Mahābhārata · Adhyāya 7.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.29.1
तथा क्रुद्धः किमकरोद्भगदत्तस्य पाण्डवः ।
प्राग्ज्योतिषो वा पार्थस्य तन्मे शंस यथातथम् ॥ ७.२९.१ ॥
Enfurecido de esta manera, ¿qué hizo el Pāṇḍava contra Bhagadatta? ¿O qué hizo Pārtha con Prāgjyotiṣa? Cuéntamelo tal como sucedió.
7.29.2
प्राग्ज्योतिषेण संसक्तावुभौ दाशार्हपाण्डवौ ।
मृत्युदंष्ट्रान्तिकं प्राप्तौ सर्वभूतानि मेनिरे ॥ ७.२९.२ ॥
Ambos, el Dāśārha y el Pāṇḍava, enzarzados con el rey de Prāgjyotiṣa, habían llegado cerca de los colmillos de la muerte, pensaron todos los seres.
7.29.3
तथा तु शरवर्षाणि पातयत्यनिशं प्रभो ।
गजस्कन्धान्महाराज कृष्णयोः स्यन्दनस्थयोः ॥ ७.२९.३ ॥
Así descargaba sin cesar lluvias de flechas, oh señor, desde el lomo de su elefante, oh gran rey, sobre los dos Kṛṣṇas de pie en el carro.
7.29.4
अथ कार्ष्णायसैर्बाणैः पूर्णकार्मुकनिःसृतैः ।
अविध्यद्देवकीपुत्रं हेमपुङ्खैः शिलाशितैः ॥ ७.२९.४ ॥
Entonces, con flechas de hierro, lanzadas desde su arco completamente tensado, de plumas doradas y afiladas en la piedra, atravesó al hijo de Devakī.
7.29.5
अग्निस्पर्शसमास्तीक्ष्णा भगदत्तेन चोदिताः ।
निर्भिद्य देवकीपुत्रं क्षितिं जग्मुः सुवाससः ॥ ७.२९.५ ॥
Impulsadas por Bhagadatta, agudas como el contacto del fuego, las flechas atravesaron al hijo de Devakī y penetraron la tierra, bien emplumadas.
7.29.6
तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा परिवारं निहत्य च ।
लालयन्निव राजानं भगदत्तमयोधयत् ॥ ७.२९.६ ॥
Tras cortar su arco y abatir a su séquito, Pārtha combatió con el rey Bhagadatta como si lo acariciara.
7.29.7
सोऽर्करश्मिनिभांस्तीक्ष्णांस्तोमरान्वै चतुर्दश ।
अप्रेषयत्सव्यसाची द्विधैकैकमथाच्छिनत् ॥ ७.२९.७ ॥
Lanzó catorce tomaras afilados, semejantes a los rayos del sol, y cada uno lo partió en dos.
7.29.8
ततो नागस्य तद्वर्म व्यधमत्पाकशासनिः ।
शरजालेन महता तद्व्यशीर्यत भूतले ॥ ७.२९.८ ॥
Entonces el hijo de Pākaśāsana destrozó la armadura de aquel elefante con una gran red de flechas, y cayó en tierra.
7.29.9
शीर्णवर्मा स तु गजः शरैः सुभृशमर्दितः ।
बभौ धारानिपाताक्तो व्यभ्रः पर्वतराडिव ॥ ७.२९.९ ॥
Aquel elefante, con la armadura hecha pedazos y muy herido por las flechas, brillaba como el rey de las montañas empapado por un aguacero, sin nubes.
7.29.10
ततः प्राग्ज्योतिषः शक्तिं हेमदण्डामयस्मयीम् ।
व्यसृजद्वासुदेवाय द्विधा तामर्जुनोऽच्छिनत् ॥ ७.२९.१० ॥
Entonces el rey de Prāgjyotiṣa arrojó contra Vāsudeva una lanza de hierro con mango de oro, y Arjuna la partió en dos.
7.29.11
ततश्छत्रं ध्वजं चैव च्छित्त्वा राज्ञोऽर्जुनः शरैः ।
विव्याध दशभिस्तूर्णमुत्स्मयन्पर्वतेश्वरम् ॥ ७.२९.११ ॥
Entonces Arjuna cortó con flechas el parasol y el estandarte del rey, y sonriendo, hirió rápidamente al señor de las montañas con diez saetas.
