महाभारत · अध्याय 7.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.42.1
बालमत्यन्तसुखिनं स्वबाहुबलदर्पितम् ।
युद्धेष्वकुशलं वीरं कुलपुत्रं तनुत्यजम् ॥ ७.४२.१ ॥
अत्यंत सुखात वाढलेला तो बालक, स्वतःच्या बाहुबलाने गर्विष्ठ, युद्धात अकुशल, तो वीर कुलपुत्र देहत्याग करता झाला.
7.42.2
गाहमानमनीकानि सदश्वैश्च त्रिहायनैः ।
अपि यौधिष्ठिरात्सैन्यात्कश्चिदन्वपतद्बली ॥ ७.४२.२ ॥
उत्तम घोडे आणि तीन वर्षांचे घोडे घेऊन सैन्यव्यूहात शिरणाऱ्याच्या मागे युधिष्ठिराच्या सैन्यातील कोणी बलवान योद्धा धावला काय?
7.42.3
युधिष्ठिरो भीमसेनः शिखण्डी सात्यकिर्यमौ ।
धृष्टद्युम्नो विराटश्च द्रुपदश्च सङ्केकयः ॥ ७.४२.३ ॥
युधिष्ठिर, भीमसेन, शिखंडी, सात्यकी, दोन यमज, धृष्टद्युम्न, विराट, द्रुपद आणि केकय राजकुमार.
7.42.4
धृष्टकेतुश्च संरब्धो मात्स्याश्चाभ्यपतन्रणे ।
तेनैव तु पथा यान्तः पितरो मातुलैः सह ॥ ७.४२.४ ॥
संतप्त धृष्टकेतू आणि मत्स्य योद्धे युद्धात पुढे धावले; त्याच वाटेने जाणारे पितर मामांसह.
7.42.5
अभ्यद्रवन्परीप्सन्तो व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
तान्दृष्ट्वा द्रवतः शूरांस्त्वदीया विमुखाऽभवन् ॥ ७.४२.५ ॥
व्यूहबद्ध सैन्यासह प्रहार करणारे रक्षणाच्या इच्छेने धावले; त्या शूरांना पळताना पाहून तुमचे सैनिक विमुख झाले.
7.42.6
ततस्तद्विमुखं दृष्ट्वा तव सूनोर्महद्बलम् ।
जामाता तव तेजस्वी संस्तम्भयिषुराद्रवत् ॥ ७.४२.६ ॥
तेव्हा तुमच्या पुत्राचे महान सैन्य विमुख झालेले पाहून तुमचा तेजस्वी जावई ते थांबवण्याच्या इच्छेने धावला.
7.42.7
सैन्धवस्य महाराज पुत्रो राजा जयद्रथः ।
स पुत्रगृद्धिनः पार्थान्सहसैन्यानवारयत् ॥ ७.४२.७ ॥
संजय म्हणाला: हे महाराज, सिंधुदेशाचा राजा जयद्रथ, पुत्राच्या आसक्तीने, सैन्यासह पार्थांना अडवू लागला.
7.42.8
उग्रधन्वा महेष्वासो दिव्यमस्त्रमुदीरयन् ।
वार्धक्षत्रिरुपासेधत्प्रवणादिव कुञ्जरः ॥ ७.४२.८ ॥
उग्रधन्वा, महाधनुर्धर वार्धक्षत्री (जयद्रथ) दिव्य अस्त्रे सोडत, उताराहून हत्तीला मागे ढकलावे तसे त्यांना मागे हटवले.
7.42.9
कतिभारमहं मन्ये सैन्धवे सञ्जयाहितम् ।
यदेकः पाण्डवान्क्रुद्धान्पुप्रेप्सूनवारयत् ॥ ७.४२.९ ॥
संजया, सिंधुराजावर किती मोठा भार टाकला होता असे मला वाटते; क्रुद्ध पांडवांना, जे त्याला मारू इच्छित होते, तो एकटाच अडवत राहिला.
7.42.10
अत्यद्भुतमहं मन्ये बलं शौर्यं च सैन्धवे ।
तस्य प्रब्रूहि मे वीर्यं कर्म चाग्र्यं महात्मनः ॥ ७.४२.१० ॥
सिंधुराजाचे बल आणि शौर्य अत्यंत अद्भुत आहे असे मला वाटते; त्या महात्म्याचा पराक्रम आणि श्रेष्ठ कर्म मला सांग.
7.42.11
किं जप्तं हुतमिष्टं वा किं सुतप्तमथो तपः ।
दमो वा ब्रह्मचर्यं वा सूत यच्चास्य सत्तम ॥ ७.४२.११ ॥
हे सूता, हे सत्पुरुषश्रेष्ठा, त्याने काय जप केला, काय होम केला, कोणता यज्ञ केला, किती उत्तम तप केले, किंवा कोणता दम व ब्रह्मचर्य पाळले?
7.42.12
देवं कतममाराध्य विष्णुमीशानमब्जजम् ।
सिन्धुराट् तनये सक्तान्क्रुद्धान्पार्थानवारयत् ॥ ७.४२.१२ ॥
कोणत्या देवाची आराधना करून — विष्णू, ईशान किंवा कमलजन्मा ब्रह्मा यांची — सिंधुराजाने पुत्रावर आसक्त, क्रुद्ध पार्थांना अडवले?
