મહાભારત · અધ્યાય 7.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.36.1
सौभद्रस्तद्वचः श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमतः ।
अचोदयत यन्तारं द्रोणानीकाय भारत ॥ ७.३६.१ ॥
સુભદ્રાના પુત્રે બુદ્ધિમાન ધર્મરાજના એ વચન સાંભળીને, હે ભરતવંશી, સારથિને દ્રોણની સેના તરફ રથ હાંકવા પ્રેર્યો.
7.36.2
तेन सञ्चोद्यमानस्तु याहियाहीति सारथिः ।
प्रत्युवाच ततो राजन्नभिमन्युमिदं वचः ॥ ७.३६.२ ॥
તેના દ્વારા 'ચાલ, ચાલ' એમ પ્રેરાયેલો સારથિ, હે રાજન્, અભિમન્યુને આ વચન બોલ્યો.
7.36.3
अतिभारोऽयमायुष्मन्नाहितस्त्वयि पाण्डवैः ।
सम्प्रधार्य क्षणं बुद्ध्या ततस्त्वं योद्धुमर्हसि ॥ ७.३६.३ ॥
હે દીર્ઘાયુ, પાંડવોએ તારા પર આ અતિ મોટો ભાર મૂક્યો છે. માટે એક ક્ષણ બુદ્ધિથી વિચારીને તારે યુદ્ધ કરવું યોગ્ય છે.
7.36.4
आचार्यो हि कृती द्रोणः परमास्त्रे कृतश्रमः ।
त्वं तु बालः स बलवान्सङ्ग्रामाणामकोविदः ॥ ७.३६.४ ॥
આચાર્ય દ્રોણ કુશળ છે અને પરમ અસ્ત્રોમાં પરિશ્રમ કરેલા છે. તું બાળક છે, તે બળવાન છે, અને તું યુદ્ધોમાં અનુભવહીન છે.
7.36.5
ततोऽभिमन्युः प्रहसन्सारथिं वाक्यमब्रवीत् ।
सारथे कोन्वयं द्रोणः समग्रं क्षत्रमेव वा ॥ ७.३६.५ ॥
ત્યારે અભિમન્યુ હસીને સારથિને બોલ્યો, 'હે સારથિ, આ દ્રોણ કોણ છે? અથવા સમગ્ર ક્ષત્રિય વર્ગ જ શું છે?'
7.36.6
व्यवसायो हि मे योद्धुं रणोत्सवसमुद्यतः ।
ऐरावतगतं शक्रं सहामरगणैरहम् ॥ ७.३६.६ ॥
યુદ્ધ કરવું એ જ મારો નિશ્ચય છે; રણોત્સવ માટે હું તૈયાર છું. દેવગણો સાથે ઐરાવત પર બેઠેલા ઇન્દ્ર સાથે પણ હું લડીશ.
7.36.7
अथवा रुद्रमीशानं सर्वभूतगणार्चितम् ।
योधयेयं रणमुखे न मे क्षत्रेऽद्य विस्मयः ॥ ७.३६.७ ॥
અથવા સર્વ ભૂતગણોથી પૂજિત ઈશાન રુદ્ર સાથે પણ હું રણમુખે યુદ્ધ કરી શકું; ક્ષાત્રધર્મમાં આજે મને કોઈ વિસ્મય નથી.
7.36.8
यच्चैतत्पश्यसे सूत सयोधाश्वरथद्विपम् ।
तन्ममाद्य द्विषत्सैन्यं कलामर्हति षोडशीम् ॥ ७.३६.८ ॥
હે સૂત, યોદ્ધાઓ, ઘોડા, રથ અને હાથીઓ સહિત જે સૈન્ય તું જુએ છે, તે આજે મારા શત્રુસૈન્યના સોળમા ભાગને પણ લાયક નથી.
7.36.9
अपि विश्वजितं विष्णुं मातुलं प्राप्य सूतज ।
पितरं चार्जुनं युद्धे न भीर्मामुपयास्यति ॥ ७.३६.९ ॥
હે સૂતપુત્ર, મામા વિશ્વજિત વિષ્ણુને પામીને અને પિતા અર્જુન સાથે યુદ્ધમાં પણ મારી પાસે ભય નહીં આવે.
