મહાભારત · અધ્યાય 7.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.33.1
पूर्वमस्मासु भग्नेषु फल्गुगेनामितौजसा ।
द्रोणे च मोघसङ्कल्पे रक्षिते च युधिष्ठिरे ॥ ७.३३.१ ॥
પહેલાં અમારી સેના ભાંગી પડી ત્યારે, અમિત તેજવાળા ફલ્ગુન (અર્જુન) દ્વારા, દ્રોણનો સંકલ્પ નિષ્ફળ ગયો ત્યારે, અને યુધિષ્ઠિર સુરક્ષિત રહ્યા ત્યારે.
7.33.2
सर्वे विध्वस्तकवचास्तावका युधि निर्जिताः ।
रजस्वला भृशोद्विग्ना वीक्षमाणा दिशो दश ॥ ७.३३.२ ॥
તમારા બધા યોદ્ધાઓ કવચ તૂટેલા, યુદ્ધમાં પરાજિત, ધૂળથી ભરેલા અને અત્યંત વ્યાકુળ થઈને દસ દિશાઓ તરફ જોતા હતા.
7.33.3
अवहारं ततः कृत्वा भारद्वाजस्य सम्मते ।
लब्धलक्षैः शरैर्भिन्ना भृशावहसिता रणे ॥ ७.३३.३ ॥
પછી ભારદ્વાજ (દ્રોણ)ની સંમતિથી પીછેહઠ કરીને, લક્ષ્ય સાધનારા બાણોથી વીંધાઈને, યુદ્ધમાં તેઓ અત્યંત ઉપહાસને પાત્ર બન્યા.
7.33.4
श्लाघमानेषु भूतेषु फल्गुनस्यामितान्गुणान् ।
केशवस्य च सौहार्दे कीर्त्यमानेऽर्जुनं प्रति ॥ ७.३३.४ ॥
ફલ્ગુન (અર્જુન)ના અપાર ગુણોની પ્રાણીઓ પ્રશંસા કરતા હતા, અને અર્જુન પ્રત્યે કેશવ (કૃષ્ણ)ની મિત્રતાનું વર્ણન થઈ રહ્યું હતું.
7.33.5
अभिशस्ता इवाभूवन्ध्यानमूकत्वमास्थिताः ।
ततः प्रभातसमये द्रोणं द्रुयोधनोऽब्रवीत् ॥ ७.३३.५ ॥
તેઓ જાણે શાપિત હોય તેમ ધ્યાનમય મૌન ધારણ કરીને રહ્યા. પછી પ્રભાત સમયે દુર્યોધને દ્રોણને કહ્યું.
7.33.6
प्रणयादभिमानाच्च द्विषद्वृद्ध्या च दुर्मनाः ।
शृण्वतां सर्वयोधानां संरब्धो वाक्यकोविदः ॥ ७.३३.६ ॥
સ્નેહ, અભિમાન અને શત્રુતાની વૃદ્ધિથી ખિન્ન મનવાળો, ક્રોધિત, વાણીમાં કુશળ (દુર્યોધન) સર્વ યોદ્ધાઓ સાંભળતા હતા ત્યારે (બોલ્યો).
7.33.7
नूनं वयं वध्यपक्षे भवतो द्विजसत्तम ।
तथाहि नाग्रहीः प्राप्तं समीपेऽद्य युधिष्ठिरम् ॥ ७.३३.७ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, ખરેખર અમે તમારા વધ્યપક્ષમાં છીએ, કારણ કે આજે નજીક આવેલા યુધિષ્ઠિરને તમે પકડ્યો નહીં.
7.33.8
इच्छतस्ते न मुच्येत चक्षुःप्राप्तो रणे रिपुः ।
जिघृक्षतो रक्ष्यमाणः सामरैरपि पाण्डवैः ॥ ७.३३.८ ॥
રણમાં દૃષ્ટિપથમાં આવેલો શત્રુ, તમે ઇચ્છો તો પણ, પકડવા ઇચ્છો તો પણ, દેવો સહિત પાંડવોથી રક્ષિત હોવાને કારણે છૂટી શકે નહીં.
