มหาภารตะ · อัธยายะ 7.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.26.1
तेष्वेवं सन्निवृत्तेषु प्रत्युद्यातेषु भागशः ।
कथं युयुधिरे पार्था मामकाश्च तरस्विनः ॥ ७.२६.१ ॥
ครั้นเมื่อพวกเขาถอยกลับและกลับเข้าโจมตีเป็นกองๆ เช่นนั้น บุตรของปฤถาและนักรบผู้กล้าหาญของฝ่ายข้าพเจ้าต่อสู้กันอย่างไรบ้าง
7.26.2
किमर्जुनश्चाप्यकरोत्संशप्तकबलं प्रति ।
संशप्तका वा पार्थस्य किमकुर्वत सञ्जय ॥ ७.२६.२ ॥
อรชุนได้กระทำอะไรต่อกองทัพสังศัปตกะบ้าง หรือพวกสังศัปตกะได้กระทำอะไรต่อปารถะ สัญชัย
7.26.3
तथा तेषु निवृत्तेषु प्रत्युद्यातेषु भागशः ।
स्वयमभ्यद्रवद्भीमं नागानीकेन ते सुतः ॥ ७.२६.३ ॥
เมื่อพวกเขาถอยกลับและกลับเข้าโจมตีเป็นกองๆ เช่นนั้น บุตรของท่านเองได้พุ่งเข้าใส่ภีมะพร้อมกองทัพช้าง
7.26.4
स नाग इव नागेन गोवृषेणेव गोवृषः ।
समाहूतः स्वयं राज्ञा नागानीकमुपाद्रवत् ॥ ७.२६.४ ॥
ดุจช้างต่อสู้กับช้าง ดุจโคผู้ต่อสู้กับโคผู้ ท่านได้รับการเรียกโดยพระราชาเอง จึงรุดไปยังกองทัพช้าง
7.26.5
स युद्धकुशलः पार्थो बाहुवीर्येण चान्वितः ।
अभिनत्कुञ्जरानीकमचिरेणैव मारिष ॥ ७.२६.५ ॥
ปารถะผู้ชำนาญการรบและประกอบด้วยพลังแขนนั้น ได้ฝ่ากองทัพช้างในพริบตา ข้าแต่ท่านผู้ทรงเกียรติ
7.26.6
ते गजा गिरिसङ्काशाः क्षरन्तः सर्वतो मदम् ।
भीमसेनस्य नाराचैर्विमुखा विमदीकृताः ॥ ७.२६.६ ॥
ช้างเหล่านั้นดุจขุนเขา มีน้ำมันมทะไหลออกรอบตัว ถูกลูกศรเหล็กของภีมเสนหันหนี และถูกทำให้หมดมทะ
7.26.7
विधमेदभ्रजालानि यथा वायुः समुद्धतः ।
व्यधमत्तान्यनीकानि तथैव पवनात्मजः ॥ ७.२६.७ ॥
ดุจลมแรงพัดกระจายหมู่เมฆ บุตรแห่งพระวายุก็พัดกระจายกองทัพเหล่านั้นฉันนั้น
7.26.8
स तेषु विसृजन्बाणान्भीमो नागेष्वशोभत ।
भुवनेष्विव सर्वेषु गभस्तीनुदितो रविः ॥ ७.२६.८ ॥
ภีมะยิงลูกศรใส่ช้างเหล่านั้นแล้วรุ่งโรจน์ ดุจพระอาทิตย์ที่ขึ้นเหนือโลกทั้งปวง แผ่รัศมีไปทั่ว
7.26.9
ते भीमबाणाभिहताः संस्यूता विबभुर्गजाः ।
गभस्तिभिरिवार्कस्य व्योम्नि नानाबलाहकाः ॥ ७.२६.९ ॥
ช้างเหล่านั้นถูกลูกศรของภีมะแทงทะลุ ส่องแสงดุจเมฆหลากสีบนท้องฟ้า ที่ถูกรังสีของพระอาทิตย์ส่องต้อง
7.26.10
तथा गजानां कदनं कुर्वाणमनिलात्मजम् ।
क्रुद्धो दुर्योधनोऽभ्येत्य प्रत्यविध्यच्छितैः शरैः ॥ ७.२६.१० ॥
