มหาภารตะ · อัธยายะ 7.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.29.1
तथा क्रुद्धः किमकरोद्भगदत्तस्य पाण्डवः ।
प्राग्ज्योतिषो वा पार्थस्य तन्मे शंस यथातथम् ॥ ७.२९.१ ॥
ผู้เป็นปาณฑพ เมื่อโกรธเช่นนั้นแล้ว ได้กระทำอย่างไรต่อภคทัตต์ หรือกระทำอย่างไรต่อปารถะเกี่ยวกับประชโยติษะ ขอท่านจงเล่าให้ข้าพเจ้าฟังโดยถูกต้องตามที่เป็นจริง
7.29.2
प्राग्ज्योतिषेण संसक्तावुभौ दाशार्हपाण्डवौ ।
मृत्युदंष्ट्रान्तिकं प्राप्तौ सर्वभूतानि मेनिरे ॥ ७.२९.२ ॥
ทั้งทศารหะและปาณฑพ ซึ่งพัวพันอยู่ในการต่อสู้กับกษัตริย์แห่งประชโยติษะ ได้มาถึงใกล้เขี้ยวแห่งความตาย สรรพสัตว์ทั้งปวงต่างคิดเช่นนั้น
7.29.3
तथा तु शरवर्षाणि पातयत्यनिशं प्रभो ।
गजस्कन्धान्महाराज कृष्णयोः स्यन्दनस्थयोः ॥ ७.२९.३ ॥
กษัตริย์ผู้เป็นเจ้าข้า พระองค์ได้ระดมลูกศรลงมาไม่หยุดหย่อน จากหลังช้างของพระองค์ มาสู่ทั้งสองกฤษณะซึ่งยืนอยู่บนรถศึก
7.29.4
अथ कार्ष्णायसैर्बाणैः पूर्णकार्मुकनिःसृतैः ।
अविध्यद्देवकीपुत्रं हेमपुङ्खैः शिलाशितैः ॥ ७.२९.४ ॥
ครั้นแล้ว ด้วยลูกศรเหล็กที่ปล่อยจากคันธนูที่ง้างจนสุด มีขนปีกสีทองและลับบนหิน ภคทัตต์ได้แทงบุตรของเทวกี
7.29.5
अग्निस्पर्शसमास्तीक्ष्णा भगदत्तेन चोदिताः ।
निर्भिद्य देवकीपुत्रं क्षितिं जग्मुः सुवाससः ॥ ७.२९.५ ॥
หอกแหลมคมเปรียบดังการสัมผัสของไฟ ถูกภคทัตต์ซัดไป ทะลุบุตรของเทวกีแล้วลงสู่แผ่นดิน มีขนปีกงดงาม
7.29.6
तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा परिवारं निहत्य च ।
लालयन्निव राजानं भगदत्तमयोधयत् ॥ ७.२९.६ ॥
ปารถะหักคันธนูของภคทัตต์และสังหารบริวารของเขาแล้ว จึงต่อสู้กับกษัตริย์ภคทัตต์ราวกับกำลังลูบไล้
7.29.7
सोऽर्करश्मिनिभांस्तीक्ष्णांस्तोमरान्वै चतुर्दश ।
अप्रेषयत्सव्यसाची द्विधैकैकमथाच्छिनत् ॥ ७.२९.७ ॥
ท่านผู้ถนัดธนูสองมือส่งหอกโทมระแหลมคมสิบสี่เล่มไป ดุจรัศมีแห่งดวงอาทิตย์ และผ่าแต่ละเล่มออกเป็นสอง
7.29.8
ततो नागस्य तद्वर्म व्यधमत्पाकशासनिः ।
शरजालेन महता तद्व्यशीर्यत भूतले ॥ ७.२९.८ ॥
จากนั้น บุตรแห่งปากศาสนะก็ทำลายเกราะของช้างเชือกนั้นด้วยตาข่ายลูกศรอันใหญ่ เกราะนั้นจึงแตกกระจายลงสู่พื้นดิน
