મહાભારત · અધ્યાય 7.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.31.1
तेष्वनीकेषु भग्नेषु पाण्डुपुत्रेण सञ्जय ।
चलितानां द्रुतानां च कथमासीन्मनांसि वः ॥ ७.३१.१ ॥
હે સંજય, પાંડુપુત્રે એ સેનાઓ ભાંગી નાખી ત્યારે, ડગમગી ને ભાગી ગયેલા તમારા મનની શી દશા થઈ?
7.31.2
आनीकानां प्रभग्नानामवस्थानमपश्यताम् ।
दुष्करं प्रतिसन्धानं तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.३१.२ ॥
હે સંજય, સંપૂર્ણ ભાંગી ગયેલી સેનાઓને ફરી ઊભી રાખવી અને સંગઠિત કરવી મુશ્કેલ થઈ; તે મને કહે.
7.31.3
तथापि तव पुत्रस्य प्रियकामा विशाम्पते ।
यशः प्रवीरा लोकेषु रक्षन्तो द्रोणमन्वयुः ॥ ७.३१.३ ॥
તોપણ, હે પ્રજાપતિ, તમારા પુત્રનું હિત ઇચ્છતા શ્રેષ્ઠ વીરો જગતમાં યશનું રક્ષણ કરતા દ્રોણની પાછળ ચાલ્યા.
7.31.4
समुद्यतेषु चास्त्रेषु सम्प्राप्ते च युधिष्ठिरे ।
अकुर्वन्नार्यकर्माणि भैरवे सत्यभीतवत् ॥ ७.३१.४ ॥
શસ્ત્રો ઉગામાયાં અને યુધિષ્ઠિર નજીક આવ્યા ત્યારે, તે ભયંકર યુદ્ધમાં તેઓ ખરેખર ડરેલા હોય તેમ વીરોચિત કર્મ ન કરી શક્યા.
7.31.5
अन्तरं भीमसेनस्य प्रापतन्नमितौजसः ।
सात्यकेश्चैव वीरस्य धृष्टद्युम्नस्य वा विभो ॥ ७.३१.५ ॥
હે વિભુ, અમિત ઓજવાળા લોકો ભીમસેન, વીર સાત્યકિ કે ધૃષ્ટદ્યુમ્નના અંતરમાં જઈ પડ્યા.
7.31.6
द्रोणं द्रोणमिति क्रूराः पाञ्चालाः समचोदयन् ।
मा द्रोणमिति पुत्रास्ते कुरून्सर्वानचोदयन् ॥ ७.३१.६ ॥
"દ્રોણને! દ્રોણને!" કહીને ક્રૂર પાંચાલોએ ઉત્તેજિત કર્યા; અને "દ્રોણને નહીં!" કહીને તમારા પુત્રોએ બધા કુરુઓને ઉત્તેજિત કર્યા.
7.31.7
द्रोणं द्रोणमिति ह्येके मा द्रोणमिति चापरे ।
कुरूणां पाण्डवानां च द्रोणद्यूतमवतेत ॥ ७.३१.७ ॥
કેટલાક 'દ્રોણ, દ્રોણ' કહેતા હતા અને બીજા 'દ્રોણને ન મારો' કહેતા હતા; કૌરવો અને પાંડવો વચ્ચે દ્રોણનો દ્યૂતખેલ ચાલતો હતો.
7.31.8
यंयं प्रमथते द्रोणः पाञ्चालानां रथव्रजम् ।
तत्रतत्र तु पाञ्चाल्यो धृष्टद्युम्नोऽभ्यवर्तत ॥ ७.३१.८ ॥
દ્રોણ પાંચાલોના રથસમૂહમાં જેને જેને કચડતા હતા, ત્યાં ત્યાં પાંચાલ્ય ધૃષ્ટદ્યુમ્ન આગળ વધીને સામનો કરતો હતો.
7.31.9
तेषां भाग्यविपर्यासैः सङ्ग्रामे भैरवे सति ।
वीराः समासदन्वीरान्कुर्वन्तो भैरवं रवम् ॥ ७.३१.९ ॥
તેમના ભાગ્યના ઉલટફેરથી તે ભયંકર સંગ્રામ ચાલતો હતો ત્યારે વીરો વીરો પર તૂટી પડ્યા અને ભયાનક ગર્જના કરવા લાગ્યા.
7.31.10
अकम्पनीयाः शत्रूणां बभूवुस्तत्र पाण्डवाः ।
अकम्पयन्ननीकानि स्मरन्तः क्लेशमात्मनः ॥ ७.३१.१० ॥
ત્યાં પાંડવો શત્રુઓથી અકંપનીય બન્યા; પોતાના ક્લેશોનું સ્મરણ કરીને તેમણે શત્રુસેનાઓને કંપાવી.
