મહાભારત · અધ્યાય 7.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.30.1
प्रियमिन्द्रस्य सततं सखायममितौजसम् ।
हत्वा प्राग्ज्योतिषं पार्थः प्रदक्षिणमवर्तत ॥ ७.३०.१ ॥
ઇન્દ્રના પ્રિય, સતત મિત્ર, અમિત તેજસ્વી (ભગદત્તને) પ્રાગ્જ્યોતિષમાં હણીને પાર્થ જમણી બાજુ વળ્યો.
7.30.2
ततो गान्धारराजस्य सुतौ परपुरञ्जयौ ।
अर्देतामर्जुनं सङ्ख्ये भ्रातरौ वृषकाचलौ ॥ ७.३०.२ ॥
પછી ગાંધારરાજના શત્રુનગર જીતનારા બે પુત્રો, ભાઈઓ વૃષક અને અચલે યુદ્ધમાં અર્જુન પર હુમલો કર્યો.
7.30.3
तौ समेत्यार्जुनं वीरौ पुरः पश्चाच्च धन्वितौ ।
अविध्येतां महावेगैर्निशितैराशुगैर्भृशम् ॥ ७.३०.३ ॥
તે બે વીર ધનુર્ધરો અર્જુનની સામેથી અને પાછળથી આવીને, વેગવાન તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને ભારે રીતે વીંધવા લાગ્યા.
7.30.4
वृषकस्य हयान्सूतं धनुश्छत्रं रथं ध्वजम् ।
तिलशो व्यधमत्पार्थः सौबलस्य शितैः शरैः ॥ ७.३०.४ ॥
પાર્થે તીક્ષ્ણ બાણોથી વૃષકના ઘોડા, સારથિ, ધનુષ્ય, છત્ર, રથ અને ધ્વજને તલ-તલ જેટલા ટુકડા કરી નાખ્યા.
7.30.5
ततोऽर्जुनः शरव्रातैर्जानाप्रहरणैरपि ।
गान्धारानाकुलांश्चक्रे सौबलप्रमुखान्पुनः ॥ ७.३०.५ ॥
પછી અર્જુને બાણોના વરસાદ અને ઘૂંટણ સુધી પહોંચતા શસ્ત્રોથી સૌબલ મુખ્ય ગાંધારોને ફરી વ્યાકુળ કરી દીધા.
7.30.6
ततः पञ्चशतान्वीरान्गान्धारानुद्यतायुधान् ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय क्रुद्धो बाणैर्धनञ्जयः ॥ ७.३०.६ ॥
પછી ક્રોધિત ધનંજયે ઉગામેલા શસ્ત્રોવાળા પાંચસો ગાંધાર વીરોને બાણોથી મૃત્યુલોકમાં મોકલી દીધા.
7.30.7
हताश्वात्तु रथात्तूर्णमवतीर्य महाभुजः ।
आरुरोह रथं भ्रातुरन्यश्च धनुराददे ॥ ७.३०.७ ॥
ઘોડા મરાઈ જતાં તે મહાભુજ તરત રથ પરથી ઊતર્યો અને ભાઈના રથ પર ચઢ્યો; બીજાએ ધનુષ્ય ઉપાડ્યું.
7.30.8
तावेकरथमारूढौ भ्रातरौ वृषकाचलौ ।
शरवर्षेण बीभत्सुमविध्येतां मुहुर्मुहुः ॥ ७.३०.८ ॥
એક જ રથ પર ચઢેલા તે બંને ભાઈ વૃષક અને અચલે બાણવર્ષાથી વારંવાર બીભત્સુને વીંધ્યો.
7.30.9
स्यालौ तव महात्मानौ राजानौ वृषकाचलौ ।
भृशं विजघ्नतुः पार्थमिन्द्रं वृत्रबलाविव ॥ ७.३०.९ ॥
તમારા સાળા, મહાત્મા રાજાઓ વૃષક અને અચલે, વૃત્ર અને બલે ઇન્દ્ર પર પ્રહાર કર્યો હતો તેમ પાર્થ પર ભારે પ્રહાર કર્યો.