ขณะที่บุตรแห่งพระวายุกำลังฆ่าฟันช้างเช่นนั้น ทุรโยธน์ผู้โกรธแค้นจึงเข้ามาใกล้ และยิงสวนกลับด้วยลูกศรคม
7.26.11
ततः क्षणेन क्षितिपं क्षतजप्रतिमेक्षणः ।
क्षयं निनीषुर्निशितैर्भीमो विव्याध पत्रिभिः ॥ ७.२६.११ ॥
จากนั้นในชั่วขณะ ภีมะซึ่งมีดวงตาแดงดุจโลหิต ปรารถนาจะนำความพินาศมาสู่จ้าวแห่งแผ่นดิน จึงยิงเขาด้วยลูกศรคม
7.26.12
स शराचितसर्वाङ्गः क्रुद्धो विव्याध पाण्डवम् ।
नाराचैरर्करश्म्याभैर्भीमसेनं स्मयन्निव ॥ ७.२६.१२ ॥
ทุรโยธน์ผู้โกรธแค้น ร่างกายเต็มไปด้วยลูกศร ยิ้มเหมือนเยาะเย้ย แล้วยิงปาณฑพภีมเสนด้วยลูกศรเหล็กที่เปล่งแสงดุจรัศมีพระอาทิตย์
7.26.13
तस्य नागं मणिमयं रत्नचित्रध्वजे स्थितम् ।
भल्लाभ्यां कार्मुकं चैव क्षिप्रं चिच्छेद पाण्डवः ॥ ७.२६.१३ ॥
ปาณฑพรีบตัดช้างประดับอัญมณีของเขา ซึ่งยืนอยู่ใต้ธงประดับรัตนะ และตัดคันธนูของเขาด้วยลูกศรภัลละสองดอก
7.26.14
दुर्योधनं पीड्यमानं दृष्ट्वा भीमेन मारिष ।
चुक्षोभयिषुरभ्यागादङ्गो मातङ्गमास्थितः ॥ ७.२६.१४ ॥
เมื่อเห็นทุรโยธน์ถูกภีมะรังควาน ข้าแต่ท่านผู้ทรงเกียรติ กษัตริย์แห่งอังคะจึงเข้ามา ขี่ช้างของตน ปรารถนาจะทำให้เขาหวั่นไหว
7.26.15
तमापतन्तं नागेन्द्रमम्बुदप्रतिमस्वनम् ।
कुम्भान्तरे भीमसेनो नाराचैरार्दयद्भृशम् ॥ ७.२६.१५ ॥
ภีมเสนยิงลูกศรเหล็กอย่างรุนแรงไปยังช้างจอมทัพที่พุ่งเข้าหา ซึ่งส่งเสียงคำรามดุจเมฆ ตรงระหว่างหัวช้าง
7.26.16
तस्य कायं विनिर्भिद्य न्यमज्जद्धरणीतले ।
ततः पपात द्विरदो वज्राहत इवाचलः ॥ ७.२६.१६ ॥
ลูกศรทะลุร่างของมันแล้วจมลงในพื้นดิน ช้างนั้นจึงล้มลง ดุจขุนเขาที่ถูกสายฟ้าฟาด
7.26.17
तस्वावर्जितनागस्य म्लेच्छस्याधः पतिष्यतः ।
शिरश्चिच्छेद भल्लेन क्षिप्रकारी वृकोदरः ॥ ७.२६.१७ ॥
เมื่อม्लेच्छะผู้ขี่ช้างนั้นกำลังจะตกลงมาจากช้างที่ล้ม วฤโกทระผู้ว่องไวได้ตัดศีรษะของเขาด้วยลูกศรภัลละ
7.26.18
तस्मिन्निपतिते वीरे सम्प्राद्रवत सा चमूः ।
सम्भ्रान्ताश्वद्विपरथा पदातीनवमृद्गती ॥ ७.२६.१८ ॥
เมื่อวีรบุรุษนั้นล้มลง กองทัพนั้นก็แตกหนีไปทุกทิศทาง ม้า ช้าง และรถศึกต่างสับสนวุ่นวาย พุ่งไปย่ำยีทหารราบ
7.26.19
तेष्वनीकेषु भग्नेषु विद्रवत्सु समन्ततः ।
प्राग्ज्योतिषस्ततो भीमं कुञ्जरेण समाद्रवत् ॥ ७.२६.१९ ॥
