મહાભારત · અધ્યાય 7.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.37.1
तां प्रभाग्नां चमूं दृष्ट्वा सौभद्रेणामितौजसा ।
दुर्योधनो भृशं क्रुद्धः स्वयं सौभद्रमभ्ययात् ॥ ७.३७.१ ॥
અમિત તેજસ્વી સૌભદ્રે (અભિમન્યુએ) એ ભાંગી પડેલી સેના જોઈ, દુર્યોધન અત્યંત ક્રોધે ભરાયો અને પોતે સૌભદ્ર તરફ ધસી ગયો.
7.37.2
ततो राजानमावृत्तं सौभद्रं प्रति संयुगे ।
दृष्ट्वा द्रोणोऽब्रवीद्योधान्परीप्सध्वं नराधिपम् ॥ ७.३७.२ ॥
પછી રાજા (દુર્યોધન) સૌભદ્ર સામે યુદ્ધમાં પાછો ફરતો જોઈ, દ્રોણે યોદ્ધાઓને કહ્યું, "નરાધિપનું રક્ષણ કરો."
7.37.3
पुराऽभिमन्युर्लक्षं नः पश्यतां हन्ति वीर्यवान् ।
तमाद्रवत माभैष्ट क्षिप्रं रक्षत कौरवम्। ॥ ७.३७.३ ॥
"અમે જોતા હતા ત્યારે જ પરાક્રમી અભિમન્યુ આપણા લાખો યોદ્ધાઓને મારી રહ્યો છે. તેના પર હુમલો કરો, ડરશો નહીં, ઝડપથી કૌરવનું રક્ષણ કરો."
7.37.4
एवमुक्तास्ततस्तेन भारद्वाजेन धीमता ।
कृतज्ञानबलोत्सेधाः सुहृदो जितकाशिनः।
त्रास्यमाना भयाद्वीरं परिवव्रुस्तवात्मजम् ॥ ७.३७.४ ॥
બુદ્ધિમાન ભારદ્વાજ (દ્રોણ) આમ કહેતાં, પોતાની વિદ્યા અને બળનો ગર્વ ધરાવતા, પોતાને વિજયી માનતા મિત્રો ભયથી રક્ષણ કરવા આપના વીર પુત્રને ઘેરી વળ્યા.
7.37.5
द्रोणो द्रौणिः कृपः कर्णः कृतवर्मा च सौबलः ।
बृहद्बलो मद्रराजो भूरिर्भूरिश्रवाः शलः ॥ ७.३७.५ ॥
દ્રોણ, દ્રૌણિ (અશ્વત્થામા), કૃપ, કર્ણ, કૃતવર્મા, સૌબલ (શકુનિ), બૃહદ્બલ, મદ્રરાજ (શલ્ય), ભૂરિ, ભૂરિશ્રવા અને શલ.
7.37.6
पौरवो वृषसेनश्च विसृजन्तः शिताञ्शरान् ।
सौभद्रं शरवर्षेण महता समवाकिरन् ॥ ७.३७.६ ॥
પૌરવ અને વૃષસેને પણ તીક્ષ્ણ બાણો છોડીને સૌભદ્ર પર બાણોના મોટા વરસાદથી તેને સંપૂર્ણપણે ઢાંકી દીધો.
7.37.7
सम्मोहयित्वा तमथ दुर्योधनममोचयन् ।
आस्याद्ग्रासमिवाक्षिप्तं ममृषे नार्जुनात्मजः ॥ ७.३७.७ ॥
તેને મોહિત કરીને પછી તેમણે દુર્યોધનને છોડાવ્યો. મોઢામાંથી ખેંચાયેલા કોળિયાની જેમ, અર્જુનપુત્રે તે સહન ન કર્યું.
7.37.8
ताञ्शरौघेण महता साश्वसूतान्महारथान् ।
विमुखीकृत्य सौभद्रः सिंहनादमथानदत् ॥ ७.३७.८ ॥
તે મહારથીઓને, તેમના ઘોડા અને સારથિઓ સહિત, મોટા બાણવર્ષાથી પાછા ફેરવીને સુભદ્રાના પુત્રે સિંહનાદ કર્યો.
7.37.9
तस्य नादं ततः श्रुत्वा सिंहस्येवामिषैषिणः ।
नामृष्यन्त सुसंरब्धाः पुनर्द्रोणमुखा रथाः ॥ ७.३७.९ ॥
તેની તે ગર્જના સાંભળીને, માંસની શોધમાં નીકળેલા સિંહની જેમ, દ્રોણપ્રમુખ રથીઓ અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને ફરી તે સહન ન કરી શક્યા.
