మహాభారతం · అధ్యాయం 7.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.36.1
सौभद्रस्तद्वचः श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमतः ।
अचोदयत यन्तारं द्रोणानीकाय भारत ॥ ७.३६.१ ॥
సుభద్ర కుమారుడు బుద్ధిమంతుడైన ధర్మరాజు మాటలు విని, భరతవంశీయా, సారథిని ద్రోణుని సేన వైపు నడపమని ఆజ్ఞాపించాడు.
7.36.2
तेन सञ्चोद्यमानस्तु याहियाहीति सारथिः ।
प्रत्युवाच ततो राजन्नभिमन्युमिदं वचः ॥ ७.३६.२ ॥
అతడు 'పో, పో' అని ప్రేరేపించగా, సారథి రాజా, అభిమన్యునితో ఈ మాట చెప్పాడు.
7.36.3
अतिभारोऽयमायुष्मन्नाहितस्त्वयि पाण्डवैः ।
सम्प्रधार्य क्षणं बुद्ध्या ततस्त्वं योद्धुमर्हसि ॥ ७.३६.३ ॥
దీర్ఘాయుష్మంతుడా, పాండవులు నీపై ఈ అతి గొప్ప భారాన్ని ఉంచారు. కాబట్టి ఒక క్షణం బుద్ధితో ఆలోచించి, నువ్వు యుద్ధం చేయడం తగును.
7.36.4
आचार्यो हि कृती द्रोणः परमास्त्रे कृतश्रमः ।
त्वं तु बालः स बलवान्सङ्ग्रामाणामकोविदः ॥ ७.३६.४ ॥
ఆచార్యుడు ద్రోణుడు నిపుణుడు, పరమాస్త్రాలలో శ్రమించినవాడు. నువ్వు బాలుడివి; అతడు బలవంతుడు, నువ్వు యుద్ధాలలో అనుభవం లేనివాడివి.
7.36.5
ततोऽभिमन्युः प्रहसन्सारथिं वाक्यमब्रवीत् ।
सारथे कोन्वयं द्रोणः समग्रं क्षत्रमेव वा ॥ ७.३६.५ ॥
అప్పుడు అభిమన్యుడు నవ్వుతూ సారథితో ఇలా అన్నాడు: 'సారథీ, ఈ ద్రోణుడు ఎవరు? లేదా మొత్తం క్షత్రియ వర్గమే ఏమిటి?'
7.36.6
व्यवसायो हि मे योद्धुं रणोत्सवसमुद्यतः ।
ऐरावतगतं शक्रं सहामरगणैरहम् ॥ ७.३६.६ ॥
యుద్ధం చేయడమే నా సంకల్పం; యుద్ధోత్సవానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను. దేవగణాలతో కలిసి ఐరావతంపై ఉన్న ఇంద్రునితో కూడా నేను పోరాడగలను.
7.36.7
अथवा रुद्रमीशानं सर्वभूतगणार्चितम् ।
योधयेयं रणमुखे न मे क्षत्रेऽद्य विस्मयः ॥ ७.३६.७ ॥
లేదా సర్వభూతగణాలచే పూజింపబడిన ఈశానుడు రుద్రుడితోనైనా నేను రణముఖంలో పోరాడగలను; క్షత్రధర్మంలో ఈరోజు నాకు ఆశ్చర్యం లేదు.
7.36.8
यच्चैतत्पश्यसे सूत सयोधाश्वरथद्विपम् ।
तन्ममाद्य द्विषत्सैन्यं कलामर्हति षोडशीम् ॥ ७.३६.८ ॥
సూతుడా, యోధులు, అశ్వాలు, రథాలు, గజాలతో నీవు చూస్తున్న ఇది, ఈ రోజు నా శత్రుసైన్యంలో పదహారవ భాగానికి కూడా సరిపోదు.
7.36.9
अपि विश्वजितं विष्णुं मातुलं प्राप्य सूतज ।
पितरं चार्जुनं युद्धे न भीर्मामुपयास्यति ॥ ७.३६.९ ॥
సూతపుత్రుడా, మామ విశ్వజిత్ విష్ణువును పొందినా, తండ్రి అర్జునుడితో యుద్ధంలోనూ నా దగ్గరకు భయం రాదు.
