ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.27.1
यन्मां पार्थस्य सङ्ग्रामे कर्माणि परिपृच्छसि ।
तृच्छृणुष्व महाबाहो पार्थो यदकरोद्रणे ॥ ७.२७.१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਤੂੰ ਮੈਥੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ; ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ ਸੁਣ।
7.27.2
रजो दृष्ट्वा समुद्भूतं श्रुत्वा च गजनिःस्वनम् ।
भगदत्ते विकुर्वाणे कौन्तेयः कृष्णमब्रवीत् ॥ ७.२७.२ ॥
ਭਗਦੱਤ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਠੀ ਧੂੜ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਘਾੜ ਸੁਣ ਕੇ ਕੌਂਤੇਯ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
7.27.3
यथा प्राग्ज्योतिषो राजा गजेन मधुसूदन ।
त्वरमाणोऽभिनिष्क्रान्तो ध्रुवं तस्यैष निःस्वनः ॥ ७.२७.३ ॥
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਗਜਯੋਤਿਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਹੋਵੇ; ਯਕੀਨਨ ਇਹ ਉਸੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ।
7.27.4
इन्द्रादनवरः सङ्ख्ये गजयानविशारदः ।
प्रथमो गजघोधानां पृथिव्यामिति मे मतिः ॥ ७.२७.४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ; ਹਾਥੀ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਾਥੀ-ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
7.27.5
स चापि द्विरदश्रेष्ठः सदाऽप्रतिगजो युधि ।
सर्वशस्त्रातिगः सङ्ख्ये कृतकर्मा जितक्लमः ॥ ७.२७.५ ॥
ਉਹ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ ਨਹੀਂ; ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ।
7.27.6
सहः सस्त्रनिपातानामग्निस्पर्शस्य चानघ ।
स पाण्डवबलं सर्वमद्यैको नाशयिष्यति ॥ ७.२७.६ ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਛੋਹ ਸਹਿਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਅੱਜ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
7.27.7
सिंहनादं महत्कृत्वा धनुर्बाणरवैः सह ।
विद्राव्यमाणं सम्पश्य हतभूयिष्ठनायकम्।
दृष्ट्वा विनद्य सहसा मम सेनां प्रमृद्गति ॥ ७.२७.७ ॥
ਸਿੰਘਨਾਦ ਵੱਡਾ ਕਰਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਭੱਜਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਝਟਪਟ ਮਸਲਣ ਲਈ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
7.27.8
न चावाभ्यामृतेऽन्योऽस्ति शक्तस्तं प्रतिबाधितुम् ।
त्वरमाणस्ततो याहि यतः प्राग्ज्योतिषाधिपः ॥ ७.२७.८ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਲਦੀ ਉੱਥੇ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਾਗਜਯੋਤਿਸ਼ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ।
7.27.9
दृप्तं सङ्ख्ये द्विपबलाद्वयसा चापि विस्मितम् ।
अद्यैनं प्रेषयिष्यामि बलहन्तुः प्रियातिथिम् ॥ ७.२७.९ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਥੀ-ਸੈਨਾ ਦੇ ਬਲ ਕਾਰਨ ਹੰਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਉਮਰ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਉਸਨੂੰ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਬਲਹੰਤਾ (ਇੰਦਰ) ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗਾ।
7.27.10
वचनादथ कृष्णस्तु प्रययौ सव्यसाचिनः ।
दीर्यते भगदत्तेन यत्र पाण्डववाहिनी ॥ ७.२७.१० ॥
ਫਿਰ ਸਵਿਆਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੀ ਤੁਰ ਪਏ, ਜਿੱਥੇ ਭਗਦੱਤ ਦੁਆਰਾ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾ ਚੀਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
7.27.11
तं प्रयान्तं ततः पश्चादाह्वयन्तो महारथाः ।
संशप्तकाः समारोहन्सहस्राणि चतुर्दश ॥ ७.२७.११ ॥
ਉਹ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਿੱਛੋਂ ਲਲਕਾਰਦੇ ਮਹਾਰਥੀ ਸੰਸ਼ਪਤਕ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹਮਲਾਵਰ ਚੜ੍ਹ ਆਏ।
7.27.12
दशैव तु सहस्राणि त्रिगर्तानां महारथाः ।
चत्वारि च सहस्राणि वासुदेवस्य चानुगाः ॥ ७.२७.१२ ॥
ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਦੇ ਮਹਾਰਥੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ; ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੇ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਅਨੁਚਰ ਵੀ (ਉੱਥੇ ਆਏ)।
7.27.13
दीर्यमाणां चमूं दृष्ट्वा भगदत्तेन मानिष ।
आहूयमानस्य च तैरभवद्धृदयं द्विधा ॥ ७.२७.१३ ॥
ਭਗਦੱਤ ਦੁਆਰਾ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਟੁੱਟਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਸਦਾ ਹਿਰਦਾ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।
7.27.14
किन्नु श्रेयस्करं कर्म भवेदद्येत्यचिन्तयत् ।
इह वा विनिवर्तेयं गच्छेयं वा युधिष्ठिरम् ॥ ७.२७.१४ ॥
"ਅੱਜ ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਸ੍ਰੇਯਸਕਰ ਹੋਵੇਗਾ?" ਐਸਾ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ। "ਕੀ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੁੜ ਜਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂ?"
