મહાભારત · અધ્યાય 7.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.32.1
प्रतिघातं तु सैन्यस्य नामृष्यत वृकोदरः ।
सोऽभ्याहनद्गुरुं षष्ट्या कर्णं च दशभिः शरैः ॥ ७.३२.१ ॥
સૈન્યના આ પ્રતિઘાતને વૃકોદર સહન ન કરી શક્યા. તેમણે ગુરુ દ્રોણ પર સાઠ બાણોથી અને કર્ણ પર દસ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
7.32.2
तस्य द्रोणः शितैर्बाणैस्तीक्ष्णधारैरजिह्मगैः ।
जीवितान्तमभिप्रेप्सुर्मर्मण्याशु जघान ह ॥ ७.३२.२ ॥
દ્રોણે તેમના પર તીક્ષ્ણ, ધારદાર, સીધા જનારા બાણોથી પ્રહાર કર્યો. પ્રાણ હરવાની ઇચ્છાથી તેમણે તરત જ મર્મસ્થાને ઘા કર્યો.
7.32.3
आनन्तर्यमभिप्रेप्सुः षड्विंशत्या शमार्पयत् ।
कर्णो द्वादशभिर्बाणैरश्वत्थामा च सप्तभिः ॥ ७.३२.३ ॥
ક્રમશઃ પ્રહાર કરવાની ઇચ્છાથી કર્ણે છવ્વીસ બાણોથી પ્રહાર કર્યો અને બાર બાણોથી; અશ્વત્થામાએ સાત બાણોથી.
7.32.4
षङ्भिर्दुर्योधनो राजा तत एनमथाकिरत् ।
भीमसेनोऽपि तान्सर्वान्प्रत्यविध्यन्महाबलः ॥ ७.३२.४ ॥
પછી રાજા દુર્યોધને છ બાણોથી તેમને ઢાંકી દીધા. મહાબલી ભીમસેને પણ તે સર્વને પ્રતિપ્રહાર કરી વીંધ્યા.
7.32.5
द्रोणं पञ्चाशतेषूणां कर्णं च दशभिः शरैः ।
दर्योधनं द्वादशभिर्दौणिमष्टाभिराशुगैः ॥ ७.३२.५ ॥
દ્રોણ પર પચાસ બાણોથી, કર્ણ પર દસ બાણોથી, દુર્યોધન પર બાર બાણોથી અને દ્રોણપુત્ર પર આઠ વેગવાન બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
7.32.6
आरावं तुमुलं कुर्वन्नभ्यवर्तत तान्रणे ।
तस्मिन्सन्त्यति प्रामान्मृत्युसाधारणीकृते ॥ ७.३२.६ ॥
ભયંકર ગર્જના કરતા તે રણમાં તેમની તરફ આગળ વધ્યા. જે યુદ્ધમાં પ્રાણ મૃત્યુ સાથે વહેંચાઈ ગયા હતા…
7.32.7
अजातशत्रुस्तान्योधान्भीमं त्रातेत्यचोदयत् ।
ते ययुर्भीमसेनस्य समीपममितौजसः ॥ ७.३२.७ ॥
અજાતશત્રુએ તે યોદ્ધાઓને 'ભીમ રક્ષક છે' એમ કહી પ્રેર્યા. અમિત તેજસ્વી તેઓ ભીમસેનની પાસે ગયા.
7.32.8
युयुधानप्रभृतयो माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
ते समेत्य सुसंरब्धाः सहिताः पुरुषर्षभाः ॥ ७.३२.८ ॥
યુયુધાન વગેરે અને માદ્રીના બે પુત્ર પાંડવો, તે પુરુષશ્રેષ્ઠો અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને એકત્ર થયા.
7.32.9
महेष्वासवरैर्गुप्ता द्रोणानीकं बिभित्सवः ।
समापेतुर्महावीर्या भीमप्रभृतयो रथाः ॥ ७.३२.९ ॥
મહાન ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠોથી રક્ષિત દ્રોણની સેનાને ભેદવાની ઇચ્છાથી ભીમ વગેરે મહાવીર્ય રથીઓ એકત્ર થયા.
7.32.10
तान्प्रत्यगृह्णादव्यग्रो द्रोणोऽपि रथिनां वरः ।
महारथानतिबलान्वीरान्समरयोधिनः ॥ ७.३२.१० ॥
રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણે પણ અવિચલ રહીને તેમનો સામનો કર્યો — મહારથીઓ, અતિબળવાન, યુદ્ધ લડતા વીરોનો.