7.37.10
त एनं कोष्ठकीकृत्य रथवंशेन मारिष ।
व्यसृजन्निषुजालानि नानालिङ्गानि सङ्घशः ॥ ७.३७.१० ॥
હે માન્ય, તેમણે તેને રથોની હારથી વાડામાં ઘેરીને અનેક ચિહ્નોવાળાં બાણજાળ ટોળાંમાં છોડ્યાં.
7.37.11
तान्यन्तरिक्षे चिच्छेद पौत्रस्ते निशितैः शरैः ।
तांश्चैव प्रतिविव्याध तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.३७.११ ॥
તારા પૌત્રે તે બાણોને આકાશમાં જ તીક્ષ્ણ બાણોથી કાપી નાખ્યાં અને તેમને જ સામે વીંધી નાખ્યા. તે અદ્ભુત જેવું થયું.
7.37.12
ततो रथपदात्योघाः कुञ्जराः सादिनश्च ह ।
कोपितास्तेन शूरेण शरैराशीविषोपमैः।
परिवब्रुर्जिघांसन्तः सौभद्रमपराजितम् ॥ ७.३७.१२ ॥
પછી રથ, પદાતિ, હાથી અને ઘોડેસવારોના સમૂહો તે શૂરના ઝેરી સર્પ જેવા બાણોથી ક્રોધે ભરાઈને, મારવાની ઇચ્છાએ, અપરાજિત સુભદ્રાના પુત્રને ઘેરી વળ્યા.
7.37.13
समुद्रमिव पर्यस्तं त्वदीयं तं बलार्णवम् ।
दधारैकोऽर्जुनिर्बाणैर्वेलेवोद्वृत्तमर्णवम् ॥ ७.३७.१३ ॥
સમુદ્ર ઊછળીને વિખેરાઈ જાય તેમ તમારા તે સૈન્ય-સાગરને અર્જુનપુત્ર એકલાએ પોતાનાં બાણોથી રોકી રાખ્યો, જેમ કિનારો ઊછળતા સમુદ્રને રોકે.
7.37.14
शूराणां युध्यमानानां निघ्नतामितरेतरम् ।
अभिमन्योः परेषां च नासीत्कश्चित्पराङ्मुखः ॥ ७.३७.१४ ॥
એકબીજા પર પ્રહાર કરતા લડતા એ શૂરવીરોમાંથી — અભિમન્યુના પક્ષે કે શત્રુઓના પક્ષે — કોઈ પીઠ ફેરવતું નહોતું.
7.37.15
तस्मिंस्तु घोरे सङ्ग्रामे वर्तमाने भयङ्करे ।
दुःसहो नवभिर्बाणैरभिमन्युमविध्यत ॥ ७.३७.१५ ॥
એ ભયાનક ઘોર સંગ્રામ ચાલતો હતો ત્યારે દુઃસહે નવ બાણોથી અભિમન્યુને વીંધ્યો.
7.37.16
दुःशानो द्वादशभिः कृपः शारद्वतस्त्रिभिः ।
द्रोणस्तु सप्तदशभिः शरैराशीविषोपमैः ॥ ७.३७.१६ ॥
દુઃશાસને બાર, શારદ્વત કૃપે ત્રણ અને દ્રોણે સત્તર બાણોથી — ઝેરી સર્પો સમાન બાણોથી — (અભિમન્યુને વીંધ્યો).
7.37.17
विविंशतिस्तु सप्तत्या कृतवर्मा च सप्तभिः ।
बृहद्बलस्तथाऽष्टाभिरश्वत्थामा च सप्तभिः ॥ ७.३७.१७ ॥
વિવિંશતિએ સિત્તેર, કૃતવર્માએ સાત, બૃહદ્બલે આઠ, અને અશ્વત્થામાએ પણ સાત બાણોથી (અભિમન્યુને વીંધ્યો).
7.37.18
भूरिश्रवास्त्रिभिर्बाणैर्मद्रेशः षङ्भिराशुगैः ।
द्वाभ्यां शराभ्यां शकुनिस्त्रिभिर्दुर्योधनो नृपः ॥ ७.३७.१८ ॥
ભૂરિશ્રવા ત્રણ બાણોથી, મદ્રરાજ છ વેગવાન બાણોથી, શકુનિ બે બાણોથી, અને રાજા દુર્યોધન ત્રણ બાણોથી (અભિમન્યુને વીંધ્યો).
7.37.19
स तु तान्प्रतिविव्याध त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ।
नृत्यन्निव महाराज चापहस्तः प्रतापवान् ॥ ७.३७.१९ ॥
તેણે તેમને સીધા જનારા બાણોથી ત્રણ-ત્રણ વડે સામે પ્રહાર કર્યો. હે મહારાજ, હાથમાં ધનુષ લઈને એ પરાક્રમી જાણે નાચતો હતો.