7.29.12
सोऽतिविद्धोऽर्जुनशरैः सुपुङ्खैः कङ्कपत्रिभिः ।
भगदत्तस्ततः क्रुद्धः पाण्डवस्य जनाधिपः ॥ ७.२९.१२ ॥
Gravemente herido por las bien emplumadas flechas de plumas de garza de Arjuna, el señor del pueblo Bhagadatta se llenó entonces de ira contra el Pāṇḍava.
7.29.13
व्यसृजत्तोमरान्मूर्ध्नि श्वेताश्वस्योन्नाद च ।
तैरर्जुनस्य समरे किरीटं परिवर्तितम् ॥ ७.२९.१३ ॥
Rugiendo, lanzó lanzas contra la cabeza de Arjuna, el de caballos blancos, y con ellas el diadema de Arjuna fue torcida en la batalla.
7.29.14
परिवृत्तं किरीटं तद्यमयन्नेव पाण्डवः ।
सुदृष्टः क्रियतां लोक इति राजानमब्रवीत् ॥ ७.२९.१४ ॥
Sujetando aquel diadema torcido, el Pāṇḍava dijo al rey: "Que el mundo lo vea bien hecho."
7.29.15
एवमुक्तस्तु सङ्क्रुद्धः शरवर्षेण पाण्डवम् ।
अभ्यवर्षत्स गोविन्दं धनुरादाय भास्वरम् ॥ ७.२९.१५ ॥
Así interpelado, muy enfurecido, llovió una lluvia de flechas sobre el Pāṇḍava; y tomando su brillante arco, también la llovió sobre Govinda.
7.29.16
तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा तूणीरान्सन्निकृत्य च ।
त्वरमाणो द्विसप्तत्या सर्वमर्मस्वताडयत् ॥ ७.२९.१६ ॥
Cortando su arco y destrozando sus carcajes, el hijo de Pṛthā, con prontitud, lo hirió en todos sus puntos vitales con setenta y dos flechas.
7.29.17
विद्धस्ततोऽतिव्यथितो वैष्णवास्त्रमुदीरयन् ।
अभिमन्त्र्याङ्कुशं क्रुद्धो व्यसृजत्पाण्डवोरसि ॥ ७.२९.१७ ॥
Entonces, herido y muy afligido, invocando el arma vaiṣṇava, enfurecido, consagró el aguijón y lo lanzó contra el pecho del Pāṇḍava.
7.29.18
विसृष्टं भगदत्तेन तदस्त्रं सर्वघाति वै ।
उरसा प्रतिजग्राह पार्थं सञ्छाद्य केशवः ॥ ७.२९.१८ ॥
Aquella arma que todo lo destruye, lanzada por Bhagadatta, Keśava la recibió en su pecho, cubriendo a Pārtha.
7.29.19
वैजयन्त्यभवन्माला तदस्त्रं केशवोरसि ।
पद्मकोशविचित्रा सा सर्वर्तुकुसुमोत्करा ॥ ७.२९.१९ ॥
Aquella arma se convirtió en una guirnalda de victoria sobre el pecho de Keśava, variada como un capullo de loto, colmada de flores de todas las estaciones.
7.29.20
ज्वलनार्केन्दुवर्णाभा पावकोज्ज्वलपल्लवा ।
तया पद्मपलाशिन्या वातकम्पितपत्रया ॥ ७.२९.२० ॥
Con aquella guirnalda, radiante con los colores del fuego, el sol y la luna, de brotes brillantes como llamas, con hojas de pétalos de loto temblando al viento.
7.29.21
शुशुभेऽभ्यधिकं शौरिरतसीपुष्पसन्निभः ।
ततोऽर्जुनः क्लान्तमनाः केशवं प्रत्यभाषत ॥ ७.२९.२१ ॥
Śauri resplandeció extraordinariamente, semejante a una flor de lino. Entonces Arjuna, con la mente cansada, habló a Keśava.
7.29.22
अयुध्यमानस्तुरगान्संयन्तास्मि जनार्दन ।
इत्युक्त्वा पुण्डरीकाक्ष प्रतिज्ञां स्वां न रक्षसि ॥ ७.२९.२२ ॥
Habiendo dicho: "Oh Janārdana, no combatiré, sino que seré el auriga de los caballos", oh de ojos de loto, no cumples tu propio voto.
7.29.23
यद्यहं व्यसनी वा स्यामशक्तो वा निवारणे ।
ततस्त्वयैवं कार्यं स्यान्न तु कार्यं मयि स्थिते ॥ ७.२९.२३ ॥
Si yo estuviera afligido por la desgracia o incapaz de contener al enemigo, entonces podrías actuar así; pero mientras yo permanezca en pie, ese no es tu deber.