7.29.9
शीर्णवर्मा स तु गजः शरैः सुभृशमर्दितः ।
बभौ धारानिपाताक्तो व्यभ्रः पर्वतराडिव ॥ ७.२९.९ ॥
ช้างนั้น เกราะแตกกระจายและถูกลูกศรทำร้ายอย่างหนัก ส่องแสงเหมือนภูเขาอันเป็นใหญ่แห่งขุนเขาที่ถูกฝนตกลงมาชโลมจนชุ่ม เมฆบนฟ้าสิ้นไปแล้ว
7.29.10
ततः प्राग्ज्योतिषः शक्तिं हेमदण्डामयस्मयीम् ।
व्यसृजद्वासुदेवाय द्विधा तामर्जुनोऽच्छिनत् ॥ ७.२९.१० ॥
จากนั้น กษัตริย์แห่งประชโยติษะได้ขว้างหอกเหล็กที่มีด้ามทองไปยังวาสุเทพ อรชุนจึงผ่ามันออกเป็นสองส่วน
7.29.11
ततश्छत्रं ध्वजं चैव च्छित्त्वा राज्ञोऽर्जुनः शरैः ।
विव्याध दशभिस्तूर्णमुत्स्मयन्पर्वतेश्वरम् ॥ ७.२९.११ ॥
จากนั้น อรชุนก็ตัดฉัตรและธงของกษัตริย์ด้วยลูกศร แล้วยิ้มและรีบแทงเจ้าแห่งขุนเขาด้วยลูกศรสิบดอก
7.29.12
सोऽतिविद्धोऽर्जुनशरैः सुपुङ्खैः कङ्कपत्रिभिः ।
भगदत्तस्ततः क्रुद्धः पाण्डवस्य जनाधिपः ॥ ७.२९.१२ ॥
ภคทัตต์ ผู้เป็นเจ้าแห่งประชาชน ถูกลูกศรขนปีกนกกระสาของอรชุนที่มีขนปีกงดงามแทงอย่างหนัก จึงโกรธแค้นต่อบุตรของปาณฑุ
7.29.13
व्यसृजत्तोमरान्मूर्ध्नि श्वेताश्वस्योन्नाद च ।
तैरर्जुनस्य समरे किरीटं परिवर्तितम् ॥ ७.२९.१३ ॥
เขาคำรามและขว้างหอกโทมระไปที่ศีรษะของอรชุนผู้มีม้าขาว และด้วยหอกเหล่านั้น มงกุฎของอรชุนก็ถูกบิดเบี้ยวไปในการรบ
7.29.14
परिवृत्तं किरीटं तद्यमयन्नेव पाण्डवः ।
सुदृष्टः क्रियतां लोक इति राजानमब्रवीत् ॥ ७.२९.१४ ॥
ปาณฑพผู้จับมงกุฎที่บิดเบี้ยวนั้นให้อยู่ตรง จึงกล่าวกับกษัตริย์ว่า "ขอให้โลกได้เห็นสิ่งนี้อย่างชัดเจน"
7.29.15
एवमुक्तस्तु सङ्क्रुद्धः शरवर्षेण पाण्डवम् ।
अभ्यवर्षत्स गोविन्दं धनुरादाय भास्वरम् ॥ ७.२९.१५ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น ภคทัตต์ก็โกรธจัด ระดมลูกศรใส่ปาณฑพ แล้วหยิบคันธนูอันเรืองรองขึ้นมา ระดมลูกศรใส่โควินทะด้วย
7.29.16
तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा तूणीरान्सन्निकृत्य च ।
त्वरमाणो द्विसप्तत्या सर्वमर्मस्वताडयत् ॥ ७.२९.१६ ॥
บุตรของปฤถาหักคันธนูของเขา และตัดแล่งธนูให้ขาด แล้วรีบยิงเจ็บทุกจุดสำคัญด้วยลูกศรเจ็ดสิบสองดอก
