મહાભારત · અધ્યાય 7.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.27.1
यन्मां पार्थस्य सङ्ग्रामे कर्माणि परिपृच्छसि ।
तृच्छृणुष्व महाबाहो पार्थो यदकरोद्रणे ॥ ७.२७.१ ॥
હે મહાબાહો, યુદ્ધમાં પાર્થ (અર્જુન)ના કર્મો વિશે તું મને પૂછે છે; રણમાં પાર્થે શું કર્યું તે સાંભળ.
7.27.2
रजो दृष्ट्वा समुद्भूतं श्रुत्वा च गजनिःस्वनम् ।
भगदत्ते विकुर्वाणे कौन्तेयः कृष्णमब्रवीत् ॥ ७.२७.२ ॥
ભગદત્ત આક્રમણ કરતો હતો ત્યારે ઊઠેલી ધૂળ જોઈને અને હાથીઓનો ચિત્કાર સાંભળીને કૌંતેયે કૃષ્ણને કહ્યું.
7.27.3
यथा प्राग्ज्योतिषो राजा गजेन मधुसूदन ।
त्वरमाणोऽभिनिष्क्रान्तो ध्रुवं तस्यैष निःस्वनः ॥ ७.२७.३ ॥
હે મધુસૂદન, પ્રાગ્જ્યોતિષનો રાજા હાથી સાથે ઉતાવળે બહાર નીકળ્યો હોય તેમ; ચોક્કસ આ તેનો જ અવાજ છે.
7.27.4
इन्द्रादनवरः सङ्ख्ये गजयानविशारदः ।
प्रथमो गजघोधानां पृथिव्यामिति मे मतिः ॥ ७.२७.४ ॥
યુદ્ધમાં તે ઇન્દ્રથી ઊતરતો નથી; હાથી ચલાવવામાં નિપુણ છે; પૃથ્વી પર હાથી-યોદ્ધાઓમાં તે પ્રથમ છે એવો મારો મત છે.
7.27.5
स चापि द्विरदश्रेष्ठः सदाऽप्रतिगजो युधि ।
सर्वशस्त्रातिगः सङ्ख्ये कृतकर्मा जितक्लमः ॥ ७.२७.५ ॥
તે હાથીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે; યુદ્ધમાં હંમેશાં તેની બરાબરીનો હાથી ન હોય એવો; સર્વ શસ્ત્રોમાં શ્રેષ્ઠ; યુદ્ધમાં કર્મ કરીને થાક જીતનાર.
7.27.6
सहः सस्त्रनिपातानामग्निस्पर्शस्य चानघ ।
स पाण्डवबलं सर्वमद्यैको नाशयिष्यति ॥ ७.२७.६ ॥
હે નિષ્પાપ, શસ્ત્રોના આઘાત અને અગ્નિનો સ્પર્શ સહન કરનાર તે એકલો આજે પાંડવોની આખી સેનાનો નાશ કરશે.
7.27.7
सिंहनादं महत्कृत्वा धनुर्बाणरवैः सह ।
विद्राव्यमाणं सम्पश्य हतभूयिष्ठनायकम्।
दृष्ट्वा विनद्य सहसा मम सेनां प्रमृद्गति ॥ ७.२७.७ ॥
સિંહનાદ મોટેથી કરીને, ધનુષ્ય અને બાણોના અવાજ સાથે, નાયકો મોટે ભાગે માર્યા ગયેલા ભાગતા (સૈન્ય)ને જોઈને, મારા સૈન્યને તરત કચડી નાખવા ગર્જના કરતો તે આગળ વધે છે.
7.27.8
न चावाभ्यामृतेऽन्योऽस्ति शक्तस्तं प्रतिबाधितुम् ।
त्वरमाणस्ततो याहि यतः प्राग्ज्योतिषाधिपः ॥ ७.२७.८ ॥
તમે બે સિવાય બીજો કોઈ તેને રોકવા સમર્થ નથી. તેથી ઝડપથી ત્યાં જાઓ જ્યાં પ્રાગ્જ્યોતિષાધિપતિ છે.
7.27.9
दृप्तं सङ्ख्ये द्विपबलाद्वयसा चापि विस्मितम् ।
अद्यैनं प्रेषयिष्यामि बलहन्तुः प्रियातिथिम् ॥ ७.२७.९ ॥
યુદ્ધમાં પોતાની હાથીસેનાના બળથી અભિમાની અને ઉંમરથી પણ આશ્ચર્યચકિત એવા તેને, આજે હું બલહંતા (ઇન્દ્ર)ના પ્રિય અતિથિ તરીકે મોકલી દઈશ.
7.27.10
वचनादथ कृष्णस्तु प्रययौ सव्यसाचिनः ।
दीर्यते भगदत्तेन यत्र पाण्डववाहिनी ॥ ७.२७.१० ॥
પછી સવ્યસાચી (અર્જુન)ના વચનથી કૃષ્ણ પણ ચાલ્યા, જ્યાં ભગદત્ત દ્વારા પાંડવ સેનાને વિદીર્ણ કરાઈ રહી હતી.
