महाभारत · अध्याय 7.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.3.1
शरतल्पे महात्मानं शयानममितौजसम्। ॥ ७.३.१ ॥
बाणांच्या शय्येवर पहुडलेल्या महात्म्याला, अमित तेजस्वी (भीष्माला).
7.3.2
दृष्ट्वा पितामहं भीष्मं सर्वक्षत्रान्तकं गुरुम् ।
दिव्यैरस्त्रैर्महेष्वासं पातितं सव्यसाचिना।
जयाशा तव पुत्राणां संभग्ना शर्म वर्म च ॥ ७.३.२ ॥
सर्व क्षत्रियांचा संहारक, गुरू पितामह भीष्म, महान धनुर्धर, दिव्य अस्त्रांनी सव्यसाची (अर्जुन) यांनी पाडलेले पाहून तुमच्या पुत्रांची जयाशा, त्यांचा आश्रय आणि कवच भंगले.
7.3.3
महावातसमूहेन समुद्रमिव शोषितम् ।
अपाराणामिव द्वीपमगाधे गाधमिच्छताम्।
स्रोतसा यामुनेनेव शरौघेण परिप्लुतम् ॥ ७.३.३ ॥
महावाऱ्याच्या समूहाने सुकवलेल्या समुद्राप्रमाणे, अथांगात उथळ जागा शोधणाऱ्या अपारगांसाठीच्या बेटाप्रमाणे, यमुनेच्या प्रवाहाने वाहून गेल्यासारखे बाणांच्या प्रवाहात बुडालेले (भीष्म).
7.3.4
महान्तमिव मैनाकमहार्यं भुवि पातितम् ।
नभश्च्युतमिवादित्यं शक्रस्येवामृतं हृतम् ॥ ७.३.४ ॥
पृथ्वीवर पडलेल्या महान अचल मैनाक पर्वतासारखे, आकाशातून पडलेल्या सूर्यासारखे, इंद्राचे अमृत हरण झाल्यासारखे.
7.3.5
शतक्रतुभिवाचिन्त्यं पुरा वृत्रेणा निर्जितम् ।
मोहनं सर्वसैन्यस्य युधि भीष्मं निपातितम् ॥ ७.३.५ ॥
पूर्वी शतक्रतू (इंद्र) यांनाही अचिंत्य, वृत्राने न जिंकलेले, सर्व सैन्याला मोहित करणारे भीष्म युद्धात पाडले गेले.
7.3.6
ककुदं सर्वसैन्यानां लक्ष्म सर्वधनुष्मताम् ।
धनंजयशरैर्व्याप्तं पितरं ते महाव्रतम्। ॥ ७.३.६ ॥
सर्व सैन्यांचे शिखर, सर्व धनुर्धरांचे चिन्ह, धनंजयाच्या (अर्जुनाच्या) बाणांनी व्याप्त तुमचे महाव्रती पिता (भीष्म).
7.3.7
तं वीरशयने वीरं शयानं पुरुषर्षभम् ।
भीष्ममाधिरथिर्दृष्ट्वा भरतानां पितामहम् ॥ ७.३.७ ॥
वीरांच्या शय्येवर पडलेल्या त्या वीराला, पुरुषश्रेष्ठ, भरतवंशियांच्या पितामहाला अधिरथपुत्र (कर्ण) याने पाहिले.
7.3.8
प्रस्कन्द्य स रथात्तूर्णं शोकमोहपरिप्लुतः ।
पद्भ्यामेव जगामार्तो बाष्पव्याकुललोचनः
अभिवाद्याञ्जलिं बद्ध्वा वन्दमानोऽभ्यभाषत ॥ ७.३.८ ॥
शोक आणि मोहाने व्यापलेला तो तत्काळ रथातून उडी मारून, अश्रूंनी भरलेल्या डोळ्यांनी दुःखीपणे पायीच गेला. नमस्कार करून, हात जोडून वंदन करत तो बोलला.
7.3.9
कर्णोऽहमस्मि भद्रं ते वद मामभि भारत ।
पुण्यया क्षेमया वाचा चक्षुषा चावलोकय ॥ ७.३.९ ॥
मी कर्ण आहे. तुमचे कल्याण असो. हे भरता, माझ्याशी बोला, पवित्र आणि कल्याणकारी वाणीने; आणि दृष्टीने मला पहा.
7.3.10
न नूनं सुकृतस्येह फलं कश्चित्समश्नुते ।
यत्र धर्मपरो वृद्धः शेते भुवि भवानिह ॥ ७.३.१० ॥
खरोखर या जगात कोणालाही सत्कर्माचे फळ मिळत नाही; धर्मपरायण वृद्ध असलेले तुम्ही येथे भूमीवर पडले आहात.
7.3.11
कोशसञ्चयने मन्त्रे व्यूहे प्रहरणेषु च ।
नाहमन्यं प्रपश्यामि कुरूणां कुरुपुङ्गव ॥ ७.३.११ ॥
कोषसंचयात, मंत्रणेत, व्यूहरचनेत आणि शस्त्रांत, हे कुरुश्रेष्ठा, तुमच्याशिवाय कुरूंमध्ये दुसरा कोणी मला दिसत नाही.
7.3.12
बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो यः कुरूंस्तारयेद्भयात् ।
योधांस्त्वमप्लुवे हित्वा पितुलोकं गमिष्यसि ॥ ७.३.१२ ॥
शुद्ध बुद्धीने युक्त असलेले जे कुरूंना भयातून तारू शकत होते, ते तुम्ही नावेविना पाण्यात योद्ध्यांना सोडून पितृलोकाला जाल.