7.36.10
एवमप्युच्यमानः स सारथिस्तं पुनः पुनः ।
वीर ते तेन मा युद्धमिति सौभद्रमब्रवीत् ॥ ७.३६.१० ॥
આમ વારંવાર કહેવાયા છતાં તે સારથિએ સૌભદ્ર (અભિમન્યુ)ને કહ્યું: હે વીર, તેની સાથે યુદ્ધ ન કર.
7.36.11
अभिमन्युश्च तां वाचं कदर्थीकृत्य सारथेः ।
याहीत्येवाब्रवीदेनं द्रोणानीकाय माचिरम् ॥ ७.३६.११ ॥
અભિમન્યુએ તે સારથિની વાતને તુચ્છ ગણીને તેને કહ્યું: ચાલ, દ્રોણની સેના તરફ વિલંબ ન કર.
7.36.12
ततः सन्नोदयामास हयानाशु त्रिहायनान् ।
नातिहृष्टमनाः सूतो हेमभाण्डपरिच्छदान् ॥ ७.३६.१२ ॥
પછી સારથિએ, મનમાં અતિ ખુશ ન થતાં, સોનાના સાજથી શણગારેલા ત્રણ વર્ષના ઘોડાઓને ઝડપથી હાંક્યા.
7.36.13
ते प्रेषिताः सुमित्रेण द्रोणानीकाय वाजिनः ।
द्रोणमभ्यद्रवन्राजन्महावेगा महाबलाः ॥ ७.३६.१३ ॥
સુમિત્રે મોકલેલા એ ઘોડા, હે રાજન્, દ્રોણની સેના તરફ, દ્રોણ પર ધસી ગયા — મહાન વેગ અને મહાન બળવાળા.
7.36.14
तमुदीक्ष्य तथायान्तं सर्वे द्रोणपुरोगमाः ।
अभ्यवर्तन्त कौरव्याः पाण्डवाश्च तमन्वयुः ॥ ७.३६.१४ ॥
તેને આ રીતે આવતો જોઈને, દ્રોણ આગળ રાખીને બધા કૌરવો અને પાંડવો તેની તરફ ફર્યા અને તેની પાછળ ગયા.
7.36.15
सकर्णिकारप्रवरोच्छ्रितध्वजः ।
सुवर्णवर्माऽऽर्जुनिरर्जुनाद्वरः।
युयुत्सया द्रोणमुखान्महारथान् ।
समासदत्सिंहशिशुर्यथा द्विपान् ॥ ७.३६.१५ ॥
કર્ણિકાર વૃક્ષના ચિહ્નવાળી ઊંચી ધ્વજા અને સોનેરી બખ્તરધારી અર્જુનપુત્ર, અર્જુનથી પણ શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધની ઇચ્છાથી દ્રોણને આગળ રાખનારા મહારથીઓ પાસે ગયો — સિંહનું બચ્ચું હાથીઓ પાસે જાય તેમ.
7.36.16
ते विंशतिपदे यत्ताः सम्प्रहारं प्रचक्रिरे ।
आसीद्गाङ्ग इवावर्तो मुहूर्तमुदधाविव ॥ ७.३६.१६ ॥
તેઓ વીસ પગલાંના વ્યૂહમાં દૃઢ રહીને ભારે સંઘર્ષ કરવા લાગ્યા; ક્ષણભર તે ગંગાના ભમરા જેવો, સમુદ્રના ભમરા જેવો બની ગયો.
7.36.17
शूराणां युध्यमानानां निघ्नतामितरेतरम् ।
सङ्ग्रामस्तुमुलो राजन्प्रावर्तत सुदारुणः ॥ ७.३६.१७ ॥
એકબીજા પર પ્રહાર કરતા લડતા શૂરવીરોનું યુદ્ધ, હે રાજન્, અત્યંત ભયંકર અને કોલાહલભર્યું થયું.