7.32.11
बाह्यं मृत्युभयं कृत्वा तावकान्पाण्डवा ययुः ।
सादिनः सादिनोऽब्यघ्नंस्तथैव रथिनो रथान् ॥ ७.३२.११ ॥
બાહ્ય મૃત્યુભય ઊભો કરીને પાંડવો તમારા સૈનિકો તરફ ધસ્યા. ઘોડેસવારો ઘોડેસવારો પર અને રથીઓ રથો પર પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
7.32.12
असिशक्त्यृष्टिसङ्घातैर्युद्धमासीत्परश्वथैः ।
प्रकृष्टमसियुद्धं च बभूव कटुकोदयम् ॥ ७.३२.१२ ॥
તલવાર, શક્તિ, ઋષ્ટિ અને પરશુના ટકરાવથી યુદ્ધ થયું. પ્રચંડ તલવારયુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું, જેનું પરિણામ કડવું હતું.
7.32.13
कुञ्जराणां च सम्पाते युद्धमासीत्सुदारुणम् ।
अपतत्कुञ्जरादन्यो हयादन्यस्त्ववाक्शिराः ॥ ७.३२.१३ ॥
હાથીઓના અથડામણથી ત્યાં અત્યંત ભયાનક યુદ્ધ થયું. કોઈ હાથી પરથી પડ્યો, કોઈ ઘોડા પરથી, અને કોઈ માથું નીચે રાખીને પડ્યો.
7.32.14
नरो बाणविनिर्भिन्नो रथादन्यश्च मारिष ।
तत्रान्यस्य च सम्पर्दे पतितस्य विवर्मणः ॥ ७.३२.१४ ॥
હે મારિષ, બાણોથી વીંધાયેલો એક માણસ રથ પરથી પડ્યો; ત્યાં સંઘર્ષમાં બીજો, બખ્તર વગરનો પડેલો…
7.32.15
शिरः प्रध्वंसयामास वक्षस्याक्रम्य कुञ्जरः ।
अपरांश्चापरेऽमृद्रन्वारणाः पतितान्नरान् ॥ ७.३२.१५ ॥
એક હાથીએ એકની છાતી પર પગ મૂકી તેનું માથું કચડી નાખ્યું; બીજા હાથીઓએ પડેલા બીજા માણસોને કચડી નાખ્યા.
7.32.16
विषाणैश्चावनिं गत्वा व्यभिन्दन्रथिनो बहून् ।
नरान्त्रैः केचिदपरे विषाणालग्नसंश्रयैः ॥ ७.३२.१६ ॥
કેટલાક હાથીઓએ પોતાના દાંતથી જમીન સુધી પહોંચી ઘણા રથીઓને વીંધ્યા; કેટલાક દાંત પર ચોંટેલા માણસોની આંતરડીઓ સાથે…
7.32.17
बभ्रमुः समरे नागा मृद्रन्तः शतशो नरान् ।
कार्ष्णायसतनुत्राणान्नराश्वरथकुञ्जरान् ॥ ७.३२.१७ ॥
યુદ્ધમાં હાથીઓ ફરતા રહ્યા અને કાળા લોખંડના બખ્તર પહેરેલા સેંકડો માણસોને, તેમજ માણસો, ઘોડા, રથ અને હાથીઓને કચડતા રહ્યા.
7.32.18
पतितान्पोथयाञ्चक्रुर्द्विपाः स्थूलनलानिव ।
गृध्रपत्राधिवासांसि शयनानि नारधिपाः ॥ ७.३२.१८ ॥
હાથીઓએ પડેલાઓને જાડા નરકટની જેમ કચડી નાખ્યા; ગીધની પાંખોના વસ્ત્રો ઓઢેલા રાજાઓ જાણે આ પથારીઓ પર સૂતા હતા…
7.32.19
हीमन्तः कालसम्पर्कात्सुदुःस्वान्यनुशेरते ।
हन्ति स्मात्र पिता पुत्रं रथेनाभ्येत्य संयुगे ॥ ७.३२.१९ ॥
કાળના સંપર્કથી દુર્ભાગી લોકો ત્યાં પડ્યા છે. અહીં પિતા યુદ્ધમાં રથમાં આવીને પુત્ર પર પ્રહાર કરે છે.
7.32.20
पुत्रश्च पितरं मोहान्निर्मर्यादमवर्तत ।
रथो भग्नो ध्वजश्छिन्नश्छत्रमुर्व्यों निपातितम् ॥ ७.३२.२० ॥
પુત્રે પણ મોહથી પિતા સાથે મર્યાદા ઓળંગીને વર્તન કર્યું. રથ ભાંગ્યો, ધ્વજ કપાયો, છત્ર જમીન પર પાડી દેવાયું.
7.32.21
युगार्धं च्छिन्नमादाय प्रदुद्राव तथा हयः ।
सासिर्बाहुर्निपतितः शिरश्छिन्नं सकुण्डलम् ॥ ७.३२.२१ ॥
ઝૂંસરીનો અડધો તૂટેલો ભાગ લઈને ઘોડો દોડી ગયો. તલવાર સાથેનો બાહુ પડ્યો; કુંડળ સાથેનું માથું કપાયું.