7.29.17
विद्धस्ततोऽतिव्यथितो वैष्णवास्त्रमुदीरयन् ।
अभिमन्त्र्याङ्कुशं क्रुद्धो व्यसृजत्पाण्डवोरसि ॥ ७.२९.१७ ॥
จากนั้น ภคทัตต์ถูกยิงจนเจ็บปวดอย่างยิ่ง จึงร่ายอาวุธไวษณวะ โกรธจัด ปลุกเสกขอสับช้าง แล้วขว้างใส่อกของปาณฑพ
7.29.18
विसृष्टं भगदत्तेन तदस्त्रं सर्वघाति वै ।
उरसा प्रतिजग्राह पार्थं सञ्छाद्य केशवः ॥ ७.२९.१८ ॥
อาวุธที่ภคทัตต์ขว้างไปนั้นทำลายล้างทุกสิ่ง เกศวะรับมันไว้ที่อก พลางคลุมปารถะไว้
7.29.19
वैजयन्त्यभवन्माला तदस्त्रं केशवोरसि ।
पद्मकोशविचित्रा सा सर्वर्तुकुसुमोत्करा ॥ ७.२९.१९ ॥
อาวุธนั้นกลายเป็นพวงมาลัยแห่งชัยชนะบนอกของเกศวะ วิจิตรดุจดอกบัว และเต็มไปด้วยดอกไม้ของทุกฤดูกาล
7.29.20
ज्वलनार्केन्दुवर्णाभा पावकोज्ज्वलपल्लवा ।
तया पद्मपलाशिन्या वातकम्पितपत्रया ॥ ७.२९.२० ॥
ด้วยพวงมาลัยนั้นซึ่งมีสีสันดุจไฟ ดวงอาทิตย์ และดวงจันทร์ ยอดอ่อนของมันสว่างดุจเปลวไฟ และใบดุจกลีบบัวสั่นไหวตามลม
7.29.21
शुशुभेऽभ्यधिकं शौरिरतसीपुष्पसन्निभः ।
ततोऽर्जुनः क्लान्तमनाः केशवं प्रत्यभाषत ॥ ७.२९.२१ ॥
ศౌริ (กฤษณะ) ทรงรุ่งโรจน์ยิ่งนัก ดุจดอกป่าน ลำดับนั้น อรชุนซึ่งจิตอ่อนล้า กล่าวกับพระเกศวะ
7.29.22
अयुध्यमानस्तुरगान्संयन्तास्मि जनार्दन ।
इत्युक्त्वा पुण्डरीकाक्ष प्रतिज्ञां स्वां न रक्षसि ॥ ७.२९.२२ ॥
ท่านกล่าวว่า "ข้าจะไม่รบ แต่จะเป็นสารถีของม้า โอ ชนารทนะ" โอ ผู้มีดวงตาดุจดอกบัวขาว ท่านไม่รักษาปฏิญาณของตนเอง
7.29.23
यद्यहं व्यसनी वा स्यामशक्तो वा निवारणे ।
ततस्त्वयैवं कार्यं स्यान्न तु कार्यं मयि स्थिते ॥ ७.२९.२३ ॥
หากข้าเป็นผู้ประสบทุกข์ หรือไม่อาจยับยั้งข้าศึกได้ ท่านก็อาจกระทำเช่นนั้นได้ แต่ขณะที่ข้ายังยืนอยู่ นั่นมิใช่หน้าที่ของท่าน
7.29.24
सबाणः सधनुश्चाहं ससुहासुरमानुषान् ।
शक्तो लोकानिमाञ्जेतुं तच्चापि विदितं तव ॥ ७.२९.२४ ॥
ข้าพร้อมด้วยลูกศรและธนู สามารถพิชิตโลกเหล่านี้ พร้อมทั้งเทพ อสูร และมนุษย์ และข้อนั้นท่านก็ทราบดีแล้ว
7.29.25
ततोऽर्जुनं वासुदेवः प्रत्युवाचार्यवद्वचः ।
शृणु गुह्यमिदं पार्थ पुरावृत्तं यथाऽनघ ॥ ७.२९.२५ ॥
