ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.32.1
प्रतिघातं तु सैन्यस्य नामृष्यत वृकोदरः ।
सोऽभ्याहनद्गुरुं षष्ट्या कर्णं च दशभिः शरैः ॥ ७.३२.१ ॥
ਸੈਨਾ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਤਿਘਾਤ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਸੱਠ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
7.32.2
तस्य द्रोणः शितैर्बाणैस्तीक्ष्णधारैरजिह्मगैः ।
जीवितान्तमभिप्रेप्सुर्मर्मण्याशु जघान ह ॥ ७.३२.२ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ, ਧਾਰਦਾਰ, ਸਿੱਧੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਾਣ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਝਟਪਟ ਮਰਮ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਚੋਟ ਮਾਰੀ।
7.32.3
आनन्तर्यमभिप्रेप्सुः षड्विंशत्या शमार्पयत् ।
कर्णो द्वादशभिर्बाणैरश्वत्थामा च सप्तभिः ॥ ७.३२.३ ॥
ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਵਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨੇ ਛੱਬੀ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਨੇ ਸੱਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ।
7.32.4
षङ्भिर्दुर्योधनो राजा तत एनमथाकिरत् ।
भीमसेनोऽपि तान्सर्वान्प्रत्यविध्यन्महाबलः ॥ ७.३२.४ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਛੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਢਕ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
7.32.5
द्रोणं पञ्चाशतेषूणां कर्णं च दशभिः शरैः ।
दर्योधनं द्वादशभिर्दौणिमष्टाभिराशुगैः ॥ ७.३२.५ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਪੰਜਾਹ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਕਰਨ ਨੂੰ ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅੱਠ ਤੇਜ਼ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
7.32.6
आरावं तुमुलं कुर्वन्नभ्यवर्तत तान्रणे ।
तस्मिन्सन्त्यति प्रामान्मृत्युसाधारणीकृते ॥ ७.३२.६ ॥
ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਉਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਮੌਤ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ…
7.32.7
अजातशत्रुस्तान्योधान्भीमं त्रातेत्यचोदयत् ।
ते ययुर्भीमसेनस्य समीपममितौजसः ॥ ७.३२.७ ॥
ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ 'ਭੀਮ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਹ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ।
7.32.8
युयुधानप्रभृतयो माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
ते समेत्य सुसंरब्धाः सहिताः पुरुषर्षभाः ॥ ७.३२.८ ॥
ਯੁਯੁਧਾਨ ਆਦਿ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡਵ, ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
7.32.9
महेष्वासवरैर्गुप्ता द्रोणानीकं बिभित्सवः ।
समापेतुर्महावीर्या भीमप्रभृतयो रथाः ॥ ७.३२.९ ॥
ਵੱਡੇ ਧਨੁਰਧਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਭੇਦਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭੀਮ ਆਦਿ ਮਹਾਵੀਰਜ ਰਥੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
7.32.10
तान्प्रत्यगृह्णादव्यग्रो द्रोणोऽपि रथिनां वरः ।
महारथानतिबलान्वीरान्समरयोधिनः ॥ ७.३२.१० ॥
ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਵੀ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ — ਮਹਾਰਥੀ, ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ, ਜੰਗ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਵੀਰਾਂ ਦਾ।
7.32.11
बाह्यं मृत्युभयं कृत्वा तावकान्पाण्डवा ययुः ।
सादिनः सादिनोऽब्यघ्नंस्तथैव रथिनो रथान् ॥ ७.३२.११ ॥
ਬਾਹਰੀ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਪਾਂਡਵ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਘੋੜਸਵਾਰ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਰਥੀ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ।
