महाभारत · अध्याय 7.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.28.1
यियासतस्ततः कृष्णः पार्थस्याश्वान्मनोजवान् ।
सम्प्रैषीद्धेमसञ्छन्नान्द्रोणानीकाय सन्त्वरन् ॥ ७.२८.१ ॥
तेव्हा कृष्णाने द्रोणसेनेकडे जाण्याची इच्छा धरून, पार्थाचे मनोवेगी, सोन्याने मढवलेले घोडे त्वरेने पुढे दामटले.
7.28.2
तं प्रयान्तं कुरुश्रेष्ठं स्वांस्त्रातुं द्रोणतापितान् ।
सुशर्मा भ्रातृभिः सार्धं युद्धार्थी पृष्ठतोऽन्वयात् ॥ ७.२८.२ ॥
द्रोणाने पीडिलेल्या आपल्या माणसांचे रक्षण करण्यासाठी जाणाऱ्या त्या कुरुश्रेष्ठाच्या मागे, युद्धाची इच्छा धरणारा सुशर्मा भावांसह पाठलाग करत आला.
7.28.3
ततः श्वेतहयः कृष्णमब्रवीदजितञ्जयः ।
एष मां भ्रातृभिः सार्धं सुशर्माऽऽह्वयतेऽच्युत ॥ ७.२८.३ ॥
तेव्हा श्वेत अश्वांचा, अजित-जयी अर्जुन कृष्णाला म्हणाला — "हे अच्युता! हा सुशर्मा भावांसह मला युद्धासाठी आव्हान देत आहे."
7.28.4
दीर्यते चोत्तरेणैव तत्सैन्यं मधुसूदन ।
द्वैधीभूतं मनो मेऽद्य कृतं संशप्तकैरिदम् ॥ ७.२८.४ ॥
हे मधुसूदना, उत्तरेकडे ते सैन्य विस्कटत आहे. आज संशप्तकांनी माझे मन दोन भागांत विभागले आहे.
7.28.5
किन्नु संशप्तकान्हन्मि स्वान्रक्षाम्यहितार्दितान् ।
इति मे त्वं मतं वेत्सि तत्र किं सुकृतं भवेत् ॥ ७.२८.५ ॥
मी संशप्तकांना मारू की शत्रूंनी पीडिलेल्या आपल्या माणसांचे रक्षण करू? माझा हा विचार तुला माहीत आहे; यात कोणते पुण्यकर्म होईल?
7.28.6
एवमुक्तस्तु दाशार्हः स्यन्दनं प्रत्यवर्तयत् ।
येन त्रिगर्ताधिपतिः पाण्डवं समुपाह्वयत् ॥ ७.२८.६ ॥
असे सांगितल्यावर दाशार्ह कृष्णाने रथ परत फिरवला; ज्या मार्गाने त्रिगर्तांच्या अधिपतीने पांडवाला युद्धासाठी आव्हान दिले होते, त्या दिशेने.
7.28.7
ततोऽर्जुनः सुशर्माणं विद्ध्वा सप्तभिराशुगैः ।
ध्वजं धनुश्चास्य तथा क्षुराभ्यां समकृन्तत ॥ ७.२८.७ ॥
नंतर अर्जुनाने सुशर्म्याला सात वेगवान बाणांनी विद्ध करून त्याचा ध्वज आणि धनुष्य दोन क्षुरबाणांनी तोडले.
7.28.8
त्रिगर्ताधिपतेश्चापि भ्रातरं षङ्भिराशुगैः ।
साश्वं ससूतं त्वरितः पार्थः प्रैषीद्यमक्षयम् ॥ ७.२८.८ ॥
त्रिगर्ताधिपतीच्या भावालाही पार्थाने लगेच सहा वेगवान बाणांनी घोडे व सारथ्यासह यमलोकी पाठवले.
7.28.9
ततो भुजगसङ्काशां सुशर्मा शक्तिमायसीम् ।
चिक्षेपार्जुनमादिश्य वासुदेवाय तोमरम् ॥ ७.२८.९ ॥
नंतर सुशर्म्याने सर्पासारखी लोखंडी शक्ती अर्जुनावर फेकली आणि वासुदेवाला लक्ष्य करून तोमर सोडला.