7.33.9
वरं दत्त्वा मम प्रीतः पश्चाद्विकृतवानसि ।
आशाभङ्गं न कुर्वन्ति भक्तस्यार्याः कथञ्चन ॥ ७.३३.९ ॥
મને વર આપીને પ્રસન્ન થઈને પછી તમે તે બદલ્યો. શ્રેષ્ઠજનો ભક્તની આશા કોઈ પણ રીતે તોડતા નથી.
7.33.10
ततोऽप्रीतस्तथोक्तः सन्भारद्वाजोऽब्रवीन्नृपम् ।
नार्हसे मां तथा ज्ञातुं घटमानं तव प्रिये ॥ ७.३३.१० ॥
ત્યારે અપ્રસન્ન થઈને આ રીતે કહેવાયેલા ભારદ્વાજ (દ્રોણ) રાજાને બોલ્યા: હે પ્રિય, તમારા માટે પ્રયત્નશીલ એવા મને તમારે આ રીતે ન જાણવો જોઈએ.
7.33.11
ससुरासुरगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः ।
नालं लोका रणे जेतुं पाल्यमानं किरीटिना ॥ ७.३३.११ ॥
દેવો, અસુરો, ગંધર્વો, યક્ષો, નાગો, રાક્ષસો સહિતના લોકો પણ, કિરીટી (અર્જુન) જેનું રક્ષણ કરે છે તેને યુદ્ધમાં જીતી શકે નહીં.
7.33.12
विश्वसृग्यत्र गोविन्दः पृतनानीस्तथाऽर्जुनः ।
तत्र कस्य बलं क्रामेदन्यत्र त्र्यम्बकात्प्रभोः ॥ ७.३३.१२ ॥
વિશ્વસ્રષ્ટા ગોવિંદ (કૃષ્ણ) અને સેનાપતિ અર્જુન જ્યાં હોય ત્યાં, પ્રભુ ત્ર્યંબક (શિવ) સિવાય બીજા કોનું બળ ચાલી શકે?
7.33.13
सत्यं तात ब्रवीम्यद्य नैतज्जात्वन्यथा भवेत् ।
अद्यैकं प्रवरं कञ्चित्पातयिष्ये महारथम् ॥ ७.३३.१३ ॥
હે પ્રિય, હું આજે સત્ય કહું છું; આ ક્યારેય અન્યથા નહીં થાય. આજે હું એક શ્રેષ્ઠ મહારથીને પાડી દઈશ.
7.33.14
चक्रब्यूहं विधास्यामि योऽभेद्यस्त्रिदशैरपि ।
योगेन केनचिद्राजन्नर्जुनस्त्वपनीयताम् ॥ ७.३३.१४ ॥
દેવોથી પણ ભેદી ન શકાય એવો ચક્રવ્યૂહ હું રચીશ. હે રાજન, કોઈક ઉપાયથી અર્જુનને દૂર કરવો.
7.33.15
न ह्यज्ञातमसाध्यं वा तस्य सङ्ख्येऽस्ति किञ्चन ।
तेन ह्युपात्तं सकलं सर्वज्ञानमितस्ततः ॥ ७.३३.१५ ॥
યુદ્ધમાં તેને અજાણ્યું કે અસાધ્ય કંઈ નથી. તેણે અહીં-ત્યાંથી સઘળું જ્ઞાન સંપૂર્ણ મેળવ્યું છે.
7.33.16
द्रोणेन व्याहृते त्वेवं संशप्तकगणाः पुनः ।
आह्वयन्नर्जुनं सङ्ख्ये दक्षिणामभितो दिशम् ॥ ७.३३.१६ ॥
દ્રોણે આમ કહેતાં સંશપ્તક ટોળીઓ ફરી યુદ્ધમાં અર્જુનને પડકારતી દક્ષિણ દિશા તરફ ગઈ.