7.32.12
असिशक्त्यृष्टिसङ्घातैर्युद्धमासीत्परश्वथैः ।
प्रकृष्टमसियुद्धं च बभूव कटुकोदयम् ॥ ७.३२.१२ ॥
ਤਲਵਾਰਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜਿਆਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਪ੍ਰਚੰਡ ਤਲਵਾਰ-ਯੁੱਧ ਛਿੜਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕੌੜਾ ਸੀ।
7.32.13
कुञ्जराणां च सम्पाते युद्धमासीत्सुदारुणम् ।
अपतत्कुञ्जरादन्यो हयादन्यस्त्ववाक्शिराः ॥ ७.३२.१३ ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਕੋਈ ਹਾਥੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਕੋਈ ਘੋੜੇ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਸਿਰ ਭਾਰ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
7.32.14
नरो बाणविनिर्भिन्नो रथादन्यश्च मारिष ।
तत्रान्यस्य च सम्पर्दे पतितस्य विवर्मणः ॥ ७.३२.१४ ॥
ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਰੱਥ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਕਵਚ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਦੇ…
7.32.15
शिरः प्रध्वंसयामास वक्षस्याक्रम्य कुञ्जरः ।
अपरांश्चापरेऽमृद्रन्वारणाः पतितान्नरान् ॥ ७.३२.१५ ॥
ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਨੇ ਇੱਕ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ; ਹੋਰ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰੌਂਦ ਦਿੱਤਾ।
7.32.16
विषाणैश्चावनिं गत्वा व्यभिन्दन्रथिनो बहून् ।
नरान्त्रैः केचिदपरे विषाणालग्नसंश्रयैः ॥ ७.३२.१६ ॥
ਕੁਝ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਕੁਝ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਆਂਦਰਾਂ ਨਾਲ…
7.32.17
बभ्रमुः समरे नागा मृद्रन्तः शतशो नरान् ।
कार्ष्णायसतनुत्राणान्नराश्वरथकुञ्जरान् ॥ ७.३२.१७ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰੱਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰੌਂਦਦੇ ਰਹੇ।
7.32.18
पतितान्पोथयाञ्चक्रुर्द्विपाः स्थूलनलानिव ।
गृध्रपत्राधिवासांसि शयनानि नारधिपाः ॥ ७.३२.१८ ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਸਰਕੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ; ਗਿਰਝਾਂ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਦੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ ਰਾਜੇ ਜਿਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ…
7.32.19
हीमन्तः कालसम्पर्कात्सुदुःस्वान्यनुशेरते ।
हन्ति स्मात्र पिता पुत्रं रथेनाभ्येत्य संयुगे ॥ ७.३२.१९ ॥
ਕਾਲ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਦੁਰਭਾਗੀ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਪਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਿਤਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰੱਥ ਤੇ ਆ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
7.32.20
पुत्रश्च पितरं मोहान्निर्मर्यादमवर्तत ।
रथो भग्नो ध्वजश्छिन्नश्छत्रमुर्व्यों निपातितम् ॥ ७.३२.२० ॥
ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵੀ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮਰਿਆਦਾ ਤੋੜ ਕੇ ਵਰਤਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਰੱਥ ਟੁੱਟਿਆ, ਝੰਡਾ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਛਤਰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ।
7.32.21
युगार्धं च्छिन्नमादाय प्रदुद्राव तथा हयः ।
सासिर्बाहुर्निपतितः शिरश्छिन्नं सकुण्डलम् ॥ ७.३२.२१ ॥
ਜੂਲੇ ਦਾ ਅੱਧਾ ਟੁੱਟਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਘੋੜਾ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਤਲਵਾਰ ਸਮੇਤ ਬਾਂਹ ਡਿੱਗੀ; ਕੁੰਡਲਾਂ ਸਮੇਤ ਸਿਰ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ।
7.32.22