7.29.24
सबाणः सधनुश्चाहं ससुहासुरमानुषान् ।
शक्तो लोकानिमाञ्जेतुं तच्चापि विदितं तव ॥ ७.२९.२४ ॥
Con flechas y arco, soy capaz de conquistar estos mundos, con dioses, demonios y hombres; y eso también lo sabes.
7.29.25
ततोऽर्जुनं वासुदेवः प्रत्युवाचार्यवद्वचः ।
शृणु गुह्यमिदं पार्थ पुरावृत्तं यथाऽनघ ॥ ७.२९.२५ ॥
Entonces Vāsudeva respondió a Arjuna con palabras nobles: «Escucha, hijo de Pṛthā, sin pecado, esta antigua historia secreta.»
7.29.26
येयं भूतधरा देवी सर्वभूतधरा धरा ।
सकामा लोककर्तारं नारायणमुपस्थिता ॥ ७.२९.२६ ॥
Esta diosa Tierra, portadora de los seres, sostén de todas las criaturas, se acercó con deseo a Nārāyaṇa, creador de los mundos.
7.29.27
स सङ्गत्य तया सार्धं प्रीतस्तस्या वरं ददौ ।
सा वव्रे विष्णुसदृशं पुत्रमस्त्रं च वैष्णवम् ॥ ७.२९.२७ ॥
Complacido tras unirse a ella, le concedió un don. Ella eligió un hijo semejante a Viṣṇu y el arma vaiṣṇava.
7.29.28
बभूव च सुतस्तस्या नरको नाम विश्रुतः ।
अस्त्रं च वैष्णवं तस्मै ददौ नारायणः स्वयम् ॥ ७.२९.२८ ॥
Y nació de ella un hijo célebre llamado Naraka. Nārāyaṇa mismo le dio el arma vaiṣṇava.
7.29.29
तदेवं नरकस्यासीदस्त्रं सर्वाहितान्तकम् ।
तस्मात्प्राग्ज्योतिषं प्राप्तं सर्वशस्त्रविघातनम् ॥ ७.२९.२९ ॥
Así, Naraka tuvo el arma que destruye a todos los enemigos, y por eso llegó a Prāgjyotiṣa, que frustra todas las armas.
7.29.30
नास्यावध्योऽस्ति लोकेऽस्मिन्मदन्यः कश्चिदर्जुन ।
तस्मान्मया कृतं ह्येतन्मा भूत्ते बुद्धिरन्यथा ॥ ७.२९.३० ॥
En este mundo nadie fuera de mí puede darle muerte, Arjuna. Por eso lo he hecho yo; que tu mente no piense de otro modo.
7.29.31
अनुनीय तु दाशार्हः पाण्डवं त्वरितोऽब्रवीत् ।
जहि प्राग्ज्योतिषं क्षिप्रं वाक्यशेषं च मे शृणु ॥ ७.२९.३१ ॥
Tras suplicar al Pāṇḍava, el Dāśārha dijo con prisa: "Abate pronto a Prāgjyotiṣa, y escucha el resto de mis palabras."
7.29.32
चतुर्मूर्तिरहं शश्वल्लोकत्राणार्थमुद्यतः ।
आत्मानं प्रविभज्येह लोकानां हितमादधे ॥ ७.२९.३२ ॥
Siempre estoy dispuesto a proteger los mundos. Dividiéndome en cuatro formas, he asumido aquí el bienestar de los mundos.
7.29.33
एका मूर्तिस्तपश्चर्यां कुरुते मे भुवि स्थिता ।
अपरा पश्यति जगत्कुर्वाणं साध्वसाधुनी ॥ ७.२९.३३ ॥
Una forma, morando en la tierra, practica mi austeridad; otra contempla el mundo que hace el bien y el mal.
7.29.34
अपरा कुरुते कर्म मानुषं लोकमाश्रिता ।
शेते चतुर्थीं त्वपरा निद्रां वर्षसहस्रिकीम् ॥ ७.२९.३४ ॥
Otra, morando en el mundo humano, realiza acciones; y la cuarta duerme un sueño de mil años.
