ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.3.1
शरतल्पे महात्मानं शयानममितौजसम्। ॥ ७.३.१ ॥
ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਸੇਜ 'ਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਮਹਾਤਮਾ, ਅਸੀਮ ਤੇਜ ਵਾਲੇ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੂੰ।
7.3.2
दृष्ट्वा पितामहं भीष्मं सर्वक्षत्रान्तकं गुरुम् ।
दिव्यैरस्त्रैर्महेष्वासं पातितं सव्यसाचिना।
जयाशा तव पुत्राणां संभग्ना शर्म वर्म च ॥ ७.३.२ ॥
ਸਾਰੇ ਖੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਗੁਰੂ ਪਿਤਾਮਹ ਭੀਸ਼ਮ, ਮਹਾਧਨੁਰਧਰ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਵਿਆਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਵੱਲੋਂ ਡਿੱਗਾਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਆਸ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੇ ਕਵਚ ਟੁੱਟ ਗਏ।
7.3.3
महावातसमूहेन समुद्रमिव शोषितम् ।
अपाराणामिव द्वीपमगाधे गाधमिच्छताम्।
स्रोतसा यामुनेनेव शरौघेण परिप्लुतम् ॥ ७.३.३ ॥
ਮਹਾਂ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਸੁੱਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਅਗਾਧ ਵਿੱਚ ਉਥਲੇ ਥਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਟਾਪੂ ਵਾਂਗ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਰੁੜ੍ਹੇ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ (ਭੀਸ਼ਮ)।
7.3.4
महान्तमिव मैनाकमहार्यं भुवि पातितम् ।
नभश्च्युतमिवादित्यं शक्रस्येवामृतं हृतम् ॥ ७.३.४ ॥
ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਮਹਾਨ ਅਚਲ ਮੈਨਾਕ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ, ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚੁਰਾਏ ਜਾਣ ਵਾਂਗ।
7.3.5
शतक्रतुभिवाचिन्त्यं पुरा वृत्रेणा निर्जितम् ।
मोहनं सर्वसैन्यस्य युधि भीष्मं निपातितम् ॥ ७.३.५ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ (ਇੰਦਰ) ਲਈ ਵੀ ਅਚਿੰਤ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਅਜਿੱਤ, ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਭੀਸ਼ਮ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਾਏ ਗਏ।
7.3.6
ककुदं सर्वसैन्यानां लक्ष्म सर्वधनुष्मताम् ।
धनंजयशरैर्व्याप्तं पितरं ते महाव्रतम्। ॥ ७.३.६ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਿਖਰ, ਸਾਰੇ ਧਨੁਰਧਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਝੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਹਾਵ੍ਰਤੀ ਪਿਤਾ (ਭੀਸ਼ਮ)।
7.3.7
तं वीरशयने वीरं शयानं पुरुषर्षभम् ।
भीष्ममाधिरथिर्दृष्ट्वा भरतानां पितामहम् ॥ ७.३.७ ॥
ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਪਏ ਉਸ ਵੀਰ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਅਧਿਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਕਰਨ) ਨੇ ਦੇਖਿਆ।
7.3.8
प्रस्कन्द्य स रथात्तूर्णं शोकमोहपरिप्लुतः ।
पद्भ्यामेव जगामार्तो बाष्पव्याकुललोचनः
अभिवाद्याञ्जलिं बद्ध्वा वन्दमानोऽभ्यभाषत ॥ ७.३.८ ॥
ਸੋਕ ਅਤੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਉਹ ਝੱਟ ਰਥ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਭਰੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪੈਦਲ ਹੀ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
7.3.9
कर्णोऽहमस्मि भद्रं ते वद मामभि भारत ।
पुण्यया क्षेमया वाचा चक्षुषा चावलोकय ॥ ७.३.९ ॥
ਮੈਂ ਕਰਨ ਹਾਂ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ; ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ।
7.3.10
न नूनं सुकृतस्येह फलं कश्चित्समश्नुते ।
यत्र धर्मपरो वृद्धः शेते भुवि भवानिह ॥ ७.३.१० ॥
ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦਾ; ਧਰਮ-ਪਰਾਇਣ ਬਜ਼ੁਰਗ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਹੋ।
7.3.11
कोशसञ्चयने मन्त्रे व्यूहे प्रहरणेषु च ।
नाहमन्यं प्रपश्यामि कुरूणां कुरुपुङ्गव ॥ ७.३.११ ॥
ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ, ਮੰਤਰਣਾ ਵਿੱਚ, ਵਿਊਹ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
7.3.12
बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो यः कुरूंस्तारयेद्भयात् ।
योधांस्त्वमप्लुवे हित्वा पितुलोकं गमिष्यसि ॥ ७.३.१२ ॥
ਸ਼ੁੱਧ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਜੋ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਭੈ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਤੂੰ ਬਿਨਾਂ ਬੇੜੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਿਤਰਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ।
7.3.13
अद्यप्रभृति सङ्क्रुद्धा व्याघ्रा इव मृगक्षयम् ।
