મહાભારત · અધ્યાય 7.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.51.1
हते तस्मिन्महावीर्ये सौभद्रे रथयूथपे ।
विमुक्तरथसन्नाहाः सर्वे निक्षिप्तकार्मुकाः ॥ ७.५१.१ ॥
તે મહાવીર્ય, રથયૂથપતિ સૌભદ્ર હણાયા ત્યારે બધાએ રથનાં બખ્તર ઉતારી ધનુષ્ય મૂકી દીધાં.
7.51.2
उपोपविष्टा राजानं परिवार्य युधिष्ठिरम् ।
तदेव युद्धं ध्यायन्तः सौभद्रगतमानसाः ॥ ७.५१.२ ॥
તે બધા રાજા યુધિષ્ઠિરને ઘેરીને પાસે બેઠા; સૌભદ્ર પર મન લગાવીને એ જ યુદ્ધનું ધ્યાન ધરતા રહ્યા.
7.51.3
ततो युधिष्ठिरो राजा विललाप सुदुःखितः ।
ततो युधिष्ठिरो राजा विललाप सुदुःखितः। ॥ ७.५१.३ ॥
ત્યારે અતિ દુઃખી રાજા યુધિષ્ઠિર વિલાપ કરવા લાગ્યા. ત્યારે અતિ દુઃખી રાજા યુધિષ્ઠિર વિલાપ કરવા લાગ્યા.
7.51.4
अभिमन्यौ हते वीरे भ्रातुः पुत्रे महारथे ।
एनं जित्वा कृपं शल्यं राजानं च सुयोधनम्।
द्रोँणं द्रौणिं महेष्वासं तथैवान्यान्महारथान् ॥ ७.५१.४ ॥
વીર અભિમન્યુ, આપણા ભાઈનો પુત્ર મહારથી, હણાયો ત્યારે, આમને—કૃપ, શલ્ય, રાજા સુયોધન, દ્રોણ, મહાધનુર્ધર દ્રૌણિ અને બીજા મહારથીઓને—જીતીને…
7.51.5
द्रोणानीकमसम्बाधं मम प्रियचिकीर्षया ।
हत्वा शत्रुगणान्वीरानेष शेते महारथः ॥ ७.५१.५ ॥
મારું પ્રિય કરવાની ઇચ્છાથી, દ્રોણની સેનાને અવરોધ વિના ભેદીને, શત્રુઓના વીરગણોને હણીને, આ મહારથી સૂતો છે.
7.51.6
कृतास्त्रयु द्धकुशलान्महेष्वासान्महाबलान् ।
कुलशः पूणैर्युक्ताञ्छूरान्विख्यातपौरुषान् ॥ ७.५१.६ ॥
શસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ, યુદ્ધકુશળ, મહાધનુર્ધર, મહાબલી, કુળ કુળ પ્રમાણે પૂર્ણ સેનાઓથી યુક્ત, પ્રસિદ્ધ પરાક્રમી શૂરવીરોને…
7.51.7
द्रोणेन र्प्राहेतं व्यूहमभेद्यममरैरपि ।
अदृष्टपूर्वमस्माभिः पद्मं चक्रायुधप्रियः ॥ ७.५१.७ ॥
દ્રોણે રચેલો, દેવોને પણ અભેદ્ય એ વ્યૂહ — જે અમે પહેલાં ક્યારેય જોયો નહોતો, પદ્મવ્યૂહ; ચક્રાયુધનો પ્રિય (અર્જુન).
7.51.8
भित्त्वा मध्यं प्रविष्टोऽसौ गोमध्यमिव केसरी ।
विक्रीडितं रणे तेन निघ्नता वै परान्वरान् ॥ ७.५१.८ ॥
મધ્યભાગ ભેદીને તે અંદર પ્રવેશ્યો — ગાયોના ટોળામાં સિંહની જેમ; રણમાં શત્રુઓમાંના શ્રેષ્ઠોને મારતાં તેણે ક્રીડા કરી.