गजेनाक्षिप्य बलिना रथः सञ्चूर्णितः क्षितौ ।
रथिना ताडितो नागो नाराचेनापतत्क्षितौ ॥ ७.३२.२२ ॥
ਤਕੜੇ ਹਾਥੀ ਨੇ ਰੱਥ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਚੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰੱਥੀ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
7.32.23
सारोहश्चापतद्वाजी गेजेनाभ्याहतो भृशम् ।
निर्मर्यादं महद्युद्धमवर्तत सुदारुणम् ॥ ७.३२.२३ ॥
ਸਵਾਰ ਸਮੇਤ ਘੋੜਾ ਵੀ ਹਾਥੀ ਦੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਬਿਨਾਂ ਮਰਿਆਦਾ ਦਾ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੱਲਿਆ।
7.32.24
हा तात हा पुत्र सखे क्वासि तिष्ठ क्व धावसि ।
प्रहराहर जह्मेनं स्मितश्वेडितगर्जितैः।
इत्येवमुच्चैरत्यर्थं श्रूयन्ते विविधा गिरः ॥ ७.३२.२४ ॥
ਹਾਏ ਪਿਤਾ! ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ! ਹੇ ਮਿੱਤਰ! ਕਿੱਥੇ ਹੈਂ ਤੂੰ? ਰੁਕ, ਕਿੱਥੇ ਭੱਜਦਾ ਹੈਂ? ਵਾਰ ਕਰ, ਵਾਰ ਕਰ, ਇਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ! ਹੱਸਣ, ਫੁੰਕਾਰਨ ਤੇ ਗਰਜਣ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਕਾਰਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
7.32.25
नरस्याश्वस्य नाग्स्य समसञ्जत शोणितम् ।
उपाशाम्यद्रजो भौमं भीरून्कश्मलमाविशत् ॥ ७.३२.२५ ॥
ਮਨੁੱਖ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦਾ ਲਹੂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਬੈਠ ਗਈ; ਡਰਪੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਬਰਾਹਟ ਨੇ ਆ ਘੇਰਿਆ।
7.32.26
चक्रेण चक्रमासाद्य वीरो वीरस्य संयुगे ।
अतीतेषुपथे काले जहार गदया सिरः ॥ ७.३२.२६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀਰ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵੀਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
7.32.27
असीत्केशपरामर्शो मुष्टियुद्धं च दारुणम् ।
नखैर्दन्तैश्च सूराणामद्वीपे द्वीपमिच्छताम् ॥ ७.३२.२७ ॥
ਵੀਰ ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਨਹੁੰਆਂ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਪਨਾਹ ਦਾ ਕੋਈ ਟਾਪੂ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਠਿਕਾਣਾ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ ਲੜੇ।
7.32.28
तत्राच्छिद्यत शूरस्य सखङ्गो बाहुरुद्यतः ।
सधुनश्चापरस्यापि सशरः साङ्कुशस्तथा ॥ ७.३२.२८ ॥
ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਵੀਰ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਸਮੇਤ ਉੱਚੀ ਕੀਤੀ ਬਾਂਹ ਕੱਟੀ ਗਈ। ਦੂਜੇ ਦੀ ਕਮਾਨ, ਤੀਰ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਸਮੇਤ ਬਾਂਹ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟੀ ਗਈ।
7.32.29
आक्रोशदन्यमन्योऽत्र तथाऽन्यो विमुखोऽद्रवत् ।
अन्यः प्राप्तस्य चान्यस्य शिरः कायादपाहरत् ॥ ७.३२.२९ ॥
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਰਜ ਕੇ ਲਲਕਾਰਦਾ ਸੀ; ਦੂਜਾ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਕੋਲ ਆਏ ਹੋਰ ਦਾ ਸਿਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਧੜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
7.32.30
सशब्दमद्रवच्चान्यः शब्दादन्योऽत्रसद्भृशम् ।
स्वानन्योऽथ परानन्यो जघान निशितैः शरैः ॥ ७.३२.३० ॥
ਇੱਕ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦਾ ਦੌੜਿਆ; ਦੂਜਾ ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਨੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ, ਦੂਜੇ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਸੁੱਟਿਆ।
7.32.31
गिरिशृङ्गोपमश्चात्र नाराचेन निपातितः ।
मातङ्गो न्यपतद्भूमौ नदीरोध इवोष्णगे ॥ ७.३२.३१ ॥
ਇੱਥੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗਾਇਆ ਪਰਬਤ-ਸ਼ਿਖਰ ਵਰਗਾ ਹਾਥੀ, ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਟੁੱਟਣ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