จากนั้นพระวาสุเทพตอบอรชุนด้วยถ้อยคำอันประเสริฐว่า "จงฟังเรื่องลับนี้ โอ บุตรแห่งปฤถา ผู้ไร้บาป เรื่องราวโบราณเป็นอย่างนี้"
7.29.26
येयं भूतधरा देवी सर्वभूतधरा धरा ।
सकामा लोककर्तारं नारायणमुपस्थिता ॥ ७.२९.२६ ॥
เทวีแห่งแผ่นดินนี้ ผู้ทรงสัตว์ทั้งปวง ผู้ค้ำจุนสรรพสัตว์ ได้เข้าเฝ้านารายณ์ ผู้สร้างโลกทั้งหลาย ด้วยความปรารถนา
7.29.27
स सङ्गत्य तया सार्धं प्रीतस्तस्या वरं ददौ ।
सा वव्रे विष्णुसदृशं पुत्रमस्त्रं च वैष्णवम् ॥ ७.२९.२७ ॥
พระองค์ทรงร่วมสังวาสกับนาง และทรงพอพระทัย จึงประทานพรแก่นาง นางเลือกบุตรที่เสมอด้วยพระวิษณุ และอาวุธไวษณพ
7.29.28
बभूव च सुतस्तस्या नरको नाम विश्रुतः ।
अस्त्रं च वैष्णवं तस्मै ददौ नारायणः स्वयम् ॥ ७.२९.२८ ॥
บุตรชายผู้มีนามปรากฏว่านรกะ ได้เกิดแก่นาง และนารายณ์เองได้ประทานอาวุธไวษณพแก่เขา
7.29.29
तदेवं नरकस्यासीदस्त्रं सर्वाहितान्तकम् ।
तस्मात्प्राग्ज्योतिषं प्राप्तं सर्वशस्त्रविघातनम् ॥ ७.२९.२९ ॥
ดังนั้น นรกะจึงมีอาวุธที่ทำลายศัตรูทั้งปวง และเพราะเหตุนั้น ปรัคชโยติษะจึงมาอยู่ในความครอบครอง ซึ่งขับไล่อาวุธทั้งปวง
7.29.30
नास्यावध्योऽस्ति लोकेऽस्मिन्मदन्यः कश्चिदर्जुन ।
तस्मान्मया कृतं ह्येतन्मा भूत्ते बुद्धिरन्यथा ॥ ७.२९.३० ॥
ในโลกนี้ไม่มีผู้ใดนอกจากข้าที่จะฆ่าเขาได้ โอ อรชุน เพราะเหตุนั้นข้าจึงกระทำเช่นนี้ อย่าให้ใจของท่านคิดเป็นอย่างอื่นเลย
7.29.31
अनुनीय तु दाशार्हः पाण्डवं त्वरितोऽब्रवीत् ।
जहि प्राग्ज्योतिषं क्षिप्रं वाक्यशेषं च मे शृणु ॥ ७.२९.३१ ॥
ทรงปลอบโยนปาณฑพแล้ว ทรงทาศารหะรีบตรัสว่า "จงโจมตีปรัคชโยติษะโดยเร็ว และฟังถ้อยคำที่เหลือของข้าเถิด"
7.29.32
चतुर्मूर्तिरहं शश्वल्लोकत्राणार्थमुद्यतः ।
आत्मानं प्रविभज्येह लोकानां हितमादधे ॥ ७.२९.३२ ॥
ข้าพร้อมอยู่เสมอเพื่อการคุ้มครองโลก ข้าแบ่งตนออกเป็นสี่รูป และได้รับเอาความเกื้อกูลของโลกทั้งหลายไว้ที่นี่
7.29.33
एका मूर्तिस्तपश्चर्यां कुरुते मे भुवि स्थिता ।
अपरा पश्यति जगत्कुर्वाणं साध्वसाधुनी ॥ ७.२९.३३ ॥
รูปหนึ่งดำรงอยู่บนแผ่นดินและบำเพ็ญตบะของข้า อีกรูปหนึ่งเฝ้าดูโลกที่กระทำทั้งความดีและความชั่ว
7.29.34
अपरा कुरुते कर्म मानुषं लोकमाश्रिता ।
