ઝરાવતા ભીમસેનના લોખંડી બાણોથી વિમુખ થઈ મદરહિત બની ગયા.
7.26.7
विधमेदभ्रजालानि यथा वायुः समुद्धतः ।
व्यधमत्तान्यनीकानि तथैव पवनात्मजः ॥ ७.२६.७ ॥
પ્રચંડ પવન જેમ વાદળોના સમૂહને વિખેરી નાખે, તેમ પવનપુત્રે તે સેનાઓને વિખેરી નાખી.
7.26.8
स तेषु विसृजन्बाणान्भीमो नागेष्वशोभत ।
भुवनेष्विव सर्वेषु गभस्तीनुदितो रविः ॥ ७.२६.८ ॥
બાણો છોડતા ભીમ તે હાથીઓ વચ્ચે એવા શોભ્યા, જેમ સર્વ લોકોમાં કિરણો ફેલાવતો ઉદિત સૂર્ય શોભે.
7.26.9
ते भीमबाणाभिहताः संस्यूता विबभुर्गजाः ।
गभस्तिभिरिवार्कस्य व्योम्नि नानाबलाहकाः ॥ ७.२६.९ ॥
ભીમના બાણોથી ઘાયલ અને વિંધાયેલા તે હાથીઓ આકાશમાં સૂર્યકિરણોથી ઝળહળતા નાના પ્રકારના વાદળો જેવા શોભ્યા.
7.26.10
तथा गजानां कदनं कुर्वाणमनिलात्मजम् ।
क्रुद्धो दुर्योधनोऽभ्येत्य प्रत्यविध्यच्छितैः शरैः ॥ ७.२६.१० ॥
આ રીતે હાથીઓનો સંહાર કરતા પવનપુત્ર પાસે ક્રોધે ભરાયેલો દુર્યોધન આવ્યો અને તીક્ષ્ણ બાણોથી સામો પ્રહાર કર્યો.
7.26.11
ततः क्षणेन क्षितिपं क्षतजप्रतिमेक्षणः ।
क्षयं निनीषुर्निशितैर्भीमो विव्याध पत्रिभिः ॥ ७.२६.११ ॥
પછી ક્ષણવારમાં લોહી જેવી લાલ આંખોવાળા ભીમે રાજા દુર્યોધનનો નાશ કરવાની ઇચ્છાથી તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને વીંધ્યો.
7.26.12
स शराचितसर्वाङ्गः क्रुद्धो विव्याध पाण्डवम् ।
नाराचैरर्करश्म्याभैर्भीमसेनं स्मयन्निव ॥ ७.२६.१२ ॥
સર્વ અંગો બાણોથી ઢંકાયેલો તે ક્રોધિત દુર્યોધન હસતો હોય તેમ સૂર્યકિરણ જેવા નારાચોથી પાંડુપુત્ર ભીમસેનને વીંધવા લાગ્યો.
7.26.13
तस्य नागं मणिमयं रत्नचित्रध्वजे स्थितम् ।
भल्लाभ्यां कार्मुकं चैव क्षिप्रं चिच्छेद पाण्डवः ॥ ७.२६.१३ ॥
તેનો મણિમય હાથી, રત્નચિત્રિત ધ્વજ પર ઊભેલો તે, અને તેનું ધનુષ્ય પાંડુપુત્રે બે ભલ્લોથી તરત કાપી નાખ્યાં.
7.26.14
दुर्योधनं पीड्यमानं दृष्ट्वा भीमेन मारिष ।
चुक्षोभयिषुरभ्यागादङ्गो मातङ्गमास्थितः ॥ ७.२६.१४ ॥
હે મારિષ, ભીમ દ્વારા દુર્યોધનને પીડિત જોઈને અંગદેશનો રાજા હાથી પર સવાર થઈને તેને વિચલિત કરવાની ઇચ્છાથી આગળ આવ્યો.
7.26.15
तमापतन्तं नागेन्द्रमम्बुदप्रतिमस्वनम् ।
कुम्भान्तरे भीमसेनो नाराचैरार्दयद्भृशम् ॥ ७.२६.१५ ॥
મેઘગર્જના જેવા અવાજે પોતાના પર ધસી આવતા તે ગજેન્દ્રને ભીમસેને તેના કુંભસ્થળોની વચ્ચે નારાચ બાણોથી ભારે રીતે વીંધ્યો.