7.29.35
याऽसौ वर्षसहस्रान्ते मूर्तिरुत्तिष्ठते मम ।
वरार्हेभ्यो वराञ्श्रेष्ठांस्तस्मिन्काले ददाति सा ॥ ७.२९.३५ ॥
Al cabo de mil años, esa forma mía se levanta, y en ese tiempo concede los mejores dones a quienes son dignos de ellos.
7.29.36
तं तु कालमनुप्राप्तं विदित्वा पृथिवी तदा ।
अयाचत वरं यन्मां नरकार्थाय तच्छृणु ॥ ७.२९.३६ ॥
Sabiendo que el tiempo había llegado, la Tierra me pidió entonces un don; escucha lo que pidió por el bien de Naraka.
7.29.37
देवानां दानवानां च अवध्यस्तनयोऽस्तु मे ।
उपेतो वैष्णवास्त्रेण तन्मे त्वं दातुमर्हसि ॥ ७.२९.३७ ॥
Que mi hijo sea invulnerable a los dioses y a los dānavas, y que esté dotado del arma vaiṣṇava; te corresponde concederme este don.
7.29.38
एवं वरमहं श्रुत्वा जगत्यास्तनये तदा ।
अमोघमस्त्रं प्रायच्छं वैष्णवं परमं पुरा ॥ ७.२९.३८ ॥
Habiendo oído semejante don para el hijo de la Tierra, entonces le entregué el arma vaiṣṇava, infalible y suprema.
7.29.39
अवोचं चैतदस्त्रं वै ह्यमोघं भवतु क्षमे ।
नरकस्याभिरक्षार्थं नैनं कश्चिद्वधिष्यति ॥ ७.२९.३९ ॥
Dije: 'Oh paciente, que esta arma sea infalible; para proteger a Naraka, nadie lo matará.'
7.29.40
अनेनास्त्रेण ते गुप्तः सुतः परबलार्दनः ।
भविष्यति दुराधर्षः सर्वलोकेषु सर्वदा ॥ ७.२९.४० ॥
Protegido por esta arma, tu hijo será aplastador de los ejércitos enemigos, invencible en todos los mundos para siempre.
7.29.41
तथेत्युक्त्वा गता देवी कृतकामा मनस्विनी ।
स चाप्यासीद्दुराधर्षो नरकः शत्रुतापनः ॥ ७.२९.४१ ॥
Diciendo 'Así sea', la diosa magnánima se marchó, colmado su deseo; y también Naraka se volvió invencible, abrasador de sus enemigos.
7.29.42
तस्मात्प्राग्ज्योतिषं प्राप्तं तदस्त्रं पार्थ मामकम् ।
नास्यावध्योऽस्ति लोकेषु सेन्द्ररुद्रेषु मारिष ॥ ७.२९.४२ ॥
Por eso, hijo de Pṛthā, aquella arma mía llegó a Prāgjyotiṣa; así que en todos los mundos, incluidos Indra y Rudra, no puede ser muerto, buen señor.
7.29.43
तन्मया त्वत्कृते चैतदन्यथैवोपनिर्मितम् ।
वियुक्तं परमास्त्रेण जहि पार्थ महासुरम् ॥ ७.२९.४३ ॥
Yo lo había preparado de otro modo por tu causa. Oh Pārtha, liberado con el arma suprema, abate a ese gran asura.
7.29.44
अवध्योऽयं महास्त्रेण भगदत्तः सुरासुरैः ।
वैरिणं जहि दुर्धर्षं भगदत्तं सुरद्विषम्।
यथाऽहं जघ्निवान्पूर्वं हितार्थं नरकं तथा ॥ ७.२९.४४ ॥
Este Bhagadatta no puede ser abatido ni por el gran arma, ni por dioses ni por asuras. Mata al enemigo, al invencible Bhagadatta, enemigo de los dioses, como yo en otro tiempo abatí a Naraka por el bien del mundo.
7.29.45
एवमुक्तस्तदा पार्थः केशवेन महात्मना ।
भगदत्तं शितैर्बाणैः सहसा समवाकिरत् ॥ ७.२९.४५ ॥
Así aconsejado por el magnánimo Keśava, Pārtha de inmediato cubrió a Bhagadatta con flechas afiladas.
7.29.46
ततः पार्थो महाबाहुरसम्भ्रान्तो महामनाः ।
कुम्भयोरन्तरे नागं नाराचेन समार्पयत् ॥ ७.२९.४६ ॥
Entonces Pārtha, el de brazos poderosos, sereno y magnánimo, atravesó al elefante entre sus dos sienes con una flecha nārāca.