7.30.10
लब्धलक्षौ तु गान्धारावहतां पाण्डवं पुनः ।
नैदाघवार्षिकौ मासौ लोकं घर्मांशुभिर्यथा ॥ ७.३०.१० ॥
લક્ષ્ય સાધીને તે બંને ગાંધારોએ ફરી પાંડવ પર પ્રહાર કર્યો, જેમ ઉનાળો અને ચોમાસાના મહિના સૂર્યકિરણોથી જગતને તપાવે.
7.30.11
तौ रथस्थौ नरव्याघ्रौ राजानौ वृषकाचलौ ।
संश्चिष्टाङ्गौ स्थितौ राजञ्जघानैकेषुणाऽर्जुनः ॥ ७.३०.११ ॥
હે રાજન, રથ પર ઊભેલા એકબીજાને વળગેલા તે નરવ્યાઘ્ર રાજાઓ વૃષક અને અચલને અર્જુને એક જ બાણથી મારી નાખ્યા.
7.30.12
तौ रथात्सिंहसंकाशौ लोहिताक्षौ महाभुजौ ।
राजन्सम्पेततुर्वीरौ सोदर्यावेकलक्षणौ ॥ ७.३०.१२ ॥
હે રાજન, સિંહ સમાન, લાલ નેત્રવાળા, મહાભુજ તે બંને વીર સગા ભાઈઓ, એક સમાન લક્ષણવાળા, રથ પરથી પડી ગયા.
7.30.13
तयोर्भूमिं गतौ देहौ रथाद्बन्धुजनप्रियौ ।
यशो दशः दिशः पुण्यं गमयित्वा व्यवस्थितौ ॥ ७.३०.१३ ॥
રથમાંથી ભૂમિ પર પડેલા એ બંનેના દેહ, જે બંધુજનોને પ્રિય હતા, યશ, દિશાઓ અને પુણ્ય પમાડીને સ્થિર રહ્યા.
7.30.14
दृष्ट्वा विनिहतौ सङ्ख्ये मातुलावपलायिनौ ।
भृशं मुमुचुरश्रूणि पुत्रास्तव विशांपते ॥ ७.३०.१४ ॥
યુદ્ધમાં હણાયેલા, ન ભાગેલા એ બંને મામાઓને જોઈને, હે પ્રજાપતિ, તમારા પુત્રોએ ખૂબ આંસુ વહાવ્યા.
7.30.15
निहतौ भ्रातरौ दृष्ट्वा मायाशतविशारदः ।
कृष्णौ सम्मोहन्मायां विदधे शकुनिस्ततः ॥ ७.३०.१५ ॥
ભાઈઓને હણાયેલા જોઈને, સો માયાઓમાં નિપુણ શકુનિએ ત્યારે કૃષ્ણોને મોહિત કરવા માયા રચી.
7.30.16
लगुडायोगुडाश्मानः शतघ्न्यश्च सशक्तयः ।
गदापरिघनिस्त्रिंशशूलमुद्गरपट्टसाः ॥ ७.३०.१६ ॥
લગુડ, લોખંડના ગોળા, પથ્થરો, શતઘ્ની, શક્તિઓ, ગદા, પરિઘ, તલવાર, શૂળ, મુદ્ગર અને પટ્ટસ.
7.30.17
सकम्पनर्ष्टिनखरा मुसलानि परश्वथाः ।
क्षुराः क्षुरप्रनालीका वत्सदन्तास्थिसन्धयः ॥ ७.३०.१७ ॥
કંપન, ઋષ્ટિ, નખ, મુસળ, પરશુ, ક્ષુર, ક્ષુરપ્ર, નાલીક, વત્સદંત અને અસ્થિસંધિ.
7.30.18
चक्राणि विशिखाः प्रासा विविधान्यायुधानि च ।
प्रपेतुः शतशो दिग्भ्यः प्रदिग्भ्यश्चार्जुनं प्रति ॥ ७.३०.१८ ॥
ચક્રો, બાણો, પ્રાસ અને વિવિધ આયુધો સેંકડોની સંખ્યામાં દિશાઓ અને ઉપદિશાઓમાંથી અર્જુન તરફ પડ્યાં.