7.32.32
तथैव रथिनं नागः क्षरन्गिरिरिवारुजन् ।
अभ्यतिष्ठत्पदा भूमौ सहाश्वं सहसारथिम् ॥ ७.३२.३२ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਾਥੀ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਲਹੂ ਵਗਾਉਂਦਾ, ਰਥੀ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦਾ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
7.32.33
शूरान्प्रहरतो दृष्ट्वा कृताश्स्त्रान्रुधिरोक्षितान् ।
बहूनप्याविशन्मोहो भीरून्हृदयदुर्बलान् ॥ ७.३२.३३ ॥
ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਕਰਦੇ, ਸ਼ਸਤਰ-ਕੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਡਰਪੋਕਾਂ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਨੇ ਆ ਘੇਰਿਆ।
7.32.34
सर्वमाविग्नमभवन्न प्राज्ञायत किञ्चन ।
सैन्येन रजसा ध्वस्तं निर्मर्यादमवर्तत ॥ ७.३२.३४ ॥
ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਕੁਝ ਵੀ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ। ਸੈਨਾ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਸਭ ਢੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮਰਯਾਦਾ ਛੱਡ ਕੇ ਯੁੱਧ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ।
7.32.35
ततः सेनापतिः शीघ्रमयं क्राल इति ब्रुवन् ।
नित्याभित्वरितानेव त्वरयामास पाण्डवान् ॥ ७.३२.३५ ॥
ਫਿਰ ਸੈਨਾਪਤੀ, 'ਇਹ ਕ੍ਰਾਲ ਹੈ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਹਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।
7.32.36
कुर्वन्तः शासनं तस्य पाण्डवा बाहुशालिनः ।
सरो हंसा इवापेतुर्घ्नन्तो द्रोणरथं प्रति ॥ ७.३२.३६ ॥
ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਬਾਹੂਬਲੀ ਪਾਂਡਵ, ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਵੱਲ ਵਧੇ।
7.32.37
गृह्णीताद्रवतान्योन्यं विभीता विनिकृन्तत ।
इत्यासीत्तुमुलः शब्दो दुर्धर्षस्य रथं प्रति ॥ ७.३२.३७ ॥
ਫੜੋ, ਭੱਜੋ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਢੋ — ਦੁਰਧਰਸ਼ ਦੇ ਰੱਥ ਵੱਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਰੌਲਾ ਪਿਆ।
7.32.38
ततो द्रोणः कृपः कर्णो द्रौणी राजा जयद्रथः ।
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ शल्यश्चैतान्न्यवारयन् ॥ ७.३२.३८ ॥
ਤਦ ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ, ਕਰਨ, ਦ੍ਰੌਣਿ, ਰਾਜਾ ਜਯਦ੍ਰਥ, ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵਿੰਦ ਅਤੇ ਅਨੁਵਿੰਦ, ਅਤੇ ਸ਼ਲ੍ਯ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ।
7.32.39
ते त्वार्यधर्मसंरब्धा दुर्निवारा दुरासदाः ।
शरार्ता न जहुर्द्रोणं पाञ्चालाः पाण्डवै सह ॥ ७.३२.३९ ॥
ਉਹ ਆਰਿਆ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭੜਕੇ ਹੋਏ, ਰੋਕੇ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕੋਲ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਸਮੇਤ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡਿਆ।
7.32.40
ततो द्रोणोऽतिसंक्रुद्धो विसृजञ्शतशः शरान् ।
चेदिपाञ्चालपाण्डूनामकरोत्कदनं महत् ॥ ७.३२.४० ॥
ਤਦ ਅਤਿ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚੇਦੀ, ਪਾਂਚਾਲ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਘਾਣ ਕੀਤਾ।
7.32.41
तस्य ज्यातलनिर्घोषः शुश्रुवे दिक्षं मारिष ।
वज्रसंह्रादसङ्काशस्त्रासयन्मानवान्बहून् ॥ ७.३२.४१ ॥
ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਉਸ ਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਂਤ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ; ਉਹ ਵਜ੍ਰ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੀ ਸੀ।
7.32.42
एतस्मिन्नन्तरे जिष्णुर्जित्वा संशप्तकान्बहून् ।
अभ्ययात्तत्र यत्रासौ द्रोणः पाण्डून्प्रमर्दति ॥ ७.३२.४२ ॥
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਜੇਤੂ ਅਰਜੁਨ ਬਹੁਤ ਸੰਸ਼ਪਤਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿੱਥੇ ਦ੍ਰੋਣ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਰੌਂਦ ਰਿਹਾ ਸੀ।