7.27.11
तं प्रयान्तं ततः पश्चादाह्वयन्तो महारथाः ।
संशप्तकाः समारोहन्सहस्राणि चतुर्दश ॥ ७.२७.११ ॥
તે આગળ જતો હતો ત્યારે પાછળથી પડકારતા મહારથી સંશપ્તકો ચૌદ હજાર જણાએ ચડાઈ કરી.
7.27.12
दशैव तु सहस्राणि त्रिगर्तानां महारथाः ।
चत्वारि च सहस्राणि वासुदेवस्य चानुगाः ॥ ७.२७.१२ ॥
ત્રિગર્તોના મહારથી દસ હજાર; અને વાસુદેવ (કૃષ્ણ)ના ચાર હજાર અનુચરો પણ (ત્યાં આવ્યા).
7.27.13
दीर्यमाणां चमूं दृष्ट्वा भगदत्तेन मानिष ।
आहूयमानस्य च तैरभवद्धृदयं द्विधा ॥ ७.२७.१३ ॥
ભગદત્ત દ્વારા સેનાને વિદીર્ણ થતી જોઈને, અને તેમના દ્વારા બોલાવાતાં, તેનું હૃદય બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગયું.
7.27.14
किन्नु श्रेयस्करं कर्म भवेदद्येत्यचिन्तयत् ।
इह वा विनिवर्तेयं गच्छेयं वा युधिष्ठिरम् ॥ ७.२७.१४ ॥
"આજે કયું કર્મ શ્રેયસ્કર થશે?" એમ તે વિચારવા લાગ્યો. "અહીંથી પાછો ફરું, કે યુધિષ્ઠિર પાસે જાઉં?"
7.27.15
तस्य बुद्ध्या विचार्यैवमर्जुनस्य कुरूद्वह ।
अभवद्भूयसी बुद्धिः संशप्तकवधे स्थिरा ॥ ७.२७.१५ ॥
હે કુરુશ્રેષ્ઠ! એ રીતે બુદ્ધિથી વિચારીને અર્જુનનો નિશ્ચય વધુ દૃઢ થયો — સંશપ્તકોના વધમાં તેની બુદ્ધિ સ્થિર થઈ.
7.27.16
स सन्निवृत्तः सहसा कपिप्रवरकेतनः ।
एको रथसहस्राणि निहन्तुं वासवी रणे ॥ ७.२७.१६ ॥
કપિશ્રેષ્ઠના ધ્વજવાળો તે અચાનક પાછો વળ્યો — એકલો, રણમાં હજારો રથોનો સંહાર કરવા, વાસવપુત્ર (અર્જુન).
7.27.17
सा हि दुर्योधनस्यासीन्मतिः कर्णस्य चोभयोः ।
अर्जुनस्य वधोपाये या वै द्वैधमकल्पयत् ॥ ७.२७.१७ ॥
તે જ મતિ દુર્યોધન અને કર્ણ બંનેની હતી — જેણે અર્જુનના વધના ઉપાયમાં બંનેમાં દ્વૈધ ઊભું કર્યું.
7.27.18
स तु दोलायमानोऽबूद्द्वैधीभावेन पाण्डवः ।
वधेन तु नराग्र्याणामकरोत्तां मृषा तदा ॥ ७.२७.१८ ॥
પાંડવ દ્વૈધ ભાવથી ડગમગવા લાગ્યો. તોપણ તે સમયે નરશ્રેષ્ઠોના વધનો (સંકલ્પ) તેણે વ્યર્થ બનાવી દીધો.
7.27.19
ततः शतसहस्राणि शराणां नतपर्वणाम् ।
असृजन्नर्जुने राजन्संशप्तकमहारथाः ॥ ७.२७.१९ ॥
ત્યારે, રાજન્, સંશપ્તક મહારથીઓએ નમેલી ગાંઠોવાળાં લાખો બાણો અર્જુન પર છોડ્યાં.
7.27.20
नैव कुन्तीसुतः पार्थो नैव कृष्णो जनार्दनः ।
न हया न रथो राजन्दृश्यन्ते स्म शरैश्चिताः ॥ ७.२७.२० ॥
રાજન્, કુંતીપુત્ર પાર્થ પણ ન દેખાયો, જનાર્દન કૃષ્ણ પણ ન દેખાયા; ઘોડા કે રથ પણ નહીં, માત્ર બાણોથી ઢંકાયેલા દેખાતા હતા.
7.27.21
तदा मोहमनुप्राप्तः सिष्विदे हि जनार्दनः ।
ततस्तान्प्रायशः पार्थो ब्रह्मास्त्रेण निजघ्निवान् ॥ ७.२७.२१ ॥
ત્યારે મોહમાં ઘેરાયેલા જનાર્દન ખરેખર વ્યાકુળ થઈ ગયા; પછી પાર્થે બ્રહ્માસ્ત્રથી તેમાંના મોટાભાગનાને હણી નાખ્યા.
