ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 7.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.32.1
प्रतिघातं तु सैन्यस्य नामृष्यत वृकोदरः ।
सोऽभ्याहनद्गुरुं षष्ट्या कर्णं च दशभिः शरैः ॥ ७.३२.१ ॥
ସେନାର ଏହି ପ୍ରତିଘାତ ବୃକୋଦର ସହ୍ୟ କଲେ ନାହିଁ। ସେ ଗୁରୁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଷାଠିଏ ବାଣରେ ଓ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦଶ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
7.32.2
तस्य द्रोणः शितैर्बाणैस्तीक्ष्णधारैरजिह्मगैः ।
जीवितान्तमभिप्रेप्सुर्मर्मण्याशु जघान ह ॥ ७.३२.२ ॥
ଦ୍ରୋଣ ତାଙ୍କ ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଧାରଦାର, ସିଧା ଯାଉଥିବା ବାଣରେ ପ୍ରହାର କଲେ। ପ୍ରାଣ ହରଣ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ମର୍ମସ୍ଥାନରେ ଆଘାତ କଲେ।
7.32.3
आनन्तर्यमभिप्रेप्सुः षड्विंशत्या शमार्पयत् ।
कर्णो द्वादशभिर्बाणैरश्वत्थामा च सप्तभिः ॥ ७.३२.३ ॥
କ୍ରମାନୁସାରେ ଆଘାତ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ କର୍ଣ୍ଣ ଛବିଶ ବାଣ ଓ ବାର ବାଣରେ ପ୍ରହାର କଲେ; ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ସାତ ବାଣରେ।
7.32.4
षङ्भिर्दुर्योधनो राजा तत एनमथाकिरत् ।
भीमसेनोऽपि तान्सर्वान्प्रत्यविध्यन्महाबलः ॥ ७.३२.४ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଛଅ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ। ମହାବଳ ଭୀମସେନ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟାଘାତରେ ବିନ୍ଧିଲେ।
7.32.5
द्रोणं पञ्चाशतेषूणां कर्णं च दशभिः शरैः ।
दर्योधनं द्वादशभिर्दौणिमष्टाभिराशुगैः ॥ ७.३२.५ ॥
ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ପଚାଶ ବାଣରେ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦଶ ବାଣରେ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ବାର ବାଣରେ, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆଠ ଶୀଘ୍ରଗାମୀ ବାଣରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
7.32.6
आरावं तुमुलं कुर्वन्नभ्यवर्तत तान्रणे ।
तस्मिन्सन्त्यति प्रामान्मृत्युसाधारणीकृते ॥ ७.३२.६ ॥
ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି ସେ ରଣରେ ସେମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଆଗେଇଲେ। ଯେଉଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାଣ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ସମାନ ଭାବେ ବାଣ୍ଟି ହୋଇଥିଲା…
7.32.7
अजातशत्रुस्तान्योधान्भीमं त्रातेत्यचोदयत् ।
ते ययुर्भीमसेनस्य समीपममितौजसः ॥ ७.३२.७ ॥
ଅଜାତଶତ୍ରୁ ସେହି ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ଭୀମ ତ୍ରାତା ବୋଲି ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ। ଅମିତତେଜା ସେମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
7.32.8
युयुधानप्रभृतयो माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
ते समेत्य सुसंरब्धाः सहिताः पुरुषर्षभाः ॥ ७.३२.८ ॥
ଯୁଯୁଧାନ ପ୍ରମୁଖେ ଏବଂ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡବମାନେ, ସେହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ।
7.32.9
महेष्वासवरैर्गुप्ता द्रोणानीकं बिभित्सवः ।
समापेतुर्महावीर्या भीमप्रभृतयो रथाः ॥ ७.३२.९ ॥
ମହାଧନୁର୍ଧରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଦ୍ରୋଣସେନାକୁ ଭେଦ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଭୀମ ପ୍ରମୁଖ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ରଥୀମାନେ ଏକତ୍ର ହେଲେ।
7.32.10
तान्प्रत्यगृह्णादव्यग्रो द्रोणोऽपि रथिनां वरः ।
महारथानतिबलान्वीरान्समरयोधिनः ॥ ७.३२.१० ॥
ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣ ମଧ୍ୟ ଅବିଚଳିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ — ମହାରଥୀ, ଅତିବଳୀ, ଯୁଦ୍ଧଯୋଦ୍ଧା ବୀରମାନଙ୍କୁ।
7.32.11
बाह्यं मृत्युभयं कृत्वा तावकान्पाण्डवा ययुः ।
सादिनः सादिनोऽब्यघ्नंस्तथैव रथिनो रथान् ॥ ७.३२.११ ॥
ବାହ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରି ପାଣ୍ଡବମାନେ ତୁମ ସୈନିକମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ। ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନେ ଅଶ୍ୱାରୋହୀଙ୍କୁ ଏବଂ ରଥୀମାନେ ରଥକୁ ଆଘାତ କଲେ।
7.32.12
असिशक्त्यृष्टिसङ्घातैर्युद्धमासीत्परश्वथैः ।
प्रकृष्टमसियुद्धं च बभूव कटुकोदयम् ॥ ७.३२.१२ ॥
ଖଡ୍ଗ, ଶକ୍ତି, ଋଷ୍ଟି ଓ କୁରାଢ଼ିର ସଂଘର୍ଷରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଖଡ୍ଗଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହାର ପରିଣାମ ତିକ୍ତ ଥିଲା।
7.32.13
कुञ्जराणां च सम्पाते युद्धमासीत्सुदारुणम् ।
अपतत्कुञ्जरादन्यो हयादन्यस्त्ववाक्शिराः ॥ ७.३२.१३ ॥
ହାତୀମାନଙ୍କ ସଂଘର୍ଷରେ ସେଠାରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। କେହି ହାତୀ ଉପରୁ ପଡ଼ିଲେ, କେହି ଘୋଡ଼ା ଉପରୁ, ଆଉ କେହି ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ପଡ଼ିଗଲେ।
7.32.14
नरो बाणविनिर्भिन्नो रथादन्यश्च मारिष ।
तत्रान्यस्य च सम्पर्दे पतितस्य विवर्मणः ॥ ७.३२.१४ ॥
ହେ ମାରିଷ, ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ଏକ ମଣିଷ ରଥରୁ ପଡ଼ିଲା; ସେଠାରେ ସଂଘର୍ଷରେ ପଡ଼ିଥିବା କବଚହୀନ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କର…
7.32.15
शिरः प्रध्वंसयामास वक्षस्याक्रम्य कुञ्जरः ।
अपरांश्चापरेऽमृद्रन्वारणाः पतितान्नरान् ॥ ७.३२.१५ ॥
ଗୋଟିଏ ହାତୀ ଜଣେର ଛାତି ଉପରେ ପାଦ ରଖି ତା'ର ମୁଣ୍ଡ ଚୂନା କଲା; ଅନ୍ୟ ହାତୀମାନେ ପଡ଼ିଥିବା ଅନ୍ୟ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ଦଳି ଦେଲେ।
7.32.16
विषाणैश्चावनिं गत्वा व्यभिन्दन्रथिनो बहून् ।
नरान्त्रैः केचिदपरे विषाणालग्नसंश्रयैः ॥ ७.३२.१६ ॥
କେତେକ ହାତୀ ନିଜ ଦାନ୍ତରେ ଭୂମି ଛୁଇଁ ଅନେକ ରଥୀଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ; କେତେକ ଦାନ୍ତରେ ଲାଗିଥିବା ମଣିଷର ନାଡ଼ି ସହିତ…
7.32.17
बभ्रमुः समरे नागा मृद्रन्तः शतशो नरान् ।
कार्ष्णायसतनुत्राणान्नराश्वरथकुञ्जरान् ॥ ७.३२.१७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ହାତୀମାନେ ବୁଲିଲେ, କଳା ଲୁହାର କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା ଶହ ଶହ ମଣିଷଙ୍କୁ, ଏବଂ ମଣିଷ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ଦଳି ଦେଇ।
7.32.18
पतितान्पोथयाञ्चक्रुर्द्विपाः स्थूलनलानिव ।
गृध्रपत्राधिवासांसि शयनानि नारधिपाः ॥ ७.३२.१८ ॥
ହାତୀମାନେ ପଡ଼ିଥିବାମାନଙ୍କୁ ମୋଟା ନଳଖଗଡ଼ ପରି ଦଳି ଦେଲେ; ଗଧଣୀ ପକ୍ଷର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ରାଜାମାନେ ଯେମିତି ଏହି ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିଲେ…
7.32.19
हीमन्तः कालसम्पर्कात्सुदुःस्वान्यनुशेरते ।
हन्ति स्मात्र पिता पुत्रं रथेनाभ्येत्य संयुगे ॥ ७.३२.१९ ॥
କାଳର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଲୋକମାନେ ସେଠାରେ ଶୋଇଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ପିତା ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥରେ ଆସି ପୁତ୍ରକୁ ଆଘାତ କରେ।
7.32.20
पुत्रश्च पितरं मोहान्निर्मर्यादमवर्तत ।
रथो भग्नो ध्वजश्छिन्नश्छत्रमुर्व्यों निपातितम् ॥ ७.३२.२० ॥
ପୁତ୍ରଟି ମଧ୍ୟ ମୋହରେ ପିତା ପ୍ରତି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଲଙ୍ଘନ କରି ଆଚରଣ କଲା। ରଥ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଧ୍ୱଜ ଛିନ୍ନ ହେଲା, ଛତ୍ର ଭୂମିରେ ପକାଯାଇଲା।
7.32.21