7.33.17
ततोऽर्जुनस्याथ परैः सार्धं समभवद्रणः ।
तादृशो यादृशो नान्यः श्रुतो दृष्टोपि वा क्वचित्। ॥ ७.३३.१७ ॥
પછી અર્જુનનું શત્રુઓ સાથે એવું યુદ્ધ થયું, જેવું ક્યાંય સાંભળ્યું કે જોયું ન હતું.
7.33.18
तत्र द्रोणेन विहितो व्यूहो राजन्व्यरोचत ।
चरन्मध्यन्दिने सूर्यः प्रतपन्निव दुर्दृशः ॥ ७.३३.१८ ॥
ત્યાં દ્રોણે રચેલો વ્યૂહ, હે રાજન, મધ્યાહ્ને તપતા, જોવો મુશ્કેલ એવા સૂર્યની જેમ ચમક્યો.
7.33.19
तं चाभिमन्युर्वचनात्पितुर्ज्येष्ठस्य भारत ।
बिभेद दुर्भिदं सङ्ख्ये चक्रव्यूहमनेकधा ॥ ७.३३.१९ ॥
હે ભારત, અભિમન્યુએ મોટા પિતાના વચનથી યુદ્ધમાં ભેદવા કઠિન એવા ચક્રવ્યૂહને અનેક રીતે ભેદી નાખ્યો.
7.33.20
स कृत्वा दुष्करं कर्म हत्वा वीरान्सहस्रशः ।
राजपुत्रशतं हत्वा कौसल्यं च बृहद्बलम् ॥ ७.३३.२० ॥
તેણે દુષ્કર કર્મ કરીને હજારો વીરોને માર્યા, સો રાજકુમારોને માર્યા અને કૌસલ્યાપુત્ર બૃહદ્બલને પણ માર્યો.
7.33.21
महारथं शल्यपुत्रं पौत्रं ते लक्ष्मणं तथा ।
षट्सु वीरेषु संसक्तो दौःशासनिवशं गतः।
सौभद्रः पृथिवीपाल जहौ प्राणान्परन्तप ॥ ७.३३.२१ ॥
હે પરંતપ, હે પૃથ્વીપાલ, સુભદ્રાપુત્ર છ વીરોથી ઘેરાઈને, દુઃશાસનના પુત્રના વશમાં જઈને, મહારથી શલ્યપુત્રને અને તારા પૌત્ર લક્ષ્મણને પણ મારીને પ્રાણ ત્યજી દીધા.
7.33.22
वयं परमसंहृष्टाः पाण्डवाः शोककर्शिताः ।
सौभद्रे निहते राजन्नवहारमकुर्महि ॥ ७.३३.२२ ॥
હે રાજા, સુભદ્રાપુત્ર માર્યો ગયો ત્યારે, પહેલાં અત્યંત હર્ષિત એવા અમે પાંડવો શોકથી ક્ષીણ થઈને પાછા હટ્યા.
7.33.23
समरोद्युक्तकर्माणः कर्मभिर्व्यञ्जितश्रमाः ।
सकृष्णाः पाण्डवाः पञ्च देवैरपि दुरासदाः ॥ ७.३३.२३ ॥
યુદ્ધ માટે તૈયાર કર્મવાળા, કર્મોથી થાક દર્શાવનારા, કૃષ્ણ સહિત પાંચ પાંડવો દેવોને પણ દુર્જય હતા.
7.33.24
शश्वत्कर्मान्वयैर्बुद्ध्या प्रकृत्या यशसा श्रिया ।
न भूतो भविता वापि कृष्णस्य सदृशः पुमान् ॥ ७.३३.२४ ॥
સતત કર્મપરંપરા, બુદ્ધિ, સ્વભાવ, યશ અને શ્રીથી કૃષ્ણ જેવો પુરુષ ક્યારેય થયો નથી અને થશે પણ નહીં.
