Vedyatra वेदयात्रा
ค้นหา

มหาภารตะ · อัธยายะ 7.36

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

7.36.1

सौभद्रस्तद्वचः श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमतः ।
अचोदयत यन्तारं द्रोणानीकाय भारत ॥ ७.३६.१ ॥

เมื่อได้ฟังถ้อยคำของพระยุธิษฐิระผู้มีปัญญา ผู้เป็นราชาแห่งธรรม โอ ภารตะ โอรสของพระสุภัทรา จึงสั่งให้สารถีของตนขับรถมุ่งสู่กองทัพของท่านโทรณะ

7.36.2

तेन सञ्चोद्यमानस्तु याहियाहीति सारथिः ।
प्रत्युवाच ततो राजन्नभिमन्युमिदं वचः ॥ ७.३६.२ ॥

สารถีถูกเร่งด้วยคำว่า ไปเถิด ไปเถิด จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่อภิมันยุ โอ พระราชา

7.36.3

अतिभारोऽयमायुष्मन्नाहितस्त्वयि पाण्डवैः ।
सम्प्रधार्य क्षणं बुद्ध्या ततस्त्वं योद्धुमर्हसि ॥ ७.३६.३ ॥

นี่เป็นภาระอันหนักยิ่ง โอ ผู้มีอายุยืน ที่พวกปาณฑพได้วางไว้บนท่าน ท่านควรพิจารณาด้วยปัญญาสักครู่หนึ่งแล้วจึงควรออกรบ

7.36.4

आचार्यो हि कृती द्रोणः परमास्त्रे कृतश्रमः ।
त्वं तु बालः स बलवान्सङ्ग्रामाणामकोविदः ॥ ७.३६.४ ॥

อาจารย์โทรณะนั้นเป็นผู้ช่ำชอง ผู้ที่ฝึกฝนอาวุธทิพย์อันยอดเยี่ยมมาแล้ว ส่วนท่านยังเป็นหนุ่มน้อย เขามีกำลังมาก ส่วนท่านยังไม่คุ้นเคยกับการศึกสงคราม

7.36.5

ततोऽभिमन्युः प्रहसन्सारथिं वाक्यमब्रवीत् ।
सारथे कोन्वयं द्रोणः समग्रं क्षत्रमेव वा ॥ ७.३६.५ ॥

ครั้นแล้วอภิมันยุหัวเราะและกล่าวถ้อยคำแก่สารถีว่า สารถีเอ๋ย โทรณะนี้เป็นใคร หรือกษัตริย์ทั้งชั้นสำหรับเขาจะเป็นอะไรเล่า

7.36.6

व्यवसायो हि मे योद्धुं रणोत्सवसमुद्यतः ।
ऐरावतगतं शक्रं सहामरगणैरहम् ॥ ७.३६.६ ॥

ความตั้งใจของเรานั้นคือจะรบ เราพร้อมแล้วสำหรับงานฉลองการรบ แม้พระอินทร์ผู้ประทับบนช้างไอราวัต พร้อมด้วยหมู่เทพทั้งปวง เราก็จะต่อสู้ด้วย

7.36.7

अथवा रुद्रमीशानं सर्वभूतगणार्चितम् ।
योधयेयं रणमुखे न मे क्षत्रेऽद्य विस्मयः ॥ ७.३६.७ ॥

หรือหากจะต่อสู้กับพระรุทรผู้เป็นเจ้า ซึ่งหมู่ภูตทั้งปวงบูชา ณ หน้ากองทัพ เราก็จะทำได้ ในหน้าที่ของกษัตริย์ วันนี้เราไม่มีความประหลาดใจใด ๆ

7.36.8

यच्चैतत्पश्यसे सूत सयोधाश्वरथद्विपम् ।
तन्ममाद्य द्विषत्सैन्यं कलामर्हति षोडशीम् ॥ ७.३६.८ ॥

โอ สารถี กองทัพที่ท่านเห็นนี้ พร้อมทั้งพลเดินเท้า ม้า รถศึก และช้าง วันนี้ไม่ควรแม้เพียงหนึ่งในสิบหกส่วนเมื่อเทียบกับกองทัพของศัตรูของเรา