युगार्धं च्छिन्नमादाय प्रदुद्राव तथा हयः ।
सासिर्बाहुर्निपतितः शिरश्छिन्नं सकुण्डलम् ॥ ७.३२.२१ ॥
ଯୁଗର ଅଧା ଭାଙ୍ଗି ନେଇ ଘୋଡ଼ା ପଳାଇଲା। ଖଡ୍ଗ ସହିତ ବାହୁ ପଡ଼ିଲା; କୁଣ୍ଡଳ ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ଛିନ୍ନ ହେଲା।
7.32.22
गजेनाक्षिप्य बलिना रथः सञ्चूर्णितः क्षितौ ।
रथिना ताडितो नागो नाराचेनापतत्क्षितौ ॥ ७.३२.२२ ॥
ବଳବାନ ହାତୀ ରଥକୁ ଫିଙ୍ଗି ଭୂମିରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲା। ରଥୀ ଲୌହ ବାଣରେ ହାତୀକୁ ଆଘାତ କଲା, ଏବଂ ତାହା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
7.32.23
सारोहश्चापतद्वाजी गेजेनाभ्याहतो भृशम् ।
निर्मर्यादं महद्युद्धमवर्तत सुदारुणम् ॥ ७.३२.२३ ॥
ସବାର ସହିତ ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ହାତୀର ପ୍ରବଳ ଆଘାତରେ ପଡ଼ିଗଲା। ମର୍ଯ୍ୟାଦାହୀନ ମହାଯୁଦ୍ଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ରୂପେ ଚାଲିଲା।
7.32.24
हा तात हा पुत्र सखे क्वासि तिष्ठ क्व धावसि ।
प्रहराहर जह्मेनं स्मितश्वेडितगर्जितैः।
इत्येवमुच्चैरत्यर्थं श्रूयन्ते विविधा गिरः ॥ ७.३२.२४ ॥
ହାୟ ପିତା! ହାୟ ପୁତ୍ର! ହେ ସଖା! କୋଉଠି ଅଛ? ଠିଆ ହୁଅ, କୋଉଠି ଦୌଡ଼ୁଛ? ଆଘାତ କର, ଆଘାତ କର, ଏହାକୁ ବଧ କର! ହସ, ଫୁତ୍କାର ଓ ଗର୍ଜନ ସହିତ ଏହିପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ନାନାପ୍ରକାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଛି।
7.32.25
नरस्याश्वस्य नाग्स्य समसञ्जत शोणितम् ।
उपाशाम्यद्रजो भौमं भीरून्कश्मलमाविशत् ॥ ७.३२.२५ ॥
ମନୁଷ୍ୟ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀର ରକ୍ତ ଏକାଠି ମିଶିଗଲା। ଭୂମିର ଧୂଳି ଶାନ୍ତ ହେଲା; ଭୀରୁମାନଙ୍କୁ ମୋହ ଘେରି ନେଲା।
7.32.26
चक्रेण चक्रमासाद्य वीरो वीरस्य संयुगे ।
अतीतेषुपथे काले जहार गदया सिरः ॥ ७.३२.२६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଜଣେ ବୀର ଅନ୍ୟ ବୀରର ଚକ୍ରକୁ ନିଜ ଚକ୍ରରେ ପ୍ରତିରୋଧ କଲା। ବାଣର ପରିସର ବାହାରେ, ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଗଦାରେ ତାର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲା।
7.32.27
असीत्केशपरामर्शो मुष्टियुद्धं च दारुणम् ।
नखैर्दन्तैश्च सूराणामद्वीपे द्वीपमिच्छताम् ॥ ७.३२.२७ ॥
ବୀରମାନେ କେଶ ଧରି ଭୟଙ୍କର ମୁଷ୍ଟିଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ନଖ ଓ ଦାନ୍ତରେ, ଆଶ୍ରୟର ଦ୍ୱୀପ ନଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ପରସ୍ପରଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ଖୋଜି ଲଢ଼ିଲେ।
7.32.28
तत्राच्छिद्यत शूरस्य सखङ्गो बाहुरुद्यतः ।
सधुनश्चापरस्यापि सशरः साङ्कुशस्तथा ॥ ७.३२.२८ ॥
ସେଠି ଜଣେ ବୀରଙ୍କ ଖଡ଼୍ଗ ସହିତ ଉଠାଯାଇଥିବା ବାହୁ କଟିଗଲା। ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କର ଧନୁ, ବାଣ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ସହିତ ବାହୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି କଟିଗଲା।
7.32.29
आक्रोशदन्यमन्योऽत्र तथाऽन्यो विमुखोऽद्रवत् ।
अन्यः प्राप्तस्य चान्यस्य शिरः कायादपाहरत् ॥ ७.३२.२९ ॥
ଏଠାରେ ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଗର୍ଜି ଆହ୍ୱାନ କଲା; ଅନ୍ୟଜଣେ ମୁହଁ ଫେରାଇ ପଳାଇଲା। ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଜଣେ ଶରୀରରୁ କାଟି ନେଲା।
7.32.30
सशब्दमद्रवच्चान्यः शब्दादन्योऽत्रसद्भृशम् ।
स्वानन्योऽथ परानन्यो जघान निशितैः शरैः ॥ ७.३२.३० ॥
ଜଣେ ଚିତ୍କାର କରି ଦୌଡ଼ିଲା; ଅନ୍ୟଜଣେ ସେହି ଶବ୍ଦରେ ବହୁତ ଭୟ ପାଇଲା। ଜଣେ ନିଜର ଲୋକଙ୍କୁ, ଅନ୍ୟଜଣେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ମାରି ପକାଇଲା।
7.32.31
गिरिशृङ्गोपमश्चात्र नाराचेन निपातितः ।
मातङ्गो न्यपतद्भूमौ नदीरोध इवोष्णगे ॥ ७.३२.३१ ॥