7.31.11
ते त्वमर्षवशं प्राप्ता हीमन्तः सत्वचोदिताः ।
त्यक्त्वा प्राणान्न्यवर्तन्त घ्नन्तो द्रोणं महाहवे ॥ ७.३१.११ ॥
તેઓ અમર્ષને વશ થયા, લજ્જાશીલ અને સાહસથી પ્રેરાયેલા, પ્રાણ ત્યાગવા તૈયાર થઈને તે મહાયુદ્ધમાં દ્રોણ પર પ્રહાર કરતા પાછા ફર્યા નહીં.
7.31.12
अयासमिव सम्पातः शिलानामिव चाभवत् ।
दीव्यतां तुमुले युद्धे प्राणैरमिततेजसाम् ॥ ७.३१.१२ ॥
અમિત તેજસ્વી વીરો પ્રાણની બાજી લગાવીને રમતા હતા તે તુમુલ યુદ્ધમાં તેમની ટક્કર લોખંડ અને પથ્થરોની ટક્કર જેવી હતી.
7.31.13
नानुस्मरन्ति सङ्ग्राममपि वृद्धास्तथाविधम् ।
ये पूर्वदेवैर्देवानामपश्यन्युद्धमद्भुतम् ॥ ७.३१.१३ ॥
પૂર્વના દેવો સાથે દેવોનું અદ્ભુત યુદ્ધ જોનારા વૃદ્ધો પણ આવા સંગ્રામને સ્મરતા નથી.
7.31.14
प्राकम्पतेव पृथिवी तस्मिन्वीरावसादने ।
निवर्तता बलौघेन महता भारपीडिता ॥ ७.३१.१४ ॥
તે વીરોના સંહારમાં પૃથ્વી જાણે કંપી ઊઠી; પાછા ફરતા મહાન સૈન્યપ્રવાહના ભારથી તે પીડાઈ.
7.31.15
घूर्णतोऽपि बलौघस्य दिवं स्तब्ध्वेव निःस्वनः ।
अजातशत्रोस्तत्सैन्यमाविवेश सुभैरवः ॥ ७.३१.१५ ॥
ઘૂમતા સેનાપ્રવાહનો ગર્જનાર ધ્વનિ જાણે આકાશને સ્તબ્ધ કરી ગયો; તે અતિ ભયંકર ધ્વનિ અજાતશત્રુની તે સેનામાં પ્રવેશ્યો.
7.31.16
समासाद्य तु पाण्डूनामनीकानि सहस्रशः ।
द्रोणेन चरता सङ्ख्ये प्रभग्नानि शितैः शरैः ॥ ७.३१.१६ ॥
યુદ્ધમાં વિચરતા દ્રોણે પાંડવોની હજારો સેનાટુકડીઓ સુધી પહોંચીને તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમને છિન્નભિન્ન કરી નાખી.
7.31.17
तेषु प्रमथ्यमानेषु द्रोणेनाद्भुतकर्मणा ।
पर्यवरायदासाद्य द्रोणं सेनापतिः स्वयम् ॥ ७.३१.१७ ॥
અદ્ભુત કર્મ કરનાર દ્રોણ દ્વારા તેઓ કચડાતા હતા ત્યારે સેનાપતિ પોતે દ્રોણ પાસે આવી તેમને ઘેરી વળ્યો.
7.31.18
तदद्भुतमभूद्युद्धं द्रोणपाञ्चालयोस्तथा ।
नैव तस्योपमा काचिदिति मे निश्चिता मतिः ॥ ७.३१.१८ ॥
દ્રોણ અને પાંચાલોનું તે યુદ્ધ અદ્ભુત થયું; તેની કોઈ ઉપમા નથી, એવો મારો નિશ્ચિત મત છે.
7.31.19
ततो नीलोऽनलप्रख्यो ददाह कुरुवाहिनीम् ।
शरस्कुलिङ्गश्चापार्चिर्दिहन्कक्षमिवानलः ॥ ७.३१.१९ ॥
ત્યારે અગ્નિ સમાન તેજસ્વી નીલે કુરુ સેનાને બાળી નાખી. તેના બાણોના તણખા અને ધનુષ્યની જ્વાળા સૂકા ઘાસને બાળતી આગ જેવા હતા.