7.32.22
गजेनाक्षिप्य बलिना रथः सञ्चूर्णितः क्षितौ ।
रथिना ताडितो नागो नाराचेनापतत्क्षितौ ॥ ७.३२.२२ ॥
બળવાન હાથીએ રથને ઉપાડીને ફેંકીને જમીન પર ચૂરેચૂરા કર્યો. રથીએ લોખંડના બાણથી હાથીને પ્રહાર કર્યો, અને તે જમીન પર પડ્યો.
7.32.23
सारोहश्चापतद्वाजी गेजेनाभ्याहतो भृशम् ।
निर्मर्यादं महद्युद्धमवर्तत सुदारुणम् ॥ ७.३२.२३ ॥
સવાર સાથે ઘોડો પણ હાથીના જોરદાર પ્રહારથી પડ્યો. મર્યાદા વિનાનું મહાયુદ્ધ અત્યંત ભયાનક રીતે ચાલ્યું.
7.32.24
हा तात हा पुत्र सखे क्वासि तिष्ठ क्व धावसि ।
प्रहराहर जह्मेनं स्मितश्वेडितगर्जितैः।
इत्येवमुच्चैरत्यर्थं श्रूयन्ते विविधा गिरः ॥ ७.३२.२४ ॥
અરે પિતા! અરે પુત્ર! ઓ મિત્ર! ક્યાં છે તું? ઊભો રહે, ક્યાં દોડે છે? પ્રહાર કર, પ્રહાર કર, આને મારી નાખ! હાસ્ય, ફૂંફાડા અને ગર્જનાઓ સાથે આ રીતે અત્યંત ઊંચા સ્વરે અનેક પ્રકારની વાણીઓ સંભળાય છે.
7.32.25
नरस्याश्वस्य नाग्स्य समसञ्जत शोणितम् ।
उपाशाम्यद्रजो भौमं भीरून्कश्मलमाविशत् ॥ ७.३२.२५ ॥
માણસ, ઘોડા અને હાથીનું લોહી એકમેકમાં ભળી ગયું. ભૂમિની ધૂળ શમી ગઈ; ડરપોકોને મૂંઝવણ ઘેરી વળી.
7.32.26
चक्रेण चक्रमासाद्य वीरो वीरस्य संयुगे ।
अतीतेषुपथे काले जहार गदया सिरः ॥ ७.३२.२६ ॥
યુદ્ધમાં એક વીરે બીજા વીરના ચક્રને પોતાના ચક્રથી ટકરાવ્યું. બાણોની પહોંચ બહાર, યોગ્ય સમયે ગદાથી તેનું મસ્તક છેદી નાખ્યું.
7.32.27
असीत्केशपरामर्शो मुष्टियुद्धं च दारुणम् ।
नखैर्दन्तैश्च सूराणामद्वीपे द्वीपमिच्छताम् ॥ ७.३२.२७ ॥
વીરો વાળ પકડીને ભયંકર મુષ્ટિયુદ્ધ કરવા લાગ્યા. નખ અને દાંતથી, આશ્રયનો કોઈ દ્વીપ ન હોવા છતાં, એકબીજામાં આશરો શોધતા તેઓ લડ્યા.
7.32.28
तत्राच्छिद्यत शूरस्य सखङ्गो बाहुरुद्यतः ।
सधुनश्चापरस्यापि सशरः साङ्कुशस्तथा ॥ ७.३२.२८ ॥
ત્યાં એક વીરનો તલવાર સહિત ઊંચો કરેલો હાથ કપાઈ ગયો. બીજાનો ધનુષ, બાણ અને અંકુશ સહિતનો હાથ પણ તેમ જ કપાયો.
7.32.29
आक्रोशदन्यमन्योऽत्र तथाऽन्यो विमुखोऽद्रवत् ।
अन्यः प्राप्तस्य चान्यस्य शिरः कायादपाहरत् ॥ ७.३२.२९ ॥
અહીં એક બીજાને ગર્જીને પડકારતો હતો; બીજો મોઢું ફેરવીને ભાગ્યો. નજીક આવેલા બીજાનું માથું કોઈએ શરીરથી અલગ કરી નાખ્યું.
7.32.30
सशब्दमद्रवच्चान्यः शब्दादन्योऽत्रसद्भृशम् ।
स्वानन्योऽथ परानन्यो जघान निशितैः शरैः ॥ ७.३२.३० ॥
એક બૂમો પાડતો દોડ્યો; બીજો એ અવાજથી ખૂબ ડરી ગયો. એકે પોતાના માણસોને, બીજાએ શત્રુઓને તીક્ષ્ણ બાણોથી મારી પાડ્યા.
7.32.31
गिरिशृङ्गोपमश्चात्र नाराचेन निपातितः ।
मातङ्गो न्यपतद्भूमौ नदीरोध इवोष्णगे ॥ ७.३२.३१ ॥
અહીં લોખંડના બાણથી પાડી દેવાયેલો પર્વતશિખર જેવો હાથી, ઉનાળામાં નદીનો બંધ તૂટે તેમ ભૂમિ પર પડ્યો.