7.36.18
प्रवर्तमाने सङ्ग्रामे तस्मिन्नतिभयङ्करे ।
द्रोणस्य मिषतो व्यूहं भित्त्वा व्यचरदार्जुनिः ॥ ७.३६.१८ ॥
એ અતિ ભયંકર યુદ્ધ ચાલતું હતું ત્યારે, દ્રોણ જોતા રહ્યા, અને અર્જુનપુત્ર વ્યૂહને ભેદીને આમતેમ વિચર્યો.
7.36.19
तदभेद्यमनाधृष्यं द्रोणानीकं सुदुर्जयम् ।
भित्त्वार्जुनिरसम्भ्रान्तो विवेशाचिन्त्यविक्रमः ॥ ७.३६.१९ ॥
અભેદ્ય, અનાધૃષ્ય અને દુર્જય એવી દ્રોણની સેનાને અર્જુનપુત્રે નિર્ભયપણે ભેદીને અચિંત્ય પરાક્રમથી અંદર પ્રવેશ કર્યો.
7.36.20
तं प्रविष्टं विनिघ्नन्तं शत्रुसङ्घान्महाबलम् ।
हस्त्यश्वरथपत्त्यौघाः परिवव्रुरुदायुधाः ॥ ७.३६.२० ॥
શત્રુસમૂહોમાં પ્રવેશીને સંહાર કરતા તે મહાબલીને હાથી, ઘોડા, રથ અને પાયદળના સમૂહો ઉગામેલાં શસ્ત્રો સાથે ઘેરી વળ્યા.
7.36.21
नानावादित्रनिनदैः क्ष्वेडितोत्क्रुष्टगर्जितैः ।
हुङ्कारैः सिंहनादैश्च तिष्ठ तिष्ठेति निःस्वनैः ॥ ७.३६.२१ ॥
નાના પ્રકારનાં વાજિંત્રોના નાદથી, સિસકારા, બૂમો અને ગર્જનાઓથી, હુંકારો અને સિંહનાદોથી, 'ઊભો રહે, ઊભો રહે!' ના અવાજો સાથે.
7.36.22
घोरैर्हलहलाशब्दैर्मागास्तिष्ठैहि मामिति ।
असावहममित्रेति प्रवदन्तो मुहुर्मुहुः ॥ ७.३६.२२ ॥
'હલહલ' એવા ભયંકર શબ્દોથી — 'મારાથી ભાગ નહીં, ઊભો રહે!', 'આ રહ્યો હું, શત્રુ!' એમ વારંવાર પોકારતાં.
7.36.23
बृंहितैः शिञ्जितैर्हासैः करनेमिस्वनैरपि ।
सन्नादयन्तो वसुधामभिदुद्रुवुरार्जुनिम् ॥ ७.३६.२३ ॥
હણહણાટ, ધનુષની ટંકાર, અટ્ટહાસ્ય અને રથચક્રોના અવાજથી ધરતીને ગજાવતાં તેઓ અર્જુનપુત્ર પર ધસી ગયા.
7.36.24
तेषामापततां वीरः शीघ्रयोधी महाबलः ।
क्षिप्रास्त्रो न्यवधीद्राजन्मर्मज्ञो मर्मभेदिभिः ॥ ७.३६.२४ ॥
તેઓ તેના પર ધસી આવ્યા ત્યારે, હે રાજન્, વીર, શીઘ્ર યોદ્ધો, મહાબલી, ત્વરિત શસ્ત્રધારી અને મર્મજ્ઞ એવા તેણે મર્મભેદી બાણોથી તેમને મારી નાખ્યા.
7.36.25
ते हन्यमाना विवशा नानालिङ्गैः शितैः शरैः ।
अभिपेतुः सुबहुशः शलभा इव पावकम् ॥ ७.३६.२५ ॥
વિવિધ નિશાનવાળા તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ થઈને લાચાર બનેલા તેઓ અનેક વાર તેના પર તૂટી પડ્યા, જેમ પતંગિયાં અગ્નિ પર પડે.