7.26.16
तस्य कायं विनिर्भिद्य न्यमज्जद्धरणीतले ।
ततः पपात द्विरदो वज्राहत इवाचलः ॥ ७.२६.१६ ॥
તેનું શરીર ભેદીને તે ધરતીમાં ધસી ગયો; પછી વજ્રથી આહત પર્વતની જેમ તે હાથી પડી ગયો.
7.26.17
तस्वावर्जितनागस्य म्लेच्छस्याधः पतिष्यतः ।
शिरश्चिच्छेद भल्लेन क्षिप्रकारी वृकोदरः ॥ ७.२६.१७ ॥
હાથી પડી જતા તે મ્લેચ્છ નીચે પડતો હતો ત્યારે, ક્ષિપ્રકારી વૃકોદરે ભલ્લથી તેનું માથું કાપી નાખ્યું.
7.26.18
तस्मिन्निपतिते वीरे सम्प्राद्रवत सा चमूः ।
सम्भ्रान्ताश्वद्विपरथा पदातीनवमृद्गती ॥ ७.२६.१८ ॥
તે વીર પડતાં જ તે સેના વિખેરાઈ ભાગી; ગભરાયેલા ઘોડા, હાથી અને રથ પાયદળને કચડતા દોડ્યા.
7.26.19
तेष्वनीकेषु भग्नेषु विद्रवत्सु समन्ततः ।
प्राग्ज्योतिषस्ततो भीमं कुञ्जरेण समाद्रवत् ॥ ७.२६.१९ ॥
તે સેનાઓ ભાંગીને ચોતરફ ભાગતી હતી ત્યારે પ્રાગ્જ્યોતિષના રાજાએ હાથી પર ભીમ પર ધસી આવ્યો.
7.26.20
येन नागेन मघवानजयद्दैत्यदानवान् ।
तदन्वयेन नागेन भीमसेनमुपाद्रवत् ॥ ७.२६.२० ॥
જે હાથીથી ઇન્દ્રે દૈત્ય-દાનવોને જીત્યા હતા, એ જ વંશના હાથી પર તે ભીમસેન પર તૂટી પડ્યો.
7.26.21
स नागप्रवरो भीमं सहसा समुपाद्रवत् ।
श्रवणाभ्यामथो द्वाभ्यां संहतेन करेण च ॥ ७.२६.२१ ॥
તે શ્રેષ્ઠ હાથી અચાનક ભીમ પર તૂટી પડ્યો, બંને કાન વડે અને સંકેલાયેલી સૂંઢ વડે.
7.26.22
व्यावृत्तनयनः क्रुद्वः प्रमथन्निव पाण्डवम् ।
वृकोदररथं साश्वमविशेषमचूर्णयत् ॥ ७.२६.२२ ॥
આંખો ફેરવીને, ક્રોધથી, જાણે પાંડવને કચડતો હોય તેમ, તેણે વૃકોદરનો રથ ઘોડાઓ સહિત કોઈ ભેદ વિના ચૂરેચૂરો કરી નાખ્યો.
7.26.23
पद्भ्यां भीमोऽप्यथो धावंस्तस्य गात्रेष्वलीयत ।
जानन्नञ्जलिकावेधं नापाक्रामत पाण्डवः ॥ ७.२६.२३ ॥
પગે દોડતાં પણ ભીમ એ હાથીના અંગોમાં સંતાઈ ગયો; અંજલિકાવેધ જાણતો હોવા છતાં પાંડવ દૂર ન ખસ્યો.
7.26.24
गात्राभ्यन्तरगो भूत्वा करेणाताडयन्मुहुः ।
लालयामास तं नागं वधाकाङ्क्षिणमव्ययम् ॥ ७.२६.२४ ॥
હાથીના અંગોની અંદર જઈને, હાથ વડે વારંવાર પ્રહાર કર્યો; મારવાની ઇચ્છા રાખતા એ અવિનાશી હાથીને પંપાળ્યો.
7.26.25
कुलालचक्रवन्नागस्तदा तूर्णमथाभ्रमत् ।
नागायुतबलः श्रीमान्कालयानो वृकोदरम् ॥ ७.२६.२५ ॥
ત્યારે તે હાથી કુંભારના ચાકડાની જેમ ઝડપથી ફરવા લાગ્યો. દસ હજાર હાથીઓના બળવાળો તે તેજસ્વી હાથી, મૃત્યુ તરફ જતો, વૃકોદર (ભીમ)ની આસપાસ ફર્યો.