ଏଠାରେ ଲୁହାବାଣରେ ପଡ଼ିଥିବା ପର୍ବତଶିଖର ପରି ହାତୀଟି ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ନଦୀବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗିଲା ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
7.32.32
तथैव रथिनं नागः क्षरन्गिरिरिवारुजन् ।
अभ्यतिष्ठत्पदा भूमौ सहाश्वं सहसारथिम् ॥ ७.३२.३२ ॥
ସେହିପରି ସେ ହାତୀ, ପର୍ବତ ପରି ରକ୍ତ ବହାଇ, ରଥୀକୁ ପିଷି, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ସହିତ ତା' ଉପରେ ପାଦରେ ଭୂମିରେ ଠିଆ ହେଲା।
7.32.33
शूरान्प्रहरतो दृष्ट्वा कृताश्स्त्रान्रुधिरोक्षितान् ।
बहूनप्याविशन्मोहो भीरून्हृदयदुर्बलान् ॥ ७.३२.३३ ॥
ଶୂରମାନେ ପ୍ରହାର କରୁଥିବାର, ଅସ୍ତ୍ରକୁଶଳ ଓ ରକ୍ତରେ ସିକ୍ତ ଦେଖି, ବହୁତଙ୍କୁ, ବିଶେଷ କରି ଭୀରୁ ଓ ହୃଦୟ ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ମୋହ ପ୍ରବେଶ କଲା।
7.32.34
सर्वमाविग्नमभवन्न प्राज्ञायत किञ्चन ।
सैन्येन रजसा ध्वस्तं निर्मर्यादमवर्तत ॥ ७.३२.३४ ॥
ସବୁ କିଛି ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲା; କିଛି ଚିହ୍ନା ଗଲା ନାହିଁ। ସେନାର ଧୂଳିରେ ସବୁ ଢାଙ୍କି ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ନ ରଖି ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଲା।
7.32.35
ततः सेनापतिः शीघ्रमयं क्राल इति ब्रुवन् ।
नित्याभित्वरितानेव त्वरयामास पाण्डवान् ॥ ७.३२.३५ ॥
ତା'ପରେ ସେନାପତି, 'ଏ କ୍ରାଳ' ବୋଲି କହି, ସଦା ଦ୍ରୁତ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଆହୁରି ଶୀଘ୍ର ଆଗକୁ ଠେଲିଲା।
7.32.36
कुर्वन्तः शासनं तस्य पाण्डवा बाहुशालिनः ।
सरो हंसा इवापेतुर्घ्नन्तो द्रोणरथं प्रति ॥ ७.३२.३६ ॥
ତା'ର ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି, ବାହୁବଳୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ସରୋବର ଆଡ଼କୁ ଯାଉଥିବା ହଂସ ପରି, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ରଥକୁ ପ୍ରହାର କରି ସେଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।
7.32.37
गृह्णीताद्रवतान्योन्यं विभीता विनिकृन्तत ।
इत्यासीत्तुमुलः शब्दो दुर्धर्षस्य रथं प्रति ॥ ७.३२.३७ ॥
ଧର, ପଳାଅ, ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପରସ୍ପରକୁ କାଟ — ଦୁର୍ଧର୍ଷଙ୍କ ରଥ ଆଡ଼କୁ ଏପରି ଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳ ହେଲା।
7.32.38
ततो द्रोणः कृपः कर्णो द्रौणी राजा जयद्रथः ।
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ शल्यश्चैतान्न्यवारयन् ॥ ७.३२.३८ ॥
ତା'ପରେ ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ରୌଣି, ରାଜା ଜୟଦ୍ରଥ, ଅବନ୍ତୀର ଦୁଇ ରାଜକୁମାର ବିନ୍ଦ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦ, ଏବଂ ଶଲ୍ୟ — ଏମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ।
7.32.39
ते त्वार्यधर्मसंरब्धा दुर्निवारा दुरासदाः ।
शरार्ता न जहुर्द्रोणं पाञ्चालाः पाण्डवै सह ॥ ७.३२.३९ ॥
ସେମାନେ ଆର୍ଯ୍ୟଧର୍ମରେ ଉତ୍ତେଜିତ, ଅଟକାଇବାକୁ ଅସାଧ୍ୟ ଓ ନିକଟରେ ଯିବା କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଥିଲେ; ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ।
7.32.40
ततो द्रोणोऽतिसंक्रुद्धो विसृजञ्शतशः शरान् ।
चेदिपाञ्चालपाण्डूनामकरोत्कदनं महत् ॥ ७.३२.४० ॥
ତା'ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦ୍ରୋଣ ଶହ ଶହ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରି ଚେଦି, ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ମହା ସଂହାର କଲେ।
7.32.41
तस्य ज्यातलनिर्घोषः शुश्रुवे दिक्षं मारिष ।
वज्रसंह्रादसङ्काशस्त्रासयन्मानवान्बहून् ॥ ७.३२.४१ ॥
ହେ ମାରିଷ, ତାଙ୍କ ଧନୁ ଦଉଡ଼ିର ଟଙ୍କାର ସବୁ ଦିଗରେ ଶୁଣାଗଲା; ବଜ୍ର ଗର୍ଜନ ପରି ସେ ଶବ୍ଦ ବହୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲା।