7.27.15
तस्य बुद्ध्या विचार्यैवमर्जुनस्य कुरूद्वह ।
अभवद्भूयसी बुद्धिः संशप्तकवधे स्थिरा ॥ ७.२७.१५ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੋਰ ਵੀ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ — ਸੰਸ਼ਪਤਕਾਂ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਈ।
7.27.16
स सन्निवृत्तः सहसा कपिप्रवरकेतनः ।
एको रथसहस्राणि निहन्तुं वासवी रणे ॥ ७.२७.१६ ॥
ਕਪਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇ ਧੁਜਾ ਵਾਲਾ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਮੁੜ ਪਿਆ — ਇਕੱਲਾ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੱਥਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ, ਵਾਸਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ (ਅਰਜੁਨ)।
7.27.17
सा हि दुर्योधनस्यासीन्मतिः कर्णस्य चोभयोः ।
अर्जुनस्य वधोपाये या वै द्वैधमकल्पयत् ॥ ७.२७.१७ ॥
ਉਹੋ ਹੀ ਮਤ ਦੁਰਯੋਧਨ ਅਤੇ ਕਰਨ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸੀ — ਜਿਸਨੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਉਪਾਅ ਬਾਰੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਿਧਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।
7.27.18
स तु दोलायमानोऽबूद्द्वैधीभावेन पाण्डवः ।
वधेन तु नराग्र्याणामकरोत्तां मृषा तदा ॥ ७.२७.१८ ॥
ਪਾਂਡਵ ਦੁਬਿਧਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਕਾਰਨ ਡੋਲਣ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੇ ਵਧ (ਦੇ ਸੰਕਲਪ) ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
7.27.19
ततः शतसहस्राणि शराणां नतपर्वणाम् ।
असृजन्नर्जुने राजन्संशप्तकमहारथाः ॥ ७.२७.१९ ॥
ਤਦ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੰਸ਼ਪਤਕ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਝੁਕੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਲੱਖਾਂ ਤੀਰ ਅਰਜੁਨ ਉੱਤੇ ਛੱਡੇ।
7.27.20
नैव कुन्तीसुतः पार्थो नैव कृष्णो जनार्दनः ।
न हया न रथो राजन्दृश्यन्ते स्म शरैश्चिताः ॥ ७.२७.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਰਥ ਵੀ ਨਾ ਦਿੱਸਿਆ, ਜਨਾਰਦਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੀ ਨਾ ਦਿੱਸੇ; ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਰਥ ਵੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ ਹੀ ਦਿੱਸੇ।
7.27.21
तदा मोहमनुप्राप्तः सिष्विदे हि जनार्दनः ।
ततस्तान्प्रायशः पार्थो ब्रह्मास्त्रेण निजघ्निवान् ॥ ७.२७.२१ ॥
ਤਦ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਜਨਾਰਦਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਏ; ਫਿਰ ਪਾਰਥ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
7.27.22
शतशः पाणयश्छिन्नाः सेषुज्यातलकार्मुकाः ।
केतवो वाजिनः सूता रथिनश्चापतन्क्षितौ ॥ ७.२७.२२ ॥
ਸੈਂਕੜੇ ਹੱਥ ਤੀਰ, ਛੱਲੀ, ਹਥੇਲੀ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਸਮੇਤ ਕੱਟੇ ਗਏ; ਝੰਡੇ, ਘੋੜੇ, ਸਾਰਥੀ ਅਤੇ ਰਥੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
7.27.23
द्रुमाचलाग्राम्बुधरैः समकायाः सुकल्पिताः ।
हतारोहाः क्षितौ पेतुर्द्विपाः पार्थशराहताः ॥ ७.२७.२३ ॥
ਰੁੱਖਾਂ, ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ — ਪਾਰਥ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗੇ।