7.37.20
ततोऽभिमन्युः सङ्क्रुद्धस्त्रास्यमानस्तवात्मजैः ।
विदर्शयन्वै सुमहच्छिक्षौरसकृतं बलम् ॥ ७.३७.२० ॥
ત્યારે ક્રોધે ભરાયેલો અભિમન્યુ, તમારા પુત્રો દ્વારા પીડાતો, શિક્ષણથી મેળવેલું પોતાનું અતિ મોટું બળ બતાવવા લાગ્યો.
7.37.21
गरुडानिलरंहोभिर्यन्तुर्वाक्यकरैर्हयैः ।
अभ्यद्रवत तं कार्ष्णिमश्मकेन्द्रः कृतत्वरः ॥ ७.३७.२१ ॥
ગરુડ અને પવનના વેગવાળા, સારથિના વચન પ્રમાણે ચાલતા ઘોડાઓ સાથે અશ્મકોનો સ્વામી ઉતાવળે તે કાર્ષ્ણિ તરફ દોડ્યો.
7.37.22
अश्वाश्चाश्मकमादाय त्वरमाणाऽभ्यहारयन् ।
विव्याध दशभिर्बाणैस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.३७.२२ ॥
ઘોડાઓએ અશ્મકરાજને લઈને ઉતાવળે તેને નજીક લાવ્યા. અભિમન્યુએ દસ બાણોથી તેને વીંધ્યો અને કહ્યું, 'ઊભો રહે, ઊભો રહે!'
7.37.23
तस्याभिमन्युर्दशभिर्हयान्सूतं ध्वजं शरैः ।
बाहू धनुः शिरश्चोर्व्यां स्मयमानोऽभ्यपातयत् ॥ ७.३७.२३ ॥
અભિમન્યુએ હસતાં હસતાં દસ બાણોથી તેના ઘોડા, સારથિ, ધ્વજ, બંને બાહુ, ધનુષ અને માથું ભૂમિ પર પાડી દીધાં.
7.37.24
ततस्तस्मिन्हते वीरे सौभद्रेणाश्मकेश्वरे ।
सञ्चचाल बलं सर्वं पलायनपरायणम् ॥ ७.३७.२४ ॥
સૌભદ્રે અશ્મકોના તે વીર સ્વામીને હણ્યા પછી આખું સૈન્ય ડગમગ્યું અને નાસી જવા તત્પર થયું.
7.37.25
ततः कर्णः कृपो द्रोणो द्रौणिर्गान्धारराट् शलः ।
शल्यो भूरिश्रवाः क्राथः सोमदत्तो विविंशतिः।
वृषसेनः सुषेणश्च कुण्डभेदी प्रतर्दनः ॥ ७.३७.२५ ॥
પછી કર્ણ, કૃપ, દ્રોણ, દ્રૌણિ, ગાંધારરાજ શલ, શલ્ય, ભૂરિશ્રવા, ક્રાથ, સોમદત્ત, વિવિંશતિ, વૃષસેન, સુષેણ, કુંડભેદી અને પ્રતર્દન (આગળ વધ્યા).
7.37.26
बृन्दारको ललित्थश्च प्रबाहुर्दीर्घलोचनः ।
दुर्योधनश्च सङ्क्रुद्धः शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ७.३७.२६ ॥
બૃંદારક, લલિત્થ, પ્રબાહુ, દીર્ઘલોચન અને ક્રોધિત દુર્યોધને બાણોની વર્ષાથી તેને ઢાંકી દીધો.
7.37.27
सोऽतिविद्धो महेष्वासैरभिमन्युरजिह्मगैः ।
शरमादत्त कर्णाय वर्मकायावभेदिनम् ॥ ७.३७.२७ ॥
મહાધનુર્ધરોના સીધા બાણોથી અત્યંત ઘાયલ થયેલા અભિમન્યુએ કર્ણ પર બખ્તર અને શરીર ભેદતું બાણ ઉપાડ્યું.
7.37.28
तस्य भित्त्वा तनुत्राणं देहं निर्भिद्य चाशुगः ।
प्राविशद्धरणीं वेगाद्वल्मी कमिव पन्नगः ॥ ७.३७.२८ ॥
તેનું બખ્તર ભેદી અને દેહને ચીરી તે વેગવાન બાણ રાફડામાં સાપ પ્રવેશે તેમ વેગથી ધરતીમાં ઘૂસ્યું.