7.32.32
तथैव रथिनं नागः क्षरन्गिरिरिवारुजन् ।
अभ्यतिष्ठत्पदा भूमौ सहाश्वं सहसारथिम् ॥ ७.३२.३२ ॥
એ જ રીતે તે હાથી, પર્વતની જેમ લોહી વહાવતો, રથીને કચડતો, ઘોડા અને સારથિ સહિત તેના પર પગ મૂકીને ભૂમિ પર ઊભો રહ્યો.
7.32.33
शूरान्प्रहरतो दृष्ट्वा कृताश्स्त्रान्रुधिरोक्षितान् ।
बहूनप्याविशन्मोहो भीरून्हृदयदुर्बलान् ॥ ७.३२.३३ ॥
શૂરવીરોને પ્રહાર કરતા, શસ્ત્રકુશળ અને લોહીથી ભીંજાયેલા જોઈને, ઘણાને, ખાસ કરીને ભીરુ અને હૃદયથી દુર્બળને મોહે ઘેરી લીધા.
7.32.34
सर्वमाविग्नमभवन्न प्राज्ञायत किञ्चन ।
सैन्येन रजसा ध्वस्तं निर्मर्यादमवर्तत ॥ ७.३२.३४ ॥
બધું વ્યાકુળ થઈ ગયું; કંઈ ઓળખાયું નહીં. સૈન્યની ધૂળથી બધું ઢંકાયું, અને મર્યાદા વિના યુદ્ધ ચાલ્યું.
7.32.35
ततः सेनापतिः शीघ्रमयं क्राल इति ब्रुवन् ।
नित्याभित्वरितानेव त्वरयामास पाण्डवान् ॥ ७.३२.३५ ॥
ત્યારે સેનાપતિ, 'આ ક્રાલ છે' એમ કહેતો, સદા ઉતાવળા પાંડવોને વધુ ઝડપથી આગળ ધપાવ્યા.
7.32.36
कुर्वन्तः शासनं तस्य पाण्डवा बाहुशालिनः ।
सरो हंसा इवापेतुर्घ्नन्तो द्रोणरथं प्रति ॥ ७.३२.३६ ॥
તેની આજ્ઞાનું પાલન કરતા, બાહુબલી પાંડવો, સરોવર તરફ જતા હંસોની જેમ, દ્રોણના રથ પર પ્રહાર કરતા તેની તરફ ધસ્યા.
7.32.37
गृह्णीताद्रवतान्योन्यं विभीता विनिकृन्तत ।
इत्यासीत्तुमुलः शब्दो दुर्धर्षस्य रथं प्रति ॥ ७.३२.३७ ॥
પકડો, ભાગો, ભયભીત થઈને એકબીજાને કાપો — દુર્ધર્ષના રથ તરફ આવો ભયંકર કોલાહલ થયો.
7.32.38
ततो द्रोणः कृपः कर्णो द्रौणी राजा जयद्रथः ।
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ शल्यश्चैतान्न्यवारयन् ॥ ७.३२.३८ ॥
ત્યારે દ્રોણ, કૃપ, કર્ણ, દ્રૌણિ, રાજા જયદ્રથ, અવંતીના બે રાજકુમારો વિંદ અને અનુવિંદ, અને શલ્યે તેમને અટકાવ્યા.
7.32.39
ते त्वार्यधर्मसंरब्धा दुर्निवारा दुरासदाः ।
शरार्ता न जहुर्द्रोणं पाञ्चालाः पाण्डवै सह ॥ ७.३२.३९ ॥
તેઓ આર્યધર્મથી ઉત્તેજિત, અટકાવી ન શકાય તેવા અને પાસે ન જઈ શકાય તેવા હતા; બાણોથી પીડિત હોવા છતાં પાંચાલોએ પાંડવો સાથે દ્રોણને છોડ્યા નહીં.
7.32.40
ततो द्रोणोऽतिसंक्रुद्धो विसृजञ्शतशः शरान् ।
चेदिपाञ्चालपाण्डूनामकरोत्कदनं महत् ॥ ७.३२.४० ॥
ત્યારે અતિશય ક્રોધિત દ્રોણે સેંકડો બાણ છોડીને ચેદિ, પાંચાલ અને પાંડવોનો મોટો સંહાર કર્યો.
7.32.41
तस्य ज्यातलनिर्घोषः शुश्रुवे दिक्षं मारिष ।
वज्रसंह्रादसङ्काशस्त्रासयन्मानवान्बहून् ॥ ७.३२.४१ ॥
હે માનનીય, તેના ધનુષ્યની પ્રત્યંચાનો ટંકાર બધી દિશાઓમાં સંભળાયો; વજ્રના ગર્જન જેવો એ અનેક માણસોને ડરાવતો હતો.