7.33.25
सत्यधर्मतपोदानैर्द्विजपूजादिभिर्गुणैः ।
सदेहस्त्रिदिवं प्राप्तो राजा किल युधिष्ठिरः ॥ ७.३३.२५ ॥
સત્ય, ધર્મ, તપ, દાન અને બ્રાહ્મણપૂજા વગેરે ગુણોથી રાજા યુધિષ્ઠિર સશરીર સ્વર્ગે પહોંચ્યા.
7.33.26
युगान्ते चान्तकश्चैव जामदग्न्यश्च कीर्तिमान् ।
रणस्थो भीमसेनश्च कथ्यन्ते सदृशास्त्रयः ॥ ७.३३.२६ ॥
યુગાંતે અંતક (યમ), કીર્તિમાન જામદગ્ન્ય (પરશુરામ) અને રણમાં ઊભેલો ભીમસેન — આ ત્રણેને તેની સમકક્ષ કહેવામાં આવે છે.
7.33.27
प्रतिज्ञाकर्मदक्षस्य रणे गाण्डीवधन्वनः ।
उपमां नाधिगच्छामि पार्थस्य सदृशीं क्षितौ ॥ ७.३३.२७ ॥
પ્રતિજ્ઞા અને કર્મમાં કુશળ, રણમાં ગાંડીવ ધનુષ્ય ધારણ કરનાર પાર્થ (અર્જુન) માટે પૃથ્વી પર યોગ્ય ઉપમા હું શોધી શકતો નથી.
7.33.28
गुरुवात्सल्यमत्यन्तं नैभृत्यं विनयो दमः ।
नकुले त्वाभिरूप्यं च शौर्यं च नियतानि षट् ॥ ७.३३.२८ ॥
ગુરુ પ્રત્યે અત્યંત વાત્સલ્ય, વિનય, નમ્રતા, આત્મસંયમ — નકુલમાં આ છ ગુણ નિશ્ચિતપણે છે; રૂપ અને શૌર્ય પણ.
7.33.29
श्रुतमाधुर्यगाम्भीर्यसत्त्वरूपपराक्रमैः ।
सदृशो देवयोर्वीरः सहदेवः किलाश्विनोः ॥ ७.३३.२९ ॥
શાસ્ત્રજ્ઞાન, મધુરતા, ગંભીરતા, સત્ત્વ, રૂપ અને પરાક્રમથી વીર સહદેવ ખરેખર બે અશ્વિની દેવો જેવો છે.
7.33.30
ये च कृष्णे गुणाः स्फीताः पाण्डवेषु च ये गुणाः ।
अभिमन्यौ किलैकस्था दृश्यन्ते ते गुणाः शुभाः ॥ ७.३३.३० ॥
કૃષ્ણમાં પુષ્કળ રહેલા અને પાંડવોમાં રહેલા જે ગુણો છે, તે શુભ ગુણો અભિમન્યુમાં એકસાથે દેખાય છે.
7.33.31
युधिष्ठिरस्य शौर्येण कृष्णस्य चरितेन च ।
कर्मणा भीमसेनस्य सदृशं भीमकर्मणः ॥ ७.३३.३१ ॥
યુધિષ્ઠિરના શૌર્યથી, કૃષ્ણના ચરિત્રથી, ભીમસેનના કર્મથી, ભયંકર કર્મ કરનારની સમાન (તે હતો).
7.33.32
धनञ्जयस्य रूपेण विक्रमेण शुभेन च ।
विनये सहदेवस्य सदृशं नकुलस्य च ॥ ७.३३.३२ ॥
ધનંજયના રૂપથી અને શુભ પરાક્રમથી, વિનયમાં સહદેવ અને નકુલ સમાન (તે હતો).
7.33.33
अभिमन्युं द्विजश्रेष्ठ सौभद्रमपराजितम् ।
श्रोतुमिच्छामि कार्त्स्न्येन कथमायोधने हतः ॥ ७.३३.३३ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ! સુભદ્રાના પુત્ર અપરાજિત અભિમન્યુ યુદ્ધમાં કેવી રીતે હણાયો તે મારે સંપૂર્ણ સાંભળવું છે.
