ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.51.1
हते तस्मिन्महावीर्ये सौभद्रे रथयूथपे ।
विमुक्तरथसन्नाहाः सर्वे निक्षिप्तकार्मुकाः ॥ ७.५१.१ ॥
ਉਸ ਮਹਾਵੀਰ, ਰਥ-ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਸੌਭਦ੍ਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਸਭ ਨੇ ਰਥ ਦੇ ਕਵਚ ਲਾਹ ਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।
7.51.2
उपोपविष्टा राजानं परिवार्य युधिष्ठिरम् ।
तदेव युद्धं ध्यायन्तः सौभद्रगतमानसाः ॥ ७.५१.२ ॥
ਉਹ ਸਭ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਏ, ਅਤੇ ਸੌਭਦ੍ਰ ਵਿੱਚ ਮਨ ਟਿਕਾ ਕੇ ਉਸੇ ਯੁੱਧ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
7.51.3
ततो युधिष्ठिरो राजा विललाप सुदुःखितः ।
ततो युधिष्ठिरो राजा विललाप सुदुःखितः। ॥ ७.५१.३ ॥
ਤਦ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਤਦ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
7.51.4
अभिमन्यौ हते वीरे भ्रातुः पुत्रे महारथे ।
एनं जित्वा कृपं शल्यं राजानं च सुयोधनम्।
द्रोँणं द्रौणिं महेष्वासं तथैवान्यान्महारथान् ॥ ७.५१.४ ॥
ਵੀਰ ਅਭਿਮਨਯੂ, ਸਾਡੇ ਭਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਥੀ, ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹਨਾਂ—ਕ੍ਰਿਪ, ਸ਼ਲਯ, ਰਾਜਾ ਸੁਯੋਧਨ, ਦ੍ਰੋਣ, ਮਹਾਧਨੁੱਖੀ ਦ੍ਰੌਣਿ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਰਥੀਆਂ—ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ…
7.51.5
द्रोणानीकमसम्बाधं मम प्रियचिकीर्षया ।
हत्वा शत्रुगणान्वीरानेष शेते महारथः ॥ ७.५१.५ ॥
ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਚੀਰ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵੀਰ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਮਹਾਰਥੀ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈ।
7.51.6
कृतास्त्रयु द्धकुशलान्महेष्वासान्महाबलान् ।
कुलशः पूणैर्युक्ताञ्छूरान्विख्यातपौरुषान् ॥ ७.५१.६ ॥
ਸ਼ਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲ, ਮਹਾਧਨੁੱਖੀ, ਮਹਾਬਲੀ, ਕੁਲ-ਕੁਲ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰਾਕਰਮ ਵਾਲੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ…
7.51.7
द्रोणेन र्प्राहेतं व्यूहमभेद्यममरैरपि ।
अदृष्टपूर्वमस्माभिः पद्मं चक्रायुधप्रियः ॥ ७.५१.७ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਭੇਦ ਉਹ ਵਿਊਹ — ਜੋ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਪਦਮ ਵਿਊਹ; ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ (ਅਰਜੁਨ)।
7.51.8
भित्त्वा मध्यं प्रविष्टोऽसौ गोमध्यमिव केसरी ।
विक्रीडितं रणे तेन निघ्नता वै परान्वरान् ॥ ७.५१.८ ॥
ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਿਆ — ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ; ਰਣ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਿਆਂ ਉਹ ਖੇਡਿਆ।
7.51.9
यस्य शूरा महेष्वासाः प्रत्यनीकगता रणे ।
प्रभग्ना विनिवर्तन्ते कृतास्त्रा युद्धदुर्मदाः ॥ ७.५१.९ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਸੂਰਮੇ, ਮਹਾਧਨੁਰਧਰ ਯੋਧੇ ਵੈਰੀ-ਫੌਜ ਵੱਲ ਵਧ ਕੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਕੇ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਜੰਗ ਦੇ ਮਦ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹਨ।
7.51.10
अत्यन्तशत्रुरस्माकं येन दुःशासनः शरैः ।
क्षिप्रं ह्यभिमुखः सङ्ख्ये विसंज्ञो विमुखीकृतः ॥ ७.५१.१० ॥
ਸਾਡੇ ਪਰਮ ਵੈਰੀ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੋੜਨ ਵਾਲਾ।
7.51.11
स तीर्त्वा दुस्तरं वीरो द्रोणानीकमहार्णवम् ।
प्राप्य दौःशासनिं कार्ष्णिः प्राप्तो वैवस्वतक्षयम् ॥ ७.५१.११ ॥
ਉਹ ਵੀਰ, ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਫੌਜ ਵਰਗੇ ਦੁਸਤਰ ਮਹਾਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ — ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ।
7.51.12
कथं द्रक्ष्यामि कौन्तेयं सौभद्रे निहतेऽर्जुनम् ।
सुभद्रां वा महाभागां प्रियं पुत्रमपश्यतीम् ॥ ७.५१.१२ ॥
ਸੌਭਦ੍ਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਮੈਂ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਾਂਗਾ? ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਦੀ ਮਹਾਭਾਗਾ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਾਂਗਾ?