7.30.19
खरोष्ट्रमहिषाः सिंहा व्याघ्राः सृमरचित्रकाः ।
ऋक्षाः सालावृका गृध्राः कपयश्च सरीसृपाः ॥ ७.३०.१९ ॥
ગધેડા, ઊંટ, ભેંસો, સિંહો, વાઘ, સૃમર અને ચિત્રક મૃગો, રીંછ, લકડબગ્ગા, ગીધ, વાંદરા અને સરીસૃપો.
7.30.20
विविधानि च रक्षांसि क्षुधितान्यर्जुनं प्रति ।
सङ्क्रुद्धान्यभ्यधावन्त विविधानि वयांसि च ॥ ७.३०.२० ॥
ભૂખ્યા વિવિધ પ્રકારના રાક્ષસો અને ક્રોધે ભરાયેલાં વિવિધ પક્ષીઓ અર્જુન તરફ ધસી આવ્યાં.
7.30.21
ततो दिव्यास्त्रविच्छूरः कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
विसृजन्निषुजालानि सहसा तान्यताडयत् ॥ ७.३०.२१ ॥
ત્યારે દિવ્યાસ્ત્રોના જ્ઞાતા શૂરવીર કુંતીપુત્ર ધનંજયે બાણોની જાળ છોડીને તરત જ તેમના પર પ્રહાર કર્યો.
7.30.22
ते हन्यमानाः शूरेण प्रवरैः सायकैर्दृढैः ।
विरुवन्तो महारावान्विनेशुः सर्वतो हताः ॥ ७.३०.२२ ॥
શૂરવીરના ઉત્તમ અને દૃઢ બાણોથી ઘવાયેલાં તેઓ મોટી ચીસો પાડતાં ચારે બાજુ મૃત્યુ પામ્યાં.
7.30.23
ततस्तमः प्रादुरभूदर्जुनस्य रथं प्रति ।
तस्माच्च तमसो वचाः क्रूराः पार्थमभर्त्सयन् ॥ ७.३०.२३ ॥
ત્યારે અર્જુનના રથ તરફ અંધકાર પ્રગટ થયો; એ અંધકારમાંથી ક્રૂર વાણી પાર્થને ધમકાવવા લાગી.
7.30.24
तत्तमो भैरवं घोरं भयकर्तृ महाहवे ।
उत्तमास्त्रेण महता ज्यौतिषेणार्जुनोऽवधीत् ॥ ७.३०.२४ ॥
એ ભયંકર, ઘોર, મહાયુદ્ધમાં ભય ઉપજાવતા અંધકારને અર્જુને ઉત્તમ અને મહાન જ્યૌતિષ અસ્ત્ર વડે નષ્ટ કર્યો.
7.30.25
हते तस्मिञ्जलौघास्तु प्रादुरासन्भयानकाः ।
अम्भसस्तस्य नाशार्थमादित्यास्त्रमथार्जुनः।
प्रायुङ्क्ताम्भस्ततस्तेन प्रायशोऽस्त्रेण शोषितम् ॥ ७.३०.२५ ॥
તે માર્યો ગયા પછી ભયાનક જળપ્રવાહો પ્રગટ્યા. તેમનો નાશ કરવા અર્જુને આદિત્યાસ્ત્ર પ્રયોજ્યું; તે અસ્ત્રથી તે જળ મોટેભાગે સુકાઈ ગયું.
7.30.26
एवं बहुविधा मायाः सौबलस्य कृताः कृताः ।
जघानास्त्रबलेनाशु प्रहसन्नर्जुनोऽब्रवीत् ॥ ७.३०.२६ ॥
આ રીતે સૌબલની અનેક પ્રકારની માયાઓ વારંવાર રચાઈ; અર્જુને અસ્ત્રબળથી તેમને તરત નષ્ટ કરી અને હસતાં કહ્યું.