7.33.34
अभिमन्युं हतं श्रुत्वा धृतराष्ट्रो जनाधिपः ।
विस्तरेण महाराज पर्यपृच्छत्स सञ्जयम् ॥ ७.३३.३४ ॥
અભિમન્યુ હણાયો એ સાંભળીને જનાધિપ ધૃતરાષ્ટ્રે, હે મહારાજ, સંજયને વિસ્તારથી પૂછ્યું.
7.33.35
पुत्रं पुरुषसिंहस्य सञ्जयाप्राप्तयौवनम् ।
रणे विनिहतं श्रुत्वा भृशं मे दीर्यते मनः ॥ ७.३३.३५ ॥
હે સંજય! પુરુષસિંહ (અર્જુન)નો પુત્ર, યૌવન પણ ન પામેલો (અભિમન્યુ) યુદ્ધમાં હણાયો એ સાંભળીને મારું મન અત્યંત ચીરાઈ રહ્યું છે.
7.33.36
दारुणः क्षत्रधर्मोऽयं विहितो धर्मकर्तृभिः ।
यत्र राज्येप्सवः शूरा बाले शस्त्रमपातयन् ॥ ७.३३.३६ ॥
આ ક્ષત્રધર્મ ભયંકર છે, ધર્મ કરનારાઓએ વિહિત કર્યો છે; જ્યાં રાજ્યની ઇચ્છા રાખનારા શૂરોએ બાળક પર શસ્ત્ર ચલાવ્યાં.
7.33.37
बालमत्यन्तसुखिनं विचरन्तमभीतवत् ।
कृतास्त्रा बहवो जघ्नुर्ब्रूहि गावल्गणे कथम् ॥ ७.३३.३७ ॥
હે ગાવલ્ગણિ, અત્યંત સુખી અને નિર્ભય થઈને ફરતા તે બાળકને અસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ ઘણાઓએ કેવી રીતે માર્યો? કહે.
7.33.38
बिबित्सता रथानीकं सौभद्रेणामितौजसा ।
विक्रीडितं यथा सङ्ख्ये तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.३३.३८ ॥
હે સંજય, અમિત તેજવાળા સુભદ્રાપુત્રે રથસેનામાં પ્રવેશવાની ઇચ્છાથી યુદ્ધમાં જેમ ક્રીડા કરી, તે મને કહે.
7.33.39
यन्मां पृच्छसि राजेन्द्र सौभद्रस्य निपातनम् ।
तत्ते कार्त्स्न्येन वक्ष्यामि शृणु राजन्समाहितः ॥ ७.३३.३९ ॥
હે રાજેન્દ્ર, સુભદ્રાપુત્રના વધ વિશે તમે મને જે પૂછો છો, તે હું તમને સંપૂર્ણપણે કહીશ. હે રાજન, એકાગ્ર ચિત્તે સાંભળો.
7.33.40
विक्रीडितं कुमारेण यथानीकं बिभित्सता ।
आरुग्णाश्च यथा वीरा दुःसाध्याश्चापि विप्लुवे ॥ ७.३३.४० ॥
તે યુવાને સેનામાં પ્રવેશવાની ઇચ્છાથી જેમ ક્રીડા કરી, અને જીતવા મુશ્કેલ વીરો પણ એ વિપ્લવમાં કેવી રીતે ઘાયલ થયા, તે કહીશ.
7.33.41
दावाग्न्यभिपरीतानां भूरिगुल्मतृणद्रुमे ।
वनौकसामिवारण्ये त्वदीयानामभूद्भयम् ॥ ७.३३.४१ ॥
વનમાં દાવાનળથી ઘેરાયેલા વનવાસી પ્રાણીઓને જેમ ભય લાગે, તેમ ઘણાં ઝાડી, ઘાસ અને વૃક્ષોવાળા સ્થળે તમારા લોકોને ભય થયો.