7.36.10
एवमप्युच्यमानः स सारथिस्तं पुनः पुनः ।
वीर ते तेन मा युद्धमिति सौभद्रमब्रवीत् ॥ ७.३६.१० ॥
ఇలా మళ్లీ మళ్లీ చెప్పబడినా, ఆ సారథి సౌభద్రుడితో (అభిమన్యుడితో) అన్నాడు: వీరుడా, అతనితో యుద్ధం చేయకు.
7.36.11
अभिमन्युश्च तां वाचं कदर्थीकृत्य सारथेः ।
याहीत्येवाब्रवीदेनं द्रोणानीकाय माचिरम् ॥ ७.३६.११ ॥
అభిమన్యుడు ఆ సారథి మాటను తృణీకరించి అతనితో అన్నాడు: ముందుకు సాగు, ద్రోణుని సైన్యం వైపు ఆలస్యం చేయకు.
7.36.12
ततः सन्नोदयामास हयानाशु त्रिहायनान् ।
नातिहृष्टमनाः सूतो हेमभाण्डपरिच्छदान् ॥ ७.३६.१२ ॥
అప్పుడు సారథి, మనసులో అంతగా సంతోషం లేకుండా, బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న మూడేళ్ల గుర్రాలను వేగంగా నడిపించాడు.
7.36.13
ते प्रेषिताः सुमित्रेण द्रोणानीकाय वाजिनः ।
द्रोणमभ्यद्रवन्राजन्महावेगा महाबलाः ॥ ७.३६.१३ ॥
సుమిత్రుడు పంపిన ఆ గుర్రాలు ద్రోణుని సైన్యం వైపు, ఓ రాజా, ద్రోణుని మీదకు దూసుకుపోయాయి; అవి గొప్ప వేగం, గొప్ప బలం కలిగినవి.
7.36.14
तमुदीक्ष्य तथायान्तं सर्वे द्रोणपुरोगमाः ।
अभ्यवर्तन्त कौरव्याः पाण्डवाश्च तमन्वयुः ॥ ७.३६.१४ ॥
అతడు అలా వస్తుండటం చూసి, ద్రోణుని నాయకత్వంలోని కౌరవులందరూ పాండవులూ అతని వైపు తిరిగారు; అతనిని అనుసరించారు.
7.36.15
सकर्णिकारप्रवरोच्छ्रितध्वजः ।
सुवर्णवर्माऽऽर्जुनिरर्जुनाद्वरः।
युयुत्सया द्रोणमुखान्महारथान् ।
समासदत्सिंहशिशुर्यथा द्विपान् ॥ ७.३६.१५ ॥
కర్ణికార వృక్షంతో గుర్తించిన ఎత్తైన ధ్వజం కలిగి, బంగారు కవచం ధరించిన అర్జునుని కుమారుడు, అర్జునుని కంటే కూడా శ్రేష్ఠుడు, యుద్ధకాంక్షతో ద్రోణుని ముందుంచుకున్న మహారథులను సమీపించాడు — సింహపు పిల్ల ఏనుగులను సమీపించినట్లు.
7.36.16
ते विंशतिपदे यत्ताः सम्प्रहारं प्रचक्रिरे ।
आसीद्गाङ्ग इवावर्तो मुहूर्तमुदधाविव ॥ ७.३६.१६ ॥
వారు ఇరవై అడుగుల వ్యూహంలో దృఢంగా నిలిచి తీవ్రంగా తలపడ్డారు; ఒక క్షణం అది గంగా సుడిగుండంలా, సముద్రపు సుడిలా ఉంది.
7.36.17
शूराणां युध्यमानानां निघ्नतामितरेतरम् ।
सङ्ग्रामस्तुमुलो राजन्प्रावर्तत सुदारुणः ॥ ७.३६.१७ ॥
ఒకరినొకరు కొట్టుకుంటూ పోరాడుతున్న శూరుల యుద్ధం, ఓ రాజా, అత్యంత భయంకరమైనదిగా, కోలాహలంగా మొదలైంది.