7.51.13
हतवत्सां यथा धेनुं तद्दृर्शनकृतोन्मुखीम् ।
किंस्विद्वक्ष्याम्यपेतार्थमक्लिष्टमसमञ्जसम्।
तावुभौ प्रतिवक्ष्यामि हृषीकेशधनञ्जयौ ॥ ७.५१.१३ ॥
ਵੱਛਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਤਰਸਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਬੇਮਤਲਬ, ਬੇਤਰਤੀਬ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਆਖਾਂ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ, ਮੈਂ ਉੱਤਰ ਦਿਆਂਗਾ।
7.51.14
अहमेव सुभद्रायाः केशवार्जुनयोरपि ।
प्रियकामो जयाकाङ्क्षी कृतवानिदमप्रियम् ॥ ७.५१.१४ ॥
ਮੈਂ ਹੀ ਸੁਭੱਦਰਾ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਪਿਆਰ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦਾ, ਇਹ ਅਪ੍ਰਿਯ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
7.51.15
न लुब्धो बुध्यते दोषाँल्लोभान्मोहात्प्रवर्तते ।
मधुलिप्सुर्हि नापश्यं प्रपातमहमीदृशम् ॥ ७.५१.१५ ॥
ਲੋਭੀ ਮਨੁੱਖ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਲੋਭ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਦ ਦਾ ਲੋਭੀ ਮੈਂ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪਤਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
7.51.16
यो हि भोज्ये पुरस्कार्यो यानेषु शयनेषु च ।
भूषणेषु च सोऽस्माभिर्बालो युधि पुरस्कृतः ॥ ७.५१.१६ ॥
ਜਿਸਨੂੰ ਭੋਜਨ, ਸਵਾਰੀਆਂ, ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਤਿਕਾਰਨਾ ਸੀ, ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਕੀਤਾ।
7.51.17
कथं हि बालस्तरुणो युद्धानामविशारदः ।
सदश्व इव सम्बाधे विषमे क्षेममर्हति ॥ ७.५१.१७ ॥
ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਣ ਇਹ ਜਵਾਨ ਬਾਲਕ ਤੰਗ ਅਤੇ ਔਖੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਚੰਗੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਕਿਵੇਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਾ ਸਕਦਾ ਸੀ?
7.51.18
नो चेद्धि वयमप्येनं महीमनुशयीमहि ।
बीभत्सोः कोपदीप्तस्य दग्धाः कृपणचक्षुषा ॥ ७.५१.१८ ॥
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ; ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬਲਦੇ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਦੀ ਦੀਨ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸੜ ਗਏ ਹੁੰਦੇ।
7.51.19
अलुब्धो मितमान्हीमान्क्षमावान्रूपवान्बली ।
वपुष्मान्मानकृद्वीरः प्रियः सत्यपराक्रमः ॥ ७.५१.१९ ॥
ਉਹ ਲੋਭ-ਰਹਿਤ, ਮਿਤ-ਭਾਸ਼ੀ, ਲੱਜਾਵਾਨ, ਖਿਮਾਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਬਲਵਾਨ, ਸੁਡੌਲ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਵੀਰ, ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ।
7.51.20
यस्य श्लाघन्ति विबुधाः कर्माण्यूर्जितकर्मणः ।
निवातकवचाञ्जघ्ने कालकेयांश्च वीर्यवान् ॥ ७.५१.२० ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਵੀਰ ਨੇ ਨਿਵਾਤਕਵਚਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਕੇਯਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
7.51.21
महेन्द्रशत्रवो येन हिरण्यपुरवासिनः ।
अक्ष्णोर्निमेषमात्रेण पौलोभाः सगणा हताः ॥ ७.५१.२१ ॥
ਇੰਦਰ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਹਿਰਣਯਪੁਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਪੌਲੋਮਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਅੱਖ ਝਪਕਣ ਜਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਰਿਆ।
7.51.22
परेभ्योऽप्यभयार्थिभ्यो यो ददात्यभयं विभुः ।
तस्यास्माभिर्न शकितस्त्रातुमप्यात्मजो बली ॥ ७.५१.२२ ॥
ਜੋ ਸਮਰੱਥ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਅਭੈ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਭੈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵੀ ਅਸੀਂ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
7.51.23
भयं तु सुमहत्प्राप्तं धार्तराष्ट्रान्महाबलान् ।
पार्थः पुत्रवधात्क्रुद्धः कौरवाञ्शोषयिष्यति ॥ ७.५१.२३ ॥
ਮਹਾਂਬਲੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਭੈ ਆ ਪਿਆ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਧ ਕਾਰਨ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਪਾਰਥ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦੇਵੇਗਾ।
7.51.24
क्षुद्रः क्षुद्रसहायश्च स्वपक्षक्षयकारकः ।
व्यक्तं दुर्योधनो दृष्ट्वा शोचन्हास्यति जीवितं ॥ ७.५१.२४ ॥
ਨੀਚ ਅਤੇ ਨੀਚ ਸਹਾਇਕਾਂ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੱਖ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਦੁਰਯੋਧਨ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗੇਗਾ।
7.51.25
न मे जयः प्रीतिकरो न राज्यं ।
न चामरत्वं न सुरैः सलोकता।
इमं समीक्ष्याप्रतिवीर्यपौरुषं ।
निपातितं देववरात्मजात्मजम् ॥ ७.५१.२५ ॥
ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਰਾਜ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਅਮਰਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਵਰਗ-ਵਾਸ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਪੌਰਸ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇਸ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ (ਇਹ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖਦਾਈ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ)।