ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.31.1
तेष्वनीकेषु भग्नेषु पाण्डुपुत्रेण सञ्जय ।
चलितानां द्रुतानां च कथमासीन्मनांसि वः ॥ ७.३१.१ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਪਾਂਡੁਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹ ਫ਼ੌਜਾਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤਾਂ ਡੋਲ ਕੇ ਭੱਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋਏ?
7.31.2
आनीकानां प्रभग्नानामवस्थानमपश्यताम् ।
दुष्करं प्रतिसन्धानं तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.३१.२ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਔਖਾ ਸੀ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
7.31.3
तथापि तव पुत्रस्य प्रियकामा विशाम्पते ।
यशः प्रवीरा लोकेषु रक्षन्तो द्रोणमन्वयुः ॥ ७.३१.३ ॥
ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ।
7.31.4
समुद्यतेषु चास्त्रेषु सम्प्राप्ते च युधिष्ठिरे ।
अकुर्वन्नार्यकर्माणि भैरवे सत्यभीतवत् ॥ ७.३१.४ ॥
ਹਥਿਆਰ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਡਰੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਵੀਰਤਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
7.31.5
अन्तरं भीमसेनस्य प्रापतन्नमितौजसः ।
सात्यकेश्चैव वीरस्य धृष्टद्युम्नस्य वा विभो ॥ ७.३१.५ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬੇਅੰਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਵੀਰ ਸਾਤਿਅਕੀ ਜਾਂ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੇ ਅੰਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗੇ।
7.31.6
द्रोणं द्रोणमिति क्रूराः पाञ्चालाः समचोदयन् ।
मा द्रोणमिति पुत्रास्ते कुरून्सर्वानचोदयन् ॥ ७.३१.६ ॥
"ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ! ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ!" ਕਹਿ ਕੇ ਕ੍ਰੂਰ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੇ ਉਕਸਾਇਆ; ਅਤੇ "ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ!" ਕਹਿ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ।
7.31.7
द्रोणं द्रोणमिति ह्येके मा द्रोणमिति चापरे ।
कुरूणां पाण्डवानां च द्रोणद्यूतमवतेत ॥ ७.३१.७ ॥
ਕੁਝ 'ਦ੍ਰੋਣ, ਦ੍ਰੋਣ' ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ 'ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ' ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ; ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਜੂਆ-ਖੇਡ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ।
7.31.8
यंयं प्रमथते द्रोणः पाञ्चालानां रथव्रजम् ।
तत्रतत्र तु पाञ्चाल्यो धृष्टद्युम्नोऽभ्यवर्तत ॥ ७.३१.८ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਪੰਚਾਲਾਂ ਦੇ ਰੱਥ-ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਸ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਪਾਂਚਾਲ੍ਯ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਟਾਕਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
7.31.9
तेषां भाग्यविपर्यासैः सङ्ग्रामे भैरवे सति ।
वीराः समासदन्वीरान्कुर्वन्तो भैरवं रवम् ॥ ७.३१.९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਉਲਟ-ਫੇਰ ਨਾਲ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਵੀਰਾਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
7.31.10
अकम्पनीयाः शत्रूणां बभूवुस्तत्र पाण्डवाः ।
अकम्पयन्ननीकानि स्मरन्तः क्लेशमात्मनः ॥ ७.३१.१० ॥
ਉੱਥੇ ਪਾਂਡਵ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਨਾ ਡੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ; ਆਪਣੇ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੈਰੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦਿੱਤਾ।
7.31.11
ते त्वमर्षवशं प्राप्ता हीमन्तः सत्वचोदिताः ।
त्यक्त्वा प्राणान्न्यवर्तन्त घ्नन्तो द्रोणं महाहवे ॥ ७.३१.११ ॥
ਉਹ ਅਮਰਸ਼ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਲੱਜਾਵਾਨ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਮੁੜੇ।
7.31.12
अयासमिव सम्पातः शिलानामिव चाभवत् ।
दीव्यतां तुमुले युद्धे प्राणैरमिततेजसाम् ॥ ७.३१.१२ ॥
ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਲਾ ਕੇ ਜਿਸ ਤੁਮੁਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਵਰਗੀ ਸੀ।
7.31.13
नानुस्मरन्ति सङ्ग्राममपि वृद्धास्तथाविधम् ।
ये पूर्वदेवैर्देवानामपश्यन्युद्धमद्भुतम् ॥ ७.३१.१३ ॥
ਪੂਰਬਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਯੁੱਧ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
7.31.14
प्राकम्पतेव पृथिवी तस्मिन्वीरावसादने ।
निवर्तता बलौघेन महता भारपीडिता ॥ ७.३१.१४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕੰਬ ਉੱਠੀ; ਮੁੜਦੇ ਵੱਡੇ ਫੌਜੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਪੀੜਤ ਹੋਈ।
7.31.15
घूर्णतोऽपि बलौघस्य दिवं स्तब्ध्वेव निःस्वनः ।
अजातशत्रोस्तत्सैन्यमाविवेश सुभैरवः ॥ ७.३१.१५ ॥