7.36.18
प्रवर्तमाने सङ्ग्रामे तस्मिन्नतिभयङ्करे ।
द्रोणस्य मिषतो व्यूहं भित्त्वा व्यचरदार्जुनिः ॥ ७.३६.१८ ॥
ఆ అత్యంత భయంకరమైన యుద్ధం సాగుతుండగా, ద్రోణుడు చూస్తుండగా, అర్జునుని కుమారుడు వ్యూహాన్ని భేదించి అటూ ఇటూ తిరిగాడు.
7.36.19
तदभेद्यमनाधृष्यं द्रोणानीकं सुदुर्जयम् ।
भित्त्वार्जुनिरसम्भ्रान्तो विवेशाचिन्त्यविक्रमः ॥ ७.३६.१९ ॥
అభేద్యమైన, అజేయమైన, జయించడానికి కష్టమైన ద్రోణుని సేనను అర్జునుని కుమారుడు భయం లేకుండా చీల్చి, ఊహించలేని పరాక్రమంతో లోపలికి ప్రవేశించాడు.
7.36.20
तं प्रविष्टं विनिघ्नन्तं शत्रुसङ्घान्महाबलम् ।
हस्त्यश्वरथपत्त्यौघाः परिवव्रुरुदायुधाः ॥ ७.३६.२० ॥
శత్రు సమూహాల్లోకి ప్రవేశించి సంహరిస్తున్న ఆ మహాబలుని చుట్టూ ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాల్బలాల గుంపులు ఎత్తిన ఆయుధాలతో ముట్టడించాయి.
7.36.21
नानावादित्रनिनदैः क्ष्वेडितोत्क्रुष्टगर्जितैः ।
हुङ्कारैः सिंहनादैश्च तिष्ठ तिष्ठेति निःस्वनैः ॥ ७.३६.२१ ॥
అనేక రకాల వాద్యధ్వనులతో, కేకలు, అరుపులు, గర్జనలతో, హుంకారాలు, సింహనాదాలతో, 'నిలు, నిలు!' అనే కేకలతో.
7.36.22
घोरैर्हलहलाशब्दैर्मागास्तिष्ठैहि मामिति ।
असावहममित्रेति प्रवदन्तो मुहुर्मुहुः ॥ ७.३६.२२ ॥
'హలహల' అనే భయంకర శబ్దాలతో — 'నా నుండి పారిపోకు, నిలబడు!', 'ఇదిగో నేను, శత్రువా!' అని పదే పదే అరుస్తూ.
7.36.23
बृंहितैः शिञ्जितैर्हासैः करनेमिस्वनैरपि ।
सन्नादयन्तो वसुधामभिदुद्रुवुरार्जुनिम् ॥ ७.३६.२३ ॥
సకిలింతలు, విల్లు నారి టంకారం, నవ్వులు, రథ చక్రాల ధ్వనితో భూమిని మారుమోగిస్తూ అర్జునుని కుమారునిపై విరుచుకుపడ్డారు.
7.36.24
तेषामापततां वीरः शीघ्रयोधी महाबलः ।
क्षिप्रास्त्रो न्यवधीद्राजन्मर्मज्ञो मर्मभेदिभिः ॥ ७.३६.२४ ॥
వారు తనపై దూకగా, ఓ రాజా, వీరుడు, వేగంగా పోరాడేవాడు, మహాబలుడు, త్వరిత అస్త్రాలు కలవాడు, మర్మస్థానాలు తెలిసినవాడు అయిన అతడు మర్మభేదక బాణాలతో వారిని సంహరించాడు.
7.36.25
ते हन्यमाना विवशा नानालिङ्गैः शितैः शरैः ।
अभिपेतुः सुबहुशः शलभा इव पावकम् ॥ ७.३६.२५ ॥
వివిధ గుర్తులు గల వాడి బాణాలతో కొట్టబడి, నిస్సహాయులై, వారు అనేకసార్లు (అతనిపై) పడ్డారు, అగ్నిపై మిడుతలు పడినట్లు.