7.51.9
यस्य शूरा महेष्वासाः प्रत्यनीकगता रणे ।
प्रभग्ना विनिवर्तन्ते कृतास्त्रा युद्धदुर्मदाः ॥ ७.५१.९ ॥
જેના શૂરા, મહાધનુર્ધર યોદ્ધાઓ શત્રુસેના સામે જઈ રણમાં પરાજિત થઈ પાછા ફરે છે — તેઓ અસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ, યુદ્ધમદથી મત્ત છે.
7.51.10
अत्यन्तशत्रुरस्माकं येन दुःशासनः शरैः ।
क्षिप्रं ह्यभिमुखः सङ्ख्ये विसंज्ञो विमुखीकृतः ॥ ७.५१.१० ॥
અમારા પરમ શત્રુ દુઃશાસનને, રણમાં સામે આવતાં જ પોતાના બાણોથી બેભાન કરી પાછો ફેરવનાર.
7.51.11
स तीर्त्वा दुस्तरं वीरो द्रोणानीकमहार्णवम् ।
प्राप्य दौःशासनिं कार्ष्णिः प्राप्तो वैवस्वतक्षयम् ॥ ७.५१.११ ॥
તે વીર, દ્રોણની સેનારૂપી દુસ્તર મહાસાગર પાર કરીને, દુઃશાસનપુત્ર સુધી પહોંચી યમલોક ગયો — તે કૃષ્ણપુત્ર.
7.51.12
कथं द्रक्ष्यामि कौन्तेयं सौभद्रे निहतेऽर्जुनम् ।
सुभद्रां वा महाभागां प्रियं पुत्रमपश्यतीम् ॥ ७.५१.१२ ॥
સૌભદ્ર મરાયા પછી કુંતીપુત્ર અર્જુનને હું કેવી રીતે જોઈશ? અને પોતાના પ્રિય પુત્રને ન જોતી મહાભાગા સુભદ્રાને હું કેવી રીતે જોઈશ?
7.51.13
हतवत्सां यथा धेनुं तद्दृर्शनकृतोन्मुखीम् ।
किंस्विद्वक्ष्याम्यपेतार्थमक्लिष्टमसमञ्जसम्।
तावुभौ प्रतिवक्ष्यामि हृषीकेशधनञ्जयौ ॥ ७.५१.१३ ॥
વાછરડું માર્યું ગયેલી ગાય જેમ તેને જોવા ઉત્સુક રહે છે, તેમ હું નિરર્થક, અસંગત શબ્દો કેવી રીતે કહું? તે બંનેને, હૃષીકેશ અને ધનંજયને, હું ઉત્તર આપીશ.
7.51.14
अहमेव सुभद्रायाः केशवार्जुनयोरपि ।
प्रियकामो जयाकाङ्क्षी कृतवानिदमप्रियम् ॥ ७.५१.१४ ॥
હું જ સુભદ્રા, કેશવ અને અર્જુનનું પ્રિય ઇચ્છતો, જયની આકાંક્ષા રાખતો, આ અપ્રિય કર્મ કર્યું.
7.51.15
न लुब्धो बुध्यते दोषाँल्लोभान्मोहात्प्रवर्तते ।
मधुलिप्सुर्हि नापश्यं प्रपातमहमीदृशम् ॥ ७.५१.१५ ॥
લોભી માણસ દોષોને સમજતો નથી; લોભ અને મોહથી તે પ્રવૃત્ત થાય છે. મધનો લોભી હું આવું પતન જોતો નહોતો.
7.51.16
यो हि भोज्ये पुरस्कार्यो यानेषु शयनेषु च ।
भूषणेषु च सोऽस्माभिर्बालो युधि पुरस्कृतः ॥ ७.५१.१६ ॥
ભોજન, વાહન, શય્યા અને આભૂષણોમાં જેને અમે પ્રથમ માન આપવું જોઈએ, તે બાળકને યુદ્ધમાં અમે આગળ મૂક્યો.
7.51.17
कथं हि बालस्तरुणो युद्धानामविशारदः ।
सदश्व इव सम्बाधे विषमे क्षेममर्हति ॥ ७.५१.१७ ॥
યુદ્ધોમાં અનુભવ વિનાનો આ યુવાન બાળક સાંકડી અને વિષમ જગ્યાએ સારા ઘોડાની જેમ કેવી રીતે ક્ષેમ મેળવી શકે?