7.32.42
एतस्मिन्नन्तरे जिष्णुर्जित्वा संशप्तकान्बहून् ।
अभ्ययात्तत्र यत्रासौ द्रोणः पाण्डून्प्रमर्दति ॥ ७.३२.४२ ॥
આ દરમિયાન વિજયી અર્જુને અનેક સંશપ્તકોને જીતીને, જ્યાં દ્રોણ પાંડવોને કચડી રહ્યા હતા ત્યાં તરફ પ્રયાણ કર્યું.
7.32.43
ताञ्शरौघान्महावर्ताञ्शोणितोदान्महाहदान् ।
तीर्णः संशप्तकान्हत्वा प्रत्यदृश्यत फल्गुनः ॥ ७.३२.४३ ॥
બાણોના પ્રવાહો, મોટા વમળો અને લોહીના જળથી ભરેલાં મહાસરોવરો પાર કરી, સંશપ્તકોને હણીને ફલ્ગુન (અર્જુન) ફરી દેખાયો.
7.32.44
तस्य कीर्तिमतो लक्ष्म सूर्यप्रतिमतेजसः ।
दीप्यमानमपश्याम तेजसा वानरध्वजम् ॥ ७.३२.४४ ॥
તે કીર્તિમાન, સૂર્ય સમાન તેજસ્વી વીરનું વાનરધ્વજનું ચિહ્ન પોતાના તેજથી ઝળહળતું અમે જોયું.
7.32.45
संशप्तकसमुद्रं तमुच्छोष्यास्त्रगभस्तिभिः ।
स पाण्डवयुगान्तार्कः कुरूनप्यभ्यतीतपत् ॥ ७.३२.४५ ॥
અસ્ત્રોના કિરણોથી તે સંશપ્તક-સમુદ્રને સૂકવી, પાંડવોનો યુગાંતસૂર્ય કૌરવોને પણ તપાવવા લાગ્યો.
7.32.46
प्रददाह कुरून्सर्वानर्जुनः शस्त्रतेजसा ।
युगान्ते सर्वभूतानि धूमकेतुरिवोत्थितः ॥ ७.३२.४६ ॥
અર્જુને શસ્ત્રતેજથી બધા કૌરવોને બાળ્યા, જેમ યુગાંતે ઉદય પામેલો ધૂમકેતુ સર્વ પ્રાણીઓને બાળે.
7.32.47
तेन बाणसहस्रौधैर्गजाश्वरथयोधिनः ।
ताड्यमानाः क्षितिं जग्मुर्मुक्तकेशाःशरार्दिताः ॥ ७.३२.४७ ॥
તેના હજારો બાણોના પ્રવાહોથી ઘવાયેલા હાથી, ઘોડા, રથયોદ્ધા, વિખરાયેલા વાળ સાથે બાણપીડિત થઈ ધરતી પર ઢળી પડ્યા.
7.32.48
केचिदार्तस्वनं चक्रुर्विनेशुरपरे पुनः ।
पार्थबाणहताः केचिन्निपेतुर्विगतासवः ॥ ७.३२.४८ ॥
કેટલાકે આર્તનાદ કર્યો, બીજા ફરી નષ્ટ થયા; પાર્થના બાણોથી હણાયેલા કેટલાક પ્રાણ વગરના થઈ પડ્યા.
7.32.49
तेषामुत्पतितान्कांश्चित्पतितांश्च पराङ्मुखान् ।
न जघानार्जुनो योधान्योधव्रतमनुस्मरन् ॥ ७.३२.४९ ॥
તેમનામાંથી ઊઠી રહેલા, પડેલા અને પીઠ ફેરવેલા યોદ્ધાઓને યોદ્ધાધર્મનું સ્મરણ કરીને અર્જુને માર્યા નહીં.
7.32.50
ते विकीर्णरथाश्चित्राः प्रायशश्च पराङ्मुखः ।
कुरवः कर्णकर्णेति हाहेति च विचुक्रुशुः ॥ ७.३२.५० ॥
વિખરાયેલા રથો સાથે, મોટેભાગે પીઠ ફેરવેલા તે કૌરવો 'કર્ણ, કર્ણ' અને 'હાય, હાય' એમ પોકારવા લાગ્યા.
7.32.51
तमाधिरथिराक्रन्दं विज्ञाय शरणैषिणाम् ।
मा भैष्टेति प्रतिश्रुत्य ययावभिमुखोऽर्जुनम् ॥ ७.३२.५१ ॥
શરણ ઇચ્છનારાઓના તે આક્રંદને સમજીને, 'ડરશો નહીં' એવું વચન આપીને, અધિરથપુત્ર (કર્ણ) અર્જુન સામે ગયો.