7.32.43
ताञ्शरौघान्महावर्ताञ्शोणितोदान्महाहदान् ।
तीर्णः संशप्तकान्हत्वा प्रत्यदृश्यत फल्गुनः ॥ ७.३२.४३ ॥
ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਵਮਰਾਂ ਅਤੇ ਲਹੂ-ਜਲ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਮਹਾਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਸੰਸ਼ਪਤਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਫਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਮੁੜ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
7.32.44
तस्य कीर्तिमतो लक्ष्म सूर्यप्रतिमतेजसः ।
दीप्यमानमपश्याम तेजसा वानरध्वजम् ॥ ७.३२.४४ ॥
ਉਸ ਕੀਰਤੀਮਾਨ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਦਾ ਵਾਨਰ-ਧੁਜਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਮਕਦਾ ਅਸੀਂ ਵੇਖਿਆ।
7.32.45
संशप्तकसमुद्रं तमुच्छोष्यास्त्रगभस्तिभिः ।
स पाण्डवयुगान्तार्कः कुरूनप्यभ्यतीतपत् ॥ ७.३२.४५ ॥
ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਸੰਸ਼ਪਤਕ-ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਉਹ ਯੁਗਾਂਤ-ਸੂਰਜ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਪਾਉਣ ਲੱਗਾ।
7.32.46
प्रददाह कुरून्सर्वानर्जुनः शस्त्रतेजसा ।
युगान्ते सर्वभूतानि धूमकेतुरिवोत्थितः ॥ ७.३२.४६ ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਯੁਗਾਂਤ ਵਿੱਚ ਉੱਠਿਆ ਧੂਮਕੇਤੂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ।
7.32.47
तेन बाणसहस्रौधैर्गजाश्वरथयोधिनः ।
ताड्यमानाः क्षितिं जग्मुर्मुक्तकेशाःशरार्दिताः ॥ ७.३२.४७ ॥
ਉਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ-ਯੋਧੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਡਿੱਗ ਪਏ।
7.32.48
केचिदार्तस्वनं चक्रुर्विनेशुरपरे पुनः ।
पार्थबाणहताः केचिन्निपेतुर्विगतासवः ॥ ७.३२.४८ ॥
ਕਈਆਂ ਨੇ ਦੁਖ ਭਰੀ ਚੀਕ ਮਾਰੀ, ਹੋਰ ਫਿਰ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ; ਪਾਰਥ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਕਈ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
7.32.49
तेषामुत्पतितान्कांश्चित्पतितांश्च पराङ्मुखान् ।
न जघानार्जुनो योधान्योधव्रतमनुस्मरन् ॥ ७.३२.४९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਉੱਠ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਡਿੱਗ ਪਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜੋ ਪਿੱਠ ਫੇਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਯੋਧਾ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ।
7.32.50
ते विकीर्णरथाश्चित्राः प्रायशश्च पराङ्मुखः ।
कुरवः कर्णकर्णेति हाहेति च विचुक्रुशुः ॥ ७.३२.५० ॥
ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਰਥਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੱਧਤਰ ਪਿੱਠ ਫੇਰੇ ਹੋਏ ਉਹ ਕੌਰਵ 'ਕਰਣ, ਕਰਣ' ਅਤੇ 'ਹਾਏ, ਹਾਏ' ਆਖ ਕੇ ਚੀਕਣ ਲੱਗੇ।
7.32.51
तमाधिरथिराक्रन्दं विज्ञाय शरणैषिणाम् ।
मा भैष्टेति प्रतिश्रुत्य ययावभिमुखोऽर्जुनम् ॥ ७.३२.५१ ॥
ਸ਼ਰਣ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਉਸ ਚੀਕ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, 'ਨਾ ਡਰੋ' ਆਖ ਕੇ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ, ਅਧਿਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ (ਕਰਣ) ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਿਆ।
7.32.52
स भारतरथश्रेष्ठः सर्वभारतहर्षणः ।
प्रादुश्चक्रे तदाग्नेयमस्त्रमस्त्रविदां वारः ॥ ७.३२.५२ ॥
ਭਾਰਤ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਰੇ ਭਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਆਗਨੇਯ ਅਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।
7.32.53
तस्य दीप्तशरौघस्य दीप्तचापधरस्य च ।
वारुणेन तदस्त्रेण विधूयाथ धनञ्जयः।