शेते चतुर्थीं त्वपरा निद्रां वर्षसहस्रिकीम् ॥ ७.२९.३४ ॥
อีกรูปหนึ่งอาศัยอยู่ในโลกมนุษย์และกระทำกรรม ส่วนรูปที่สี่บรรทมหลับเป็นเวลาหนึ่งพันปี
7.29.35
याऽसौ वर्षसहस्रान्ते मूर्तिरुत्तिष्ठते मम ।
वरार्हेभ्यो वराञ्श्रेष्ठांस्तस्मिन्काले ददाति सा ॥ ७.२९.३५ ॥
เมื่อครบหนึ่งพันปี รูปนั้นของข้าก็ตื่นขึ้น และในเวลานั้นรูปนั้นย่อมประทานพรอันประเสริฐแก่ผู้คู่ควรแก่พร
7.29.36
तं तु कालमनुप्राप्तं विदित्वा पृथिवी तदा ।
अयाचत वरं यन्मां नरकार्थाय तच्छृणु ॥ ७.२९.३६ ॥
เมื่อแผ่นดินทราบว่าเวลานั้นมาถึงแล้ว นางได้ขอพรจากข้า โปรดฟังว่านางขออะไรเพื่อประโยชน์ของนรกะ
7.29.37
देवानां दानवानां च अवध्यस्तनयोऽस्तु मे ।
उपेतो वैष्णवास्त्रेण तन्मे त्वं दातुमर्हसि ॥ ७.२९.३७ ॥
ขอให้บุตรของข้าไม่อาจถูกสังหารโดยเทพและทานพ และขอให้เขาได้รับอาวุธไวษณพ ท่านสมควรประทานพรนี้แก่ข้า
7.29.38
एवं वरमहं श्रुत्वा जगत्यास्तनये तदा ।
अमोघमस्त्रं प्रायच्छं वैष्णवं परमं पुरा ॥ ७.२९.३८ ॥
เมื่อข้าได้ฟังพรเช่นนั้นสำหรับบุตรของแผ่นดินแล้ว ข้าจึงได้ประทานอาวุธไวษณพอันยิ่งใหญ่ที่ไม่มีวันพลาด ซึ่งมีมาแต่เดิม
7.29.39
अवोचं चैतदस्त्रं वै ह्यमोघं भवतु क्षमे ।
नरकस्याभिरक्षार्थं नैनं कश्चिद्वधिष्यति ॥ ७.२९.३९ ॥
ข้ากล่าวว่า "โอ ผู้อดทน ขอให้อาวุธนี้ไม่มีวันพลาดเถิด เพื่อการคุ้มครองนรกะ จะไม่มีผู้ใดฆ่าเขาได้"
7.29.40
अनेनास्त्रेण ते गुप्तः सुतः परबलार्दनः ।
भविष्यति दुराधर्षः सर्वलोकेषु सर्वदा ॥ ७.२९.४० ॥
บุตรของเจ้าซึ่งได้รับการคุ้มครองด้วยอาวุธนี้ จะเป็นผู้บดขยี้กองทัพของศัตรู และจะไม่มีผู้ใดข่มขู่ได้ในทุกโลกตลอดกาล
7.29.41
तथेत्युक्त्वा गता देवी कृतकामा मनस्विनी ।
स चाप्यासीद्दुराधर्षो नरकः शत्रुतापनः ॥ ७.२९.४१ ॥
ตรัสว่า "เช่นนั้นเถิด" เทวีผู้มีใจสูงก็จากไปโดยสมความปรารถนาแล้ว และนรกก็กลายเป็นผู้ที่ใครๆ ไม่อาจต้านทานได้ ผู้เผาผลาญศัตรูทั้งหลาย
7.29.42
तस्मात्प्राग्ज्योतिषं प्राप्तं तदस्त्रं पार्थ मामकम् ।
नास्यावध्योऽस्ति लोकेषु सेन्द्ररुद्रेषु मारिष ॥ ७.२९.४२ ॥