7.36.26
ततस्तेषां शरीरैश्च शरीरावयवैश्च सः ।
सन्तंस्तार क्षितिं क्षिप्रं कुशैर्वेदिमिवाध्वरे ॥ ७.३६.२६ ॥
అప్పుడు అతడు వారి శరీరాలతో, శరీర అవయవాలతో వేగంగా భూమిని కప్పాడు, యజ్ఞంలో కుశలతో వేదికను కప్పినట్లు.
7.36.27
बद्धगोधाङ्गुलित्राणान्सशरासनसायकान् ।
सासिचर्माङ्कुशाभीषून्सतोमरपरश्वथान् ॥ ७.३६.२७ ॥
గోధా-చర్మ వేళ్ల కవచాలు కట్టుకున్న, విల్లు-బాణాలతో, కత్తులు, డాళ్లు, అంకుశాలు, కళ్ళాలతో, తోమరాలు, గండ్రగొడ్డళ్లతో (యోధులను).
7.36.28
सगदायोगुडप्रासान्सर्ष्टितोमरपट्टसान् ।
सभिण्डिपालपरिघान्यशक्तिवरकम्पनान् ॥ ७.३६.२८ ॥
గద, యోగ, గుడ, ప్రాస, ఋష్టి, తోమర, పట్టిశ, భిండిపాల, పరిఘ, శక్తి, శ్రేష్ఠ కంపన ఆయుధాలతో (యోధులను).
7.36.29
सप्रतोदमहाशङ्खान्सकुन्तान्सकचग्रहान् ।
समुद्गरक्षेपणीयान्सपाशपरिघोपलान् ॥ ७.३६.२९ ॥
ప్రతోద, మహాశంఖాలతో, కుంతాలతో, జుట్టు పట్టుకునే వారితో, ముద్గర, క్షేపణీయ ఆయుధాలతో, పాశ, పరిఘ, రాళ్లతో (యోధులను).
7.36.30
सकेयूराङ्गदान्बाहून्हृद्यगन्धानुलेपनान् ।
स़ञ्चिच्छेदार्जुनिर्वृत्तांस्त्वदीयानां सहस्रशः ॥ ७.३६.३० ॥
కేయూర, అంగదాలతో కూడిన, హృద్య గంధ అనులేపనాలతో సువాసనగల, మీ వారి బాహువులను అర్జునుడు వేలకొద్దీ నరికాడు.
7.36.31
तैः स्फुरद्भिर्महाराज शुशुभे भूः सुलोहितैः ।
पञ्चास्यैः पन्नगैश्छिन्नैर्गरुडेनेव मारिष ॥ ७.३६.३१ ॥
మహారాజా, వణికే ఆ లోతైన ఎరుపు శరీరాలతో భూమి మెరిసిపోయింది; గరుత్మంతునిచే ఖండించబడిన పంచముఖ సర్పాల్లా అవి కనిపించాయి.
7.36.32
सुनासाननकेशान्तैरव्रणैश्चारुकुण्डलैः ।
सन्दष्टौष्ठपुटैः क्रोधात्क्षरद्भिः शोणितं बहु ॥ ७.३६.३२ ॥
అందమైన ముక్కులు, ముఖాలు, కేశాంతాలు కలవి; గాయాలు లేని ముఖాలు, అందమైన కుండలాలు కలవి; కోపంతో పెదవులు కొరికి, విస్తారంగా రక్తం స్రవిస్తున్న తలలు.
7.36.33
सचारुमुकुटोष्णीषैर्मणिरत्नविभूषितैः ।
विनालनलिनाकारैर्दिवाकरशशिप्रभैः ॥ ७.३६.३३ ॥
అందమైన కిరీటాలు, తలపాగాలు కలవి; మణులు రత్నాలతో అలంకరించబడినవి; కాడ నుండి రాలిన కమలాల ఆకృతి కలవి; సూర్యచంద్రుల కాంతి కలవి.
7.36.34
हितप्रियंवदैः काले बहुभिः पुण्यगन्धिभिः ।
द्विषच्छिरोभिः पृथिवीं स वै तस्तार फाल्गुनिः ॥ ७.३६.३४ ॥
హితంగా ప్రియంగా మాట్లాడేవిగా, సరైన సమయానికి, పుణ్యగంధం కలిగిన అనేక శత్రుశిరస్సులతో ఆ ఫాల్గుని (అర్జునుడు) భూమిని కప్పాడు.
