Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 7.43

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

7.43.1

यन्मां पृच्छसि राजेन्द्र सिन्धुराजस्य विक्रमम् ।
शृणु तत्सर्वमाख्यास्ये यथा पाण्डूनयोधयत् ॥ ७.४३.१ ॥

हे राजेन्द्र! आप जो सिन्धुराज के पराक्रम के विषय में मुझसे पूछ रहे हैं, सुनिए। मैं वह सब कहूँगा कि उसने पाण्डवों से किस प्रकार युद्ध किया।

7.43.2

तमूहुर्वाजिनो वश्याः सैन्धवाः साधुवाहिनः ।
विकुर्वाणा बृहन्तोऽश्वाः श्वसनोपरंहसः ॥ ७.४३.२ ॥

उस रथ को वश में रहने वाले, अच्छी तरह खींचने वाले, सिन्धु देश के श्रेष्ठ घोड़े ढो रहे थे; वे बड़े और तेज़ थे, वायु के समान वेगवान्।

7.43.3

गन्धर्वनगराकारं विधिवत्कल्पितं रथम् ।
तस्याभ्यशोभयत्केतुर्वाराहो राजतो महान् ॥ ७.४३.३ ॥

गन्धर्वनगर के आकार का, विधिपूर्वक सजाया गया वह रथ था; उसकी ध्वजा पर चाँदी का बड़ा वराह-चिह्न शोभा दे रहा था।

7.43.4

श्वेतश्चत्रपताकाभिश्चामरव्यजनेन च ।
स बभौ राजलिङ्गैस्तैस्तारापतिरिवाम्बरे ॥ ७.४३.४ ॥

श्वेत छत्र, पताकाओं, चामरों और पंखों से, उन राजचिह्नों से वह रथ आकाश में चन्द्रमा की भाँति चमक रहा था।

7.43.5

मुक्तावज्रमणिस्वर्णैर्भूषितं तदयस्मयम् ।
वरूथं विबभौ तस्य ज्योतिर्भिः खमिवावृतम् ॥ ७.४३.५ ॥

मोती, हीरे, मणियों और सोने से सजा हुआ उसका लौह-कवच ऐसा चमक रहा था, मानो तारों से भरा आकाश हो।

7.43.6

स विष्फार्य महच्चापं किरन्निषुगणान्बहून ।
तत्कण्डं पूरयामास यदार्जुनिरदारयत् ॥ ७.४३.६ ॥

उसने विशाल धनुष खींचकर बहुत से बाणों की वर्षा करते हुए उस मोर्चे को भर दिया, जिसे अर्जुन के पुत्र ने चीर डाला था।

7.43.7

स सात्यकिं त्रिभिर्बाणैरष्टभिश्च वृकोदरम् ।
धृष्टद्युम्नं तथा षष्ट्या विराटं दशभिः शरैः ॥ ७.४३.७ ॥

उसने सात्यकि को तीन बाणों से, भीम को आठ से, धृष्टद्युम्न को साठ से और विराट को दस बाणों से (घायल किया)।

7.43.8

द्रुपदं पञ्चभिस्तीक्ष्णैः सप्तभिश्च शिखण्डिनम् ।
केकयान्पञ्चविंशत्या द्रौपदेयांस्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ७.४३.८ ॥

द्रुपद को पाँच तीखे बाणों से, शिखण्डी को सात से, केकय राजकुमारों को पच्चीस से और द्रौपदी के पुत्रों को तीन-तीन से (घायल किया)।

7.43.9

युधिष्ठिरं तु सप्तत्या ततः शेषानपानुदत् ।
इषुजालेन महता तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.४३.९ ॥

युधिष्ठिर को सत्तर से (घायल किया), फिर शेष (योद्धाओं) को उसने बाणों के विशाल जाल से पीछे हटा दिया; वह अद्भुत-सा हो गया।

7.43.10

अथास्य शितपीतेन भल्लेनादिश्य कार्मुकम् ।
चिच्छेद प्रहसन्राजा धर्मपुत्रः प्रतापवान् ॥ ७.४३.१० ॥