เพราะเหตุนั้น อาวุธของเรานั้นได้ไปถึงปรากชโยติษะแล้ว ดูกรปารถ ในโลกทั้งหลาย รวมทั้งพระอินทร์และพระรุทร ผู้นั้นไม่อาจถูกสังหารได้ ดูกรท่านผู้เจริญ
7.29.43
तन्मया त्वत्कृते चैतदन्यथैवोपनिर्मितम् ।
वियुक्तं परमास्त्रेण जहि पार्थ महासुरम् ॥ ७.२९.४३ ॥
เราได้จัดการเรื่องนี้เป็นอย่างอื่นก็เพราะท่าน เมื่อถูกปล่อยด้วยอาวุธอันสูงสุด โอ้ปารถะ จงสังหารอสูรยิ่งใหญ่ตนนั้นเสีย
7.29.44
अवध्योऽयं महास्त्रेण भगदत्तः सुरासुरैः ।
वैरिणं जहि दुर्धर्षं भगदत्तं सुरद्विषम्।
यथाऽहं जघ्निवान्पूर्वं हितार्थं नरकं तथा ॥ ७.२९.४४ ॥
ภคทัตต์นี้ไม่อาจถูกสังหารด้วยอาวุธอันยิ่งใหญ่ ทั้งเทวดาและอสูรก็สังหารไม่ได้ จงสังหารศัตรูคือภคทัตต์ผู้ใครๆ ต้านทานไม่ได้ ผู้เกลียดชังเทวดา เหมือนที่เราเคยสังหารนรกมาแล้วเพื่อประโยชน์ของโลก
7.29.45
एवमुक्तस्तदा पार्थः केशवेन महात्मना ।
भगदत्तं शितैर्बाणैः सहसा समवाकिरत् ॥ ७.२९.४५ ॥
เมื่อพระเกศวะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ตรัสเช่นนั้น พระปารถะก็ระดมยิงภคทัตต์ด้วยลูกศรคมกล้าในทันที
7.29.46
ततः पार्थो महाबाहुरसम्भ्रान्तो महामनाः ।
कुम्भयोरन्तरे नागं नाराचेन समार्पयत् ॥ ७.२९.४६ ॥
จากนั้น ปารถะผู้มีแขนทรงพลัง ไม่หวั่นไหวและมีใจกว้างใหญ่ ก็ยิงช้างเข้าที่ระหว่างขมับทั้งสองด้วยลูกศรนาราจะ
7.29.47
स समासाद्य तं नागं बाणो वज्र इवाचलम् ।
अभ्यगात्सह पुङ्खेन वल्मीकमिव पन्नगः ॥ ७.२९.४७ ॥
ลูกศรนั้นพุ่งถึงช้างและจมเข้าไป เหมือนสายฟ้าฟาดภูเขา หรือเหมือนงูเลื้อยเข้าจอมปลวก พร้อมทั้งก้านลูกศรไปด้วย
7.29.48
स करी भगदत्तेन प्रेर्यमाणो मुहुर्मुहुः ।
न करोति वचस्तस्य दरिद्रस्येव योषिता ॥ ७.२९.४८ ॥
แม้ภคทัตต์จะกระตุ้นช้างซ้ำแล้วซ้ำเล่า มันก็ไม่เชื่อฟังคำสั่งของเขา เหมือนภรรยาของคนยากจนที่ไม่ฟังสามีฉะนั้น
7.29.49
स तु विष्टभ्य गात्राणि दन्ताभ्यामवनिं ययौ ।
नदन्नार्तस्वनं प्राणानुत्ससर्ज महाद्विपः ॥ ७.२९.४९ ॥
มันเกร็งร่างกาย แล้วทรุดลงสู่พื้นดินด้วยงาทั้งสอง ช้างใหญ่ร้องครวญด้วยเสียงแห่งความทรมาน แล้วก็สละลมหายใจของตน
7.29.50
ततो गाण्डीवधन्वानमभ्यभाषत केशवः ।
अयं महत्तरः पार्थ पलितेन समावृतः ॥ ७.२९.५० ॥