7.28.10
शक्तिं त्रिभिः शरैश्छित्त्वा तोमरं त्रिभिरर्जुनः ।
सुशर्माणं शरव्रातैर्मोहयित्वा न्यवर्तयत् ॥ ७.२८.१० ॥
अर्जुनाने तीन बाणांनी शक्ती तोडली, तीन बाणांनी तोमर छेदला आणि बाणवर्षावाने सुशर्म्याला मूर्च्छित करून मागे फिरवले.
7.28.11
तं वासवमिवायान्तं भूरिवर्षं शरौघिणम् ।
राजंस्तावकसैन्यानां नोग्रं कश्चिदवारयत् ॥ ७.२८.११ ॥
हे राजा, इंद्रासारखा येणारा, बाणांचा प्रचंड वर्षाव करणारा त्याला तुमच्या सैन्यातील कोणीही प्रचंडपणे अडवू शकला नाही.
7.28.12
ततो धनञ्जयो बाणैः सर्वानेव महारथान् ।
आयाद्विनिघ्नन्कौरव्यान्दहन्कक्षमिवानलः ॥ ७.२८.१२ ॥
नंतर धनंजयाने बाणांनी सर्व महारथींना घायाळ करत पुढे चाल केली; कोरड्या गवताला जाळणाऱ्या अग्नीप्रमाणे कौरवांना जाळत गेला.
7.28.13
तस्य वेगमसह्यं तं कुन्तीपुत्रस्य धीमतः ।
नाशक्नुवंस्ते संसोढुं स्पर्शमग्नेरिव प्रजाः ॥ ७.२८.१३ ॥
कुंतीपुत्राचा तो असह्य वेग ते बुद्धिमान सहन करू शकले नाहीत, जसे प्रजा अग्नीचा स्पर्श सहन करू शकत नाही.
7.28.14
संवेष्टयन्ननीकानि शरवर्षेण पाण्डवः ।
सुपर्ण इव नागेन्द्रं प्रायात्प्राग्ज्योतिषं प्रति ॥ ७.२८.१४ ॥
पांडवाने बाणांच्या वर्षावाने सैन्यांना वेढा घालत, गरुड नागेंद्राकडे जातो तसा, प्राग्ज्योतिषाकडे प्रयाण केले.
7.28.15
यत्तदानामयज्जिष्णुर्भरतानामपापिनाम् ।
धनुः क्षेमकरं सङ्ख्ये द्विषतामश्रुवर्धनम् ॥ ७.२८.१५ ॥
विजयी अर्जुनाने ते धनुष्य ताणले, जे निष्पाप भरतवंशीयांचे कल्याण करणारे आणि युद्धात शत्रूंचे अश्रू वाढवणारे होते.
7.28.16
तदेव तव पुत्रस्य राजन्दुर्द्यूतदेविनः ।
कृते क्षत्रविनाशाय धनुरायच्छदर्जुनः ॥ ७.२८.१६ ॥
हे राजा, तुमच्या पुत्राच्या दुष्ट द्यूतामुळे, क्षत्रियांच्या विनाशासाठी अर्जुनाने तेच धनुष्य ताणले.
7.28.17
तथा विक्षोभ्यमाणा सा पार्थेन तव वाहिनी ।
व्यशीर्यत महाराज नौरिवासाद्य पर्वतम् ॥ ७.२८.१७ ॥
हे महाराजा, पार्थाने असे विक्षुब्ध केलेले तुमचे ते सैन्य पर्वताला धडकलेल्या नावेसारखे विखुरले.
7.28.18
ततो दशसहस्राणि न्यवर्तन्त धनुष्मताम् ।
मतिं कृत्वा रणे क्रूरां वीरा जयपराजये ॥ ७.२८.१८ ॥
तेव्हा धनुर्धारी दहा हजार वीर युद्धात कठोर निश्चय करून, जय किंवा पराजयासाठी परत फिरले.
7.28.19
व्यपेतहृदयत्रासा आवव्रुस्तं महारथाः ।
आर्च्छत्पार्थो गुरुं भारं सर्वभारसहो युधि ॥ ७.२८.१९ ॥
भयरहित हृदयाच्या महारथींनी त्याला वेढले. युद्धात सर्व भार सहन करण्यास समर्थ असलेला पार्थ (अर्जुन) त्या जड भाराला सामोरा गेला.