7.36.9

अपि विश्वजितं विष्णुं मातुलं प्राप्य सूतज ।
पितरं चार्जुनं युद्धे न भीर्मामुपयास्यति ॥ ७.३६.९ ॥

โอ บุตรของสารถี แม้ว่าอาของเราจะได้พบพระวิษณุผู้ชนะทั่วโลก และบิดาของเราคืออรชุนมาในสนามรบ ความกลัวก็จะไม่เข้ามาหาเราเลย

7.36.10

एवमप्युच्यमानः स सारथिस्तं पुनः पुनः ।
वीर ते तेन मा युद्धमिति सौभद्रमब्रवीत् ॥ ७.३६.१० ॥

แม้จะถูกกล่าวเช่นนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า สารถีนั้นจึงกล่าวแก่โอรสของพระสุภัทรา (อภิมันยุ) ว่า วีรบุรุษเอ๋ย อย่าต่อสู้กับท่านนั้นเลย

7.36.11

अभिमन्युश्च तां वाचं कदर्थीकृत्य सारथेः ।
याहीत्येवाब्रवीदेनं द्रोणानीकाय माचिरम् ॥ ७.३६.११ ॥

อภิมันยุไม่ใส่ใจถ้อยคำของสารถีนั้น จึงกล่าวแก่เขาว่า ไปเถิด มุ่งสู่กองทัพของโทรณะโดยไม่รีรอ

7.36.12

ततः सन्नोदयामास हयानाशु त्रिहायनान् ।
नातिहृष्टमनाः सूतो हेमभाण्डपरिच्छदान् ॥ ७.३६.१२ ॥

ครั้นแล้วสารถีผู้มีใจไม่ค่อยร่าเริงก็รีบเร่งม้าสามปีที่ประดับด้วยเครื่องทองให้ไปโดยเร็ว

7.36.13

ते प्रेषिताः सुमित्रेण द्रोणानीकाय वाजिनः ।
द्रोणमभ्यद्रवन्राजन्महावेगा महाबलाः ॥ ७.३६.१३ ॥

โอ พระราชา ม้าเหล่านั้นซึ่งถูกส่งออกไปโดยพระสุมิตรสู่กองทัพของโทรณะ มีความเร็วยิ่งและมีกำลังมาก ได้พุ่งเข้าหาโทรณะ

7.36.14

तमुदीक्ष्य तथायान्तं सर्वे द्रोणपुरोगमाः ।
अभ्यवर्तन्त कौरव्याः पाण्डवाश्च तमन्वयुः ॥ ७.३६.१४ ॥

เมื่อเห็นเขาเข้ามาเช่นนั้น เหล่ากาอุรพทั้งปวงซึ่งมีโทรณะนำหน้า ก็หันเข้าหาเขา และปาณฑพทั้งหลายก็ติดตามเขาไป

7.36.15

सकर्णिकारप्रवरोच्छ्रितध्वजः ।
सुवर्णवर्माऽऽर्जुनिरर्जुनाद्वरः।
युयुत्सया द्रोणमुखान्महारथान् ।
समासदत्सिंहशिशुर्यथा द्विपान् ॥ ७.३६.१५ ॥

โอรสของอรชุน มีธงสูงประดับด้วยต้นกรรณิการ์ และมีเกราะทองคำ ยิ่งกว่าอรชุนเสียอีก เมื่อปรารถนาการต่อสู้ได้เข้าหามหารถทั้งหลายซึ่งมีโทรณะนำหน้า ดุจลูกสิงโตเข้าหาช้างทั้งหลาย

7.36.16

ते विंशतिपदे यत्ताः सम्प्रहारं प्रचक्रिरे ।
आसीद्गाङ्ग इवावर्तो मुहूर्तमुदधाविव ॥ ७.३६.१६ ॥

พวกเขาตั้งมั่นในกระบวนทัพยาวยี่สิบก้าว แล้วเข้าปะทะกัน ครู่หนึ่งนั้นเหมือนวังน้ำวนแห่งแม่น้ำคงคา เหมือนวังน้ำวนแห่งมหาสมุทร

7.36.17

शूराणां युध्यमानानां निघ्नतामितरेतरम् ।
सङ्ग्रामस्तुमुलो राजन्प्रावर्तत सुदारुणः ॥ ७.३६.१७ ॥