ครั้งนั้น พระเกศวะตรัสกับอรชุนผู้ถือคันธนูคาณฑีวะว่า "ปารถะ คนนี้เป็นชายชราผู้มีอายุมาก ปกคลุมด้วยผมหงอก"
7.29.51
वलीसञ्छन्ननयनः शूरः परमद्रुर्जयः ।
अक्ष्णोरुन्मीलनार्थाय बद्धपट्टो ह्यसौ नृपः ॥ ७.२९.५१ ॥
เขาผู้เป็นวีรบุรุษ ดวงตาถูกรอยย่นบดบัง เป็นผู้ที่พิชิตได้ยากยิ่ง กษัตริย์พระองค์นี้ได้ผูกผ้าคาดศีรษะไว้เพื่อเปิดเปลือกตาให้ลืมขึ้น
7.29.52
देववाक्यात्प्रचिच्छेद शरेण भृशमर्जुनः ।
छिन्नमात्रेंऽशुके तस्मिन्रुद्धनेत्रो बभूव सः ॥ ७.२९.५२ ॥
ตามคำของเทวดา อรชุนได้ตัดผ้าคาดนั้นด้วยลูกศรอย่างรุนแรง เมื่อผ้าผืนนั้นขาดลง ดวงตาของกษัตริย์ก็ถูกปิดบังอยู่
7.29.53
तमोमयं जगन्मेने भगदत्तः प्रतापवान् ।
ततश्चन्द्रार्धबिम्बेन बाणेन नतपर्वणा ॥ ७.२९.५३ ॥
ภคทัตต์ผู้ทรงอานุภาพคิดว่าโลกทั้งสิ้นเต็มไปด้วยความมืด ครั้นแล้ว ด้วยลูกศรที่มีหัวเป็นรูปครึ่งวงกลมของพระจันทร์และมีข้อโค้งงอ
7.29.54
बिभेद हृदयं राज्ञो भगदत्तस्य पाण्डवः ।
स भिन्नहृदयो राजा भगदत्तः किरीटिना ॥ ७.२९.५४ ॥
ปาณฑพผู้นั้นได้เจาะหัวใจของพระราชาภคทัตต์ กษัตริย์ภคทัตต์ผู้มีหัวใจถูกเจาะด้วยผู้สวมมงกุฎ (อรชุน)
7.29.55
शरासनं शरांश्चैव गतासुः प्रमुमोच ह ।
शिरसस्तस्य विभ्रष्टं पपात च वरांशुकम्।
नालताडनविभ्रष्टं पलाशं नलिनादिव ॥ ७.२९.५५ ॥
ไร้ลมหายใจแล้ว เขาก็ปล่อยคันธนูและลูกศรลงมือ จากศีรษะของเขา ผ้าผืนงามก็หลุดตกลงมา เหมือนดอกปลาศที่ถูกก้านดอกบัวตีจนหลุดร่วง
7.29.56
स हेममाली तपनीयभाण्डात्पपात नागाद्गिरिसन्निकाशात् ।
सुपुष्पितो मारुतवेगभग्नो महीधराग्रादिव कर्णिकारः ॥ ७.२९.५६ ॥
เขาผู้สวมพวงมาลัยทองคำ ตกลงมาจากช้างที่เหมือนภูเขาประดับด้วยเครื่องทองคำ เหมือนต้นกรรณิการ์ที่ออกดอกสะพรั่ง ถูกแรงลมพัดหักจากยอดภูเขาฉะนั้น
7.29.57
निहत्य तं नरपतिमिन्द्रविक्रमं सस्वायमिन्द्रस्य तदैन्द्रिराहवे ।
ततोऽपरांस्तव जयकाङ्क्षिणो नरान् बभञ्ज वायुर्बलवान्द्रुमानिव ॥ ७.२९.५७ ॥
เมื่อสังหารพระราชาผู้มีความกล้าหาญเทียบเท่าอินทร์นั้นพร้อมด้วยพวกพ้องของเขาในสงครามแล้ว บุตรของอินทร์ (อรชุน) ก็ทำลายบุรุษอื่นๆ ที่ปรารถนาชัยชนะของท่าน เหมือนลมแรงหักต้นไม้ฉะนั้น