7.3.13
अद्यप्रभृति सङ्क्रुद्धा व्याघ्रा इव मृगक्षयम् ।
पाण्डवा भरतश्रेष्ठ करिष्यन्ति कुरुक्षयम् ॥ ७.३.१३ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, आजपासून क्रुद्ध झालेले पांडव वाघांप्रमाणे हरिणांचा नाश करावा तसा कुरूंचा नाश करतील.
7.3.14
अद्य गाण्डीवधोपेण वीर्यज्ञाः सव्यसाचिनः ।
कुरवः सन्त्रसिष्यन्ति वज्रघोषादिवासुराः ॥ ७.३.१४ ॥
आज गांडीवाच्या टणत्काराने पराक्रम जाणणारे सव्यसाची कौरवांना वज्रघोषाने असुरांप्रमाणे भयभीत करतील.
7.3.15
अद्य गाण्डीवमुक्तानामशनीनामिव …ः ।
त्रासयिष्यति बाणानां कुरूनन्यांश्च पथि… ॥ ७.३.१५ ॥
आज गांडीवातून सुटलेले बाण वज्रांसारखे … कौरवांना आणि इतरांना वाटेत भयभीत करतील …
7.3.16
समिद्धोऽग्निर्यथा वीर महाज्वालो द्रुमान्द…त् ।
धार्तराष्ट्राः इधक्ष्यन्ति तथा बाणाः किरीटि… ॥ ७.३.१६ ॥
हे वीरा, प्रज्वलित अग्नी मोठ्या ज्वालांनी वृक्षांना … जाळतो तसे, धृतराष्ट्राच्या पुत्रांना किरीटीचे बाण जाळतील …
7.3.17
येन येन प्रसरतो वाय्वग्नी सहितौ वने ।
तेन तेन प्रदहतो भूरिगुल्मतृणद्रुमान् ॥ ७.३.१७ ॥
वनात वारा आणि अग्नी एकत्र पसरत जातात, तिथे तिथे अनेक झुडपे, गवत आणि वृक्ष जाळतात.
7.3.18
यादृशोऽग्निः समुद्भूतस्तादृक्पार्थो न संशयः ।
यथा वायुर्नरव्याघ्र तथा कृष्णो संशयः ॥ ७.३.१८ ॥
जसा अग्नी प्रकट झाला, तसाच पार्थ आहे, यात संशय नाही. हे नरव्याघ्रा, जसा वारा आहे तसाच कृष्ण आहे, यात संशय नाही.
7.3.19
…दतः पाञ्चजन्यस्य रसतो गाण्डिवस्य च ।
श्रुत्वा सर्वाणि सैन्यानि त्रासं यास्यन्ति भारत। ॥ ७.३.१९ ॥
…पाञ्चजन्य शंखाचा आणि गाण्डीव धनुष्याचा गर्जना ऐकून, हे भारता, सर्व सैन्ये भयभीत होतील.
7.3.20
कपिध्वजस्योत्पततो रथस्यामित्रकर्शिनः ।
शब्दं सोढुं न शक्ष्यन्ति त्वामृते वीर पार्थिवाः ॥ ७.३.२० ॥
कपिध्वजाच्या, शत्रुमर्दन करणाऱ्या रथाचा उसळणारा ध्वनी, हे वीरा, तुझ्याशिवाय राजे सहन करू शकणार नाहीत.
7.3.21
को ह्यर्जुनं योधयितुं त्वदन्यः पार्थिवोऽर्हति ।
यस्य दिव्यानि कर्माणि प्रवदन्ति मनीषिणः। ॥ ७.३.२१ ॥
तुझ्याशिवाय कोणता राजा अर्जुनाशी युद्ध करण्यास समर्थ आहे? ज्याची दिव्य कर्मे ज्ञानी सांगतात.
7.3.22
अमानुषैश्च संग्रामं त्र्यम्बकेण महात्मना ।
तस्माच्चैव वरं प्राप्तो दुष्प्रापश्चाकृतात्मभिः ॥ ७.३.२२ ॥
अमानुषांशी आणि महात्मा त्र्यंबकाशी त्याने युद्ध केले; म्हणूनच अकृतात्म्यांना दुर्लभ असा वर त्याने मिळवला.
7.3.23
कोऽन्यः शक्तो रणे जेतुं पूर्वं यो न जितस्त्वया ।
जितो येन रणे रामो भवता वीर्यशालिना। ॥ ७.३.२३ ॥
रणात जिंकण्यास समर्थ दुसरा कोण आहे? पूर्वी ज्याला तू जिंकले नाहीस असा कोण आहे? पराक्रमी तू रणात रामाला जिंकलास.
7.3.24
क्षत्रियान्तकरो घोरो देवदानवदर्पहा ।
सोप्यद्याभिहतः शेते शरैः प्रोतः शिखण्डिना ॥ ७.३.२४ ॥
क्षत्रियांचा अंत करणारा, घोर, देव-दानवांचा दर्प हरण करणारा तोही आज आघात होऊन शिखंडीच्या बाणांनी विद्ध होऊन पडला आहे.
7.3.25
तमद्याहं पाण्डवं युद्धशौण्डममृष्यमाणो भवता चानुशिष्टः ।
आशीविषं हष्टिहरं सुघोरं शूरं शक्ष्याम्यस्त्रबलान्निहन्तुम् ॥ ७.३.२५ ॥
आज मी युद्धात शूर अशा त्या पाण्डुपुत्राला, असह्य होऊन आणि आपल्याकडून उपदेश प्राप्त होऊन, विषारी सर्पाप्रमाणे, दृष्टीनेही नाश करणाऱ्या अत्यंत भयंकर वीराला अस्त्रबलाने ठार करीन.