7.26.26
भीमोऽपि निष्क्रम्य ततः सुप्रतीकाग्रतोऽभवत् ।
भीमं करेणावनम्य जानुभ्यामभ्यताडयत् ॥ ७.२६.२६ ॥
ભીમ પણ બહાર આવીને સુપ્રતીકની સામે ઊભો રહ્યો. ત્યારે તે હાથીએ સૂંઢથી ભીમને નમાવીને ઘૂંટણોથી તેને પ્રહાર કર્યો.
7.26.27
ग्रीवायां वेष्टयित्वैनं स गजो हन्तुमैहत ।
करवेष्टं भीमसेनो भ्रमं दत्त्वा व्यमोचयत् ॥ ७.२६.२७ ॥
ગળાની આસપાસ વીંટીને તે હાથીએ તેને મારવા પ્રયત્ન કર્યો. ત્યારે ભીમસેને સૂંઢના વીંટાને એક ચક્કર આપીને પોતાને છોડાવી લીધો.
7.26.28
पुनर्गात्राणि नागस्य प्रविवेश वृकोदरः ।
यावत्प्रतिगजायातं स्वबलं प्रत्यवैक्षत।
भीमोपि नागगात्रेभ्यो विनिःसृत्यापयाज्जवात् ॥ ७.२६.२८ ॥
ફરી વૃકોદર હાથીના શરીરમાં પ્રવેશ્યો; ત્યારે તેણે પ્રતિ-હાથી આવતો અને પોતાનું સૈન્ય જોયું. ભીમ પણ હાથીના શરીરમાંથી બહાર નીકળીને ઝડપથી પાછો હટી ગયો.
7.26.29
ततः सर्वस्य सैन्यस्य नादः समभवन्महान् ।
अहो धिङ्गिहतो भीमः कुज्जरेणेति मारिष ॥ ७.२६.२९ ॥
ત્યારે સમગ્ર સેનામાં મોટો કોલાહલ થયો — "અરે, ધિક્કાર! ભીમ હાથી દ્વારા ઘવાયો!" હે માન્ય, એમ.
7.26.30
तेन नागेन सन्त्रस्ता पाण्डवानामनीकिनी ।
सहसाऽभ्यद्रवद्राजन्यत्र तस्यौ वृकोदरः ॥ ७.२६.३० ॥
તે હાથીથી ગભરાઈને પાંડવોની સેના અચાનક ભાગી ગઈ, હે રાજન્; ત્યાં વૃકોદર (ભીમ) ઊભો રહ્યો.
7.26.31
ततो युधिष्ठिरो राजा हतं मत्वा वृकोदरम् ।
भगदत्तं सपाञ्चाल्यः सर्वतः समवारयत् ॥ ७.२६.३१ ॥
ત્યારે રાજા યુધિષ્ઠિરે વૃકોદર (ભીમ)ને હણાયેલો માનીને પાંચાલો સાથે ભગદત્તને ચારેય બાજુથી રોક્યો.
7.26.32
तं रथं रथिनां श्रेष्ठाः परिवार्य परन्तपाः ।
अवाकिरञ्शरैस्तीक्ष्णैः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.२६.३२ ॥
શત્રુઓને તપાવનારા શ્રેષ્ઠ રથીઓએ તે રથને ઘેરી લીધો અને સેંકડો-હજારો તીક્ષ્ણ બાણોની વર્ષા કરી.
7.26.33
स विघातं पृषत्कानामङ्कुशेन समाहरन् ।
क्षणेन पाण्डुपाञ्जालान्व्यधमत्पर्वतेश्वरः ॥ ७.२६.३३ ॥
તે પર્વતેશ્વરે અંકુશથી બાણોનો અવરોધ રોકીને ક્ષણમાં પાંડવ-પાંચાલોને હાંકી કાઢ્યા.
7.26.34
तदद्भुतमपश्याम भगदत्तस्य संयुगे ।
तथा वृद्धस्य चरितं कुञ्जरेण विशाम्पते ॥ ७.२६.३४ ॥
હે રાજા, યુદ્ધમાં ભગદત્તનું તે અદ્ભુત કર્મ અમે જોયું, તથા તે વૃદ્ધનું હાથી સાથેનું કર્મ પણ જોયું.