โอ พระราชา การรบของเหล่าวีรบุรุษที่ต่อสู้และฟาดฟันกันและกัน ได้เกิดขึ้นอย่างอึกทึกและน่าสะพรึงกลัวยิ่ง

7.36.18

प्रवर्तमाने सङ्ग्रामे तस्मिन्नतिभयङ्करे ।
द्रोणस्य मिषतो व्यूहं भित्त्वा व्यचरदार्जुनिः ॥ ७.३६.१८ ॥

ขณะที่การรบอันน่าสะพรึงกลัวยิ่งนั้นดำเนินอยู่ โอรสของอรชุนได้ทะลวงกระบวนทัพขณะที่โทรณะกำลังเฝ้าดู แล้วเคลื่อนไหวไปมาอยู่ภายใน

7.36.19

तदभेद्यमनाधृष्यं द्रोणानीकं सुदुर्जयम् ।
भित्त्वार्जुनिरसम्भ्रान्तो विवेशाचिन्त्यविक्रमः ॥ ७.३६.१९ ॥

โอรสของอรชุนทะลวงกองทัพของโทรณะอันยากจะเจาะเข้าได้ ไม่อาจรุกรานได้ และยากยิ่งที่จะพิชิต แล้วเข้าไปด้วยความไม่หวั่นไหว ด้วยพระปรากรมอันหาที่สุดมิได้

7.36.20

तं प्रविष्टं विनिघ्नन्तं शत्रुसङ्घान्महाबलम् ।
हस्त्यश्वरथपत्त्यौघाः परिवव्रुरुदायुधाः ॥ ७.३६.२० ॥

เมื่อเขาเข้าไปและสังหารท่ามกลางหมู่ศัตรู ผู้มีกำลังมหาศาลนั้นก็ถูกล้อมรอบด้วยหมู่ช้าง ม้า รถศึก และพลเดินเท้า พร้อมอาวุธยกขึ้นพร้อมจะฟาดฟัน

7.36.21

नानावादित्रनिनदैः क्ष्वेडितोत्क्रुष्टगर्जितैः ।
हुङ्कारैः सिंहनादैश्च तिष्ठ तिष्ठेति निःस्वनैः ॥ ७.३६.२१ ॥

ด้วยเสียงดนตรีหลากชนิดที่กึกก้อง ด้วยเสียงฟ่อ เสียงตะโกน และเสียงคำราม ด้วยเสียงร้องศึก เสียงสิงโตคำราม และด้วยเสียงร้องว่า หยุด หยุด!

7.36.22

घोरैर्हलहलाशब्दैर्मागास्तिष्ठैहि मामिति ।
असावहममित्रेति प्रवदन्तो मुहुर्मुहुः ॥ ७.३६.२२ ॥

ด้วยเสียงร้องอันน่ากลัวว่า ฮาลา-ฮาลา พลางร้องซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า อย่าหนีจากข้า จงหยุดอยู่! ข้าอยู่นี่แล้ว ศัตรูเอ๋ย!

7.36.23

बृंहितैः शिञ्जितैर्हासैः करनेमिस्वनैरपि ।
सन्नादयन्तो वसुधामभिदुद्रुवुरार्जुनिम् ॥ ७.३६.२३ ॥

ทั้งเสียงม้าร้อง เสียงสายธนูดีด เสียงหัวเราะ และเสียงล้อรถศึก ทำให้แผ่นดินกึกก้อง พวกเขาพุ่งเข้าใส่บุตรของอรชุน

7.36.24

तेषामापततां वीरः शीघ्रयोधी महाबलः ।
क्षिप्रास्त्रो न्यवधीद्राजन्मर्मज्ञो मर्मभेदिभिः ॥ ७.३६.२४ ॥

เมื่อพวกเขาพุ่งเข้ามา ข้าแต่พระราชา วีรบุรุษผู้ว่องไวในการรบ มีพลังมหาศาล ชำนาญอาวุธ และรู้จุดสำคัญของร่างกาย ได้สังหารพวกเขาด้วยลูกศรที่แทงทะลุจุดสำคัญ

7.36.25

ते हन्यमाना विवशा नानालिङ्गैः शितैः शरैः ।
अभिपेतुः सुबहुशः शलभा इव पावकम् ॥ ७.३६.२५ ॥