เมื่อกองทัพเหล่านั้นแตกพ่ายและหนีไปรอบด้าน กษัตริย์แห่งปราคชโยติษะจึงขี่ช้างของตนพุ่งเข้าใส่ภีมะ
7.26.20
येन नागेन मघवानजयद्दैत्यदानवान् ।
तदन्वयेन नागेन भीमसेनमुपाद्रवत् ॥ ७.२६.२० ॥
ด้วยช้างแห่งสายตระกูลเดียวกับช้างที่พระอินทร์ทรงใช้พิชิตไทตยะและทานพ เขาได้พุ่งเข้าใส่ภีมเสน
7.26.21
स नागप्रवरो भीमं सहसा समुपाद्रवत् ।
श्रवणाभ्यामथो द्वाभ्यां संहतेन करेण च ॥ ७.२६.२१ ॥
ช้างชั้นเลิศนั้นพุ่งเข้าหาภีมะโดยฉับพลัน ด้วยหูทั้งสองข้างและงวงที่ม้วนแน่น
7.26.22
व्यावृत्तनयनः क्रुद्वः प्रमथन्निव पाण्डवम् ।
वृकोदररथं साश्वमविशेषमचूर्णयत् ॥ ७.२६.२२ ॥
มันกลอกตาไปด้านหลังและโกรธเกรี้ยว ราวกับจะบดขยี้ปาณฑพ มันทำรถของวฤโกทรพร้อมทั้งม้า ให้แหลกเป็นผุยผงโดยไม่เลือกหน้า
7.26.23
पद्भ्यां भीमोऽप्यथो धावंस्तस्य गात्रेष्वलीयत ।
जानन्नञ्जलिकावेधं नापाक्रामत पाण्डवः ॥ ७.२६.२३ ॥
ภีมะวิ่งด้วยเท้า แล้วซ่อนตัวอยู่ท่ามกลางอวัยวะของช้างนั้น ปาณฑพรู้ถึงอันตรายจากการแทงของอัญชลิกา จึงไม่ถอยหนี
7.26.24
गात्राभ्यन्तरगो भूत्वा करेणाताडयन्मुहुः ।
लालयामास तं नागं वधाकाङ्क्षिणमव्ययम् ॥ ७.२६.२४ ॥
เข้าไปอยู่ภายในร่างของช้าง เขาตีมันซ้ำแล้วซ้ำอีกด้วยมือ และลูบไล้ช้างอมตะที่ปรารถนาความตายของเขาอยู่นั้น
7.26.25
कुलालचक्रवन्नागस्तदा तूर्णमथाभ्रमत् ।
नागायुतबलः श्रीमान्कालयानो वृकोदरम् ॥ ७.२६.२५ ॥
ขณะนั้นช้างหมุนตัวอย่างรวดเร็วดุจจักรของช่างปั้นหม้อ ช้างผู้รุ่งโรจน์มีกำลังเท่าช้างหนึ่งหมื่นเชือก เคลื่อนเข้าหาความตาย วนรอบวฤโกทร (ภีมะ)
7.26.26
भीमोऽपि निष्क्रम्य ततः सुप्रतीकाग्रतोऽभवत् ।
भीमं करेणावनम्य जानुभ्यामभ्यताडयत् ॥ ७.२६.२६ ॥
ภีมะก็ออกมาได้ แล้วยืนอยู่ต่อหน้าสุปรตีกะ จากนั้นช้างก็ใช้งวงโน้มภีมะลง แล้วตีด้วยเข่าทั้งสอง
7.26.27
ग्रीवायां वेष्टयित्वैनं स गजो हन्तुमैहत ।
करवेष्टं भीमसेनो भ्रमं दत्त्वा व्यमोचयत् ॥ ७.२६.२७ ॥
ช้างนั้นพันคอของภีมะไว้ แล้วพยายามจะฆ่าเขา แต่ภีมเสนะหมุนขดงวงให้เกิดแรงวน แล้วก็หลุดออกมาได้
7.26.28
पुनर्गात्राणि नागस्य प्रविवेश वृकोदरः ।
यावत्प्रतिगजायातं स्वबलं प्रत्यवैक्षत।
भीमोपि नागगात्रेभ्यो विनिःसृत्यापयाज्जवात् ॥ ७.२६.२८ ॥