7.32.52
स भारतरथश्रेष्ठः सर्वभारतहर्षणः ।
प्रादुश्चक्रे तदाग्नेयमस्त्रमस्त्रविदां वारः ॥ ७.३२.५२ ॥
ભારત રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ, સર્વ ભારતોને હર્ષ આપનાર, અસ્ત્રવિદોમાં શ્રેષ્ઠ તેણે તે આગ્નેય અસ્ત્ર પ્રગટ કર્યું.
7.32.53
तस्य दीप्तशरौघस्य दीप्तचापधरस्य च ।
वारुणेन तदस्त्रेण विधूयाथ धनञ्जयः।
शरौघाञ्शरजालेन विदुधाव धनञ्जयः ॥ ७.३२.५३ ॥
તેના પ્રજ્વલિત બાણોના પ્રવાહને અને પ્રજ્વલિત ધનુષ્ય ધારણ કરનારને વરુણાસ્ત્રથી દૂર કરીને, પછી ધનંજયે બાણજાળથી બાણોના પ્રવાહોને વિખેરી નાખ્યા.
7.32.54
तथैवाधिरथिस्तस्य बाणाज्ज्वलिततेजसः ।
अस्त्रमस्त्रेण संवार्य प्राणदद्विसृजञ्शरान् ॥ ७.३२.५४ ॥
એ જ રીતે અધિરથપુત્ર (કર્ણ) પ્રજ્વલિત તેજવાળા તેના બાણોને અસ્ત્રથી અસ્ત્ર રોકીને, બાણો છોડતાં ગર્જના કરી.
7.32.55
धृष्टद्युम्नश्च भीमश्च सात्यकिश्च महारथः ।
विव्यधुः कर्णमासाद्य त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ॥ ७.३२.५५ ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, ભીમ અને સાત્યકિ મહારથીઓએ કર્ણ પાસે જઈ દરેકે ત્રણ-ત્રણ સીધા જનારા બાણોથી તેને વીંધ્યો.
7.32.56
अर्जुनास्त्रं तु राधेयः संवार्य शरवृष्टिभिः ।
तेषां त्रयाणां चापानि चिच्छेद विशिखैस्त्रिभिः ॥ ७.३२.५६ ॥
રાધેય (કર્ણે) અર્જુનના અસ્ત્રને બાણવર્ષાથી રોકીને તે ત્રણેયના ધનુષ ત્રણ બાણોથી કાપી નાખ્યા.
7.32.57
ते निकृत्तायुघाः शूरा निर्विषा भुजगा इव ।
रथशक्तीः समुत्क्षिप्य भृशं सिंहा इवानदन् ॥ ७.३२.५७ ॥
તે વીરોના આયુધ કપાઈ ગયાં; તેઓ ઝેરહીન સર્પો જેવા થયા; રથશક્તિઓ ઊંચકીને તેઓ સિંહોની જેમ ગર્જ્યા.
7.32.58
ता भुजाग्रैर्महावेगा निसृष्टा भुजगोपमाः ।
दीप्यमाना महाशक्त्यो जग्मुराधिरथिं प्रति ॥ ७.३२.५८ ॥
ભુજાના અગ્રભાગથી છોડાયેલી તે મહાવેગવાળી, સર્પસમાન, પ્રકાશતી મહાશક્તિઓ આધિરથિ (કર્ણ) તરફ ગઈ.
7.32.59
ता निकृत्य शरव्रातैस्त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ।
ननाद बलवान्कर्णः पार्थाय विसृजञ्शरान् ॥ ७.३२.५९ ॥
તેમને બાણસમૂહોથી, દરેકને ત્રણ-ત્રણ સીધા બાણોથી કાપીને, બળવાન કર્ણ પાર્થ (અર્જુન) પર બાણ છોડતાં ગર્જ્યો.
7.32.60
अर्जुनश्चापि राधेयं विद्ध्वा सप्तभिराशुगैः ।
कर्णादवरजं बाणैर्जघान निशितैः शरैः ॥ ७.३२.६० ॥
અર્જુને પણ રાધેયને (કર્ણને) સાત વેગવાન બાણોથી વીંધ્યો અને કર્ણના નાના ભાઈને તીક્ષ્ણ બાણોથી મારી નાખ્યો.
7.32.61
ततः शत्रुंजयं हत्वा पार्थः षङ्भिरजिह्मगैः ।
जहार सद्यो भल्लेन विपाटस्य शिरो रथात् ॥ ७.३२.६१ ॥
પછી પાર્થે શત્રુંજયને હણીને છ સીધા બાણોથી, અને પછી એક ભલ્લથી વિપાટનું માથું તરત જ રથ પરથી કાપી નાખ્યું.
7.32.62
पश्यतां धार्तराष्ट्राणामेकेनैव किरीटिना ।
प्रमुखे सूतपुत्रस्य सोदर्या निहतास्त्रयः ॥ ७.३२.६२ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો જોતા હતા ત્યારે, એકલા કિરીટીએ, સૂતપુત્ર (કર્ણ)ની સામે તેના ત્રણ સહોદર ભાઈઓને માર્યા.