7.37.29
स तेनातिप्रहारेण व्यथितो विह्वलन्निव ।
सञ्चचाल रणे कर्णः क्षितिकम्पे यथाऽचलः ॥ ७.३७.२९ ॥
એ તીવ્ર પ્રહારથી વ્યથિત અને જાણે વિહ્વળ થઈને કર્ણ ભૂકંપમાં પર્વત ડગે તેમ રણમાં ડગમગ્યો.
7.37.30
तथान्यैर्निशितैर्बाणैः सुषेणं दीर्घलोचनम् ।
कुण्डभेदिं च सङ्क्रुद्धस्त्रिभिस्त्रीनवधीद्बली ॥ ७.३७.३० ॥
એ જ રીતે ક્રુદ્ધ અને બળવાન તેણે અન્ય તીક્ષ્ણ બાણોથી સુષેણ, દીર્ઘલોચન અને કુંડભેદીને ત્રણ-ત્રણ બાણોથી મારી નાખ્યા.
7.37.31
कर्णस्तं पञ्चविंशत्या नाराचानां समार्पयत् ।
अश्वत्थामा च विंशत्या कृतवर्मा च सप्तभिः ॥ ७.३७.३१ ॥
કર્ણે તેને પચ્ચીસ નારાચ બાણોથી વીંધ્યો; અશ્વત્થામાએ વીસ અને કૃતવર્માએ સાત બાણોથી વીંધ્યો.
7.37.32
स शराचितसर्वाङ्गः क्रुद्धः शक्रात्मजात्मजः ।
विचरन्ददृशे सैन्ये पाशहस्त इवान्तकः ॥ ७.३७.३२ ॥
બાણોથી સર્વાંગ ઢંકાયેલો, ક્રોધિત એ ઇન્દ્રપુત્રનો પુત્ર સૈન્યમાં ફરતો, હાથમાં પાશ લઈ યમ સમાન દેખાયો.
7.37.33
शल्यं च शरवर्षेण समीपस्थामवाकिरत् ।
उदक्रोशन्महाबाहुस्तव सैन्यानि भीषयन् ॥ ७.३७.३३ ॥
તે મહાબાહુએ શલ્યને અને નજીકના લોકોને બાણવર્ષાથી ઢાંકી દીધા; તમારી સેનાઓ ભયથી ચીસો પાડી ઊઠી.
7.37.34
ततः स विद्धोऽस्त्रविदा मर्मभिद्भिरजिह्मगैः ।
शल्यो राजन्रथोपस्थे निषसाद मुमोह च ॥ ७.३७.३४ ॥
ત્યારે અસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ તેના મર્મભેદી, સીધા જતા બાણોથી વીંધાયેલો શલ્ય, હે રાજન, રથના તળિયે બેસી ગયો અને મૂર્છિત થયો.
7.37.35
तं हि दृष्ट्वा तथा विद्धं सौभद्रेण यशास्विना ।
सम्प्राद्रवच्चमूः सर्वा भारद्वाजस्य पश्यतः ॥ ७.३७.३५ ॥
સૌભદ્ર યશસ્વીએ તેને આ રીતે વીંધાયેલો જોઈને, ભારદ્વાજના દેખતાં સમગ્ર સેના ભાગવા લાગી.
7.37.36
सम्प्रेक्ष्य तं महाबाहुं रुक्मपुङ्खैः समावृतम् ।
त्वदीयाः प्रपलायन्ते मृगाः सिंहार्दिता इव ॥ ७.३७.३६ ॥
સોનેરી પાંખવાળા બાણોથી ઢંકાયેલા તે મહાબાહુને જોઈને તમારા માણસો સિંહથી પીડિત મૃગોની જેમ ભાગ્યા.
7.37.37
सौभद्रशरनिर्भग्नाः समरेऽमरविक्रमाः ।
एवं शल्यो विमृदितस्तव पौत्रेण भारत ॥ ७.३७.३७ ॥
સૌભદ્રના બાણોથી છિન્નભિન્ન, યુદ્ધમાં દેવો સમાન પરાક્રમી (વીરો). આ રીતે, હે ભારત, તારા પૌત્રે શલ્યને કચડી નાખ્યો.
7.37.38
स तु रणयशसाऽभिपूज्यमानः ।
पितृसुरचारणसिद्धयक्षसङ्गैः
अवनितलगतैश्च भूतसङ्घै… ।
रतिविबभौ हुतभुग्यथाऽऽज्यसिक्तः ॥ ७.३७.३८ ॥
તે યુદ્ધકીર્તિથી પૂજિત થઈને — પિતૃઓ, દેવો, ચારણો, સિદ્ધો, યક્ષોના સમૂહો દ્વારા અને પૃથ્વી પરના પ્રાણીસમૂહો દ્વારા… — ઘીથી સિંચેલ હવિર્ભુક્ અગ્નિ સમાન શોભ્યો.