शरौघाञ्शरजालेन विदुधाव धनञ्जयः ॥ ७.३२.५३ ॥
ਉਸ ਦੇ ਬਲਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਬਲਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਰੁਣਾਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹਟਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤਾ।
7.32.54
तथैवाधिरथिस्तस्य बाणाज्ज्वलिततेजसः ।
अस्त्रमस्त्रेण संवार्य प्राणदद्विसृजञ्शरान् ॥ ७.३२.५४ ॥
ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਕਰਣ) ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਬਲਦੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਸਤ੍ਰ ਰੋਕ ਕੇ, ਬਾਣ ਛੱਡਦਿਆਂ ਗਰਜਨਾ ਕੀਤੀ।
7.32.55
धृष्टद्युम्नश्च भीमश्च सात्यकिश्च महारथः ।
विव्यधुः कर्णमासाद्य त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ॥ ७.३२.५५ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ, ਭੀਮ ਅਤੇ ਸਾਤਿਅਕੀ, ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਕਰਨ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਹਰੇਕ ਨੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਸਿੱਧੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
7.32.56
अर्जुनास्त्रं तु राधेयः संवार्य शरवृष्टिभिः ।
तेषां त्रयाणां चापानि चिच्छेद विशिखैस्त्रिभिः ॥ ७.३२.५६ ॥
ਰਾਧੇਯ (ਕਰਨ) ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।
7.32.57
ते निकृत्तायुघाः शूरा निर्विषा भुजगा इव ।
रथशक्तीः समुत्क्षिप्य भृशं सिंहा इवानदन् ॥ ७.३२.५७ ॥
ਉਹਨਾਂ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਕੱਟੇ ਗਏ; ਉਹ ਜ਼ਹਿਰੋਂ ਰਹਿਤ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ; ਰਥ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰਜੇ।
7.32.58
ता भुजाग्रैर्महावेगा निसृष्टा भुजगोपमाः ।
दीप्यमाना महाशक्त्यो जग्मुराधिरथिं प्रति ॥ ७.३२.५८ ॥
ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਉਹ ਮਹਾਵੇਗ, ਸਰਪ-ਸਮਾਨ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਮਹਾਸ਼ਕਤੀਆਂ ਆਧਿਰਥਿ (ਕਰਨ) ਵੱਲ ਗਈਆਂ।
7.32.59
ता निकृत्य शरव्रातैस्त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ।
ननाद बलवान्कर्णः पार्थाय विसृजञ्शरान् ॥ ७.३२.५९ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ, ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਸਿੱਧੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ, ਬਲਵਾਨ ਕਰਨ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਵੱਲ ਬਾਣ ਛੱਡਦਾ ਹੋਇਆ ਗਰਜਿਆ।
7.32.60
अर्जुनश्चापि राधेयं विद्ध्वा सप्तभिराशुगैः ।
कर्णादवरजं बाणैर्जघान निशितैः शरैः ॥ ७.३२.६० ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵੀ ਰਾਧੇਯ (ਕਰਨ) ਨੂੰ ਸੱਤ ਤੇਜ਼ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਕਰਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
7.32.61
ततः शत्रुंजयं हत्वा पार्थः षङ्भिरजिह्मगैः ।
जहार सद्यो भल्लेन विपाटस्य शिरो रथात् ॥ ७.३२.६१ ॥
ਫਿਰ ਪਾਰਥ ਨੇ ਸ਼ਤਰੁੰਜਯ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਛੇ ਸਿੱਧੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਭੱਲ ਨਾਲ ਵਿਪਾਟ ਦਾ ਸਿਰ ਰੱਥ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
7.32.62
पश्यतां धार्तराष्ट्राणामेकेनैव किरीटिना ।
प्रमुखे सूतपुत्रस्य सोदर्या निहतास्त्रयः ॥ ७.३२.६२ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ, ਇਕੱਲੇ ਕਿਰੀਟੀ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ (ਕਰਨ) ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਸਹੋਦਰ ਭਰਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
7.32.63
ततो भीमः समुत्पत्य स्वरथाद्वैनतेयवत् ।
वरासिना कर्णपक्षाञ्जधान दश पञ्च च ॥ ७.३२.६३ ॥
