મહાભારત · અધ્યાય 7.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.46.1
यथा वदसि मे सूत एकस्य बहुभिः सह ।
सङ्ग्रामं तुमुलं घोरं जयं चैव महात्मनः ॥ ७.४६.१ ॥
હે સૂત, તું મને કહે છે તેમ, એકનું ઘણાઓ સાથે થયેલું તુમુલ, ભયંકર સંગ્રામ અને તે મહાત્માનો વિજય એવા જ છે.
7.46.2
अश्रद्धेयमिवाश्चर्यं सौभद्रस्याथ विक्रमम् ।
किन्तु नात्यद्भुतं तेषां येषां धर्मो व्यपाश्रयः ॥ ७.४६.२ ॥
સૌભદ્રનો પરાક્રમ અવિશ્વસનીય અને આશ્ચર્યકારક છે; પરંતુ જેમનો આશ્રય ધર્મ છે તેમના માટે તે અતિ અદ્ભુત નથી.
7.46.3
दुर्योधने च विमुखे राजपुत्रशते हते ।
सौभद्रे प्रतिपत्तिं कां प्रत्यपद्यन्त मामकाः ॥ ७.४६.३ ॥
દુર્યોધન પીઠ ફેરવીને ભાગ્યો અને સો રાજપુત્રો માર્યા ગયા, ત્યારે સૌભદ્રની સામે મારા લોકોએ કઈ પ્રતિક્રિયા આપી?
7.46.4
संशुष्कास्याश्चलन्नेत्राः प्रस्विन्ना रोमहर्षणाः ।
पालयनकृतोत्साहा निरुत्साहा द्विष़ज्जये ॥ ७.४६.४ ॥
સૂકાં મોઢાં, ચંચળ નેત્રો, પરસેવે ભીંજાયેલા, રોમાંચિત; ફક્ત ભાગવાનો ઉત્સાહ રાખનારા, શત્રુ પર વિજય માટે નિરુત્સાહી.
7.46.5
हतान्भ्रातॄन्पितॄन्पुत्रान्सुहृत्सम्बन्धिबान्धवान् ।
उत्सृज्योत्सृज्य सञ्जग्मुस्त्वरयन्तो हयद्विपान् ॥ ७.४६.५ ॥
મૃત ભાઈઓ, પિતાઓ, પુત્રો, મિત્રો, સંબંધીઓ અને બાંધવોને વારંવાર છોડીને, ઘોડા અને હાથીઓને ઝડપથી હાંકતા તેઓ દોડી ગયા.
7.46.6
तान्प्रभग्नांस्तथा दृष्ट्वा द्रोणो द्रौणिर्बृहद्बलः ।
कृपो दुर्योधनः कर्णः कृतवर्माथ सौबलः ॥ ७.४६.६ ॥
તેમને આ રીતે પરાજિત થઈને ભાગતા જોઈને દ્રોણ, મહાબલ દ્રૌણિ, કૃપ, દુર્યોધન, કર્ણ, કૃતવર્મા અને સૌબલ...
7.46.7
अभ्यधावन्सुसङ्क्रुद्धाः सौभद्रमपराजितम् ।
ते तु पौत्रेण ते राजन्प्रायशो विमुखीकृताः।
सौभद्रेण महाराज शक्रप्रतिमतेजसा ॥ ७.४६.७ ॥
અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને તેઓ અપરાજિત સૌભદ્ર પર ધસ્યા. હે રાજન, તે પૌત્ર દ્વારા તેઓ મોટેભાગે પાછા હટાવાયા, હે મહારાજ, ઇન્દ્ર સમાન તેજવાળા સૌભદ્ર દ્વારા.
7.46.8
एकस्तु सुखसंवृद्धो बाल्याद्दर्पाच्च निर्भयः ।
इष्वस्त्रविन्महातेजा लक्ष्मणोऽर्जुनिमभ्ययात् ॥ ७.४६.८ ॥
પણ સુખમાં ઉછરેલો લક્ષ્મણ એકલો, બાલ્યાવસ્થા અને અભિમાનથી નિર્ભય થઈ, બાણ અને અસ્ત્રોનો જાણકાર, મહાતેજસ્વી, અર્જુનીની તરફ આગળ વધ્યો.
7.46.9
तमन्वगेवास्य पिता पुत्रगृद्धी न्यवर्तत ।
अनुदुर्योधनं चान्ये न्यवर्तन्त महारथाः ॥ ७.४६.९ ॥
તેના પિતા પુત્રના મોહથી તેની પાછળ ગયા અને પાછા ફર્યા. દુર્યોધનની પાછળ અન્ય મહારથીઓ પણ પાછા ફર્યા.