7.36.35
गन्धर्वनगराकारान्विधिवत्कल्पितान्रथान् ।
वीषामुखान्वित्रिवेणून्न्यस्तदण्डकबन्धुरान् ॥ ७.३६.३५ ॥
గంధర్వనగరాల ఆకారంలో, విధిప్రకారం అమర్చిన రథాలు; కాడ మొనలు, ఇరుసు కర్రలు, దండకాలు సరిగా అమర్చబడినవి.
7.36.36
विजङ्घाकूबरांस्तत्र विनेमींश्र व्यरानपि ।
विचक्रोपस्करोपस्थान्भग्नोपकरणानपि ॥ ७.३६.३६ ॥
అక్కడ విరిగిన జంఘలు, కూబరాలు కలిగినవి; నేమి (చక్రవలయం) ఊడినవి, ఆరాలు లేనివి; చక్రాలు సామగ్రి స్థానం తప్పినవి; ఉపకరణాలు విరిగినవి.
7.36.37
समास्थितान्योधवरैर्दान्ताश्वान्साधुसारथीन् ।
विपताकाध्वजच्छत्रान्वितूणीरायुधानपि ॥ ७.३६.३७ ॥
శ్రేష్ఠులైన యోధులు ఎక్కిన శిక్షితమైన గుర్రాలు, నేర్పరులైన సారథులు, పతాకలు, ధ్వజాలు, గొడుగులు విరిగిపోయి, అంబులపొదులు మరియు ఆయుధాలు చెల్లాచెదరైనవి కూడా.
7.36.38
प्रपातितोपस्तरणान्हतयोधान्सहस्रशः ।
शरैर्विशकलीकुर्वन्दिक्षु सर्वास्वदृश्यत ॥ ७.३६.३८ ॥
పడిపోయిన అలంకారాలతో, వేలాదిగా చంపబడిన యోధులతో ఉన్న చోట, బాణాలతో ముక్కలు చేస్తూ అతడు అన్ని దిక్కులలో కనిపించాడు.
7.36.39
पुनर्द्विपान्द्विपारोहान्वैजयन्त्यङ्कुशध्वजान् ।
तूणान्वर्माण्यथो कक्ष्या ग्रैवेयांश्च सकम्बलान् ॥ ७.३६.३९ ॥
మళ్లీ ఏనుగులను, ఏనుగు సవారులను, వైజయంతీ పతాకలు, అంకుశాలు, ధ్వజాలు, అంబులపొదులు, కవచాలు, పట్టీలు, మెడ ఆభరణాలు మరియు దుప్పట్లతో కూడిన వాటిని.
7.36.40
घण्टाः शुण्डाविषाणाग्राञ्छत्रमालाः पदानुगान् ।
शरैर्निशितधाराग्रैः शात्रवाणामशातयत् ॥ ७.३६.४० ॥
గంటలు, తొండాలు, దంతాగ్రాలు, ఛత్రమాలలు, వెనుక నడిచే కాలాళ్ల సైనికులు—వీటిని పదునైన కొనలతో బాణాలతో శత్రువులవి నరికివేశాడు.
7.36.41
वनायुजान्पार्वतीयान्काम्भोजानथ बाह्लिकान् ।
स्थिरवालधिकर्णाक्षाञ्जवनान्साधुवाहिनः ॥ ७.३६.४१ ॥
వనాయు, పర్వతీయ, కాంభోజ, బాహ్లిక దేశాల గుర్రాలు—స్థిరమైన తోక, చెవులు, కళ్ళు కలవి, వేగవంతమైనవి, బాగా శిక్షణ పొందిన వాహనాలు.
7.36.42
आरूढाञ्शिक्षितैर्योधैः शक्त्यृष्टिप्रासयोधिभिः ।
विध्वस्तचामरमुखान्विप्रविद्धप्रकीर्णकान् ॥ ७.३६.४२ ॥
శిక్షితులైన యోధులు ఎక్కిన, శక్తి, ఋష్టి, ప్రాస ఆయుధాలలో నేర్పరులైన యోధులతో కూడిన, చామరాలు ముఖాలపై విరిగిపోయి, విసిరివేయబడి చెల్లాచెదరైనవి.