7.42.13
नैवं कृतं महत्कर्म भीष्मेणाज्ञासिषं तथा ।
सिन्धुराजो हि येनैकः पाण्डवान्समवारयत् ॥ ७.४२.१३ ॥
भीष्माने असे महान कर्म केले नव्हते, असे मी ऐकले आहे. सिंधुराजाने एकटाच पांडवांना रोखले.
7.42.14
द्रौपदीहरणे यत्तद्भीमसेनेन निर्जितः ।
मानात्स तप्तवान्राजा वरार्थी सुमहत्तपः ॥ ७.४२.१४ ॥
द्रौपदीहरणाच्या वेळी भीमसेनाकडून पराभूत झालेल्या त्या राजाने मानापोटी वर मिळवण्यासाठी अत्यंत कठोर तप केले.
7.42.15
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यः प्रियेभ्यः सन्निवर्त्य सः ।
क्षुत्पिपासातकपसहः कृशो धमनिसन्ततः ॥ ७.४२.१५ ॥
त्याने आपल्या इंद्रियांना प्रिय विषयांपासून परावृत्त केले; भूक, तहान, ऊन सहन करत, कृश होऊन, शिरांनी व्यापलेला.
7.42.16
देवमाराधयच्छर्वं गृणन्ब्रह्म सनातनम् ।
भक्तानुकम्पी भगवांस्तस्य चक्रे ततो दयाम् ॥ ७.४२.१६ ॥
त्याने शर्व देवाची आराधना केली, सनातन ब्रह्माची स्तुती करत. भक्तांवर अनुकंपा करणाऱ्या भगवंताने मग त्याच्यावर दया केली.
7.42.17
स्वप्नान्तेऽप्यथ चैवाह हरः सिन्धुपतेः सुतम् ।
वरं वृणीष्व प्रीतोऽस्मि जयद्रथ किमिच्छसि ॥ ७.४२.१७ ॥
स्वप्नाच्या शेवटीही हराने सिंधुपतीच्या पुत्राला सांगितले: "जयद्रथा, मी प्रसन्न झालो आहे. वर माग, तुला काय हवे आहे?"
7.42.18
एवमुक्तस्तु शर्वेण सिन्धुराजो जयद्रथः ।
उवाच प्रणतो रुद्रं प्राञ्जलिर्नियतात्मवान् ॥ ७.४२.१८ ॥
शर्वाने असे सांगितल्यावर सिंधुराज जयद्रथ रुद्राला नमस्कार करून, हात जोडून, संयमी मनाने बोलला.
7.42.19
पाण्डवेयानहं सङ्ख्ये भीमवीर्यपराक्रमान् ।
वारयेयं रथेनैकः समस्तानिति भारत ॥ ७.४२.१९ ॥
हे भारता, युद्धात मी एकटाच रथात उभा राहून भयंकर वीर्य व पराक्रम असलेल्या त्या सर्व पांडवपुत्रांना रोखू शकतो.
7.42.20
एवमुक्तस्तु देवेशो जयद्रथमथाब्रवीत् ।
ददामि ते वरं सौम्य विना पार्थं धनञ्जयम्।
वारयिष्यसि सङ्ग्रामे चतुरः पाण्डुनन्दनान् ॥ ७.४२.२० ॥
असे सांगितल्यावर देवेश जयद्रथाला म्हणाले, 'हे सौम्या, पार्थ धनंजयाखेरीज पांडुपुत्रांपैकी चौघांना तू युद्धात रोखशील असा वर मी तुला देतो.'
7.42.21
एकाहमिति राजेन्द्र तत्रैवान्तरधीयत ।
एवमस्त्विति देवेशमुक्त्वाबुद्ध्यत पार्थिवः ॥ ७.४२.२१ ॥
'मी एकटाच' असे म्हणून, हे राजेंद्रा, ते तिथेच अंतर्धान पावले. 'असेच होऊ दे' असे देवेशाला सांगून राजा जागा झाला.
7.42.22
स तेन वरदानेन दिव्येनास्त्बलेन च ।
एकः संवारयामास पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ७.४२.२२ ॥
त्या वरदानाने आणि दिव्य अस्त्रबलाने त्याने एकट्यानेच पांडवांच्या सेनेला रोखून धरले.
7.42.23
तस्य ज्यातलघोषेण क्षत्रियान्भयमाविशत् ।
परांस्तु तव सैन्यस्य हर्षः परमकोऽभवत् ॥ ७.४२.२३ ॥
त्याच्या धनुष्याच्या दोरीच्या आवाजाने क्षत्रियांच्या मनात भय शिरले; तुमच्या सैन्याला मात्र परम हर्ष झाला.
7.42.24
दृष्ट्वा तु क्षत्रिया भारं सैन्धवे सर्वमाहितम् ।
उत्क्रुश्याभ्यद्रवन्राजन्येन यौधिष्ठिरं बलम् ॥ ७.४२.२४ ॥
हे राजा, सैंधवावर सर्व भार ठेवलेला पाहून क्षत्रियांनी आरोळ्या ठोकत राजांसह युधिष्ठिराच्या सैन्यावर धाव घेतली.