7.27.24
विप्रविद्धकुथा नागाश्छिन्नभाण्डाः परासवः ।
सारोहास्तु रणे पेतुर्मथिता मार्गणैर्भृशम् ॥ ७.२७.२४ ॥
ਝੂਲਾਂ ਪਾਟ ਗਈਆਂ, ਸਾਜ ਕੱਟੇ ਗਏ, ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਹਾਥੀ ਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਣ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਧੇ ਗਏ।
7.27.25
सर्ष्टिप्रासासिनखराः समुद्गरपरश्वथाः ।
विच्छिन्ना बाहवः पेतुर्नृणां भल्लैः किरीटिना ॥ ७.२७.२५ ॥
ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪ੍ਰਾਸ, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਨਖ-ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਮੁਦਗਰ ਅਤੇ ਫਰਸਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਕਿਰੀਟਧਾਰੀ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਭੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੀਆਂ ਜਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ।
7.27.26
बालादित्याम्बुजेन्दूनां तुल्यरूपाणि मारिष ।
संच्छिन्नान्यर्जुनशरैः शिरांस्युर्वी प्रपेदिरे ॥ ७.२७.२६ ॥
ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਬਾਲ-ਸੂਰਜ, ਕਮਲ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਿਰ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
7.27.27
जज्वालालङ्कृता सेना पत्रिभिः प्राणिभोजनैः ।
नानारूपैस्तदाऽमित्रान्क्रुद्धेनिघ्नति फल्गुने ॥ ७.२७.२७ ॥
ਉਦੋਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨਾਨਾ-ਰੂਪ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਸੈਨਾ ਬਲ ਉੱਠੀ; ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਫਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
7.27.28
क्षोभयन्तं तदा सेनां द्विरदं नलिनीमिव ।
धनञ्जयं भूतगणाः साधुसाध्वित्यपूजयन् ॥ ७.२७.२८ ॥
ਕਮਲ-ਤਲਾਬ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਭੂਤ-ਗਣਾਂ ਨੇ "ਸਾਧੂ ਸਾਧੂ" ਆਖ ਕੇ ਸਲਾਹਿਆ।
7.27.29
दृष्ट्वा तत्कर्म पार्थस्य वासवस्येव माधवः ।
विस्मयं परमं गत्वा प्राञ्जलिस्तमुवाच ह ॥ ७.२७.२९ ॥
ਪਾਰਥ ਦੇ ਉਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਕਰਮ ਵਾਂਗ ਵੇਖ ਕੇ ਮਾਧਵ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
7.27.30
कर्मैतत्पार्थ शक्रेण यमेन धनदेन च ।
दुष्करं समरे यत्ते कृतमद्येति मे मतिः ॥ ७.२७.३० ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇੰਦਰ, ਯਮ ਤੇ ਕੁਬੇਰ ਲਈ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਇਹ ਕਰਮ ਅੱਜ ਤੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
7.27.31
युगपच्चैव सङ्ग्रामे शतशोऽथ सहस्रशः ।
पतिता एव मे दृष्टाः संशप्तकमहारथाः ॥ ७.२७.३१ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੰਸ਼ਪਤਕ ਮਹਾਰਥੀ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਵੇਖੇ।
7.27.32
संशप्तकांस्ततो हत्वा भूयिष्ठा ये व्यवस्थिताः ।
भगदत्ताय याहीति कृष्णं पार्थोऽभ्यनोदयत् ॥ ७.२७.३२ ॥
ਫਿਰ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸੰਸ਼ਪਤਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਪਾਰਥ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਭਗਦੱਤ ਵੱਲ ਚਲਾ।"