7.26.35
ततो राजा दशार्णानां प्राग्ज्योतिषमुपाद्रवत् ।
तिर्यग्यातेन नागेन समदेनाशुगामिना ॥ ७.२६.३५ ॥
ત્યારે તે રાજા મદમસ્ત, ઝડપથી ચાલતા હાથી પર તિરછો ચાલી, દશાર્ણોથી પ્રાગ્જ્યોતિષ તરફ દોડ્યો.
7.26.36
तयोर्युद्धं समभवन्नागयोर्भीमरूपयोः ।
सपक्षयोः पर्वतयोर्यथा सद्रुमयोः पुरा ॥ ७.२६.३६ ॥
તે બે ભયંકર રૂપના હાથીઓ વચ્ચે યુદ્ધ થયું, જેમ પૂર્વે વૃક્ષો સહિત પાંખોવાળા બે પર્વતો વચ્ચે થયું હતું.
7.26.37
प्राग्ज्योतिषपतेर्नागः सन्निवृत्त्यापसृत्य च ।
पार्श्वे दशार्णाधिपतेर्भित्त्वा नागमपातयत् ॥ ७.२६.३७ ॥
પ્રાગ્જ્યોતિષપતિનો હાથી પાછો ફરીને અને ખસીને દશાર્ણાધિપતિની બાજુમાં ભોંકીને તે હાથીને પાડી દીધો.
7.26.38
तोमरैः सूर्यरश्म्याभैर्भगदत्तोऽथ सप्तभिः ।
जघान द्विरदस्थं तं शत्रुं प्रचलितासनम् ॥ ७.२६.३८ ॥
પછી ભગદત્તે સૂર્યકિરણો જેવા ચમકતા સાત તોમરોથી હાથી પર ઊભેલા તે શત્રુને મારી નાખ્યો; તેનું આસન ડગમગી ગયું.
7.26.39
व्यवच्छिद्य तु राजानं भगदत्तं युधिष्ठिरः ।
रथानीकेन महता सर्वतः पर्यवारयत् ॥ ७.२६.३९ ॥
રાજા ભગદત્તને અલગ કરીને યુધિષ્ઠિરે મોટી રથસેના વડે ચારે બાજુથી તેને ઘેરી લીધો.
7.26.40
स कुञ्जरस्थो रथिभिः शुशुभे सर्वतो वृतः ।
पर्वते वनमध्यस्थो ज्वलन्निव हुताशनः ॥ ७.२६.४० ॥
હાથી પર બેઠેલો તે ચારે બાજુથી રથીઓથી ઘેરાયેલો, પર્વત પર વનની વચ્ચે બળતી અગ્નિ જેવો શોભ્યો.
7.26.41
मण्डलं सर्वतः श्लिष्टं रथिनामुग्रधन्विनाम् ।
किरतां शरवर्षाणि स नागः पर्यवर्तत ॥ ७.२६.४१ ॥
ઉગ્ર ધનુર્ધર રથીઓનું મંડળ ચારે બાજુથી ગાઢ રીતે જોડાયેલું હતું; તે હાથી બાણોની વર્ષા કરતો તેની આસપાસ ફર્યો.
7.26.42
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा परिगृह्य महागजम् ।
प्रेषयामास सहसा युयुधानरथं प्रति ॥ ७.२६.४२ ॥
પછી પ્રાગ્જ્યોતિષના રાજાએ પોતાના મહા હાથીને કાબૂમાં લઈ અચાનક યુયુધાનના રથ તરફ દોડાવ્યો.
7.26.43
आपतन्तं च सम्प्रेक्ष्य नागं सात्वतपुङ्गवः ।
अविध्यत्पञ्चभिर्बाणैः शितैराशीविषोपमैः ॥ ७.२६.४३ ॥
ધસી આવતા હાથીને જોઈને સાત્વતોમાં શ્રેષ્ઠ વીરે ઝેરી સર્પો જેવાં પાંચ તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને વીંધ્યો.
7.26.44
शिनेः पौत्रस्य तु रथं परिगृह्य महाद्विपः ।
अभिचिक्षेप वेगेन युयुधानस्त्वपाक्रमत् ॥ ७.२६.४४ ॥
મહાહાથીએ શિનિના પૌત્રનો રથ સૂંઢમાં પકડી વેગથી ફેંક્યો; પરંતુ યુયુધાન ખસી ગયા.