पाण्डवा भरतश्रेष्ठ करिष्यन्ति कुरुक्षयम् ॥ ७.३.१३ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼ਰੇਸ਼ਠ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਪਾਂਡਵ ਬਾਘਾਂ ਵਾਂਗ ਹਿਰਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਂਗ ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਨਗੇ।
7.3.14
अद्य गाण्डीवधोपेण वीर्यज्ञाः सव्यसाचिनः ।
कुरवः सन्त्रसिष्यन्ति वज्रघोषादिवासुराः ॥ ७.३.१४ ॥
ਅੱਜ ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਬਲ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸਵਿਅਸਾਚੀ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਵਜ੍ਰ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਅਸੁਰਾਂ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣਗੇ।
7.3.15
अद्य गाण्डीवमुक्तानामशनीनामिव …ः ।
त्रासयिष्यति बाणानां कुरूनन्यांश्च पथि… ॥ ७.३.१५ ॥
ਅੱਜ ਗਾਂਡੀਵ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਬਾਣ ਬਿਜਲੀਆਂ ਵਾਂਗ … ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣਗੇ …
7.3.16
समिद्धोऽग्निर्यथा वीर महाज्वालो द्रुमान्द…त् ।
धार्तराष्ट्राः इधक्ष्यन्ति तथा बाणाः किरीटि… ॥ ७.३.१६ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵੱਡੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ … ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰੀਟੀ ਦੇ ਬਾਣ ਸਾੜਨਗੇ …
7.3.17
येन येन प्रसरतो वाय्वग्नी सहितौ वने ।
तेन तेन प्रदहतो भूरिगुल्मतृणद्रुमान् ॥ ७.३.१७ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਮਿਲ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਫੈਲਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ, ਘਾਹ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਸਾੜਦੇ ਹਨ।
7.3.18
यादृशोऽग्निः समुद्भूतस्तादृक्पार्थो न संशयः ।
यथा वायुर्नरव्याघ्र तथा कृष्णो संशयः ॥ ७.३.१८ ॥
ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਅੱਗ ਭੜਕੀ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਪਾਰਥ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹਵਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹਨ, ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
7.3.19
…दतः पाञ्चजन्यस्य रसतो गाण्डिवस्य च ।
श्रुत्वा सर्वाणि सैन्यानि त्रासं यास्यन्ति भारत। ॥ ७.३.१९ ॥
…ਪਾਂਚਜਨਯ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਗਰਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਭੈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੀਆਂ।
7.3.20
कपिध्वजस्योत्पततो रथस्यामित्रकर्शिनः ।
शब्दं सोढुं न शक्ष्यन्ति त्वामृते वीर पार्थिवाः ॥ ७.३.२० ॥
ਕਪਿਧ੍ਵਜ ਦੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲੇ ਰੱਥ ਦੇ ਉਛਲਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਰਾਜੇ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ।
7.3.21
को ह्यर्जुनं योधयितुं त्वदन्यः पार्थिवोऽर्हति ।
यस्य दिव्यानि कर्माणि प्रवदन्ति मनीषिणः। ॥ ७.३.२१ ॥
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਹੜਾ ਰਾਜਾ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ? ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
7.3.22
अमानुषैश्च संग्रामं त्र्यम्बकेण महात्मना ।
तस्माच्चैव वरं प्राप्तो दुष्प्रापश्चाकृतात्मभिः ॥ ७.३.२२ ॥
ਅਮਾਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ; ਇਸੇ ਲਈ ਅਕ੍ਰਿਤਾਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਰਲਭ ਵਰ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
7.3.23
कोऽन्यः शक्तो रणे जेतुं पूर्वं यो न जितस्त्वया ।
जितो येन रणे रामो भवता वीर्यशालिना। ॥ ७.३.२३ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ? ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਸਨੂੰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ, ਐਸਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਤੂੰ ਹੀ ਰਣ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
7.3.24
क्षत्रियान्तकरो घोरो देवदानवदर्पहा ।
सोप्यद्याभिहतः शेते शरैः प्रोतः शिखण्डिना ॥ ७.३.२४ ॥
ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ, ਦੇਵ-ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵੀ ਅੱਜ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ।
7.3.25
तमद्याहं पाण्डवं युद्धशौण्डममृष्यमाणो भवता चानुशिष्टः ।
आशीविषं हष्टिहरं सुघोरं शूरं शक्ष्याम्यस्त्रबलान्निहन्तुम् ॥ ७.३.२५ ॥
ਅੱਜ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਰ ਉਸ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ, ਸਹਿਣ ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਵੀਰ ਨੂੰ, ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।