วฤโกทรเข้าไปในร่างช้างอีกครั้ง ขณะมองดูช้างตัวต่อต้านที่กำลังเข้ามาและกองทัพของตน ภีมะก็ออกมาจากร่างช้างและถอยหนีไปอย่างรวดเร็ว
7.26.29
ततः सर्वस्य सैन्यस्य नादः समभवन्महान् ।
अहो धिङ्गिहतो भीमः कुज्जरेणेति मारिष ॥ ७.२६.२९ ॥
จากนั้นเสียงโห่ร้องดังลั่นทั่วทั้งกองทัพ “อนิจจา น่าอับอาย ภีมะถูกช้างโจมตีแล้ว” ดังนี้ ข้าแต่ผู้ทรงเกียรติ
7.26.30
तेन नागेन सन्त्रस्ता पाण्डवानामनीकिनी ।
सहसाऽभ्यद्रवद्राजन्यत्र तस्यौ वृकोदरः ॥ ७.२६.३० ॥
กองทัพของปาณฑพหวาดกลัวช้างนั้นจนแตกกระเจิงทันที ข้าแต่พระราชา ณ ที่นั้นวฤโกทร (ภีมะ) ยืนอยู่
7.26.31
ततो युधिष्ठिरो राजा हतं मत्वा वृकोदरम् ।
भगदत्तं सपाञ्चाल्यः सर्वतः समवारयत् ॥ ७.२६.३१ ॥
ครั้งนั้น พระเจ้ายุธิษฐิระทรงเข้าใจว่าภีมะถูกสังหารแล้ว จึงพร้อมด้วยปาญจาละ ขัดขวางภคทัตต์ไว้ทุกด้าน
7.26.32
तं रथं रथिनां श्रेष्ठाः परिवार्य परन्तपाः ।
अवाकिरञ्शरैस्तीक्ष्णैः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.२६.३२ ॥
นักรบรถผู้ยอดเยี่ยม ผู้ทำให้ศัตรูเดือดร้อน ล้อมรถคันนั้นไว้ และระดมลูกศรคมกล้านับร้อยนับพัน
7.26.33
स विघातं पृषत्कानामङ्कुशेन समाहरन् ।
क्षणेन पाण्डुपाञ्जालान्व्यधमत्पर्वतेश्वरः ॥ ७.२६.३३ ॥
ผู้เป็นเจ้าแห่งขุนเขานั้น ใช้ขอช้างสกัดกั้นการขัดขวางของลูกศร และในชั่วขณะเดียวก็ขับไล่ปาณฑพและปาญจาละให้แตกพ่ายไป
7.26.34
तदद्भुतमपश्याम भगदत्तस्य संयुगे ।
तथा वृद्धस्य चरितं कुञ्जरेण विशाम्पते ॥ ७.२६.३४ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ พวกเราได้เห็นการกระทำอันน่าพิศวงของภคทัตต์ในการรบนั้น คือการกระทำของชายชราผู้นั้นพร้อมกับช้างของเขา
7.26.35
ततो राजा दशार्णानां प्राग्ज्योतिषमुपाद्रवत् ।
तिर्यग्यातेन नागेन समदेनाशुगामिना ॥ ७.२६.३५ ॥
ครั้งนั้น พระราชาทรงขับช้างที่กำลังตกมัน เคลื่อนที่เร็ว ให้เอียงข้างแล้วพุ่งจากแคว้นทศารณะมุ่งสู่ปรากชโยติษะ
7.26.36
तयोर्युद्धं समभवन्नागयोर्भीमरूपयोः ।
सपक्षयोः पर्वतयोर्यथा सद्रुमयोः पुरा ॥ ७.२६.३६ ॥
ระหว่างช้างทั้งสองซึ่งมีรูปร่างน่าสะพรึงนั้นได้เกิดการต่อสู้ขึ้น เปรียบเหมือนการต่อสู้ของภูเขามีปีกสองลูกพร้อมทั้งต้นไม้ของมัน ในกาลก่อน
7.26.37