7.51.18
नो चेद्धि वयमप्येनं महीमनुशयीमहि ।
बीभत्सोः कोपदीप्तस्य दग्धाः कृपणचक्षुषा ॥ ७.५१.१८ ॥
નહીંતર અમે પણ આની સાથે ભૂમિ પર સૂઈ ગયા હોત; ક્રોધથી સળગતા બીભત્સુ (અર્જુન)ની દીન દ્રષ્ટિથી અમે બળી ગયા હોત.
7.51.19
अलुब्धो मितमान्हीमान्क्षमावान्रूपवान्बली ।
वपुष्मान्मानकृद्वीरः प्रियः सत्यपराक्रमः ॥ ७.५१.१९ ॥
તે લોભરહિત, મિતભાષી, લજ્જાશીલ, ક્ષમાશીલ, રૂપવાન, બળવાન, સુદૃઢ શરીરવાળો, માન આપનાર, વીર, પ્રિય અને સત્ય પરાક્રમી છે.
7.51.20
यस्य श्लाघन्ति विबुधाः कर्माण्यूर्जितकर्मणः ।
निवातकवचाञ्जघ्ने कालकेयांश्च वीर्यवान् ॥ ७.५१.२० ॥
જેના પરાક્રમી કાર્યોની દેવતાઓ પ્રશંસા કરે છે, તે પરાક્રમી વીરે નિવાતકવચો અને કાલકેયોનો વધ કર્યો.
7.51.21
महेन्द्रशत्रवो येन हिरण्यपुरवासिनः ।
अक्ष्णोर्निमेषमात्रेण पौलोभाः सगणा हताः ॥ ७.५१.२१ ॥
ઇન્દ્રના શત્રુ, હિરણ્યપુરના રહેવાસી પૌલોમોને તેમના ગણો સહિત આંખના એક પલકારામાં જેણે માર્યા.
7.51.22
परेभ्योऽप्यभयार्थिभ्यो यो ददात्यभयं विभुः ।
तस्यास्माभिर्न शकितस्त्रातुमप्यात्मजो बली ॥ ७.५१.२२ ॥
શત્રુઓ પાસેથી અભય માગનારાઓને પણ જે સમર્થ અભય આપે છે, તે બળવાન પુત્રનું પણ અમે રક્ષણ કરી શક્યા નહીં.
7.51.23
भयं तु सुमहत्प्राप्तं धार्तराष्ट्रान्महाबलान् ।
पार्थः पुत्रवधात्क्रुद्धः कौरवाञ्शोषयिष्यति ॥ ७.५१.२३ ॥
મહાબળવાન ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો પર ઘણો મોટો ભય આવી પડ્યો છે; પુત્રવધથી ક્રોધિત પાર્થ કૌરવોને સૂકવી નાખશે.
7.51.24
क्षुद्रः क्षुद्रसहायश्च स्वपक्षक्षयकारकः ।
व्यक्तं दुर्योधनो दृष्ट्वा शोचन्हास्यति जीवितं ॥ ७.५१.२४ ॥
ક્ષુદ્ર અને ક્ષુદ્ર સહાયકો ધરાવતો, પોતાના પક્ષના વિનાશનું કારણ બનેલો દુર્યોધન આ સ્પષ્ટ જોઈને શોક કરતાં પોતાનું જીવન ત્યજશે.
7.51.25
न मे जयः प्रीतिकरो न राज्यं ।
न चामरत्वं न सुरैः सलोकता।
इमं समीक्ष्याप्रतिवीर्यपौरुषं ।
निपातितं देववरात्मजात्मजम् ॥ ७.५१.२५ ॥
મને વિજય આનંદ આપતો નથી, રાજ્ય પણ નહીં, અમરત્વ પણ નહીં, દેવો સાથે સ્વર્ગવાસ પણ નહીં. અપ્રતિમ વીર્ય અને પૌરુષવાળા, દેવશ્રેષ્ઠની પુત્રીના પુત્ર એવા આને પડેલો જોઈને (આ કશું મને સુખદ લાગતું નથી).