พวกเขาถูกลูกศรคมนับหลายแบบแทงจนไร้เรี่ยวแรง ยังคงพุ่งเข้าหาเขาซ้ำแล้วซ้ำเล่า เหมือนแมลงเม่าที่พุ่งเข้าหาไฟ

7.36.26

ततस्तेषां शरीरैश्च शरीरावयवैश्च सः ।
सन्तंस्तार क्षितिं क्षिप्रं कुशैर्वेदिमिवाध्वरे ॥ ७.३६.२६ ॥

แล้วด้วยร่างและอวัยวะของพวกเขา เขาปกคลุมพื้นดินอย่างรวดเร็ว ดุจแท่นบูชาที่ปูด้วยหญ้ากุศะในพิธียัญ

7.36.27

बद्धगोधाङ्गुलित्राणान्सशरासनसायकान् ।
सासिचर्माङ्कुशाभीषून्सतोमरपरश्वथान् ॥ ७.३६.२७ ॥

ทั้งที่สวมปลอกนิ้วหนัง ทั้งที่ถือคันธนูและลูกศร ดาบ โล่ ขอสับช้าง และบังเหียน หอก และขวานรบ

7.36.28

सगदायोगुडप्रासान्सर्ष्टितोमरपट्टसान् ।
सभिण्डिपालपरिघान्यशक्तिवरकम्पनान् ॥ ७.३६.२८ ॥

ทั้งกระบอง เหล็กดัด หอกซัด และหอกยาว ทั้งดาบสั้น ลูกดอก ก้อนหนังเหวี่ยง คทา ทวน และอาวุธอันประเสริฐที่สั่นสะท้าน

7.36.29

सप्रतोदमहाशङ्खान्सकुन्तान्सकचग्रहान् ।
समुद्गरक्षेपणीयान्सपाशपरिघोपलान् ॥ ७.३६.२९ ॥

ทั้งขอสับช้าง สังข์ใหญ่ หอกแทง ตะขอคว้าผม ค้อน และอาวุธขว้าง ทั้งบ่วง เหล็กดัด และก้อนหิน

7.36.30

सकेयूराङ्गदान्बाहून्हृद्यगन्धानुलेपनान् ।
स़ञ्चिच्छेदार्जुनिर्वृत्तांस्त्वदीयानां सहस्रशः ॥ ७.३६.३० ॥

อาร์ชุนตัดแขนของทหารฝ่ายท่านนับพันๆ แขนที่ประดับด้วยกำไลต้นแขนและกำไลข้อมือ มีกลิ่นหอมจากเครื่องหอมและน้ำมันทา

7.36.31

तैः स्फुरद्भिर्महाराज शुशुभे भूः सुलोहितैः ।
पञ्चास्यैः पन्नगैश्छिन्नैर्गरुडेनेव मारिष ॥ ७.३६.३१ ॥

ข้าแต่มหาราช ด้วยร่างเหล่านั้นที่กระตุกดิ้นและแดงฉาน แผ่นดินก็ปรากฏงาม ดุจงูห้าเศียรที่ครุฑตัดขาด ข้าแต่ท่าน

7.36.32

सुनासाननकेशान्तैरव्रणैश्चारुकुण्डलैः ।
सन्दष्टौष्ठपुटैः क्रोधात्क्षरद्भिः शोणितं बहु ॥ ७.३६.३२ ॥

มีจมูก ใบหน้า และปลายผมงาม ไม่มีบาดแผล มีต่างหูงดงาม ริมฝีปากกัดแน่นด้วยความโกรธ และเลือดไหลออกมามาก

7.36.33

सचारुमुकुटोष्णीषैर्मणिरत्नविभूषितैः ।
विनालनलिनाकारैर्दिवाकरशशिप्रभैः ॥ ७.३६.३३ ॥

มีมงกุฎและผ้าโพกงาม ประดับด้วยอัญมณีและแก้วรัตนะ มีรูปร่างดุจดอกบัวที่หลุดจากก้าน และแวววาวดุจพระอาทิตย์และพระจันทร์

7.36.34

हितप्रियंवदैः काले बहुभिः पुण्यगन्धिभिः ।
द्विषच्छिरोभिः पृथिवीं स वै तस्तार फाल्गुनिः ॥ ७.३६.३४ ॥

