महाभारत · अध्याय 7.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.50.1
वयं तु प्रवरं हत्वा तेषां तैः शरपीडिताः ।
निवेशायाभ्युपायामः सायाह्ने रुधिरोक्षिताः ॥ ७.५०.१ ॥
आम्ही त्यांच्या प्रमुख वीराला मारून, बाणांनी पीडित आणि रक्ताने माखलेले होऊन, संध्याकाळी छावणीकडे परतलो.
7.50.2
निरीक्षमाणास्तु वयं परे चायोधनं शनैः ।
अपयाता महाराज ग्लानिं प्राप्ता विचेतसः ॥ ७.५०.२ ॥
हे महाराजा! आम्ही आणि शत्रू रणभूमीकडे पाहत हळूहळू माघारी फिरलो; थकलेले आणि गोंधळलेल्या मनाने.
7.50.3
ततो निशाया दिवसस्य चाशिवः ।
शिवारुतैः सन्धिरवर्तताद्भुतः।
कुशेशयापीडनिभे दिवाकरे ।
विलम्बमानेऽस्तमुपेत्य पर्वतम् ॥ ७.५०.३ ॥
मग रात्र आणि दिवसाच्या संधीवेळी, कोल्ह्यांच्या अशुभ ओरडण्यात एक अद्भुत संधिकाल आला; कमळमाळेसारखा सूर्य खाली झुकत अस्तपर्वताकडे गेला.
7.50.4
वरासिशक्त्यृष्टिवरूथचर्मणां ।
विभूषणानां च समाक्षिपन्प्रभाः।
दिवं च भूमिं च समानयन्निव ।
प्रियां तनुं भानुरुपैति पावकम् ॥ ७.५०.४ ॥
उत्तम तलवारी, भाले, शक्ती, ऋष्टी, ढाली, चर्मकवचे आणि अलंकारांची प्रभा उधळत, आकाश आणि पृथ्वी एकत्र करत जणू, सूर्य आपले प्रिय शरीर अग्नीला अर्पण करण्यास गेला.
7.50.5
महाभ्रकूटाचलशृङ्गसन्निभै… ।
र्गजैरनेकैरिव वज्रपातितैः।
सवैजयन्त्यङ्कुशवर्मयन्तृभि… ।
र्निपातितैर्नष्टगतिश्चिता क्षितिः ॥ ७.५०.५ ॥
महामेघपर्वताच्या शिखरांसारखे अनेक हत्ती, जणू वज्राने पाडलेले, ध्वज, अंकुश, कवच आणि माहुतांसह पडले होते; गती हरवलेली पृथ्वी त्यांनी व्यापली होती.
7.50.6
हतेश्वरैश्चूर्णितचक्रकूबरै… ।
र्हताश्वसूतैर्विपताककेतुभिः।
महारथैर्भूः शुशुभे विचूर्णितैः ।
पुरैरिवामित्रहतैर्नराधिप ॥ ७.५०.६ ॥
हे नराधिपा, शत्रूंनी नष्ट केलेल्या नगरांप्रमाणे, मारले गेलेले नायक, तुटलेली चाके व रथकूबरे, मेलेले घोडे व सारथी, पडलेल्या पताका व ध्वजांच्या महारथांनी पृथ्वी चूर्ण होऊन शोभू लागली.
7.50.7
रथाश्वबृन्दैः सहसादिभिर्हतैः ।
प्रविद्धभाण्डाभरणैः पृथग्विधैः।
निरस्तजिह्वादशनान्त्रलोचनै… ।
र्धरा बभौ घोरविरूपदर्शना ॥ ७.५०.७ ॥
रथ व घोड्यांचे समूह, तलवारधारी इत्यादी मारले गेल्याने, विखुरलेली भांडी व अलंकार, जीभ, दात, आतडी, डोळे बाहेर पडलेल्या … पृथ्वी भयंकर व विकृत रूपात दिसली.
7.50.8
प्रविद्धवर्माभणाम्बरायुधा ।
विपन्नहस्त्यश्वरथानुगा नराः।
महार्हशय्यास्तरणोचितास्तदा ।
क्षितावनाथा इव शेरते हताः ॥ ७.५०.८ ॥
चिलखत, अलंकार, वस्त्रे, शस्त्रे फेकलेली, हत्ती, घोडे, रथ व त्यांचे अनुचर नष्ट झालेले, तेव्हा मौल्यवान शय्या व आच्छादनांस योग्य असलेले मानव मारले जाऊन अनाथांप्रमाणे भूमीवर पडले आहेत.