7.26.45
बृहतः सैन्धवानश्वान्समुत्थाप्यथ सारथिः ।
तस्थौ सात्यकिमासाद्य सम्प्लुतस्तं रथं प्रति ॥ ७.२६.४५ ॥
પછી સારથિએ મોટા સૈંધવ ઘોડાઓને ઊંચકીને, સાત્યકિ પાસે પહોંચીને, તે રથ તરફ કૂદીને ઊભો રહ્યો.
7.26.46
स तु लब्ध्वान्तरं नागस्त्वरितो रथमण्डलात् ।
निष्पतन्सततं सर्वान्परिचिक्षेप पार्थिवान् ॥ ७.२६.४६ ॥
હાથીને તક મળતાં તે રથોના વર્તુળમાંથી ઝડપથી બહાર કૂદ્યો અને સતત બધા રાજાઓને ચારે તરફ ફેંકવા લાગ્યો.
7.26.47
ते त्वाशुगतिना तेन त्रास्यमाना नरर्षभाः ।
तमेकं द्विरदं सङ्ख्ये मेनिरे शतशो द्विपान् ॥ ७.२६.४७ ॥
તે ઝડપી હાથીથી ભયભીત થયેલા નરશ્રેષ્ઠ રાજાઓને યુદ્ધમાં તે એક જ હાથી સેંકડો હાથી જેવો લાગ્યો.
7.26.48
ते गजस्थेन काल्यन्ते भगदत्तेन पार्थिवाः ।
ऐरावतस्थेन यथा देवराजेन दानवाः ॥ ७.२६.४८ ॥
ઐરાવત પર બેઠેલા દેવરાજ ઇન્દ્ર જેમ દાનવોને હણે, તેમ હાથી પર બેઠેલા ભગદત્ત દ્વારા તે રાજાઓ હણાઈ રહ્યા હતા.
7.26.49
तेषां प्रद्रवतां भीमः पाञ्चालानामितस्ततः ।
गजवाजिकृतः शब्दः सुमहान्समजायत ॥ ७.२६.४९ ॥
ભાગી રહેલા પાંચાલો વચ્ચે, અહીં-તહીં, ભીમથી હાથી અને ઘોડાઓ દ્વારા અતિ મોટો અવાજ ઊઠ્યો.
7.26.50
भगदत्तेन समरे काल्यमानेषु पाण्डुषु ।
प्राग्ज्योतिषमभिक्रुद्धः पुनर्भीमः समभ्ययात् ॥ ७.२६.५० ॥
યુદ્ધમાં ભગદત્ત દ્વારા પાંડવો મરાતા હતા ત્યારે, અતિ ક્રોધિત ભીમ ફરી પ્રાગ્જ્યોતિષના સ્વામી તરફ આગળ વધ્યો.
7.26.51
तस्याभिद्रवतो वाहान्हस्तमुक्तेन वारिणा ।
सिक्त्वा व्यत्रासयन्नागस्ते पार्थसहरंस्ततः ॥ ७.२६.५१ ॥
તે આગળ વધતાં, હાથથી છાંટેલા પાણીથી વાહનોને ભીંજવી હાથીઓએ તેમને ભયભીત કર્યા; ત્યારે પાર્થના સાથીઓને.
7.26.52
ततस्तमभ्ययात्तूर्णं रुचिपर्वा कृतीसुतः ।
समघ्नञ्छरवर्षेण रथस्योऽन्तकसन्निभः ॥ ७.२६.५२ ॥
ત્યારે કૃતિનો પુત્ર રુચિપર્વા ઝડપથી તેની તરફ આગળ વધ્યો, રથમાં ઊભો રહીને યમ સમાન બાણવર્ષાથી પ્રહાર કરવા લાગ્યો.
7.26.53
ततः स रुचिपर्वाणं शरेणानतपर्वणा ।
सुपर्वा पर्वतपतिर्निन्ये वैवस्वतक्षयम् ॥ ७.२६.५३ ॥
ત્યારે પર્વતોના સ્વામી સુપર્વાએ વળેલા ગાંઠવાળા બાણથી રુચિપર્વાને વૈવસ્વત યમના ધામમાં મોકલ્યો.