ด้วยศีรษะของศัตรูจำนวนมาก หอมด้วยบุญกุศล ดูประหนึ่งจะพูดจาอ่อนหวานและเป็นที่รักในเวลาอันควร บุตรของพาลคุนี (อรชุน) ได้ปกคลุมแผ่นดินนั้นจริงๆ

7.36.35

गन्धर्वनगराकारान्विधिवत्कल्पितान्रथान् ।
वीषामुखान्वित्रिवेणून्न्यस्तदण्डकबन्धुरान् ॥ ७.३६.३५ ॥

รถศึกมีรูปร่างดุจนครคนธรรพ์ จัดวางไว้ตามพิธีอย่างถูกต้อง มีปลายแอกคันชัก เพลาล้อ และงอนรถที่วางลงและประกอบไว้

7.36.36

विजङ्घाकूबरांस्तत्र विनेमींश्र व्यरानपि ।
विचक्रोपस्करोपस्थान्भग्नोपकरणानपि ॥ ७.३६.३६ ॥

ที่นั่นมีรถศึกที่แอกและโครงหักพัง ขอบล้อถูกถอด ไม่มีซี่ล้อ ล้อและอุปกรณ์หลุดออกจากที่ และเครื่องประกอบแตกละเอียด

7.36.37

समास्थितान्योधवरैर्दान्ताश्वान्साधुसारथीन् ।
विपताकाध्वजच्छत्रान्वितूणीरायुधानपि ॥ ७.३६.३७ ॥

เขาเห็นม้าฝึกดีที่มีนักรบชั้นเยี่ยมขึ้นขี่ สารถีที่ชำนาญ ธงแพรและธงรบและฉัตรที่หักพัง และแล่งศรกับอาวุธที่กระจัดกระจาย

7.36.38

प्रपातितोपस्तरणान्हतयोधान्सहस्रशः ।
शरैर्विशकलीकुर्वन्दिक्षु सर्वास्वदृश्यत ॥ ७.३६.३८ ॥

ท่ามกลางเครื่องประดับม้าช้างที่ถูกโค่นและนักรบที่ถูกสังหารนับพัน เขาตัดฟันให้แหลกเป็นชิ้นๆ ด้วยลูกศร และปรากฏให้เห็นไปทุกทิศ

7.36.39

पुनर्द्विपान्द्विपारोहान्वैजयन्त्यङ्कुशध्वजान् ।
तूणान्वर्माण्यथो कक्ष्या ग्रैवेयांश्च सकम्बलान् ॥ ७.३६.३९ ॥

อีกทั้งช้างกับควาญช้าง ทั้งธงไวชยันตีและขอสับช้างและธง ทั้งแล่งศร เกราะ สายรัด ปลอกคอ และผ้าห่มอาน

7.36.40

घण्टाः शुण्डाविषाणाग्राञ्छत्रमालाः पदानुगान् ।
शरैर्निशितधाराग्रैः शात्रवाणामशातयत् ॥ ७.३६.४० ॥

กระดิ่ง งวงช้าง ปลายงา ฉัตรที่ร้อยเป็นพวง และพลเดินเท้าที่ตามหลังมา เขาได้ตัดให้ขาดด้วยลูกศรที่มีปลายคมกริบ ทั้งหมดที่เป็นของข้าศึก

7.36.41

वनायुजान्पार्वतीयान्काम्भोजानथ बाह्लिकान् ।
स्थिरवालधिकर्णाक्षाञ्जवनान्साधुवाहिनः ॥ ७.३६.४१ ॥

ม้าของวนายุ ม้าจากภูเขา ม้าจากกัมโพชะและบาหลีกะ มีหางหูและดวงตาที่มั่นคง วิ่งเร็ว และฝึกมาดีสำหรับการขี่

7.36.42

आरूढाञ्शिक्षितैर्योधैः शक्त्यृष्टिप्रासयोधिभिः ।
विध्वस्तचामरमुखान्विप्रविद्धप्रकीर्णकान् ॥ ७.३६.४२ ॥

มีนักรบที่ฝึกมาอย่างดีขี่อยู่บนหลัง และนักรบที่ชำนาญในการใช้หอก ทวน และแหลน พัดขนจามรีที่หน้าม้าถูกทำลายแตกกระจาย ม้าถูกเหวี่ยงและกระจัดกระจายไปทั่ว