7.50.9
अतीव हृष्टाः श्वशृगालवायसा ।
बकाः सुपर्णाश्च वृकास्तरक्षवः।
वयांस्यसृक्पान्यथ रक्षसां गणाः ।
पिशाचसङ्घाश्च सुदारुणा रणे ॥ ७.५०.९ ॥
कुत्रे, कोल्हे, कावळे अत्यंत आनंदित झाले; बगळे, गरुड, लांडगे, तरक्षू, रक्त पिणारे पक्षी, राक्षसांचे समूह आणि अतिभयंकर पिशाच समूह रणांगणात आनंदले.
7.50.10
त्वचो विनिर्भिद्य पिबन्वसामसृक् ।
तथैव मज्जाः पिशितानि चाश्नुवन्।
वपां विलुम्पन्ति हसन्ति गान्ति च ।
प्रकर्षमाणाः कुणपान्यनेकशः ॥ ७.५०.१० ॥
त्वचा फाडून, चरबी व रक्त पिऊन, तसेच मज्जा व मांस खाऊन, वपा ओढून, हसत व गात, अनेक प्रेते ओढत नेत आहेत.
7.50.11
शरीरसङ्घाटवहा ह्यसृग्जला ।
रथोडुपा कुञ्जरशैलसङ्कटा।
मनुष्यशीर्षोपलमांसकर्दमा ।
प्रविद्धनानाविधशस्त्रमालिनी ॥ ७.५०.११ ॥
शरीरांचे ढिग वाहून नेणारी, रक्तजल असलेली, रथ नौकेसारखे असलेली, हत्तीरूपी पर्वतांनी भरलेली, माणसांची डोकी दगड आणि मांस चिखल असलेली, फेकलेल्या अनेक शस्त्रांची माला घातलेली नदी.
7.50.12
भयावहा वैतरणीव दुस्तरा ।
प्रवर्तिता योधवरैस्तदा नदी।
उवाह मध्येन रणाजिरे भृशं ।
भयावहा दीनमृतप्रवाहिनी ॥ ७.५०.१२ ॥
वैतरणीप्रमाणे भयंकर आणि दुस्तर, तेव्हा श्रेष्ठ योद्ध्यांनी प्रवाहित केलेली नदी, रणभूमीच्या मधून अतिशय वाहिली, भय निर्माण करणारी, दीन मृतांना वाहून नेणारी.
7.50.13
पिबन्ति च स्नान्ति च यत्र दुर्दृशाः ।
पिशाचसङ्घास्तु नदन्ति भैरवाः।
सुनन्दिताः प्रणभृतां क्षयंकराः ।
समानभक्षाः श्वसृगालपक्षिणः ॥ ७.५०.१३ ॥
जिथे भयंकर रूपाचे पिशाचांचे समूह पितात आणि स्नान करतात, आणि भयंकर गर्जना करतात; प्राणिमात्रांचा नाश करणारे, अतिशय आनंदित, कुत्रे, कोल्हे आणि पक्षी यांच्याबरोबर एकच अन्न घेणारे.
7.50.14
तथा तदायोधनमुग्रदर्शनं ।
निशामुखे पितृपतिराष्ट्रवर्धनम्।
निरीक्षमाणः शनकैर्जहुर्नराः ।
समुत्थिता नृत्तकबन्धसङ्कुलम् ॥ ७.५०.१४ ॥
तसेच ते रणांगण, पाहण्यास भयंकर, रात्रीच्या प्रारंभी यमराजाचे राज्य वाढवणारे; लोक हळूहळू ते पाहत निघून गेले, उभ्या राहिलेल्या नाचणाऱ्या धडांनी भरलेले.
7.50.15
अपेतविध्वस्तमहार्हभूषणं ।
निपातितं शक्रसमं महाबलम्।
रणेऽभिमन्युं ददृशुस्तदा जना ।
व्यपोढहव्यं सदसीव पावकम् ॥ ७.५०.१५ ॥
मौल्यवान अलंकार गळून विखुरलेले असताना, इंद्रासमान महाबलवान अभिमन्यू रणांगणात पडलेला तेव्हा लोकांनी पाहिला, सभेतील आहुती काढून घेतलेल्या अग्नीप्रमाणे.