7.30.27
दुर्द्यूतदेविन्गान्धारे नाक्षान्क्षिपति गाण्डिवम् ।
ज्वलितान्निशितांस्तीक्ष्णाञ्शरान्क्षिपतिगाण्डिवं ॥ ७.३०.२७ ॥
હે ગાંધાર, ખરાબ જુગારી, ગાંડીવ પાસા ફેંકતું નથી; ગાંડીવ સળગતા, તીક્ષ્ણ, ધારદાર બાણ છોડી રહ્યું છે.
7.30.28
तदा हतासु मायासु त्रस्तोऽर्जुनशराहतः ।
अपायाञ्जवनैरश्वैः शकुनिः प्राकृतो यथा ॥ ७.३०.२८ ॥
ત્યારે માયાઓ નષ્ટ થતાં, અર્જુનનાં બાણોથી ઘાયલ થયેલો ડરેલો શકુનિ સામાન્ય માણસની જેમ ઝડપી ઘોડાઓ પર ભાગી ગયો.
7.30.29
ततोऽर्जुनोऽस्त्रविच्छैघ्र्यं दर्शयन्नात्मनोऽरिषु ।
अभ्यवर्षच्छरौधेण कौरवाणामनीकिनीम् ॥ ७.३०.२९ ॥
ત્યારે અસ્ત્રવિદ્યા જાણનાર અર્જુને શત્રુઓ વચ્ચે પોતાની ઝડપ બતાવતાં બાણોની ધારાથી કૌરવસેના પર વરસાદ વરસાવ્યો.
7.30.30
सा हन्यमाना पार्थेन तव पुत्रस्य वाहिनी ।
द्वैधीभूता महाराज गङ्गेवासाद्य पर्वतम् ॥ ७.३०.३० ॥
હે મહારાજ, પાર્થ દ્વારા મારી રહેલી તમારા પુત્રની તે સેના, પર્વત સાથે અથડાયેલી ગંગાની જેમ બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગઈ.
7.30.31
द्रोणमेवान्वपद्यन्त केचित्तत्र नरर्षभाः ।
केचिद्दुर्योधनं राजन्नर्द्यमानाः किरीटिना ॥ ७.३०.३१ ॥
ત્યાં કેટલાક નરશ્રેષ્ઠ વીરો દ્રોણ તરફ ધસ્યા; હે રાજન, કેટલાક કિરીટીથી પીડિત થઈ દુર્યોધન તરફ ગયા.
7.30.32
नापश्याम ततस्त्वेनं सैन्ये वै रजसावृते ।
गाण्डीवस्य च निर्घोषः श्रुतो दक्षिणतो मया ॥ ७.३०.३२ ॥
ધૂળથી ઢંકાયેલી સેનામાં ત્યારે અમે તેને જોયો નહીં; પરંતુ જમણી બાજુથી મેં ગાંડીવનો ઘોષ સાંભળ્યો.
7.30.33
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषं वादित्राणां च निःस्वनम् ।
गाण्डीवस्य तु निर्घोषो व्यतिक्रम्यास्पृशद्दिवम् ॥ ७.३०.३३ ॥
શંખ અને દુંદુભિનો ઘોષ તથા વાજિંત્રોનો નાદ; પરંતુ ગાંડીવનો ઘોષ તે બધાને ઓળંગીને આકાશને અડ્યો.
7.30.34
ततः पुनर्दक्षिणतः सङ्ग्रामश्चित्रयोधिनाम् ।
सुयुद्धं चार्जुनस्यासीदहं द्रोणमन्वियाम् ॥ ७.३०.३४ ॥
પછી ફરી જમણી બાજુએ વિચિત્ર યોદ્ધાઓનું યુદ્ધ થયું; અર્જુનનું ઘોર યુદ્ધ થયું; હું દ્રોણ તરફ ગયો.