7.26.54
तस्मिन्निपतिते वीरे सौभद्रो द्रौपदीसुतः ।
चेकितानो धृष्टकेतुर्ययुत्सुश्चार्दयन्द्विपम् ॥ ७.२६.५४ ॥
તે વીર પડ્યો ત્યારે, સૌભદ્ર, દ્રૌપદીનો પુત્ર, ચેકિતાન, ધૃષ્ટકેતુ અને યુયુત્સુએ હાથીને પીડિત કર્યો.
7.26.55
त एनं शरधाराभिर्धाराभिरिव तोयदाः ।
सिषिचुर्भैरवान्नादान्विनदन्तो जिघांसवः ॥ ७.२६.५५ ॥
મેઘો વરસાદની ધારાઓ વરસાવે તેમ તેમણે બાણધારાઓથી તેને ભીંજવ્યો; વધની ઇચ્છાથી ભયાનક ગર્જના કરતાં.
7.26.56
ततः पार्ष्ण्यङ्कुशाङ्गुष्ठैः कृतिना चोदितो द्विपः ।
प्रसारितकरः प्रायात्स्तब्धकर्णेक्षणो द्रुतम् ॥ ७.२६.५६ ॥
પછી કુશળ મહાવતે એડી, અંકુશ અને અંગૂઠાથી હાથીને પ્રેરિત કર્યો; તે સૂંઢ લંબાવી, કાન અને આંખો સ્થિર કરી ઝડપથી આગળ ગયો.
7.26.57
सोऽधिष्ठाय पदा वाहान्युयुत्सोः सूतमारुजत् ।
युयुत्सुस्तु रथाद्राजन्नपाक्रामत्त्वरान्वितः ॥ ७.२६.५७ ॥
તેણે પગથી યુયુત્સુના ઘોડાઓને કચડ્યા અને સારથિને પાડી દીધો; પણ હે રાજન્, યુયુત્સુ ઝડપથી રથથી ઉતરીને દૂર ખસી ગયો.
7.26.58
ततः पाण्डवयोधास्ते नागराजं शरैर्द्रुतम् ।
सिषिचुर्भैरवान्नादान्विनदन्तो जिघांसवः ॥ ७.२६.५८ ॥
પછી તે પાંડવ યોદ્ધાઓએ ગજરાજને ઝડપથી બાણોથી ભીંજવ્યો; વધની ઇચ્છાથી ભયાનક ગર્જના કરતાં.
7.26.59
पुत्रस्तु तव सम्भ्रान्तः सौभद्रस्याप्लुतो रथम् ।
स कुञ्जरस्थो विसृजन्निषूनरिषु पार्थिवः।
बभौ रश्मीनिवादित्यो भुवनेषु समुत्सृजन् ॥ ७.२६.५९ ॥
તમારો પુત્ર ગભરાઈને સૌભદ્રના રથ પર કૂદી પડ્યો; હાથી પર ઊભા રહી શત્રુઓ પર બાણ છોડતો એ રાજા, લોકોમાં કિરણો વિખેરતા સૂર્યની જેમ ચમક્યો.
7.26.60
तमार्जुनिर्द्वादशभिर्युयुत्सुर्दशभिः शरैः ।
त्रिभिस्त्रिभिर्द्रौपदेया धृष्टकेतुश्च विव्यधुः ॥ ७.२६.६० ॥
તેને અર્જુનપુત્રે બાર, યુયુત્સુએ દસ, અને દ્રૌપદીના પુત્રો તથા ધૃષ્ટકેતુએ દરેકે ત્રણ-ત્રણ બાણોથી વીંધ્યો.
7.26.61
चेकितानः चतुःषष्ट्या सोत्तरायुधिकं पुनः ।
प्रत्यविध्यत्ततः सर्वान्भगदत्तस्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ७.२६.६१ ॥
ચેકિતાને ચોસઠ અને તેથી વધુ શસ્ત્રોથી ફરી પ્રહાર કર્યો. પછી ભગદત્તે તે સૌને ત્રણ-ત્રણ બાણોથી વીંધ્યા.
7.26.62
सोऽतियत्नार्पितैर्बाणैराचितो द्विरदो बभौ ।
संस्यूत इव सूर्यस्य रश्मिभिर्जलदो महान् ॥ ७.२६.६२ ॥
અતિ પ્રયત્નથી છોડાયેલા બાણોથી ઢંકાયેલો તે હાથી સૂર્યનાં કિરણોથી સીવાયેલા મોટા મેઘ જેવો ચમક્યો.