7.36.26
ततस्तेषां शरीरैश्च शरीरावयवैश्च सः ।
सन्तंस्तार क्षितिं क्षिप्रं कुशैर्वेदिमिवाध्वरे ॥ ७.३६.२६ ॥
પછી તેણે તેમના શરીરો અને અંગોથી ઝડપથી ભૂમિને ઢાંકી દીધી, યજ્ઞમાં કુશથી વેદી ઢંકાય તેમ.
7.36.27
बद्धगोधाङ्गुलित्राणान्सशरासनसायकान् ।
सासिचर्माङ्कुशाभीषून्सतोमरपरश्वथान् ॥ ७.३६.२७ ॥
ગોધાના ચામડાનાં આંગળી-રક્ષણ બાંધેલા, ધનુષ-બાણ સહિત, તલવાર, ઢાલ, અંકુશ, લગામ સહિત, તોમર અને ફરસા સહિત (યોદ્ધાઓને).
7.36.28
सगदायोगुडप्रासान्सर्ष्टितोमरपट्टसान् ।
सभिण्डिपालपरिघान्यशक्तिवरकम्पनान् ॥ ७.३६.२८ ॥
ગદા, યોગ, ગુડ, પ્રાસ, ઋષ્ટિ, તોમર, પટ્ટિશ, ભિંડિપાલ, પરિઘ, શક્તિ અને શ્રેષ્ઠ કંપન શસ્ત્રો સહિત (યોદ્ધાઓને).
7.36.29
सप्रतोदमहाशङ्खान्सकुन्तान्सकचग्रहान् ।
समुद्गरक्षेपणीयान्सपाशपरिघोपलान् ॥ ७.३६.२९ ॥
પ્રતોદ અને મહાશંખ સહિત, કુંત સહિત, વાળ પકડનારા સહિત, મુદ્ગર અને ક્ષેપણીય શસ્ત્રો સહિત, પાશ, પરિઘ અને પથ્થરો સહિત (યોદ્ધાઓને).
7.36.30
सकेयूराङ्गदान्बाहून्हृद्यगन्धानुलेपनान् ।
स़ञ्चिच्छेदार्जुनिर्वृत्तांस्त्वदीयानां सहस्रशः ॥ ७.३६.३० ॥
કેયૂર અને અંગદ સહિત, મનોહર સુગંધી લેપથી સુવાસિત તમારા માણસોના બાહુઓ અર્જુને હજારોની સંખ્યામાં કાપી નાખ્યા.
7.36.31
तैः स्फुरद्भिर्महाराज शुशुभे भूः सुलोहितैः ।
पञ्चास्यैः पन्नगैश्छिन्नैर्गरुडेनेव मारिष ॥ ७.३६.३१ ॥
હે મહારાજ, ધ્રૂજતા એ ઘેરા લાલ દેહોથી ભૂમિ શોભી ઊઠી, જાણે ગરુડે કાપેલા પાંચ ફેણવાળા સર્પો હોય.
7.36.32
सुनासाननकेशान्तैरव्रणैश्चारुकुण्डलैः ।
सन्दष्टौष्ठपुटैः क्रोधात्क्षरद्भिः शोणितं बहु ॥ ७.३६.३२ ॥
સુંદર નાક, મુખ અને વાળના છેડાવાળાં; ઘાવ વિનાના ચહેરા અને સુંદર કુંડળ ધરાવતાં; ક્રોધથી હોઠ દાબેલાં, ઘણું લોહી વહાવતાં માથાં.
7.36.33
सचारुमुकुटोष्णीषैर्मणिरत्नविभूषितैः ।
विनालनलिनाकारैर्दिवाकरशशिप्रभैः ॥ ७.३६.३३ ॥
સુંદર મુગટ અને પાઘડીવાળાં; મણિ-રત્નોથી શણગારેલાં; દાંડીથી ખર્યાં કમળ જેવા આકારનાં; સૂર્ય-ચંદ્ર જેવી પ્રભાવાળાં.
7.36.34
हितप्रियंवदैः काले बहुभिः पुण्यगन्धिभिः ।
द्विषच्छिरोभिः पृथिवीं स वै तस्तार फाल्गुनिः ॥ ७.३६.३४ ॥
હિત અને પ્રિય બોલતાં હોય તેવાં, સમયસર, ઘણાં, પુણ્યગંધી શત્રુઓનાં માથાંથી તે ફાલ્ગુનિ (અર્જુન)એ પૃથ્વી ઢાંકી દીધી.