प्राग्ज्योतिषपतेर्नागः सन्निवृत्त्यापसृत्य च ।
पार्श्वे दशार्णाधिपतेर्भित्त्वा नागमपातयत् ॥ ७.२६.३७ ॥
ช้างของเจ้าแห่งปรากชโยติษะ หันกลับและถอยออกไป แล้วแทงเข้าที่สีข้างของเจ้าแห่งทศารณะ ทำให้ช้างนั้นล้มลง
7.26.38
तोमरैः सूर्यरश्म्याभैर्भगदत्तोऽथ सप्तभिः ।
जघान द्विरदस्थं तं शत्रुं प्रचलितासनम् ॥ ७.२६.३८ ॥
ครั้งนั้น ภคทัตต์ใช้หอกเจ็ดเล่มที่ส่องประกายดุจแสงอาทิตย์ แทงศัตรูผู้ยืนอยู่บนหลังช้างนั้น จนที่นั่งของเขาสั่นสะเทือน
7.26.39
व्यवच्छिद्य तु राजानं भगदत्तं युधिष्ठिरः ।
रथानीकेन महता सर्वतः पर्यवारयत् ॥ ७.२६.३९ ॥
ยุธิษฐิระแยกพระราชาภคทัตต์ออกมาได้ แล้วล้อมไว้ทุกด้านด้วยกองทัพรถอันใหญ่หลวง
7.26.40
स कुञ्जरस्थो रथिभिः शुशुभे सर्वतो वृतः ।
पर्वते वनमध्यस्थो ज्वलन्निव हुताशनः ॥ ७.२६.४० ॥
เขาประทับอยู่บนหลังช้าง มีนักรบรถล้อมรอบทุกด้าน สว่างไสวดุจไฟที่ลุกโชนอยู่กลางป่าบนภูเขา
7.26.41
मण्डलं सर्वतः श्लिष्टं रथिनामुग्रधन्विनाम् ।
किरतां शरवर्षाणि स नागः पर्यवर्तत ॥ ७.२६.४१ ॥
วงล้อมของนักรบรถศึกผู้ถืออาวุธอันดุร้าย ประชิดกันรอบด้าน ได้ก่อตัวขึ้น และช้างตัวนั้นหมุนวนไปมา โปรยห่าลูกศรลงมา
7.26.42
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा परिगृह्य महागजम् ।
प्रेषयामास सहसा युयुधानरथं प्रति ॥ ७.२६.४२ ॥
ครั้งนั้น พระราชาแห่งปราคชโยติษ คว้าช้างใหญ่ของพระองค์ไว้ แล้วไล่ให้พุ่งเข้าใส่รถของยุยุธาน อย่างฉับพลัน
7.26.43
आपतन्तं च सम्प्रेक्ष्य नागं सात्वतपुङ्गवः ।
अविध्यत्पञ्चभिर्बाणैः शितैराशीविषोपमैः ॥ ७.२६.४३ ॥
เมื่อเห็นช้างพุ่งเข้าโจมตี วีรบุรุษผู้เลิศแห่งสาตวตะ ได้ยิงลูกศรคมห้าดอกใส่มัน ลูกศรเหล่านั้นเหมือนงูพิษ
7.26.44
शिनेः पौत्रस्य तु रथं परिगृह्य महाद्विपः ।
अभिचिक्षेप वेगेन युयुधानस्त्वपाक्रमत् ॥ ७.२६.४४ ॥
ช้างตัวใหญ่คว้ารถของหลานชายแห่งศินิด้วยงวง แล้วเหวี่ยงไปด้วยแรงมหาศาล แต่ยุยุธานหลบไปได้
7.26.45
बृहतः सैन्धवानश्वान्समुत्थाप्यथ सारथिः ।
तस्थौ सात्यकिमासाद्य सम्प्लुतस्तं रथं प्रति ॥ ७.२६.४५ ॥
ต่อมา สารถีผู้ขับรถยกม้าสินธุพันธุ์ดีตัวใหญ่ขึ้น เข้าไปประชิดสาตยกี กระโดดข้ามไปยังรถคันนั้นแล้วยืนอยู่ตรงนั้น
7.26.46
स तु लब्ध्वान्तरं नागस्त्वरितो रथमण्डलात् ।