7.36.43

निरस्तजिह्वानयनान्निष्कीर्णान्त्रयकृद्धनान् ।
हतारोहांश्छिन्नघण्टान्क्रव्यादगणमोदकान् ॥ ७.३६.४३ ॥

ลิ้นและดวงตาถูกแทงจนยื่นออกมา ลำไส้กระจัดกระจาย ม้าถูกฆ่า พลขี่ของมันตายแล้ว กระดิ่งถูกตัดออก กลายเป็นอาหารอันโอชะของฝูงสัตว์กินเนื้อ

7.36.44

निकृत्तचर्मकवचाञ्शकृन्मूत्रासृगाप्लुतान् ।
निपातयन्नश्ववरांस्तावकान्स व्यरोचत।
एको विष्णुरिवाचिन्त्यं कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ ७.३६.४४ ॥

ม้าชั้นดีของท่าน ถูกโค่นล้ม หนังและเกราะถูกตัดออก เปรอะเปื้อนไปด้วยมูลและปัสสาวะและเลือด ท่านผู้เดียวส่องแสงเฉิดฉายดุจพระวิษณุ เพราะได้กระทำการอันยากยิ่งและหาใดเปรียบมิได้

7.36.45

तथा निर्माथितं तेन चतुरङ्गबलं महत् ।
यथाऽसुरबलं घोरं त्र्यम्बकेन महौजसा ॥ ७.३६.४५ ॥

กองทัพใหญ่ทั้งสี่เหล่าถูกเขาบดขยี้เช่นนั้น เหมือนกองทัพอสูรอันน่าสะพรึงกลัวที่ถูกพระตรยัมพกะผู้ทรงพลังบดขยี้

7.36.46

कृत्वा कर्म रणेऽसह्यं परैरार्जुनिराहवे ।
अभिनच्च पदात्योघांस्त्वदीयानेव सर्वशः ॥ ७.३६.४६ ॥

ในสนามรบ บุตรของอรชุนได้กระทำการอันศัตรูทนไม่ได้ และได้ฟาดฟันกองทัพเดินเท้าของท่านแตกกระจายไปทุกทิศ

7.36.47

एवमेकेन तां सेनां सौभद्रेण सितैः शरैः ।
भृशं विप्रहतां दृष्ट्वा स्कन्देनेवासुरीं चमूम् ॥ ७.३६.४७ ॥

เมื่อเห็นกองทัพนั้นถูกบุตรแห่งสุภัทราผู้เดียวใช้ลูกศรขาวถล่มย่อยยับอย่างหนัก เหมือนพระสกันทะถล่มกองทัพอสูร

7.36.48

त्वदीयास्तव पुत्राश्च वीक्षमाणा दिशो दश ।
संशुष्कास्याश्चलन्नेत्राः प्रस्विन्ना रोमहर्षिणः ॥ ७.३६.४८ ॥

ไพร่พลของท่านและบุตรชายของท่านมองไปยังทิศทั้งสิบ ปากแห้งผาก ดวงตาสั่นไหว เหงื่อท่วมตัว ขนลุกชัน

7.36.49

पलायनकृतोत्साहा निरुत्साहा द्विषज्जये ।
गोत्रनामभिरन्योन्यं क्रन्दन्तो जीवितैषिणः ॥ ७.३६.४९ ॥

หมดกำลังใจที่จะสู้ เมื่อศัตรูได้ชัย ต่างคิดจะหนี ปรารถนาจะมีชีวิตรอด ต่างร้องเรียกกันและกันด้วยชื่อตระกูลและชื่อของตน

7.36.50

हतान्पुत्रान्पितॄन्भ्रातॄन्बन्धून्सम्बन्धिनस्तथा ।
प्रातिष्ठन्त समुत्सृज्य त्वरयन्तो हयद्विपान् ॥ ७.३६.५० ॥

ทิ้งบุตร บิดา พี่น้อง ญาติพี่น้อง และญาติทางการสมรสที่ถูกฆ่าตายไว้ข้างหลัง ต่างรีบหนีไป เร่งม้าและช้างของตนให้วิ่งเร็วขึ้น