7.32.42
एतस्मिन्नन्तरे जिष्णुर्जित्वा संशप्तकान्बहून् ।
अभ्ययात्तत्र यत्रासौ द्रोणः पाण्डून्प्रमर्दति ॥ ७.३२.४२ ॥
ଏହି ସମୟରେ ବିଜୟୀ ଅର୍ଜୁନ ବହୁ ସଂଶପ୍ତକଙ୍କୁ ଜିତି ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ରୋଣ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କରୁଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲେ।
7.32.43
ताञ्शरौघान्महावर्ताञ्शोणितोदान्महाहदान् ।
तीर्णः संशप्तकान्हत्वा प्रत्यदृश्यत फल्गुनः ॥ ७.३२.४३ ॥
ବାଣର ପ୍ରବାହ, ବଡ଼ ଘୂର୍ଣ୍ଣି ଓ ରକ୍ତଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହାହ୍ରଦ ପାର ହୋଇ, ସଂଶପ୍ତକମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ଫଲ୍ଗୁନ (ଅର୍ଜୁନ) ପୁଣି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ।
7.32.44
तस्य कीर्तिमतो लक्ष्म सूर्यप्रतिमतेजसः ।
दीप्यमानमपश्याम तेजसा वानरध्वजम् ॥ ७.३२.४४ ॥
ସେହି କୀର୍ତ୍ତିମାନ୍, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀଙ୍କର ବାନର-ଧ୍ୱଜ ଚିହ୍ନ ନିଜ ତେଜରେ ଜଳୁଥିବା ଆମେ ଦେଖିଲୁ।
7.32.45
संशप्तकसमुद्रं तमुच्छोष्यास्त्रगभस्तिभिः ।
स पाण्डवयुगान्तार्कः कुरूनप्यभ्यतीतपत् ॥ ७.३२.४५ ॥
ଅସ୍ତ୍ରର କିରଣରେ ସେହି ସଂଶପ୍ତକ-ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଖାଇ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସେହି ଯୁଗାନ୍ତ-ସୂର୍ଯ୍ୟ କୌରବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତପାଇଲା।
7.32.46
प्रददाह कुरून्सर्वानर्जुनः शस्त्रतेजसा ।
युगान्ते सर्वभूतानि धूमकेतुरिवोत्थितः ॥ ७.३२.४६ ॥
ଅର୍ଜୁନ ଅସ୍ତ୍ରତେଜରେ ସମସ୍ତ କୌରବଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ଉଦିତ ଧୂମକେତୁ ସର୍ବଭୂତଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରେ।
7.32.47
तेन बाणसहस्रौधैर्गजाश्वरथयोधिनः ।
ताड्यमानाः क्षितिं जग्मुर्मुक्तकेशाःशरार्दिताः ॥ ७.३२.४७ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହଜାର ହଜାର ବାଣ ପ୍ରବାହରେ ଆହତ ହସ୍ତୀ, ଅଶ୍ୱ, ରଥୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମୁକ୍ତ କେଶରେ ବାଣପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
7.32.48
केचिदार्तस्वनं चक्रुर्विनेशुरपरे पुनः ।
पार्थबाणहताः केचिन्निपेतुर्विगतासवः ॥ ७.३२.४८ ॥
କେହି ଆର୍ତ୍ତନାଦ କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ପୁଣି ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ; ପାର୍ଥଙ୍କ ବାଣରେ ହତ କେତେକ ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ।
7.32.49
तेषामुत्पतितान्कांश्चित्पतितांश्च पराङ्मुखान् ।
न जघानार्जुनो योधान्योधव्रतमनुस्मरन् ॥ ७.३२.४९ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉଠୁଥିବା, ପଡ଼ିଯାଇଥିବା ଓ ପିଠି ଫେରାଇଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ଯୋଦ୍ଧାବ୍ରତ ସ୍ମରଣ କରି ଅର୍ଜୁନ ମାରିଲେ ନାହିଁ।
7.32.50
ते विकीर्णरथाश्चित्राः प्रायशश्च पराङ्मुखः ।
कुरवः कर्णकर्णेति हाहेति च विचुक्रुशुः ॥ ७.३२.५० ॥
ଭଗ୍ନ ରଥରେ, ଅଧିକାଂଶ ପିଠି ଫେରାଇ ସେହି କୌରବମାନେ 'କର୍ଣ୍ଣ, କର୍ଣ୍ଣ' ଓ 'ହାୟ, ହାୟ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।
7.32.51
तमाधिरथिराक्रन्दं विज्ञाय शरणैषिणाम् ।
मा भैष्टेति प्रतिश्रुत्य ययावभिमुखोऽर्जुनम् ॥ ७.३२.५१ ॥
ଶରଣାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ସେହି ଆର୍ତ୍ତନାଦ ବୁଝି, 'ଭୟ କରନାହିଁ' ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ଅଧିରଥି (କର୍ଣ୍ଣ) ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ।
7.32.52
स भारतरथश्रेष्ठः सर्वभारतहर्षणः ।
प्रादुश्चक्रे तदाग्नेयमस्त्रमस्त्रविदां वारः ॥ ७.३२.५२ ॥