ਘੁੰਮਦੇ ਫੌਜੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਗਰਜ ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸੁੰਨ ਕਰ ਗਈ; ਉਹ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਨਾਦ ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਦੀ ਉਸ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ।
7.31.16
समासाद्य तु पाण्डूनामनीकानि सहस्रशः ।
द्रोणेन चरता सङ्ख्ये प्रभग्नानि शितैः शरैः ॥ ७.३१.१६ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫੌਜੀ ਟੁਕੜੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
7.31.17
तेषु प्रमथ्यमानेषु द्रोणेनाद्भुतकर्मणा ।
पर्यवरायदासाद्य द्रोणं सेनापतिः स्वयम् ॥ ७.३१.१७ ॥
ਅਦਭੁਤ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸੈਨਾਪਤੀ ਆਪ ਦ੍ਰੋਣ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਬੈਠਾ।
7.31.18
तदद्भुतमभूद्युद्धं द्रोणपाञ्चालयोस्तथा ।
नैव तस्योपमा काचिदिति मे निश्चिता मतिः ॥ ७.३१.१८ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦਾ ਉਹ ਯੁੱਧ ਅਦਭੁਤ ਹੋਇਆ; ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਉਪਮਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ।
7.31.19
ततो नीलोऽनलप्रख्यो ददाह कुरुवाहिनीम् ।
शरस्कुलिङ्गश्चापार्चिर्दिहन्कक्षमिवानलः ॥ ७.३१.१९ ॥
ਫਿਰ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਨੀਲ ਨੇ ਕੌਰਵ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਲਾਟ ਸੁੱਕੀ ਘਾਹ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਨ।
7.31.20
तं दहन्तमनीकानि द्रोणपुत्रः प्रतापवान् ।
पूर्वाभिभाषी सुश्लक्ष्णं स्मयमानोऽभ्यभाषत ॥ ७.३१.२० ॥
ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਹੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।
7.31.21
नील किं बहुभिर्दग्धैस्तव योधैः सरार्चिषा ।
मयैकेन हि युध्यस्व क्रुद्धः प्रहर चाशु माम् ॥ ७.३१.२१ ॥
ਹੇ ਨੀਲ! ਤੇਰੀ ਲਾਟ ਨਾਲ ਸੜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ? ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕੱਲਾ ਲੜ; ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰ।
7.31.22
तं पद्मनिकराकारं पद्मपत्रनिभेक्षणम् ।
व्याकोशपद्माभमुखो नीलो विव्याध सायकैः ॥ ७.३१.२२ ॥
ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ ਦੀ ਪੱਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਲ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
7.31.23
तेनापि विद्धः सहसा द्रौणिर्भल्लैः शितैस्त्रिभिः ।
धनुर्ध्वजं च च्छत्रं च द्विषतः सन्न्यकृन्तत ॥ ७.३१.२३ ॥
ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਤਿੰਨ ਤਿੱਖੇ ਭੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਧਨੁਸ਼, ਧੁਜਾ ਅਤੇ ਛਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
7.31.24
स प्लुतः स्यन्दनात्तस्मान्नीलश्चर्मवरासिभृत् ।
द्रौणायनेः शिरः कायाद्धर्तुमैच्छत्पतत्त्रिवत् ॥ ७.३१.२४ ॥
ਉਹ ਨੀਲ ਰੱਥ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਢਾਲ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਕੇ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸਿਰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਖੋਹਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
7.31.25
तस्योद्यतासेः सुनसं शिरः कायात्सकुण्डलम् ।
भल्लेनापाहरद्द्रौणिः स्मयमान इवानघ ॥ ७.३१.२५ ॥
ਉੱਚੀ ਤਲਵਾਰ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਨੱਕ ਵਾਲਾ ਸਿਰ, ਕੁੰਡਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਦ੍ਰੌਣਿ ਨੇ ਭੱਲ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼।
7.31.26
सम्पूर्णचन्द्राभमुखः पद्मपत्रनिभेक्षणः ।
प्रांशुरुत्पलपत्राभो निहतो न्यपतद्भुवि ॥ ७.३१.२६ ॥
ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਮੁੱਖ, ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਲੰਮਾ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਪੱਤੀ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲਾ, ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
7.31.27
ततः प्रविव्यथे सेना पाण्डवी भृशमाकुला ।
आचार्यपुत्रेण हते नीले ज्वलिततेजसि ॥ ७.३१.२७ ॥
ਤਦ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਆਚਾਰਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਚਮਕਦੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਨੀਲ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
7.31.28
अचिन्तयंश्च ते सर्वे पाण्डवानां महारथाः ।
कथं नो वासविस्त्रायाच्छत्रुभ्य इति मारिष ॥ ७.३१.२८ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, 'ਵਾਸਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਨੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਏਗਾ?' ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ।
7.31.29
दक्षिणेन तु सेनायाः कुरुते कदनं बली ।
संशप्तकावशेषस्य नारायणबलस्य च ॥ ७.३१.२९ ॥
ਸੈਨਾ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬਲਵਾਨ (ਅਰਜੁਨ) ਸੰਸ਼ਪਤਕਾਂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਇਆਂ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।