निष्पतन्सततं सर्वान्परिचिक्षेप पार्थिवान् ॥ ७.२६.४६ ॥
ส่วนช้างนั้นฉวยโอกาสเปิดช่องว่าง รีบพุ่งหลุดออกจากวงล้อมรถศึก แล้วเหวี่ยงเหล่ากษัตริย์ทั้งหลายไปรอบตัวไม่หยุด
7.26.47
ते त्वाशुगतिना तेन त्रास्यमाना नरर्षभाः ।
तमेकं द्विरदं सङ्ख्ये मेनिरे शतशो द्विपान् ॥ ७.२६.४७ ॥
เหล่านรบุรุษผู้องอาจเหล่านั้น ต่างหวาดกลัวสัตว์ที่เคลื่อนไหวรวดเร็วนั้น และในการรบ พวกเขาคิดว่าช้างตัวเดียวนั้นคือช้างนับร้อยตัว
7.26.48
ते गजस्थेन काल्यन्ते भगदत्तेन पार्थिवाः ।
ऐरावतस्थेन यथा देवराजेन दानवाः ॥ ७.२६.४८ ॥
กษัตริย์เหล่านั้นถูกสังหารโดยภคทัตต์ผู้ยืนอยู่บนช้างของตน ดังเช่นที่พวกทานพถูกพระอินทร์ราชาแห่งเทพสังหาร เมื่อพระองค์ยืนอยู่บนช้างไอราวตะ
7.26.49
तेषां प्रद्रवतां भीमः पाञ्चालानामितस्ततः ।
गजवाजिकृतः शब्दः सुमहान्समजायत ॥ ७.२६.४९ ॥
ท่ามกลางชาวปาญจาละที่หนีกระเจิดกระเจิงไปทั่ว เสียงดังมหึมาอันใหญ่หลวงได้เกิดขึ้นจากช้างและม้า อันเกิดจากภีมะ
7.26.50
भगदत्तेन समरे काल्यमानेषु पाण्डुषु ।
प्राग्ज्योतिषमभिक्रुद्धः पुनर्भीमः समभ्ययात् ॥ ७.२६.५० ॥
ขณะที่เหล่าปาณฑพกำลังถูกภคทัตต์สังหารในสนามรบ ภีมะผู้โกรธจัดได้เข้าโจมตีท้าวปราคชโยติษอีกครั้ง
7.26.51
तस्याभिद्रवतो वाहान्हस्तमुक्तेन वारिणा ।
सिक्त्वा व्यत्रासयन्नागस्ते पार्थसहरंस्ततः ॥ ७.२६.५१ ॥
เมื่อภีมะรุกเข้ามา ช้างทั้งหลายได้พ่นน้ำจากงวงรดพาหนะของเขา ทำให้มันตกใจ จากนั้นบริวารของปารถะก็เข้าช่วย
7.26.52
ततस्तमभ्ययात्तूर्णं रुचिपर्वा कृतीसुतः ।
समघ्नञ्छरवर्षेण रथस्योऽन्तकसन्निभः ॥ ७.२६.५२ ॥
จากนั้น รุจิปารวัน บุตรแห่งกฤติ รีบเข้าหาภคทัตต์ ยืนอยู่บนรถ เหมือนความตายเอง แล้วโจมตีด้วยห่าลูกศร
7.26.53
ततः स रुचिपर्वाणं शरेणानतपर्वणा ।
सुपर्वा पर्वतपतिर्निन्ये वैवस्वतक्षयम् ॥ ७.२६.५३ ॥
ครั้งนั้น สุปารวัน เจ้าแห่งขุนเขา ได้ยิงลูกศรที่ข้อปล้องโค้งงอ ส่งรุจิปารวันไปยังที่อยู่ของพระยม บุตรแห่งวิวัสวัต
7.26.54
तस्मिन्निपतिते वीरे सौभद्रो द्रौपदीसुतः ।
चेकितानो धृष्टकेतुर्ययुत्सुश्चार्दयन्द्विपम् ॥ ७.२६.५४ ॥
เมื่อวีรบุรุษผู้นั้นล้มลง เศาภัทร บุตรของเทราปที เจกิตานะ ธฤษฏเกตุ และยุยุตสุ ก็โจมตีช้างนั้นอย่างหนัก