ଭାରତ ରଥୀଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଭାରତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ସେହି ଆଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରକାଶ କଲେ।
7.32.53
तस्य दीप्तशरौघस्य दीप्तचापधरस्य च ।
वारुणेन तदस्त्रेण विधूयाथ धनञ्जयः।
शरौघाञ्शरजालेन विदुधाव धनञ्जयः ॥ ७.३२.५३ ॥
ତାଙ୍କର ଜ୍ବଳନ୍ତ ଶରସମୂହ ଓ ଜ୍ବଳନ୍ତ ଧନୁଧାରୀକୁ ବରୁଣାସ୍ତ୍ରରେ ଦୂର କରି, ପରେ ଧନଞ୍ଜୟ ଶରଜାଲରେ ଶରପ୍ରବାହଗୁଡ଼ିକୁ ବିଖେରି ଦେଲେ।
7.32.54
तथैवाधिरथिस्तस्य बाणाज्ज्वलिततेजसः ।
अस्त्रमस्त्रेण संवार्य प्राणदद्विसृजञ्शरान् ॥ ७.३२.५४ ॥
ସେହିପରି ଅଧିରଥି (କର୍ଣ୍ଣ) ଜ୍ବଳନ୍ତ ତେଜର ତାଙ୍କ ଶରଗୁଡ଼ିକୁ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଅସ୍ତ୍ର ରୋକି, ଶର ନିକ୍ଷେପ କରି ଗର୍ଜନ କଲେ।
7.32.55
धृष्टद्युम्नश्च भीमश्च सात्यकिश्च महारथः ।
विव्यधुः कर्णमासाद्य त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ॥ ७.३२.५५ ॥
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଭୀମ ଓ ସାତ୍ୟକି ମହାରଥୀମାନେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ତିନି ତିନି ସିଧା ଯାଉଥିବା ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
7.32.56
अर्जुनास्त्रं तु राधेयः संवार्य शरवृष्टिभिः ।
तेषां त्रयाणां चापानि चिच्छेद विशिखैस्त्रिभिः ॥ ७.३२.५६ ॥
ରାଧେୟ (କର୍ଣ୍ଣ) ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ବାଣବର୍ଷଣରେ ଅବରୋଧ କରି, ସେ ତିନିଜଣଙ୍କ ଧନୁ ତିନି ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ।
7.32.57
ते निकृत्तायुघाः शूरा निर्विषा भुजगा इव ।
रथशक्तीः समुत्क्षिप्य भृशं सिंहा इवानदन् ॥ ७.३२.५७ ॥
ସେହି ବୀରମାନଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର କଟିଗଲା; ସେମାନେ ବିଷହୀନ ସାପ ପରି ହେଲେ; ରଥ-ଶକ୍ତି ଉଠାଇ ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କଲେ।
7.32.58
ता भुजाग्रैर्महावेगा निसृष्टा भुजगोपमाः ।
दीप्यमाना महाशक्त्यो जग्मुराधिरथिं प्रति ॥ ७.३२.५८ ॥
ବାହୁଅଗ୍ରରୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସେହି ମହାବେଗିନୀ, ସର୍ପସଦୃଶ, ଦୀପ୍ତ ମହାଶକ୍ତି ଆଧିରଥି (କର୍ଣ୍ଣ) ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
7.32.59
ता निकृत्य शरव्रातैस्त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ।
ननाद बलवान्कर्णः पार्थाय विसृजञ्शरान् ॥ ७.३२.५९ ॥
ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବାଣସମୂହରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକକୁ ତିନି ତିନି ସିଧା ବାଣରେ କାଟି, ବଳବାନ କର୍ଣ୍ଣ ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) ଆଡ଼କୁ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରି ଗର୍ଜନ କଲେ।
7.32.60
अर्जुनश्चापि राधेयं विद्ध्वा सप्तभिराशुगैः ।
कर्णादवरजं बाणैर्जघान निशितैः शरैः ॥ ७.३२.६० ॥
ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ରାଧେୟ (କର୍ଣ୍ଣ)ଙ୍କୁ ସାତଟି ଦ୍ରୁତ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କରି, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭାଇକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବଧ କଲେ।
7.32.61
ततः शत्रुंजयं हत्वा पार्थः षङ्भिरजिह्मगैः ।
जहार सद्यो भल्लेन विपाटस्य शिरो रथात् ॥ ७.३२.६१ ॥
ତାପରେ ପାର୍ଥ ଶତ୍ରୁଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ବଧ କରି ଛଅଟି ସିଧା ବାଣରେ, ଆଉ ପରେ ଏକ ଭଲ୍ଳରେ ବିପାଟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ରଥରୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ କାଟିଦେଲେ।
7.32.62
पश्यतां धार्तराष्ट्राणामेकेनैव किरीटिना ।