7.32.63
ततो भीमः समुत्पत्य स्वरथाद्वैनतेयवत् ।
वरासिना कर्णपक्षाञ्जधान दश पञ्च च ॥ ७.३२.६३ ॥
પછી ભીમે પોતાના રથ પરથી ગરુડની જેમ કૂદીને, ઉત્તમ તલવારથી કર્ણપક્ષના પંદર જણાને હણ્યા.
7.32.64
पुनस्तु रथमास्थाय धनुरादाय चापरम् ।
विव्याध दशभिः कर्णं सूतमश्वांश्च पञ्चभिः ॥ ७.३२.६४ ॥
ફરી રથ પર ચઢીને બીજું ધનુષ્ય લઈને તેણે કર્ણને દસ બાણોથી, સારથિ અને ઘોડાઓને પાંચ બાણોથી વીંધ્યા.
7.32.65
धृष्टद्युम्नोऽप्यसिवरं चर्म चादाय भास्वरम् ।
जघान चन्द्रवर्माणं बृहत्क्षत्रं च नैषधम् ॥ ७.३२.६५ ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્ને પણ ઉત્તમ તલવાર અને ચમકતી ઢાલ લઈને ચંદ્રવર્મા અને નૈષધ બૃહત્ક્ષત્રને હણ્યા.
7.32.66
ततः स्वरथमास्थाय पाञ्चाल्योऽन्यच्च कार्मुकम् ।
आदाय कर्णं विव्याध त्रिसप्तत्या नदन्रणे ॥ ७.३२.६६ ॥
પછી પોતાના રથ પર ચઢીને પાંચાલ્યે બીજું ધનુષ્ય લઈને, રણમાં ગર્જના કરતાં કર્ણને તોંતેર બાણોથી વીંધ્યો.
7.32.67
शैनेयोऽप्यन्यदादाय धनुरिन्दुसमद्युतिः ।
सूतपुत्रं चतुःषष्ट्या विद्ध्वा सिंह इवानदत् ॥ ७.३२.६७ ॥
શૈનેયે પણ બીજું ધનુષ્ય લઈને, ચંદ્રસમાન કાંતિવાળા તેણે સૂતપુત્ર કર્ણને ચોસઠ બાણોથી વીંધીને સિંહની જેમ ગર્જના કરી.
7.32.68
भल्लाभ्यां साधु मुक्ताभ्यां छित्त्वा कर्णस्य कार्मुकम् ।
पुनः कर्णं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ७.३२.६८ ॥
બે ભલ્લ બાણોથી સારી રીતે કર્ણનું ધનુષ્ય કાપીને, ફરી ત્રણ બાણોથી કર્ણના બાહુઓ અને છાતી પર પ્રહાર કર્યો.
7.32.69
ततो दुर्योधनो द्रोणो राजा चैव जयद्रथः ।
निम़ज्जमानं राधेयमुज्जह्रुः सात्यकार्णवात् ॥ ७.३२.६९ ॥
ત્યારે દુર્યોધન, દ્રોણ અને રાજા જયદ્રથે સાત્યકિ નામના સમુદ્રમાં ડૂબતા રાધેય (કર્ણ)ને બહાર કાઢ્યો.
7.32.70
पत्त्यश्वरथमातङ्गास्त्वदीयाः शतशोऽपरे ।
कर्णमेवाभ्यधावन्त त्रास्यमानाः प्रहारिणः ॥ ७.३२.७० ॥
તમારા પક્ષના પગપાળા, ઘોડેસવાર, રથી અને હાથીસવારો, સેંકડો બીજા પણ, કર્ણની રક્ષા માટે પ્રહાર કરતા તેની તરફ દોડ્યા.
7.32.71
धृष्टद्युम्नश्च भीमश्च सौभद्रोऽर्जुन एव च ।
नकुलः सहदेवश्च सात्यकिं जुगुपू रणे ॥ ७.३२.७१ ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, ભીમ, સુભદ્રાનો પુત્ર, અર્જુન, નકુલ અને સહદેવે યુદ્ધમાં સાત્યકિની રક્ષા કરી.
7.32.72
एवमेष महारौद्रः क्षयार्थं सर्वधन्विनाम् ।
तावकानां परेषां च त्यक्त्वा प्राणानभूद्रणः ॥ ७.३२.७२ ॥
આ રીતે આ મહાભયંકર યુદ્ધ સર્વ ધનુર્ધરોના વિનાશ માટે, તમારા અને શત્રુઓના પ્રાણ ત્યજીને ઘટિત થયું.