7.27.22
शतशः पाणयश्छिन्नाः सेषुज्यातलकार्मुकाः ।
केतवो वाजिनः सूता रथिनश्चापतन्क्षितौ ॥ ७.२७.२२ ॥
સેંકડો હાથ બાણ, પણછ, હથેળી અને ધનુષ સહિત કપાઈ ગયા; ધ્વજો, ઘોડા, સારથિઓ અને રથીઓ ધરતી પર પડ્યા.
7.27.23
द्रुमाचलाग्राम्बुधरैः समकायाः सुकल्पिताः ।
हतारोहाः क्षितौ पेतुर्द्विपाः पार्थशराहताः ॥ ७.२७.२३ ॥
વૃક્ષો, પર્વત-શિખરો અને વાદળો જેવા સમાન દેહવાળા, સુસજ્જ હાથીઓ — જેમના સવારો હણાયા હતા — પાર્થના બાણોથી ઘવાઈને ધરતી પર પડ્યા.
7.27.24
विप्रविद्धकुथा नागाश्छिन्नभाण्डाः परासवः ।
सारोहास्तु रणे पेतुर्मथिता मार्गणैर्भृशम् ॥ ७.२७.२४ ॥
આવરણ ફાટી ગયાં, સાજ કપાઈ ગયા, નિષ્પ્રાણ હાથીઓ સવારો સહિત યુદ્ધમાં પડ્યા; બાણોથી ભારે કચડાયા.
7.27.25
सर्ष्टिप्रासासिनखराः समुद्गरपरश्वथाः ।
विच्छिन्ना बाहवः पेतुर्नृणां भल्लैः किरीटिना ॥ ७.२७.२५ ॥
ઋષ્ટિ, પ્રાસ, અસિ અને નખાયુધ, મુદ્ગર અને પરશુ સહિત માણસોના બાહુઓ કિરીટધારીના (અર્જુનના) ભલ્લોથી છિન્ન થઈ પડ્યા.
7.27.26
बालादित्याम्बुजेन्दूनां तुल्यरूपाणि मारिष ।
संच्छिन्नान्यर्जुनशरैः शिरांस्युर्वी प्रपेदिरे ॥ ७.२७.२६ ॥
હે મારિષ, બાલસૂર્ય, કમળ અને ચંદ્ર જેવા રૂપવાળાં મસ્તકો અર્જુનનાં બાણોથી છિન્ન થઈ પૃથ્વી પર પડ્યાં.
7.27.27
जज्वालालङ्कृता सेना पत्रिभिः प्राणिभोजनैः ।
नानारूपैस्तदाऽमित्रान्क्रुद्धेनिघ्नति फल्गुने ॥ ७.२७.२७ ॥
ત્યારે પ્રાણીઓનું ભક્ષણ કરતાં નાનારૂપ બાણોથી શોભિત સેના પ્રજ્વલિત થઈ; ક્રોધિત ફલ્ગુન (અર્જુન) શત્રુઓનો સંહાર કરી રહ્યો હતો.
7.27.28
क्षोभयन्तं तदा सेनां द्विरदं नलिनीमिव ।
धनञ्जयं भूतगणाः साधुसाध्वित्यपूजयन् ॥ ७.२७.२८ ॥
કમળના સરોવરને ડહોળતા હાથીની જેમ એ સમયે સેનાને ખળભળાવતા ધનંજય (અર્જુન)ને ભૂતગણોએ "સાધુ સાધુ" કહીને વખાણ્યો.
7.27.29
दृष्ट्वा तत्कर्म पार्थस्य वासवस्येव माधवः ।
विस्मयं परमं गत्वा प्राञ्जलिस्तमुवाच ह ॥ ७.२७.२९ ॥
પાર્થનાં એ કર્મને ઇન્દ્રના કર્મ જેવું જોઈને માધવ (કૃષ્ણ) અત્યંત વિસ્મિત થઈ, હાથ જોડીને તેને બોલ્યા.
7.27.30
कर्मैतत्पार्थ शक्रेण यमेन धनदेन च ।
दुष्करं समरे यत्ते कृतमद्येति मे मतिः ॥ ७.२७.३० ॥
હે પાર્થ, ઇન્દ્ર, યમ અને કુબેરને પણ યુદ્ધમાં દુષ્કર એવું આ કર્મ આજે તેં કર્યું છે, એવો મારો મત છે.
7.27.31
युगपच्चैव सङ्ग्रामे शतशोऽथ सहस्रशः ।
पतिता एव मे दृष्टाः संशप्तकमहारथाः ॥ ७.२७.३१ ॥
યુદ્ધમાં એકસાથે સેંકડો અને હજારો સંશપ્તક મહારથીઓ પડેલા મેં જોયા.
7.27.32
संशप्तकांस्ततो हत्वा भूयिष्ठा ये व्यवस्थिताः ।
भगदत्ताय याहीति कृष्णं पार्थोऽभ्यनोदयत् ॥ ७.२७.३२ ॥
પછી વધુ સંખ્યામાં ઊભેલા સંશપ્તકોને મારીને, પાર્થે કૃષ્ણને કહ્યું, "ભગદત્ત તરફ ચલાવ."