प्रमुखे सूतपुत्रस्य सोदर्या निहतास्त्रयः ॥ ७.३२.६२ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, କେବଳ କିରୀଟୀ (ଅର୍ଜୁନ) ଦ୍ୱାରା, ସୂତପୁତ୍ର (କର୍ଣ୍ଣ)ଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କର ତିନି ସହୋଦର ଭାଇ ନିହତ ହେଲେ।
7.32.63
ततो भीमः समुत्पत्य स्वरथाद्वैनतेयवत् ।
वरासिना कर्णपक्षाञ्जधान दश पञ्च च ॥ ७.३२.६३ ॥
ତାପରେ ଭୀମ ନିଜ ରଥରୁ ଗରୁଡ଼ ପରି ଡେଇଁ, ଉତ୍ତମ ଖଡ୍ଗରେ କର୍ଣ୍ଣପକ୍ଷର ପନ୍ଦର ଜଣଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
7.32.64
पुनस्तु रथमास्थाय धनुरादाय चापरम् ।
विव्याध दशभिः कर्णं सूतमश्वांश्च पञ्चभिः ॥ ७.३२.६४ ॥
ପୁଣି ରଥରେ ଚଢ଼ି ଅନ୍ୟ ଧନୁ ଧରି ସେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦଶ ବାଣରେ, ସାରଥି ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
7.32.65
धृष्टद्युम्नोऽप्यसिवरं चर्म चादाय भास्वरम् ।
जघान चन्द्रवर्माणं बृहत्क्षत्रं च नैषधम् ॥ ७.३२.६५ ॥
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଖଡ୍ଗ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଢାଲ ଧରି ଚନ୍ଦ୍ରବର୍ମାଙ୍କୁ ଓ ନୈଷଧ ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
7.32.66
ततः स्वरथमास्थाय पाञ्चाल्योऽन्यच्च कार्मुकम् ।
आदाय कर्णं विव्याध त्रिसप्तत्या नदन्रणे ॥ ७.३२.६६ ॥
ପରେ ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ି ପାଞ୍ଚାଲ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଧନୁ ଧରି, ରଣରେ ଗର୍ଜି ଗର୍ଜି କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ତେଷଠି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
7.32.67
शैनेयोऽप्यन्यदादाय धनुरिन्दुसमद्युतिः ।
सूतपुत्रं चतुःषष्ट्या विद्ध्वा सिंह इवानदत् ॥ ७.३२.६७ ॥
ଶୈନେୟ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଏକ ଧନୁ ଧରି, ଚନ୍ଦ୍ରସମାନ ଦୀପ୍ତିଯୁକ୍ତ ସେ, ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଚଉଷଠି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କରି ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କଲା।
7.32.68
भल्लाभ्यां साधु मुक्ताभ्यां छित्त्वा कर्णस्य कार्मुकम् ।
पुनः कर्णं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ७.३२.६८ ॥
ଦୁଇ ଭଲ୍ଲ ବାଣରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଧନୁ ଛେଦନ କରି, ପୁଣି ତିନି ବାଣରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବାହୁ ଓ ବକ୍ଷରେ ପ୍ରହାର କଲା।
7.32.69
ततो दुर्योधनो द्रोणो राजा चैव जयद्रथः ।
निम़ज्जमानं राधेयमुज्जह्रुः सात्यकार्णवात् ॥ ७.३२.६९ ॥
ତା'ପରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ରାଜା ଜୟଦ୍ରଥ ସାତ୍ୟକି ରୂପୀ ସମୁଦ୍ରରେ ବୁଡ଼ୁଥିବା ରାଧେୟ (କର୍ଣ୍ଣ)ଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଲେ।
7.32.70
पत्त्यश्वरथमातङ्गास्त्वदीयाः शतशोऽपरे ।
कर्णमेवाभ्यधावन्त त्रास्यमानाः प्रहारिणः ॥ ७.३२.७० ॥
ତୁମ ପକ୍ଷର ପଦାତିକ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ରଥୀ ଓ ହସ୍ତୀ ସବାର, ଶହ ଶହ ଅନ୍ୟମାନେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପ୍ରହାର କରି ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଦୌଡ଼ିଲେ।
7.32.71
धृष्टद्युम्नश्च भीमश्च सौभद्रोऽर्जुन एव च ।
नकुलः सहदेवश्च सात्यकिं जुगुपू रणे ॥ ७.३२.७१ ॥
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଭୀମ, ସୁଭଦ୍ରାର ପୁତ୍ର, ଅର୍ଜୁନ, ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
7.32.72
एवमेष महारौद्रः क्षयार्थं सर्वधन्विनाम् ।
तावकानां परेषां च त्यक्त्वा प्राणानभूद्रणः ॥ ७.३२.७२ ॥
ଏହିପରି ଏହି ମହାଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ, ତୁମ ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ଘଟିଲା।
7.32.73