7.36.43
निरस्तजिह्वानयनान्निष्कीर्णान्त्रयकृद्धनान् ।
हतारोहांश्छिन्नघण्टान्क्रव्यादगणमोदकान् ॥ ७.३६.४३ ॥
నాలుకలు, కళ్ళు బయటకు నెట్టబడి, పేగులు చెల్లాచెదురై, చంపబడి, స్వారీదారులు హతులై, గంటలు తెగి, మాంసభక్షక గణాలకు అవి లడ్డూలయ్యాయి.
7.36.44
निकृत्तचर्मकवचाञ्शकृन्मूत्रासृगाप्लुतान् ।
निपातयन्नश्ववरांस्तावकान्स व्यरोचत।
एको विष्णुरिवाचिन्त्यं कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ ७.३६.४४ ॥
చర్మాలు కవచాలు తెగి, మలమూత్రాలు రక్తంతో తడిసిన మీ ఉత్తమ అశ్వాలను కూల్చుతూ, అతడు ఒక్కడే విష్ణువువలె అచింత్యమైన, అతి కష్టమైన కర్మ చేసి ప్రకాశించాడు.
7.36.45
तथा निर्माथितं तेन चतुरङ्गबलं महत् ।
यथाऽसुरबलं घोरं त्र्यम्बकेन महौजसा ॥ ७.३६.४५ ॥
అతడు నాలుగు అంగాల మహాసేనను ఈవిధంగా మథించాడు, మహా ఓజస్సు గల త్ర్యంబకుడు భయంకర అసుర సేనను మథించినట్లు.
7.36.46
कृत्वा कर्म रणेऽसह्यं परैरार्जुनिराहवे ।
अभिनच्च पदात्योघांस्त्वदीयानेव सर्वशः ॥ ७.३६.४६ ॥
యుద్ధంలో శత్రువులకు భరింపరాని కర్మ చేసి, అర్జునుని కుమారుడు మీ కాలిబలపు సమూహాలను అన్ని వైపులా చీల్చాడు.
7.36.47
एवमेकेन तां सेनां सौभद्रेण सितैः शरैः ।
भृशं विप्रहतां दृष्ट्वा स्कन्देनेवासुरीं चमूम् ॥ ७.३६.४७ ॥
ఈ విధంగా సుభద్రా కుమారుడు తెల్లని బాణాలతో ఒక్కడే ఆ సేనను అతిగా ఛిన్నం చేయడం చూసి, స్కందుడు అసుర సేనను కొట్టినట్లు.
7.36.48
त्वदीयास्तव पुत्राश्च वीक्षमाणा दिशो दश ।
संशुष्कास्याश्चलन्नेत्राः प्रस्विन्ना रोमहर्षिणः ॥ ७.३६.४८ ॥
మీ సైనికులు, మీ కుమారులు పదిదిక్కులను చూస్తూ, ఎండిన ముఖాలతో, కదలే కళ్ళతో, చెమటతో తడిసి, వెంట్రుకలు నిక్కబొడుచుకుని ఉన్నారు.
7.36.49
पलायनकृतोत्साहा निरुत्साहा द्विषज्जये ।
गोत्रनामभिरन्योन्यं क्रन्दन्तो जीवितैषिणः ॥ ७.३६.४९ ॥
శత్రువుల విజయాన్ని చూసి ఉత్సాహం కోల్పోయి, పారిపోవాలని కోరుతూ, ప్రాణాలు కాపాడుకోవాలని, గోత్రనామాలతో ఒకరినొకరు పిలుస్తూ ఏడ్చారు.
7.36.50
हतान्पुत्रान्पितॄन्भ्रातॄन्बन्धून्सम्बन्धिनस्तथा ।
प्रातिष्ठन्त समुत्सृज्य त्वरयन्तो हयद्विपान् ॥ ७.३६.५० ॥
చంపబడిన కుమారులను, తండ్రులను, సోదరులను, బంధువులను, సంబంధీకులను విడిచిపెట్టి, గుర్రాలను ఏనుగులను వేగంగా నడుపుతూ బయలుదేరారు.