7.46.10
तं तेऽभिषिषिचुर्बाणैर्मेघा गिरिमिवाम्बुभिः ।
स तु तान्प्रममाथैको विष्वग्वातो यथाम्बुदान् ॥ ७.४६.१० ॥
મેઘ પર્વત પર જળ વરસાવે તેમ તેમણે તેના પર બાણોની વર્ષા કરી. પણ એકલા તેણે તેમને એવી રીતે કચડી નાખ્યા જેમ ચારે બાજુથી વાતો વાયુ મેઘોને વિખેરી નાખે.
7.46.11
पौत्रं तव च दुर्धर्षं लक्ष्मणं प्रियदर्शनम् ।
पितुः समीपे तिष्ठन्तं शूरमुद्यतकार्मुकम् ॥ ७.४६.११ ॥
તારો પૌત્ર લક્ષ્મણ, દુર્ધર્ષ અને જોવામાં પ્રિય, પિતાની પાસે ઊભેલો શૂરવીર, ધનુષ્ય ઉગામેલો.
7.46.12
अत्यन्तसुखसंवृद्धं धनेश्वरसुतोपमम् ।
आससाद रणे कार्ष्णिर्मत्तो मत्तमिव द्विपम्।
सिंहशाबो वने शश्वत्पुण्डरीकशिशुं यथा ॥ ७.४६.१२ ॥
અત્યંત સુખમાં ઉછરેલો, કુબેરપુત્ર સમાન તે, યુદ્ધમાં કાર્ષ્ણિની સામે આવ્યો, મદોન્મત્ત હાથી સામે મદોન્મત્ત હાથી આવે તેમ. જંગલમાં સિંહબાળ જેમ હંમેશાં શ્વેત કમળ જેવા હાથીબાળ પર ઝપટ મારે તેમ.
7.46.13
लक्ष्मणेन तु सङ्गम्य सौभद्रः परवीरहा ।
शरैः सुनिशितैस्तीक्ष्णैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ७.४६.१३ ॥
લક્ષ્મણ સાથે ભિડાઈને શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર સુભદ્રાપુત્રે અતિ તીક્ષ્ણ બાણોથી તેના બાહુ અને છાતીને વીંધી નાખ્યાં.
7.46.14
सङ्क्रुद्धौ वै महाराज दण्डाहत इवोरगः ।
पौत्रस्तव महाराज तव पौत्रमभाषत ॥ ७.४६.१४ ॥
મહારાજ, બંને ક્રોધે ભરાયા, દંડથી પ્રહાર પામેલા સર્પની જેમ. મહારાજ, તમારા પૌત્રે તમારા પૌત્રને કહ્યું.
7.46.15
सुदृष्टः क्रियतां लोको ह्यमुं लोकं गमिष्यसि ।
पश्यतां बान्धवानां त्वां नयामि यमसादनम् ॥ ७.४६.१५ ॥
આ લોકને સારી રીતે જોઈ લે; તું તે લોકમાં જઈશ. બાંધવો જોતા હોય ત્યારે હું તને યમસદન લઈ જઈશ.
7.46.16
एवमुक्त्वा ततो भल्लं सौभद्रः परवीरहा ।
उद्बबर्ह महाबाहुर्निर्मुक्तोरगसन्निभम् ॥ ७.४६.१६ ॥
આમ કહીને શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર મહાબાહુ સુભદ્રાપુત્રે છૂટેલા સર્પ જેવું ભલ્લ બાણ ખેંચી કાઢ્યું.
7.46.17
स तस्य भुजनिर्मुक्तो लक्ष्मणस्य सुदर्शनम् ।
सुनसं सुभ्रु केशान्तं शिरोऽहार्षीत्सकुण्डलम् ॥ ७.४६.१७ ॥
તેના બાહુમાંથી છૂટેલું તે બાણ લક્ષ્મણનું સુંદર, સુઘડ નાક અને ભ્રમરવાળું, કેશાંતે શોભતું, કુંડળયુક્ત મસ્તક કાપી લઈ ગયું.
7.46.18
पौत्रस्तु तव दुर्धर्षं लक्ष्मणं प्रियदर्शनम् ।
पितुः समीपे तिष्ठन्तं प्राहिणोद्यमसादनम् ॥ ७.४६.१८ ॥
તમારા પૌત્રે તો દુર્ધર્ષ અને પ્રિયદર્શન લક્ષ્મણને, પિતા પાસે ઊભો હોવા છતાં, યમસદન મોકલી આપ્યો.
7.46.19
अत्यन्तसुखसंवृद्धं धनेश्वरसुतोपमम् ।
लक्ष्मणां निहतं दृष्ट्वा हाहेत्युच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ७.४६.१९ ॥
અત્યંત સુખમાં ઉછરેલા, કુબેરના પુત્ર સમાન લક્ષ્મણને મરાયેલો જોઈને લોકો 'હાય હાય!' એમ પોકારી ઊઠ્યા.