पदातिरथनागाश्वा गजाश्वरथपत्तिभिः ।
रथिनो नागपत्त्यश्वैरथ पत्तीरथ द्विपैः ॥ ७.३२.७३ ॥
ପଦାତିକ, ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା; ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ପଦାତିକ ସହିତ; ରଥୀମାନେ ହସ୍ତୀ-ଆରୋହୀ ଓ ପଦାତିକ ସହିତ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
7.32.74
अश्वैरश्वा गजैर्नागा रथिनो रथिभिः सह ।
संयुक्ताः समदृश्यन्त पत्तयश्चापि पत्तिभिः ॥ ७.३२.७४ ॥
ଘୋଡ଼ା ଘୋଡ଼ା ସହିତ, ହାତୀ ହାତୀ ସହିତ, ରଥୀ ରଥୀ ସହିତ ମିଶି ଦେଖାଗଲେ; ପଦାତିକମାନେ ମଧ୍ୟ ପଦାତିକ ସହିତ ଦେଖାଗଲେ।
7.32.75
एवं सुकलिलं युद्धमासीत्क्रव्यादहर्षणम् ।
महद्भिस्तैरभीतानां यमराष्ट्रविवर्धनम् ॥ ७.३२.७५ ॥
ଏହିପରି ଅତି ଗଣ୍ଡଗୋଳମୟ ସେ ଯୁଦ୍ଧ ମାଂସାହାରୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା; ନିର୍ଭୟ ସେହି ମହାବୀରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାହା ଯମରାଜ୍ୟ ବଢ଼ାଇଲା।
7.32.76
ततो हता नररथवाजिकुञ्जरै ।
रनेकशो द्विपरथपत्तिवाजिनः।
गजैर्गजा रथिभिरुदायुधा रथा ।
हयैर्हयाः पत्तिगणैश्च पत्तयः ॥ ७.३२.७६ ॥
ତାପରେ ମନୁଷ୍ୟ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ହତ ହେଲେ; ହାତୀ, ରଥ, ପଦାତିକ, ଘୋଡ଼ା ହତ ହେଲେ; ହାତୀ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା, ରଥୀ ରଥୀ ଦ୍ୱାରା, ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଥିବା ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା, ପଦାତିକ ଦଳ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ପଦାତିକମାନେ ହତ ହେଲେ।
7.32.77
रथैर्द्विपा द्विरदवरैर्महाहया ।
हयैर्नरा वररथिभिश्च वाजिनः।
निरस्तजिह्वादशनेक्षणाः क्षितौ ।
क्षयं गताः प्रमथितवर्मभूषणाः ॥ ७.३२.७७ ॥
ରଥ ଦ୍ୱାରା ହାତୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ମହାନ ଘୋଡ଼ା, ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ଦ୍ୱାରା ଘୋଡ଼ା ହତ ହେଲେ; ଜିଭ, ଦାନ୍ତ, ଆଖି ବାହାରି ଆସିଲା, କବଚ ଓ ଅଳଙ୍କାର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ସେମାନେ ଭୂମିରେ ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ।
7.32.78
तथा परैर्बहुकरणैर्वरायुधै-
र्हता गताः प्रतिभयदर्शनाः क्षितिम्।
विपोथिता हयगजपादताडिता ।
भृशाकुला रथमुखनेमिभिः क्षताः ॥ ७.३२.७८ ॥
ସେହିପରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଅନେକ ସାଧନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରରେ ହତ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ; ଦଳିତ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀର ଗୋଡ଼ର ଆଘାତରେ ପ୍ରହାରିତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ, ରଥର ଅଗ୍ରଭାଗ ଓ ଚକ୍ରର ଧାରରେ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ହେଲେ।
7.32.79
प्रमोदने श्वापदपक्षिरक्षसां ।
जनक्षये वर्तति तत्र दारुणे।
महाबलास्ते कुपिताः परस्परं ।
निषूदयन्तः प्रविचेरुरोजसा ॥ ७.३२.७९ ॥
ସେହି ଭୟଙ୍କର ଜନକ୍ଷୟରେ, ଶ୍ୱାପଦ, ପକ୍ଷୀ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ସେହି ମହାବଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ କ୍ରୋଧରେ ପରସ୍ପରକୁ ବଧ କରି ବଳରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ।
7.32.80
ततो बले भृशलुलिते परस्परं ।
निरीक्षमाणे रुधिरौघसम्प्लुते। ॥ ७.३२.८० ॥
ତା'ପରେ ସେନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଚଳିତ ହୋଇ, ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖୁଥିଲା, ରକ୍ତ ସ୍ରୋତରେ ଭିଜି ରହିଥିଲା।
7.32.81
दिवाकरेऽस्तंगिरिमास्थिते शनै ।
रुभे प्रयाते शिबिराय भारत ॥ ७.३२.८१ ॥
ହେ ଭାରତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅସ୍ତାଚଳ ପର୍ବତରେ ଆରୋହଣ କରି ଶିବିରକୁ ଚାଲିଗଲେ।