7.29.47
स समासाद्य तं नागं बाणो वज्र इवाचलम् ।
अभ्यगात्सह पुङ्खेन वल्मीकमिव पन्नगः ॥ ७.२९.४७ ॥
Aquella flecha alcanzó al elefante y se hundió en él, como el rayo en una montaña o una serpiente en un hormiguero, con todo y su astil.
7.29.48
स करी भगदत्तेन प्रेर्यमाणो मुहुर्मुहुः ।
न करोति वचस्तस्य दरिद्रस्येव योषिता ॥ ७.२९.४८ ॥
Aunque Bhagadatta lo aguijonea una y otra vez, el elefante no obedece su mandato, como la esposa de un pobre no obedece a su marido.
7.29.49
स तु विष्टभ्य गात्राणि दन्ताभ्यामवनिं ययौ ।
नदन्नार्तस्वनं प्राणानुत्ससर्ज महाद्विपः ॥ ७.२९.४९ ॥
Afirmando sus miembros, cayó a tierra sobre sus colmillos; lanzando un grito de angustia, el gran elefante exhaló su aliento vital.
7.29.50
ततो गाण्डीवधन्वानमभ्यभाषत केशवः ।
अयं महत्तरः पार्थ पलितेन समावृतः ॥ ७.२९.५० ॥
Entonces Keśava habló a Arjuna, el portador del Gāṇḍīva: "Pārtha, este es un anciano muy mayor, cubierto de cabello gris."
7.29.51
वलीसञ्छन्ननयनः शूरः परमद्रुर्जयः ।
अक्ष्णोरुन्मीलनार्थाय बद्धपट्टो ह्यसौ नृपः ॥ ७.२९.५१ ॥
Aquel héroe, de ojos ocultos por arrugas, sumamente difícil de vencer: este rey se ha atado una cinta para abrir sus párpados.
7.29.52
देववाक्यात्प्रचिच्छेद शरेण भृशमर्जुनः ।
छिन्नमात्रेंऽशुके तस्मिन्रुद्धनेत्रो बभूव सः ॥ ७.२९.५२ ॥
Por la palabra del dios, Arjuna cortó con furia aquella cinta con una flecha; apenas quedó cortada la tela, sus ojos quedaron cerrados.
7.29.53
तमोमयं जगन्मेने भगदत्तः प्रतापवान् ।
ततश्चन्द्रार्धबिम्बेन बाणेन नतपर्वणा ॥ ७.२९.५३ ॥
Bhagadatta, poderoso y glorioso, creyó que el mundo estaba hecho de tinieblas; entonces, con una flecha de punta en media luna y articulación doblada—
7.29.54
बिभेद हृदयं राज्ञो भगदत्तस्य पाण्डवः ।
स भिन्नहृदयो राजा भगदत्तः किरीटिना ॥ ७.२९.५४ ॥
El pándava atravesó el corazón del rey Bhagadatta; el rey Bhagadatta, con el corazón atravesado por el coronado (Arjuna)—
7.29.55
शरासनं शरांश्चैव गतासुः प्रमुमोच ह ।
शिरसस्तस्य विभ्रष्टं पपात च वरांशुकम्।
नालताडनविभ्रष्टं पलाशं नलिनादिव ॥ ७.२९.५५ ॥
Sin vida, soltó el arco y las flechas. De su cabeza cayó la hermosa vestidura, como una flor de palāśa desprendida de un loto por el golpe de su tallo.
7.29.56
स हेममाली तपनीयभाण्डात्पपात नागाद्गिरिसन्निकाशात् ।
सुपुष्पितो मारुतवेगभग्नो महीधराग्रादिव कर्णिकारः ॥ ७.२९.५६ ॥
Él, con su guirnalda de oro, cayó del elefante, semejante a una montaña con adornos de oro, como un árbol karṇikāra en flor, quebrado por la fuerza del viento, cae desde la cima de una montaña.
7.29.57
निहत्य तं नरपतिमिन्द्रविक्रमं सस्वायमिन्द्रस्य तदैन्द्रिराहवे ।
ततोऽपरांस्तव जयकाङ्क्षिणो नरान् बभञ्ज वायुर्बलवान्द्रुमानिव ॥ ७.२९.५७ ॥
Tras matar a aquel señor de los hombres, de valor semejante al de Indra, junto con los suyos, en la batalla, el hijo de Indra (Arjuna) quebró a los demás que deseaban vuestra victoria, como el poderoso viento quiebra los árboles.