ਫਿਰ ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੱਥ ਤੋਂ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਪੱਖ ਦੇ ਪੰਦਰਾਂ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
7.32.64
पुनस्तु रथमास्थाय धनुरादाय चापरम् ।
विव्याध दशभिः कर्णं सूतमश्वांश्च पञ्चभिः ॥ ७.३२.६४ ॥
ਫਿਰ ਰੱਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹੋਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਦਸ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
7.32.65
धृष्टद्युम्नोऽप्यसिवरं चर्म चादाय भास्वरम् ।
जघान चन्द्रवर्माणं बृहत्क्षत्रं च नैषधम् ॥ ७.३२.६५ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਿਊਮਨ ਨੇ ਵੀ ਉੱਤਮ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਚਮਕਦੀ ਢਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚੰਦਰਵਰਮਾ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਧ ਬ੍ਰਿਹਤਕਸ਼ਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
7.32.66
ततः स्वरथमास्थाय पाञ्चाल्योऽन्यच्च कार्मुकम् ।
आदाय कर्णं विव्याध त्रिसप्तत्या नदन्रणे ॥ ७.३२.६६ ॥
ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਰੱਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪਾਂਚਾਲ੍ਯ ਨੇ ਹੋਰ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਗਰਜਦਿਆਂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਹੱਤਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
7.32.67
शैनेयोऽप्यन्यदादाय धनुरिन्दुसमद्युतिः ।
सूतपुत्रं चतुःषष्ट्या विद्ध्वा सिंह इवानदत् ॥ ७.३२.६७ ॥
ਸ਼ੈਨੇਯ ਨੇ ਵੀ ਹੋਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਨੇ, ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਚੌਂਹਠ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗਰਜਿਆ।
7.32.68
भल्लाभ्यां साधु मुक्ताभ्यां छित्त्वा कर्णस्य कार्मुकम् ।
पुनः कर्णं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ७.३२.६८ ॥
ਦੋ ਭੱਲ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਕਰਨ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਕੇ, ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
7.32.69
ततो दुर्योधनो द्रोणो राजा चैव जयद्रथः ।
निम़ज्जमानं राधेयमुज्जह्रुः सात्यकार्णवात् ॥ ७.३२.६९ ॥
ਫਿਰ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਜਯਦਰਥ ਨੇ ਸਾਤਿਅਕੀ ਰੂਪੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਰਾਧੇਯ (ਕਰਨ) ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ।
7.32.70
पत्त्यश्वरथमातङ्गास्त्वदीयाः शतशोऽपरे ।
कर्णमेवाभ्यधावन्त त्रास्यमानाः प्रहारिणः ॥ ७.३२.७० ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਪੱਖ ਦੇ ਪੈਦਲ, ਘੋੜਸਵਾਰ, ਰਥੀ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਸਵਾਰ, ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਰ, ਕਰਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
7.32.71
धृष्टद्युम्नश्च भीमश्च सौभद्रोऽर्जुन एव च ।
नकुलः सहदेवश्च सात्यकिं जुगुपू रणे ॥ ७.३२.७१ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ, ਭੀਮ, ਸੁਭਦਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਰਜੁਨ, ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸਾਤਿਅਕੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
7.32.72
एवमेष महारौद्रः क्षयार्थं सर्वधन्विनाम् ।
तावकानां परेषां च त्यक्त्वा प्राणानभूद्रणः ॥ ७.३२.७२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਹਾਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਸਾਰੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ, ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕੇ ਹੋਇਆ।
7.32.73
पदातिरथनागाश्वा गजाश्वरथपत्तिभिः ।
रथिनो नागपत्त्यश्वैरथ पत्तीरथ द्विपैः ॥ ७.३२.७३ ॥