फिर मुस्कराते हुए प्रतापी राजा धर्मपुत्र ने एक तीखे भल्ल बाण से उसका धनुष लक्ष्य करके काट डाला।

7.43.11

अक्ष्णोर्निमेषमात्रेण सोऽन्यदादाय कार्मुकम् ।
विव्याध दशभिः पार्थं तांश्चैवान्यांस्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ७.४३.११ ॥

आँख के एक निमेष मात्र में उसने दूसरा धनुष उठाकर अर्जुन को दस बाणों से घायल किया, और अन्य (योद्धाओं) को भी तीन-तीन बाणों से।

7.43.12

तत्तस्य लाघवं ज्ञात्वा भीमो भल्लैस्त्रिभिस्त्रिभिः ।
धनुर्ध्वजं च च्छत्रं च क्षितौ क्षिप्रमपातयत् ॥ ७.४३.१२ ॥

उसकी उस फुर्ती को जानकर भीम ने तीन-तीन भल्ल बाणों से शीघ्र ही उसके धनुष, ध्वज और छत्र को भूमि पर गिरा दिया।

7.43.13

सोऽन्यदादाय बलवान्सज्जं कृत्वा च कार्मुकम् ।
भीमस्यापातयत्केतुं धनुरश्वांश्च मारिष ॥ ७.४३.१३ ॥

वह बलवान् दूसरा धनुष लेकर, उसे चढ़ाकर, भीम की ध्वजा को गिरा दिया, और धनुष तथा घोड़ों को भी, हे मान्यवर।

7.43.14

स हताश्वादवप्लुत्य च्छिन्नधन्वा रथोत्तमात् ।
सोत्यकेराप्लुतो यानं गिर्यग्रमिव केसरी ॥ ७.४३.१४ ॥

घोड़ों के मारे जाने पर, धनुष कट जाने से, वह उत्तम रथ से कूद पड़ा और सात्यकि के रथ पर ऐसे जा चढ़ा जैसे सिंह पर्वत-शिखर पर कूदता है।

7.43.15

ततस्त्वदीयाः संहृष्टाः साधुसाध्विति वादिनः ।
सिन्धुराजस्य तत्कर्म प्रेक्ष्याश्रद्धेयमद्भुतम् ॥ ७.४३.१५ ॥

तब आपके लोग हर्षित होकर 'साधु, साधु' कहने लगे। सिन्धुराज का वह कर्म देखकर, जो अविश्वसनीय और अद्भुत था।

7.43.16

सङ्क्रुद्धान्पाण्डवानेको यद्दधारास्त्रतेजसा ।
तत्तस्य कर्म भूतानि सर्वाण्येवाभ्यपूजयन् ॥ ७.४३.१६ ॥

क्रुद्ध पाण्डवों को जिसने अकेले ही अस्त्र-तेज से रोक रखा था, उसके उस कर्म की सभी प्राणियों ने सराहना की।

7.43.17

सौभद्रेण हतैः पूर्वं सोत्तरायोधिभिर्द्विपैः ।
पाण्डूनां दर्शितः पन्थाः सैन्धवेन निवारितः ॥ ७.४३.१७ ॥

पहले सौभद्र द्वारा उत्तर और योद्धाओं सहित हाथियों के मारे जाने से पाण्डवों को जो मार्ग दिखा था, उसे सैन्धव ने रोक दिया।

7.43.18

यतमानास्तु ते वीरा मात्स्यपाञ्चालकेकयाः ।
पाण्डवाश्चान्वपद्यन्त प्रतिशेकुर्न सैन्धवम् ॥ ७.४३.१८ ॥

परंतु वे वीर मत्स्य, पाञ्चाल और केकय, तथा पाण्डव, प्रयत्न करते हुए भी, सैन्धव पर आगे न बढ़ सके; वे उसे पार न कर सके।

7.43.19

यो यो हि यतते भेत्तुं द्रोणानीकं तवाहितः ।
तत्तमेव वरं प्राप्य सैन्धवः प्रत्यवारयत् ॥ ७.४३.१९ ॥

जो-जो शत्रु तुम्हारी द्रोण की सेना को तोड़ने का प्रयास करता था, उसी-उसी को सैन्धव ने वर के बल से रोक दिया।