7.46.20
ततो दुर्योधनः क्रुद्धः प्रिये पुत्रे निपातिते ।
हतैनमिति चुक्रोश क्षत्रियान्क्षत्रियर्षभः ॥ ७.४६.२० ॥
ત્યારે પ્રિય પુત્ર પડી જવાથી ક્રોધિત થયેલો દુર્યોધન, ક્ષત્રિયોમાં શ્રેષ્ઠ, ક્ષત્રિયોને 'આને મારો!' એમ પોકાર્યો.
7.46.21
ततो द्रोणः कृपः कर्णो द्रोणपुत्रो बृहद्बलः ।
कृतवर्मा च हार्दिक्यः षड्रथाः पर्यवारयन् ॥ ७.४६.२१ ॥
ત્યારે દ્રોણ, કૃપ, કર્ણ, મહાબલી દ્રોણપુત્ર, કૃતવર્મા અને હાર્દિક્ય — આ છ રથીઓએ તેને ઘેરી લીધો.
7.46.22
तांस्तु विद्धा शितैर्बाणैर्विमुखीकृत्य चार्जुनिः ।
वेगेनाभ्यपतत्क्रुद्धः सैन्धवस्य महद्बलम् ॥ ७.४६.२२ ॥
પરંતુ તેમને તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધી, વિમુખ કરીને, ક્રોધિત અર્જુનપુત્ર વેગથી સૈંધવની મહાસેના પર તૂટી પડ્યો.
7.46.23
आवव्रुस्तस्य पन्थानं गजानीकेन दंशिताः ।
कलिङ्गाश्च निषादाश्च क्राथपुत्रश्च वीर्यवान्।
तत्प्रसक्तमिवात्यर्थं युद्धमासीद्विशाम्पते ॥ ७.४६.२३ ॥
કલિંગો, નિષાદો અને વીર્યવાન ક્રાથપુત્રે કવચધારી હાથીઓની સેનાથી તેનો માર્ગ રોક્યો. હે પ્રજાપતિ, ત્યાં અત્યંત અવિરત યુદ્ધ થયું.
7.46.24
ततस्तत्कुञ्जरानीकं व्यधमद्धृष्टमार्जुनिः ।
यथा वायुर्नित्यगतिर्जलदाञ्शतशोऽम्बरे ॥ ७.४६.२४ ॥
ત્યારે હર્ષિત અર્જુનપુત્રે તે હાથીઓની સેનાને વિખેરી નાખી — જેમ નિત્ય ગતિશીલ વાયુ આકાશમાં સેંકડો વાદળોને વિખેરી નાખે છે.
7.46.25
ततः क्रुद्धाः शरव्रातै राजानः समवारयन् ।
अथेतरे सन्निवृत्ताः पुनर्द्रोणमुखा रथाः।
परमास्त्राणि धुन्वानाः सौभद्रमभिदुद्रुवुः ॥ ७.४६.२५ ॥
ત્યારે ક્રોધિત રાજાઓએ બાણોના વરસાદથી તેને રોક્યો. પછી દ્રોણની આગેવાની હેઠળના બીજા રથીઓ પાછા ફરીને પરમાસ્ત્રો ફેરવતા સૌભદ્ર પર ધસી ગયા.
7.46.26
तान्निवार्यार्जुनिर्बाणैः क्राथपुत्रमयोधयत् ।
शरौघेणाप्रमेयेण त्वरमाणो जिघौसया ॥ ७.४६.२६ ॥
તેમને રોકીને અર્જુનના પુત્રે બાણોથી ક્રાથના પુત્ર સાથે યુદ્ધ કર્યું. અપાર બાણપ્રવાહથી, વધની ઇચ્છાથી ત્વરા કરતાં.
7.46.27
सधनुर्बाणकेयूरौ बाहू समुकुटं शिरः ।
सच्छत्रध्वजयन्तारं रथं चाश्वान्न्यपातयत् ॥ ७.४६.२७ ॥
ધનુષ, બાણ અને બાજુબંધ સાથેના તેના બાહુ, મુકુટ સહિતનું મસ્તક, છત્ર-ધ્વજવાળો સારથિ, રથ અને ઘોડાઓ તેણે પાડી દીધા.
7.46.28
कुलशीलश्रुतिबलैः कीर्त्या चास्त्रबलेन च ।
युक्ते तस्मिन्हते वीराः प्रायशो विमुखाऽभवन् ॥ ७.४६.२८ ॥
કુળ, શીલ, વિદ્યા, બળ, કીર્તિ અને અસ્ત્રબળથી યુક્ત તે વીર હણાતાં મોટાભાગના વીરો મોં ફેરવીને ભાગ્યા.