ਪੈਦਲ, ਰਥ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ; ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਪੈਦਲ ਨਾਲ; ਰਥੀ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲਾਂ ਨਾਲ, ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਪੈਦਲ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ।
7.32.74
अश्वैरश्वा गजैर्नागा रथिनो रथिभिः सह ।
संयुक्ताः समदृश्यन्त पत्तयश्चापि पत्तिभिः ॥ ७.३२.७४ ॥
ਘੋੜੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਹਾਥੀ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਰਥੀ ਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ; ਪੈਦਲ ਵੀ ਪੈਦਲਾਂ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
7.32.75
एवं सुकलिलं युद्धमासीत्क्रव्यादहर्षणम् ।
महद्भिस्तैरभीतानां यमराष्ट्रविवर्धनम् ॥ ७.३२.७५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਯੁੱਧ ਮਾਸਾਹਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ; ਨਿਡਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਵੀਰਾਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਯਮਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ।
7.32.76
ततो हता नररथवाजिकुञ्जरै ।
रनेकशो द्विपरथपत्तिवाजिनः।
गजैर्गजा रथिभिरुदायुधा रथा ।
हयैर्हयाः पत्तिगणैश्च पत्तयः ॥ ७.३२.७६ ॥
ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ, ਰਥ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਹਾਥੀ, ਰਥ, ਪੈਦਲ, ਘੋੜੇ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਹਾਥੀ ਹਾਥੀਆਂ ਤੋਂ, ਰਥੀ ਰਥੀਆਂ ਤੋਂ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ ਰਥ, ਘੋੜੇ ਘੋੜਿਆਂ ਤੋਂ, ਪੈਦਲ ਟੋਲੀਆਂ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।
7.32.77
रथैर्द्विपा द्विरदवरैर्महाहया ।
हयैर्नरा वररथिभिश्च वाजिनः।
निरस्तजिह्वादशनेक्षणाः क्षितौ ।
क्षयं गताः प्रमथितवर्मभूषणाः ॥ ७.३२.७७ ॥
ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਘੋੜੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਜੀਭ, ਦੰਦ, ਅੱਖਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੀਆਂ, ਕਵਚ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਕੁਚਲੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
7.32.78
तथा परैर्बहुकरणैर्वरायुधै-
र्हता गताः प्रतिभयदर्शनाः क्षितिम्।
विपोथिता हयगजपादताडिता ।
भृशाकुला रथमुखनेमिभिः क्षताः ॥ ७.३२.७८ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਅਨੇਕ ਸਾਧਨਾਂ ਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਕੁਚਲੇ ਗਏ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟੇ ਗਏ, ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ, ਰਥਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਭਾਗਾਂ ਤੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ।
7.32.79
प्रमोदने श्वापदपक्षिरक्षसां ।
जनक्षये वर्तति तत्र दारुणे।
महाबलास्ते कुपिताः परस्परं ।
निषूदयन्तः प्रविचेरुरोजसा ॥ ७.३२.७९ ॥
ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਜਨਸੰਹਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਯੋਧੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਬਲ ਨਾਲ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ।
7.32.80
ततो बले भृशलुलिते परस्परं ।
निरीक्षमाणे रुधिरौघसम्प्लुते। ॥ ७.३२.८० ॥
ਫਿਰ ਫੌਜ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖਦੀ, ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
7.32.81
दिवाकरेऽस्तंगिरिमास्थिते शनै ।
रुभे प्रयाते शिबिराय भारत ॥ ७.३२.८१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸੂਰਜ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਸਤਾਚਲ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਡੇਰੇ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।