7.28.20
यथा नलवनं क्रुद्धः प्रभिन्नः षष्टिहायनः ।
मृद्गीयात्तद्वदायस्तः पार्थोऽमृद्गाच्चमूं तव ॥ ७.२८.२० ॥
रागावलेला आणि मदमत्त साठ वर्षांचा हत्ती जसा नळाचे रान तुडवतो, तसाच प्रयत्नशील पार्थ (अर्जुन) आपल्या सैन्याला तुडवत गेला.
7.28.21
तस्मिन्प्रमथिते सैन्ये भगदत्तो नराधिपः ।
तेन नागेन सहसा धनञ्जयमुपाद्रवत् ॥ ७.२८.२१ ॥
ते सैन्य चिरडले गेल्यावर नराधिप भगदत्ताने त्या हत्तीसह अचानक धनंजयावर धाव घेतली.
7.28.22
तं रथेन नरव्याघ्रः प्रत्यगृह्णाद्धनञ्जयः ।
स सन्निपातस्तुमुलो बभूव नरनागयोः ॥ ७.२८.२२ ॥
नरव्याघ्र धनंजयाने रथातून त्याचा सामना केला. नर आणि नाग यांच्यातील ती धडक भयंकर झाली.
7.28.23
कल्पिताभ्यां यथाशास्त्रं रथेन च गजेन च ।
सङ्ग्रामे चेरतुर्वीरौ भगदत्तधनञ्जयौ ॥ ७.२८.२३ ॥
शास्त्रानुसार सज्ज झालेले, रथ आणि हत्तीवर आरूढ असलेले ते दोन वीर, भगदत्त आणि धनंजय, युद्धात संचार करू लागले.
7.28.24
ततो जीमूतसङ्काशान्नागादिन्द्र इव प्रभुः ।
अभ्यवर्षच्छरौघेण भगदत्तो धनञ्जयम् ॥ ७.२८.२४ ॥
तेव्हा मेघासारख्या त्या हत्तीवरून इंद्रासारखा प्रभू भगदत्ताने बाणांच्या वर्षावाने धनंजयाला झाकून टाकले.
7.28.25
स चापि शरवर्षं तं शरवर्षेण वासिवः ।
अप्राप्तमेव चिच्छेद भगदत्तस्य वीर्यवान् ॥ ७.२८.२५ ॥
पराक्रमी वासव (अर्जुन) भगदत्ताचा तो बाणवर्षाव आपल्या बाणवर्षावाने, तो त्याच्यापर्यंत पोहोचण्यापूर्वीच, तोडून टाकला.
7.28.26
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा शरवर्षे निवारिते ।
संरक्तनयनो रोषात्पार्थं पुनरवाकिरत् ॥ ७.२८.२६ ॥
नंतर त्याचा बाणवर्षाव रोखला गेला असता, प्राग्ज्योतिषाच्या राजाने लाल डोळ्यांनी रागाने पार्थावर पुन्हा बाणांचा वर्षाव केला.
7.28.27
स तथा शरवर्षेण पार्थं समभिहत्य वै ।
चोदयामास तं नागं वधायाच्युतपार्थयोः ॥ ७.२८.२७ ॥
अशा प्रकारे बाणवर्षावाने पार्थावर प्रहार करून त्याने अच्युत आणि पार्थ यांच्या वधासाठी त्या हत्तीला प्रेरित केले.
7.28.28
तमापतन्तं द्विरदं दृष्ट्वा क्रुद्धमिवान्तकम् ।
चक्रेऽपसव्यं त्वरितः स्यन्दनेन जनार्दनः ॥ ७.२८.२८ ॥
क्रुद्ध यमासारखा धावत येणारा तो हत्ती पाहून जनार्दनाने त्वरेने रथ अपसव्य दिशेला वळवला.
7.28.29
सम्प्राप्तमपि नेयेष परावृत्तं महाद्विपम् ।
सारोहं मृत्युसात्कर्तुं स्मरन्धर्मं धनञ्जयः ॥ ७.२८.२९ ॥
तो महान हत्ती जवळ येऊन परतला असतानाही, धर्माचे स्मरण करून धनंजयाला त्याला त्याच्या स्वारासह मृत्यूच्या स्वाधीन करण्याची इच्छा झाली नाही.
7.28.30
स तु नागो द्विपरथान्हयांश्चामृद्य मारिष ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय ततः क्रुद्धो धनञ्जयः ॥ ७.२८.३० ॥
पण त्या हत्तीने रथ आणि घोडे तुडवून, हे मारिष, मृत्युलोकाकडे पाठवले; तेव्हा धनंजय क्रोधित झाला.