7.30.35
यौधिष्ठिराभ्यनीकानि प्रहरन्ति ततस्ततः ।
नानाविधान्यनीकानि पुत्राणां तव भारत।
अर्जुनो व्यधमत्काले दिवीवाभ्राणि मारुतः ॥ ७.३०.३५ ॥
યુધિષ્ઠિરની સેનાઓ અહીં-ત્યાં પ્રહાર કરે છે; હે ભારત, તમારા પુત્રોની અનેક પ્રકારની સેનાઓને અર્જુને યોગ્ય સમયે વિખેરી નાખી, જેમ આકાશમાં પવન વાદળોને વિખેરે છે તેમ.
7.30.36
तं वासवमिवायान्तं भूरिवर्षं शरौघिणम् ।
महेष्वासा नरव्याघ्रा नोग्रं केचिदवारयन् ॥ ७.३०.३६ ॥
ઇન્દ્રની જેમ આવતા, વર્ષાની જેમ બાણોની ધારા વરસાવતા એને કેટલાક મહાધનુર્ધર નરવ્યાઘ્રો ઉગ્રપણે રોકી શક્યા નહીં.
7.30.37
ते हन्यमानाः पार्थेन त्वदीया व्यथिता भृशम् ।
स्वानेव बहवो जघ्नुर्विद्रवन्तस्ततस्ततः ॥ ७.३०.३७ ॥
પાર્થ વડે પ્રહાર પામેલા તમારા સૈનિકો અત્યંત વ્યથિત થઈ ભાગતાં અહીં-તહીં ઘણા પોતાના જ લોકોને મારી બેઠા.
7.30.38
तेऽर्जुनेन शरा मुक्ताः कङ्कपत्रास्तनुच्छिदः ।
शलभा इव सम्पेतुः संवृण्वाना दिशो दश ॥ ७.३०.३८ ॥
અર્જુને છોડેલા કંકપત્ર બાણો શરીરોને ભેદતા તીડની જેમ પડીને દસે દિશાઓને ઢાંકી દેતા હતા.
7.30.39
तुरगं रथिनं नागं पदातिमपि मारिष ।
विनिर्भिद्य क्षितिं जग्मुर्वल्मीकमिव पन्नगाः ॥ ७.३०.३९ ॥
હે માનનીય, ઘોડા, રથી, હાથી અને પદાતિને પણ ભેદીને તે બાણો ધરતીમાં એવી રીતે ઘૂસ્યાં જેમ સર્પો રાફડામાં ઘૂસે.
7.30.40
न च द्वितीयं व्यसृजत्कुञ्जराश्वनरेषु सः ।
पृथगेकशरारुग्णा निपेतुस्ते गतासवः ॥ ७.३०.४० ॥
હાથી, ઘોડા અને માણસો પર તેણે બીજું બાણ છોડ્યું નહીં; એક-એક બાણથી ઘાયલ થઈને તેઓ પ્રાણહીન થઈ પડ્યા.
7.30.41
हतैर्मनुष्यौर्द्विरदैश्च सर्वतः ।
शराभिसृष्टैश्च हयैर्निपातितैः।
तदाऽश्वगोमायुबलाभिनादितं ।
विचित्रमायोधशिरो बभूव तत् ॥ ७.३०.४१ ॥
ચોમેર મરાયેલા માણસો, હાથીઓ અને બાણોથી પાડી દેવાયેલા ઘોડાઓથી, ત્યારે ઘોડા, શિયાળ અને ગીધના અવાજોથી ગૂંજતું યુદ્ધમેદાન વિચિત્ર બની ગયું.
7.30.42
पिता सुतं त्यजति सुहृद्वरं सुहृत् ।
तथैव पुत्रः पितरं शरातुरः।
स्वरक्षणे कृतमतयस्तदा जना ।
सत्यजन्ति वाहानपि पार्थपीडिताः ॥ ७.३०.४२ ॥
પિતા પુત્રને, શ્રેષ્ઠ મિત્ર મિત્રને ત્યજે છે; તેવી જ રીતે બાણપીડિત પુત્ર પિતાને ત્યજે છે; પોતાની રક્ષામાં મન લગાવેલા, પાર્થથી પીડિત લોકો ત્યારે પોતાનાં વાહનોને પણ ત્યજી દે છે.