7.36.35
गन्धर्वनगराकारान्विधिवत्कल्पितान्रथान् ।
वीषामुखान्वित्रिवेणून्न्यस्तदण्डकबन्धुरान् ॥ ७.३६.३५ ॥
ગંધર્વનગર જેવા આકારના, વિધિપૂર્વક સજાવેલા રથો; જુવાળનાં છેડા, ધરી-દંડ અને દંડકો બરાબર ગોઠવેલાં.
7.36.36
विजङ्घाकूबरांस्तत्र विनेमींश्र व्यरानपि ।
विचक्रोपस्करोपस्थान्भग्नोपकरणानपि ॥ ७.३६.३६ ॥
ત્યાં તૂટેલા જંઘા અને કૂબરવાળા, નેમિ ઉખડેલા, આરા વિનાના, ચક્ર અને સાધનો સ્થાન છોડેલા, ઉપકરણો તૂટેલા રથો.
7.36.37
समास्थितान्योधवरैर्दान्ताश्वान्साधुसारथीन् ।
विपताकाध्वजच्छत्रान्वितूणीरायुधानपि ॥ ७.३६.३७ ॥
શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓ પર સવાર થયેલા કેળવાયેલા ઘોડા, કુશળ સારથિઓ, પતાકા, ધ્વજ અને છત્રો તૂટેલાં, તથા તરકશ અને શસ્ત્રો વિખરાયેલાં.
7.36.38
प्रपातितोपस्तरणान्हतयोधान्सहस्रशः ।
शरैर्विशकलीकुर्वन्दिक्षु सर्वास्वदृश्यत ॥ ७.३६.३८ ॥
પડી ગયેલા સાજ-સામાન અને હજારો માર્યા ગયેલા યોદ્ધાઓ વચ્ચે, બાણોથી ટુકડા કરતો તે સર્વ દિશાઓમાં દેખાયો.
7.36.39
पुनर्द्विपान्द्विपारोहान्वैजयन्त्यङ्कुशध्वजान् ।
तूणान्वर्माण्यथो कक्ष्या ग्रैवेयांश्च सकम्बलान् ॥ ७.३६.३९ ॥
ફરી હાથીઓ, હાથી પરના સવારો, વૈજયંતી, અંકુશ અને ધ્વજ, તરકશ, કવચ, કમરપટ્ટા, ગળાનાં આભૂષણ અને ધાબળા સહિત.
7.36.40
घण्टाः शुण्डाविषाणाग्राञ्छत्रमालाः पदानुगान् ।
शरैर्निशितधाराग्रैः शात्रवाणामशातयत् ॥ ७.३६.४० ॥
ઘંટડીઓ, સૂંઢ, દાંતના અગ્રભાગ, છત્રમાળાઓ, પાછળ ચાલતા પાયદળ—આ બધું તીક્ષ્ણ ધારવાળા બાણોથી તેણે શત્રુઓનું કાપી નાખ્યું.
7.36.41
वनायुजान्पार्वतीयान्काम्भोजानथ बाह्लिकान् ।
स्थिरवालधिकर्णाक्षाञ्जवनान्साधुवाहिनः ॥ ७.३६.४१ ॥
વનાયુ, પર્વતીય, કાંબોજ અને બાહ્લિક દેશના ઘોડા—સ્થિર પૂંછડી, કાન અને આંખોવાળા, વેગવાન, સારી રીતે પ્રશિક્ષિત વાહનો.
7.36.42
आरूढाञ्शिक्षितैर्योधैः शक्त्यृष्टिप्रासयोधिभिः ।
विध्वस्तचामरमुखान्विप्रविद्धप्रकीर्णकान् ॥ ७.३६.४२ ॥
શિક્ષિત યોદ્ધાઓ પર સવાર, શક્તિ, ઋષ્ટિ અને પ્રાસના યોદ્ધાઓ સહિત, જેમના ચામર મુખ પર તૂટેલા અને ફેંકાઈને વિખરાયેલા હતા.