7.31.20
तं दहन्तमनीकानि द्रोणपुत्रः प्रतापवान् ।
पूर्वाभिभाषी सुश्लक्ष्णं स्मयमानोऽभ्यभाषत ॥ ७.३१.२० ॥
સેનાઓને બાળતા તેને દ્રોણપુત્ર પ્રતાપવાન, પહેલાં બોલનાર તરીકે, હસતાં હસતાં કોમળ વાણીમાં કહ્યું.
7.31.21
नील किं बहुभिर्दग्धैस्तव योधैः सरार्चिषा ।
मयैकेन हि युध्यस्व क्रुद्धः प्रहर चाशु माम् ॥ ७.३१.२१ ॥
હે નીલ! તારી જ્વાળાથી બળેલા આ ઘણા યોદ્ધાઓથી શું લાભ? મારી સાથે એકલો યુદ્ધ કર; ક્રોધે ભરાઈને ઝડપથી મારા પર પ્રહાર કર.
7.31.22
तं पद्मनिकराकारं पद्मपत्रनिभेक्षणम् ।
व्याकोशपद्माभमुखो नीलो विव्याध सायकैः ॥ ७.३१.२२ ॥
કમળના સમૂહ જેવા આકારવાળા, કમળની પાંખડી જેવી આંખોવાળા, ખીલેલા કમળ જેવા મુખવાળા તેને નીલે બાણોથી વીંધ્યો.
7.31.23
तेनापि विद्धः सहसा द्रौणिर्भल्लैः शितैस्त्रिभिः ।
धनुर्ध्वजं च च्छत्रं च द्विषतः सन्न्यकृन्तत ॥ ७.३१.२३ ॥
તેના દ્વારા પણ અચાનક ત્રણ તીક્ષ્ણ ભલ્લોથી વીંધાઈને દ્રોણપુત્રે શત્રુનું ધનુષ્ય, ધ્વજ અને છત્ર પૂરેપૂરું કાપી નાખ્યું.
7.31.24
स प्लुतः स्यन्दनात्तस्मान्नीलश्चर्मवरासिभृत् ।
द्रौणायनेः शिरः कायाद्धर्तुमैच्छत्पतत्त्रिवत् ॥ ७.३१.२४ ॥
તે નીલ રથમાંથી કૂદીને, ઉત્તમ ઢાલ અને તલવાર ધારણ કરીને, પક્ષીની જેમ દ્રોણપુત્રનું મસ્તક શરીરથી છીનવી લેવાની ઇચ્છા કરવા લાગ્યો.
7.31.25
तस्योद्यतासेः सुनसं शिरः कायात्सकुण्डलम् ।
भल्लेनापाहरद्द्रौणिः स्मयमान इवानघ ॥ ७.३१.२५ ॥
ઉગામેલી તલવારવાળાનું સુંદર નાકવાળું માથું, કુંડળો સહિત, દ્રૌણિએ ભલ્લથી શરીરથી કાપી નાખ્યું, જાણે હસતો હોય તેમ, હે નિષ્પાપ.
7.31.26
सम्पूर्णचन्द्राभमुखः पद्मपत्रनिभेक्षणः ।
प्रांशुरुत्पलपत्राभो निहतो न्यपतद्भुवि ॥ ७.३१.२६ ॥
પૂર્ણચંદ્ર જેવું મુખ, કમળપાંખડી જેવી આંખો, ઊંચો, નીલકમળની પાંખડી જેવી કાંતિવાળો, હણાઈને ભૂમિ પર પડ્યો.
7.31.27
ततः प्रविव्यथे सेना पाण्डवी भृशमाकुला ।
आचार्यपुत्रेण हते नीले ज्वलिततेजसि ॥ ७.३१.२७ ॥
ત્યારે પાંડવ સેના અત્યંત વ્યાકુળ થઈને શોકમાં ડૂબી ગઈ, આચાર્યપુત્રે તેજસ્વી નીલને હણ્યો ત્યારે.
7.31.28
अचिन्तयंश्च ते सर्वे पाण्डवानां महारथाः ।
कथं नो वासविस्त्रायाच्छत्रुभ्य इति मारिष ॥ ७.३१.२८ ॥
પાંડવોના બધા મહારથીઓ વિચારવા લાગ્યા, 'વાસવપુત્ર આપણને શત્રુઓથી કેવી રીતે બચાવશે?' હે માન્ય.
7.31.29
दक्षिणेन तु सेनायाः कुरुते कदनं बली ।
संशप्तकावशेषस्य नारायणबलस्य च ॥ ७.३१.२९ ॥
સેનાની જમણી બાજુએ બલવાન (અર્જુન) સંશપ્તકોના બચેલાઓને અને નારાયણની સેનાનો સંહાર કરી રહ્યો હતો.