7.26.63
नियन्तुः शिल्पयत्नाभ्यां प्रेरितोऽरिशरार्दितः ।
परिचिक्षेप तान्नागः स रिपून्सव्यदक्षिणम् ॥ ७.२६.६३ ॥
સારથીની કુશળતા અને પ્રયત્નથી પ્રેરિત, શત્રુઓના બાણોથી પીડિત તે હાથીએ ડાબે અને જમણે તે શત્રુઓને ચારે તરફ ફેંકી દીધા.
7.26.64
गोपाल इव दण्डेन यथा पशुगणान्वने ।
सङ्कालयति तां सेनां भगदत्तस्तथा मुहुः ॥ ७.२६.६४ ॥
વનમાં ગોવાળ લાકડીથી પશુઓનું ટોળું હાંકે તેમ, ભગદત્ત તે સેનાને વારંવાર હાંકતો હતો.
7.26.65
क्षिप्रं श्येनाभिप्रन्नानां वायसानामिव स्वनः ।
बभूव पाण्डवेयानां भृशं विद्रवतां स्वनः ॥ ७.२६.६५ ॥
બાજથી હુમલો પામેલા કાગડાઓના કલબલાટ જેવો, નાસતા પાંડવોનો ભારે આક્રંદ તરત ઊઠ્યો.
7.26.66
स नागराजः प्रवराङ्कुशाहतः ।
पुरा सपक्षोऽद्रिवरो यथा नृप।
भयं तदा रिपुषु समादधद्भृशं ।
वणिग्जनानां क्षुभितो यथाऽर्णवः ॥ ७.२६.६६ ॥
ઉત્તમ અંકુશથી પ્રહાર પામેલો તે ગજરાજ, હે રાજન, પૂર્વે પાંખવાળા શ્રેષ્ઠ પર્વત જેવો, ત્યારે શત્રુઓમાં ભારે ભય ઉત્પન્ન કરવા લાગ્યો, વેપારીઓ માટે ક્ષુબ્ધ સમુદ્ર જેવો.
7.26.67
ततो ध्वनिर्द्विरदरथाश्वपार्थिवै ।
र्भयाद्रवद्भिर्जनितोऽतिभैरवः।
क्षितिं वियद् द्यां विदिशो दिशस्तथा ।
समावृणोत्पार्थिवसंयुगे ततः ॥ ७.२६.६७ ॥
ત્યારે હાથીઓ, રથો, ઘોડાઓ અને રાજાઓમાંથી, ભયથી બૂમો પાડતા લોકોનો અતિ ભયંકર અવાજ ઉત્પન્ન થયો, જેણે પૃથ્વી, આકાશ, સ્વર્ગ, દિશાઓ અને ઉપદિશાઓને તે રાજાઓના યુદ્ધમાં ઢાંકી દીધી.
7.26.68
स तेन नागप्रवरेण पार्थिवो ।
भृशं जगाहे द्विषतामनीकिनीम्।
पुरा सुगुप्तां विबुधैरिवाहवे ।
विरोचनो देववरूतिनीमिव ॥ ७.२६.६८ ॥
તે રાજા તે શ્રેષ્ઠ હાથી સાથે શત્રુઓની સેનામાં અતિ વેગથી ઘૂસી ગયો; પૂર્વે યુદ્ધમાં દેવોએ સારી રીતે રક્ષેલી દેવસેનામાં વિરોચન ઘૂસ્યો હતો તેમ.
7.26.69
भृशं ववौ ज्वलनसखो वियद्रजः ।
समावृणोन्मुहुरपि चैव सैनिकान्।
तमेकनागं गणशो यथा गजान् ।
समन्ततो द्रुतमथ मेनिरे जनाः ॥ ७.२६.६९ ॥
અગ્નિનો મિત્ર વાયુ અતિ વેગથી વાયો, આકાશની ધૂળ ઉડાડીને સૈનિકોને વારંવાર ઢાંકી દીધા; લોકોને તે એક જ હાથી ટોળામાં આવતા હાથીઓની જેમ ચારે બાજુથી ઝડપથી આવતો લાગ્યો.