7.26.55
त एनं शरधाराभिर्धाराभिरिव तोयदाः ।
सिषिचुर्भैरवान्नादान्विनदन्तो जिघांसवः ॥ ७.२६.५५ ॥
เหล่านักรบนั้นปรารถนาจะสังหารภคทัตต์ จึงรุมโปรยลูกศรใส่เขาเหมือนเมฆฝนที่หลั่งสายฝน พลางคำรามเสียงน่าสะพรึง
7.26.56
ततः पार्ष्ण्यङ्कुशाङ्गुष्ठैः कृतिना चोदितो द्विपः ।
प्रसारितकरः प्रायात्स्तब्धकर्णेक्षणो द्रुतम् ॥ ७.२६.५६ ॥
จากนั้น ช้างถูกควาญผู้ชำนาญกระตุ้นด้วยส้นเท้า ตะขอ และนิ้วหัวแม่เท้า มันยื่นงวงออกไป หูและตาแข็งทื่อ แล้วพุ่งไปข้างหน้าอย่างรวดเร็ว
7.26.57
सोऽधिष्ठाय पदा वाहान्युयुत्सोः सूतमारुजत् ।
युयुत्सुस्तु रथाद्राजन्नपाक्रामत्त्वरान्वितः ॥ ७.२६.५७ ॥
ช้างเหยียบม้าของยุยุตสุด้วยเท้า และฟาดสารถีล้มลง ส่วนยุยุตสุ ท่านราชา รีบกระโดดลงจากรถแล้วถอยออกไป
7.26.58
ततः पाण्डवयोधास्ते नागराजं शरैर्द्रुतम् ।
सिषिचुर्भैरवान्नादान्विनदन्तो जिघांसवः ॥ ७.२६.५८ ॥
จากนั้น บรรดานักรบปาณฑพเหล่านั้น รีบรุมยิงลูกศรใส่ราชาแห่งช้างอย่างรวดเร็ว พลางคำรามเสียงน่าสะพรึง ปรารถนาจะสังหาร
7.26.59
पुत्रस्तु तव सम्भ्रान्तः सौभद्रस्याप्लुतो रथम् ।
स कुञ्जरस्थो विसृजन्निषूनरिषु पार्थिवः।
बभौ रश्मीनिवादित्यो भुवनेषु समुत्सृजन् ॥ ७.२६.५९ ॥
ฝ่ายบุตรของท่านด้วยความตื่นตระหนก กระโดดขึ้นไปบนรถของเศาภัทร กษัตริย์องค์นั้นยืนอยู่บนช้าง ระดมยิงลูกศรใส่ศัตรู เปล่งรัศมีดุจดวงอาทิตย์ที่แผ่รังสีไปทั่วโลก
7.26.60
तमार्जुनिर्द्वादशभिर्युयुत्सुर्दशभिः शरैः ।
त्रिभिस्त्रिभिर्द्रौपदेया धृष्टकेतुश्च विव्यधुः ॥ ७.२६.६० ॥
บุตรแห่งอรชุนยิงเขาด้วยลูกศรสิบสองดอก ยุยุตสุด้วยสิบดอก และบุตรของเทราปทีกับธฤษฏเกตุ ต่างยิงดอกละสามดอก
7.26.61
चेकितानः चतुःषष्ट्या सोत्तरायुधिकं पुनः ।
प्रत्यविध्यत्ततः सर्वान्भगदत्तस्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ७.२६.६१ ॥
เจกิตานะยิงตอบด้วยลูกศรหกสิบสี่ดอกและมากกว่านั้นอีก จากนั้นภคทัตต์ก็ยิงทะลุพวกเขาทุกคน คนละสามดอก
7.26.62
सोऽतियत्नार्पितैर्बाणैराचितो द्विरदो बभौ ।
संस्यूत इव सूर्यस्य रश्मिभिर्जलदो महान् ॥ ७.२६.६२ ॥
ช้างนั้นถูกลูกศรที่ยิงมาด้วยความพยายามอย่างยิ่งปักเต็มตัว จึงส่องแสงเรืองรองดุจเมฆใหญ่ที่ถูกร้อยเข้าด้วยกันด้วยรัศมีของพระอาทิตย์