7.32.73
पदातिरथनागाश्वा गजाश्वरथपत्तिभिः ।
रथिनो नागपत्त्यश्वैरथ पत्तीरथ द्विपैः ॥ ७.३२.७३ ॥
પાયદળ, રથ, હાથી અને ઘોડા; હાથી, ઘોડા, રથ, પાયદળ સાથે; રથીઓ હાથીસવાર અને પાયદળ સાથે, અશ્વારોહીઓ સાથે, પાયદળ હાથીઓ સાથે લડતા હતા.
7.32.74
अश्वैरश्वा गजैर्नागा रथिनो रथिभिः सह ।
संयुक्ताः समदृश्यन्त पत्तयश्चापि पत्तिभिः ॥ ७.३२.७४ ॥
ઘોડા ઘોડાઓ સાથે, હાથી હાથીઓ સાથે, રથીઓ રથીઓ સાથે મળેલા દેખાયા; પાયદળ પણ પાયદળ સાથે દેખાયા.
7.32.75
एवं सुकलिलं युद्धमासीत्क्रव्यादहर्षणम् ।
महद्भिस्तैरभीतानां यमराष्ट्रविवर्धनम् ॥ ७.३२.७५ ॥
આ રીતે અત્યંત ગૂંચવણભર્યું એ યુદ્ધ માંસાહારીઓને આનંદ આપનારું બન્યું; નિર્ભય એવા એ મહાવીરોથી તે યમરાજ્યને વધારનારું થયું.
7.32.76
ततो हता नररथवाजिकुञ्जरै ।
रनेकशो द्विपरथपत्तिवाजिनः।
गजैर्गजा रथिभिरुदायुधा रथा ।
हयैर्हयाः पत्तिगणैश्च पत्तयः ॥ ७.३२.७६ ॥
પછી મનુષ્યો, રથો, ઘોડા, હાથીઓ અનેક રીતે હણાયા; હાથી, રથ, પાયદળ, ઘોડા હણાયા; હાથી હાથીથી, રથી રથીઓથી, શસ્ત્ર ઉગામેલા રથો, ઘોડા ઘોડાથી, પાયદળ ટુકડીઓથી, અને પાયદળ પણ હણાયા.
7.32.77
रथैर्द्विपा द्विरदवरैर्महाहया ।
हयैर्नरा वररथिभिश्च वाजिनः।
निरस्तजिह्वादशनेक्षणाः क्षितौ ।
क्षयं गताः प्रमथितवर्मभूषणाः ॥ ७.३२.७७ ॥
રથો વડે હાથી, શ્રેષ્ઠ હાથીઓ વડે મહા ઘોડા, ઘોડાથી મનુષ્યો, શ્રેષ્ઠ રથીઓથી ઘોડા હણાયા; જીભ, દાંત, આંખો બહાર નીકળેલી, બખ્તર અને આભૂષણો ચગદાયેલાં, તેઓ ભૂમિ પર વિનાશ પામ્યા.
7.32.78
तथा परैर्बहुकरणैर्वरायुधै-
र्हता गताः प्रतिभयदर्शनाः क्षितिम्।
विपोथिता हयगजपादताडिता ।
भृशाकुला रथमुखनेमिभिः क्षताः ॥ ७.३२.७८ ॥
એ જ રીતે શત્રુઓ વડે, અનેક સાધનો અને શ્રેષ્ઠ આયુધો વડે હણાઈને, ભયાનક દેખાતા તેઓ ભૂમિ પર પડ્યા; કચડાયેલા, ઘોડા અને હાથીઓના પગે માર્યા, અત્યંત વ્યાકુળ, રથના આગળના ભાગો અને પૈડાંની કિનારીઓથી ઘાયલ થયેલા.
7.32.79
प्रमोदने श्वापदपक्षिरक्षसां ।
जनक्षये वर्तति तत्र दारुणे।
महाबलास्ते कुपिताः परस्परं ।
निषूदयन्तः प्रविचेरुरोजसा ॥ ७.३२.७९ ॥
તે ભયંકર જનક્ષયમાં, શ્વાપદો, પક્ષીઓ અને રાક્ષસો આનંદ કરતા હતા ત્યારે, તે મહાબળવાન વીરો ક્રોધે ભરાઈ એકબીજાનો સંહાર કરતા બળપૂર્વક વિચરતા હતા.
7.32.80
ततो बले भृशलुलिते परस्परं ।
निरीक्षमाणे रुधिरौघसम्प्लुते। ॥ ७.३२.८० ॥
ત્યારે સેના અત્યંત વ્યાકુળ થઈ, એકબીજા તરફ જોતી, લોહીના પ્રવાહોથી ભીંજાયેલી હતી.
7.32.81
दिवाकरेऽस्तंगिरिमास्थिते शनै ।
रुभे प्रयाते शिबिराय भारत ॥ ७.३२.८१ ॥
હે ભારત, સૂર્ય ધીમે ધીમે અસ્તાચળ પર્વત પર ચડીને છાવણી તરફ ચાલ્યો ગયો.