7.36.43
निरस्तजिह्वानयनान्निष्कीर्णान्त्रयकृद्धनान् ।
हतारोहांश्छिन्नघण्टान्क्रव्यादगणमोदकान् ॥ ७.३६.४३ ॥
જીભ અને આંખો બહાર નીકળી ગયેલાં, આંતરડાં વિખરાયેલાં, હણાયેલાં, સવારો મરાયેલા, ઘંટડીઓ કપાયેલી; માંસભક્ષક ગણો માટે તેઓ લાડુ બન્યા.
7.36.44
निकृत्तचर्मकवचाञ्शकृन्मूत्रासृगाप्लुतान् ।
निपातयन्नश्ववरांस्तावकान्स व्यरोचत।
एको विष्णुरिवाचिन्त्यं कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ ७.३६.४४ ॥
ચામડાં અને બખ્તર કપાયેલાં, મળમૂત્ર અને લોહીમાં ખરડાયેલા તમારા ઉત્તમ ઘોડાઓને પાડતો તે એકલો વિષ્ણુ સમાન અચિંત્ય, અતિ દુષ્કર કર્મ કરીને શોભ્યો.
7.36.45
तथा निर्माथितं तेन चतुरङ्गबलं महत् ।
यथाऽसुरबलं घोरं त्र्यम्बकेन महौजसा ॥ ७.३६.४५ ॥
તેના વડે ચતુરંગ મહાસેના એવી રીતે મથાઈ ગઈ, જેમ મહાતેજસ્વી ત્ર્યંબકે ભયાનક અસુરસેનાને મથી નાખી હતી.
7.36.46
कृत्वा कर्म रणेऽसह्यं परैरार्जुनिराहवे ।
अभिनच्च पदात्योघांस्त्वदीयानेव सर्वशः ॥ ७.३६.४६ ॥
રણમાં શત્રુઓને અસહ્ય કર્મ કરીને અર્જુનપુત્રે તમારા પાયદળના સમૂહોને ચારે બાજુથી ચીરી નાખ્યા.
7.36.47
एवमेकेन तां सेनां सौभद्रेण सितैः शरैः ।
भृशं विप्रहतां दृष्ट्वा स्कन्देनेवासुरीं चमूम् ॥ ७.३६.४७ ॥
આ રીતે સુભદ્રાપુત્રે પોતાનાં શ્વેત બાણોથી એકલાએ તે સેનાને અતિશય હણીને વિખેરી નાખેલી જોઈને, જેમ સ્કંદે અસુરસેનાને હણી હતી.
7.36.48
त्वदीयास्तव पुत्राश्च वीक्षमाणा दिशो दश ।
संशुष्कास्याश्चलन्नेत्राः प्रस्विन्ना रोमहर्षिणः ॥ ७.३६.४८ ॥
તમારા સૈનિકો અને તમારા પુત્રો દસે દિશામાં જોતા, સુકાં મોઢાં, ચંચળ આંખો, પસીનાથી ભીંજાયેલા, રોમાંચ ઊભા થયેલા રહ્યા.
7.36.49
पलायनकृतोत्साहा निरुत्साहा द्विषज्जये ।
गोत्रनामभिरन्योन्यं क्रन्दन्तो जीवितैषिणः ॥ ७.३६.४९ ॥
શત્રુનો વિજય જોઈને ઉત્સાહ ગુમાવીને, ભાગવા ઉત્સુક, જીવન ઇચ્છતા, ગોત્ર અને નામથી એકબીજાને બૂમ પાડતા રડવા લાગ્યા.
7.36.50
हतान्पुत्रान्पितॄन्भ्रातॄन्बन्धून्सम्बन्धिनस्तथा ।
प्रातिष्ठन्त समुत्सृज्य त्वरयन्तो हयद्विपान् ॥ ७.३६.५० ॥
મૃત પુત્રો, પિતાઓ, ભાઈઓ, સગાંઓ અને સંબંધીઓને છોડીને, ઘોડા અને હાથીઓને ઝડપથી હાંકતા તેઓ ચાલ્યા.