7.26.63
नियन्तुः शिल्पयत्नाभ्यां प्रेरितोऽरिशरार्दितः ।
परिचिक्षेप तान्नागः स रिपून्सव्यदक्षिणम् ॥ ७.२६.६३ ॥
ช้างนั้นถูกควาญขับด้วยทักษะและความพยายาม และถูกลูกศรของศัตรูทิ่มแทงจนทรมาน จึงเหวี่ยงศัตรูเหล่านั้นไปทั้งทางซ้ายและทางขวา
7.26.64
गोपाल इव दण्डेन यथा पशुगणान्वने ।
सङ्कालयति तां सेनां भगदत्तस्तथा मुहुः ॥ ७.२६.६४ ॥
ดังคนเลี้ยงวัวในป่าที่ต้อนฝูงโคด้วยไม้เท้า ภคทัตต์ก็ต้อนกองทัพนั้นให้รวมกันซ้ำแล้วซ้ำเล่าฉันนั้น
7.26.65
क्षिप्रं श्येनाभिप्रन्नानां वायसानामिव स्वनः ।
बभूव पाण्डवेयानां भृशं विद्रवतां स्वनः ॥ ७.२६.६५ ॥
ดังเสียงร้องของฝูงกาที่เหยี่ยวไล่ล่า เสียงโอดครวญดังขึ้นอย่างรวดเร็วจากพวกปาณฑพที่กำลังหนีกระเจิง
7.26.66
स नागराजः प्रवराङ्कुशाहतः ।
पुरा सपक्षोऽद्रिवरो यथा नृप।
भयं तदा रिपुषु समादधद्भृशं ।
वणिग्जनानां क्षुभितो यथाऽर्णवः ॥ ७.२६.६६ ॥
ช้างราชานั้นถูกขอสับอันประเสริฐฟาดเข้า ข้าแต่พระราชา มันดุจภูเขาใหญ่มีปีกในกาลก่อน จึงก่อความหวาดกลัวอย่างยิ่งในหมู่ศัตรู ดุจมหาสมุทรที่คลั่งไคล้ของพ่อค้าทั้งหลาย
7.26.67
ततो ध्वनिर्द्विरदरथाश्वपार्थिवै ।
र्भयाद्रवद्भिर्जनितोऽतिभैरवः।
क्षितिं वियद् द्यां विदिशो दिशस्तथा ।
समावृणोत्पार्थिवसंयुगे ततः ॥ ७.२६.६७ ॥
จากนั้นเสียงอันน่าสะพรึงกลัวยิ่งก็ดังขึ้นจากช้าง รถศึก ม้า และกษัตริย์ทั้งหลาย ซึ่งร้องโวยวายด้วยความกลัว และเสียงนั้นปกคลุมแผ่นดิน ท้องฟ้า สวรรค์ ทิศ และทิศกลาง ในสงครามของเหล่ากษัตริย์
7.26.68
स तेन नागप्रवरेण पार्थिवो ।
भृशं जगाहे द्विषतामनीकिनीम्।
पुरा सुगुप्तां विबुधैरिवाहवे ।
विरोचनो देववरूतिनीमिव ॥ ७.२६.६८ ॥
กษัตริย์พระองค์นั้นพร้อมกับช้างประเสริฐเช่นนั้น ได้บุกเข้าไปในกองทัพของศัตรูอย่างดุเดือด ดุจวิโรจนะที่เคยบุกเข้าไปในกองทัพเทพเจ้า ซึ่งเทพเจ้าคุ้มกันไว้อย่างแน่นหนาในการรบ
7.26.69
भृशं ववौ ज्वलनसखो वियद्रजः ।
समावृणोन्मुहुरपि चैव सैनिकान्।
तमेकनागं गणशो यथा गजान् ।
समन्ततो द्रुतमथ मेनिरे जनाः ॥ ७.२६.६९ ॥
ลมเพื่อนของไฟพัดแรงและยกฝุ่นละอองขึ้นปกคลุมทั้งท้องฟ้า ปิดบังทหารซ้ำแล้วซ้ำเล่า และผู้คนต่างคิดว่าช้างเชือกเดียวนั้นกำลังพุ่งเข้ามาจากทุกทิศอย่างรวดเร็ว ดุจฝูงช้างจำนวนมาก