ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.28.1
यियासतस्ततः कृष्णः पार्थस्याश्वान्मनोजवान् ।
सम्प्रैषीद्धेमसञ्छन्नान्द्रोणानीकाय सन्त्वरन् ॥ ७.२८.१ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪਾਰਥ ਦੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ।
7.28.2
तं प्रयान्तं कुरुश्रेष्ठं स्वांस्त्रातुं द्रोणतापितान् ।
सुशर्मा भ्रातृभिः सार्धं युद्धार्थी पृष्ठतोऽन्वयात् ॥ ७.२८.२ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਆਪਣਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਉਸ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਗਿਆ।
7.28.3
ततः श्वेतहयः कृष्णमब्रवीदजितञ्जयः ।
एष मां भ्रातृभिः सार्धं सुशर्माऽऽह्वयतेऽच्युत ॥ ७.२८.३ ॥
ਫਿਰ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਅਜਿੱਤ ਜੇਤੂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — "ਹੇ ਅਚੁਤ! ਇਹ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਲਲਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।"
7.28.4
दीर्यते चोत्तरेणैव तत्सैन्यं मधुसूदन ।
द्वैधीभूतं मनो मेऽद्य कृतं संशप्तकैरिदम् ॥ ७.२८.४ ॥
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਉਹ ਸੈਨਾ ਟੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਸੰਸ਼ਪਤਕਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
7.28.5
किन्नु संशप्तकान्हन्मि स्वान्रक्षाम्यहितार्दितान् ।
इति मे त्वं मतं वेत्सि तत्र किं सुकृतं भवेत् ॥ ७.२८.५ ॥
ਕੀ ਮੈਂ ਸੰਸ਼ਪਤਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂ, ਜਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਆਪਣਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂ? ਮੇਰਾ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇਗਾ?
7.28.6
एवमुक्तस्तु दाशार्हः स्यन्दनं प्रत्यवर्तयत् ।
येन त्रिगर्ताधिपतिः पाण्डवं समुपाह्वयत् ॥ ७.२८.६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਦਾਸ਼ਾਰਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰਥ ਨੂੰ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ; ਜਿਸ ਰਾਹ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਲਲਕਾਰਿਆ ਸੀ।
7.28.7
ततोऽर्जुनः सुशर्माणं विद्ध्वा सप्तभिराशुगैः ।
ध्वजं धनुश्चास्य तथा क्षुराभ्यां समकृन्तत ॥ ७.२८.७ ॥
ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਸੱਤ ਤੇਜ਼ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਸਦਾ ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੋ ਕ੍ਸ਼ੁਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।
7.28.8
त्रिगर्ताधिपतेश्चापि भ्रातरं षङ्भिराशुगैः ।
साश्वं ससूतं त्वरितः पार्थः प्रैषीद्यमक्षयम् ॥ ७.२८.८ ॥
ਤ੍ਰਿਗਰਤ ਰਾਜੇ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰਥ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਛੇ ਤੇਜ਼ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਸਾਰਥੀ ਸਮੇਤ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
7.28.9
ततो भुजगसङ्काशां सुशर्मा शक्तिमायसीम् ।
चिक्षेपार्जुनमादिश्य वासुदेवाय तोमरम् ॥ ७.२८.९ ॥
ਫਿਰ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਸੱਪ ਵਰਗੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਰਜੁਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੀ ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੱਲ ਤੋਮਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਧ ਕੇ ਚਲਾਇਆ।
7.28.10
शक्तिं त्रिभिः शरैश्छित्त्वा तोमरं त्रिभिरर्जुनः ।
सुशर्माणं शरव्रातैर्मोहयित्वा न्यवर्तयत् ॥ ७.२८.१० ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਕੱਟੀ, ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਤੋਮਰ ਛੇਦਿਆ ਅਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਮੂਰਛਿਤ ਕਰਕੇ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ।
7.28.11
तं वासवमिवायान्तं भूरिवर्षं शरौघिणम् ।
राजंस्तावकसैन्यानां नोग्रं कश्चिदवारयत् ॥ ७.२८.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੇ, ਬਹੁਤ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਉਸਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕਿਆ।
7.28.12
ततो धनञ्जयो बाणैः सर्वानेव महारथान् ।
आयाद्विनिघ्नन्कौरव्यान्दहन्कक्षमिवानलः ॥ ७.२८.१२ ॥
ਫਿਰ ਧਨੰਜਯ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਸੁੱਕੇ ਘਾਹ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਗਿਆ।
7.28.13
तस्य वेगमसह्यं तं कुन्तीपुत्रस्य धीमतः ।
नाशक्नुवंस्ते संसोढुं स्पर्शमग्नेरिव प्रजाः ॥ ७.२८.१३ ॥
ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉਸ ਅਸਹਿ ਵੇਗ ਨੂੰ ਉਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਜਾ ਅੱਗ ਦੇ ਛੋਹ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
7.28.14
संवेष्टयन्ननीकानि शरवर्षेण पाण्डवः ।
सुपर्ण इव नागेन्द्रं प्रायात्प्राग्ज्योतिषं प्रति ॥ ७.२८.१४ ॥
ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਦਿਆਂ, ਗਰੁੜ ਨਾਗਰਾਜ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਵਾਂਗ, ਪ੍ਰਾਗਜਯੋਤਿਸ਼ ਵੱਲ ਚਾਲ ਪਾਈ।
7.28.15
यत्तदानामयज्जिष्णुर्भरतानामपापिनाम् ।
धनुः क्षेमकरं सङ्ख्ये द्विषतामश्रुवर्धनम् ॥ ७.२८.१५ ॥
ਜੇਤੂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਿਆ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਭਰਤਾਂ ਲਈ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਅੱਥਰੂ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
7.28.16
तदेव तव पुत्रस्य राजन्दुर्द्यूतदेविनः ।
कृते क्षत्रविनाशाय धनुरायच्छदर्जुनः ॥ ७.२८.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬੁਰੇ ਜੂਏ ਕਾਰਨ, ਖੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਹੀ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਿਆ।
7.28.17
तथा विक्षोभ्यमाणा सा पार्थेन तव वाहिनी ।
व्यशीर्यत महाराज नौरिवासाद्य पर्वतम् ॥ ७.२८.१७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਲਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤੁਹਾਡੀ ਉਹ ਫ਼ੌਜ, ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਟਕਰਾਈ ਬੇੜੀ ਵਾਂਗ ਖਿੰਡ ਗਈ।
7.28.18
ततो दशसहस्राणि न्यवर्तन्त धनुष्मताम् ।
मतिं कृत्वा रणे क्रूरां वीरा जयपराजये ॥ ७.२८.१८ ॥
ਫਿਰ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵੀਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ, ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਹਾਰ ਲਈ ਮੁੜ ਪਏ।
7.28.19
व्यपेतहृदयत्रासा आवव्रुस्तं महारथाः ।
आर्च्छत्पार्थो गुरुं भारं सर्वभारसहो युधि ॥ ७.२८.१९ ॥
ਨਿਡਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਭਾਰ ਝੱਲਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਉਸ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
7.28.20
यथा नलवनं क्रुद्धः प्रभिन्नः षष्टिहायनः ।
मृद्गीयात्तद्वदायस्तः पार्थोऽमृद्गाच्चमूं तव ॥ ७.२८.२० ॥
ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੱਠ ਸਾਲ ਦਾ ਹਾਥੀ ਜਿਵੇਂ ਨਰਕਟ ਦੇ ਬਣ ਨੂੰ ਰੌਂਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਰੌਂਦ ਦਿੱਤਾ।
7.28.21
तस्मिन्प्रमथिते सैन्ये भगदत्तो नराधिपः ।
तेन नागेन सहसा धनञ्जयमुपाद्रवत् ॥ ७.२८.२१ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੈਨਾ ਰੌਂਦੀ ਗਈ, ਤਦ ਰਾਜਾ ਭਗਦੱਤ ਉਸੇ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਧਨੰਜਯ ਵੱਲ ਝਪਟਿਆ।
7.28.22
तं रथेन नरव्याघ्रः प्रत्यगृह्णाद्धनञ्जयः ।
स सन्निपातस्तुमुलो बभूव नरनागयोः ॥ ७.२८.२२ ॥
ਨਰਵਿਆਘਰ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਰਥ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਉਹ ਟੱਕਰ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਈ।
7.28.23
कल्पिताभ्यां यथाशास्त्रं रथेन च गजेन च ।
सङ्ग्रामे चेरतुर्वीरौ भगदत्तधनञ्जयौ ॥ ७.२८.२३ ॥
ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਰਥ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ, ਭਗਦੱਤ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗੇ।
7.28.24
ततो जीमूतसङ्काशान्नागादिन्द्र इव प्रभुः ।
अभ्यवर्षच्छरौघेण भगदत्तो धनञ्जयम् ॥ ७.२८.२४ ॥
ਤਦ ਮੇਘ ਵਰਗੇ ਉਸ ਹਾਥੀ ਤੋਂ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਦੱਤ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਢਕ ਦਿੱਤਾ।
7.28.25
स चापि शरवर्षं तं शरवर्षेण वासिवः ।
अप्राप्तमेव चिच्छेद भगदत्तस्य वीर्यवान् ॥ ७.२८.२५ ॥
ਬਲਵਾਨ ਵਾਸਵ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਭਗਦੱਤ ਦੀ ਉਸ ਤੀਰਵਰਖਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤੀਰਵਰਖਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
7.28.26
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा शरवर्षे निवारिते ।
संरक्तनयनो रोषात्पार्थं पुनरवाकिरत् ॥ ७.२८.२६ ॥
ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਤੀਰਵਰਖਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਗਜਯੋਤਿਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਤੀਰਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
7.28.27
स तथा शरवर्षेण पार्थं समभिहत्य वै ।
चोदयामास तं नागं वधायाच्युतपार्थयोः ॥ ७.२८.२७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਰਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪਾਰਥ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਚਯੁਤ ਅਤੇ ਪਾਰਥ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਉਸ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।
7.28.28
तमापतन्तं द्विरदं दृष्ट्वा क्रुद्धमिवान्तकम् ।
चक्रेऽपसव्यं त्वरितः स्यन्दनेन जनार्दनः ॥ ७.२८.२८ ॥
ਕ੍ਰੋਧੀ ਯਮ ਵਾਂਗ ਝਪਟਦੇ ਆਉਂਦੇ ਉਸ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਰਥ ਨੂੰ ਅਪਸਵਯ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ।
7.28.29
सम्प्राप्तमपि नेयेष परावृत्तं महाद्विपम् ।
सारोहं मृत्युसात्कर्तुं स्मरन्धर्मं धनञ्जयः ॥ ७.२८.२९ ॥
ਉਹ ਮਹਾਹਾਥੀ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਪਰਤ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਵਾਰ ਸਮੇਤ ਮੌਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨਾ ਨਾ ਚਾਹਿਆ।
7.28.30
स तु नागो द्विपरथान्हयांश्चामृद्य मारिष ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय ततः क्रुद्धो धनञ्जयः ॥ ७.२८.३० ॥
ਪਰ ਉਸ ਹਾਥੀ ਨੇ ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਕੇ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਮੌਤ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ; ਤਦ ਧਨੰਜਯ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ।