ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.54.1
विनीय दुःकमबला आत्मन्येव प्रजापतिम् ।
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा लतेवावर्जिता पुनः ॥ ७.५४.१ ॥
ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਦਬਾ ਕੇ ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਾਰੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬੋਲੀ, ਝੁਕਾਈ ਹੋਈ ਵੇਲ ਵਾਂਗ।
7.54.2
त्वया सृष्टा कथं नारी ईदृशी वदतां वर ।
क्रूरं कर्माहितं कुर्यां मूढेव परिजानती ॥ ७.५४.२ ॥
ਹੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਨਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਰਚੀ? ਜਾਣਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਮੂਰਖ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਕਰੂਰ ਤੇ ਅਹਿਤਕਾਰੀ ਕਰਮ ਕਰਾਂ?
7.54.3
बिभेम्यहमधर्माद्धि प्रसीद भगवन्प्रभो ।
प्रियान्पुत्रान्वयस्यांश्च भातृन्मातॄः पितॄन्पतीन् ॥ ७.५४.३ ॥
ਮੈਂ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ। ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ, ਭਰਾਵਾਂ, ਮਾਵਾਂ, ਪਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਡਰਦੀ ਹਾਂ।
7.54.4
अपध्यास्यन्ति ये देव मृतांस्तेभ्यो बिभेम्यहम् ।
कृपणानां हि रुदतां ये पतन्त्यश्रुबिन्दवः ॥ ७.५४.४ ॥
ਹੇ ਦੇਵ, ਜੋ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦੇਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਡਰਦੀ ਹਾਂ; ਦੀਨ ਰੋਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਡਰਦੀ ਹਾਂ।
7.54.5
तेभ्योऽहं भगवन्भीता शरणं त्वाऽहमागता ।
यमस्य भवनं देव गच्छेयं न सुरोत्तम ॥ ७.५४.५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਸੁਰੋਤਮ, ਮੈਂ ਯਮ ਦੇ ਭਵਨ ਨਾ ਜਾਵਾਂ।
7.54.6
कायेन विनयोपेता मूर्ध्नोदग्रनखेन च ।
एतदिच्छाम्यहं कामं त्वत्तो लोकपितामह ॥ ७.५४.६ ॥
ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ, ਸਿਰ ਨਾਲ (ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ) ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਨਹੁੰਆਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਹੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹ।
7.54.7
इच्छेयं त्वत्प्रसादाद्धि तपस्तप्तुं प्रजेश्वर ।
प्रदिशेमं वरं देव त्वं मह्यं भगवन्प्रभो ॥ ७.५४.७ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਆਪ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿਓ।
7.54.8
त्वया ह्युक्ता गमिष्यामि धेनुकाश्रममुत्तमम् ।
तत्र तप्स्ये तपस्तीत्रं तवैवाराधने रता ॥ ७.५४.८ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਉੱਤਮ ਧੇਨੁਕਾਸ਼ਰਮ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਉੱਥੇ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੀ ਆਰਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ।
7.54.9
न हि शक्ष्यामि देवेश प्राणान्प्राणभृतां प्रियान् ।
हर्तुं विलपमानानामधर्मादभिरक्ष माम् ॥ ७.५४.९ ॥
ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰਨ ਦੀ ਮੇਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ। ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
7.54.10
मृत्यो सङ्कल्पिताऽसि त्वं प्रजासंहारहेतुना ।
गच्छ संहर सर्वास्त्वं प्रजा मा ते विचारणा ॥ ७.५४.१० ॥
ਹੇ ਮੌਤ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਲਈ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਾ, ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰ; ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਝਿਜਕ ਨਾ ਹੋਵੇ।
7.54.11
भविता त्वेतदेवं हि नैतज्जात्वन्यथा भवेत् ।
भव त्वनिन्दिता लोके कुरुष्व वचनं मम ॥ ७.५४.११ ॥
ਇਹ ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਨਿੰਦਾ-ਰਹਿਤ ਰਹੇਂਗਾ; ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ।
7.54.12
एवमुक्ता भगवता प्राञ्जलिश्चाप्यवाङ्मुखी ।
संहारे नाकरोद्बुद्धिं प्रजानां हितकाम्यया ॥ ७.५४.१२ ॥
ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ ਖੜੀ ਰਹੀ; ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸੰਹਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨਾ ਲਾਇਆ।
7.54.13
तूष्णीमासीत्तदा देवः प्रजानामीश्वरेश्वरः ।
प्रसादं चागमत्क्षिप्रमात्मनैव प्रजापतिः ॥ ७.५४.१३ ॥
ਤਦ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਚੁੱਪ ਰਹੇ; ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਪ ਹੀ ਛੇਤੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।
7.54.14
स्मयमानश्च देवेशो लोकान्सर्वानवेक्ष्य च ।
लोकास्त्वासन्यथापूर्वं दृष्टास्तेनापमन्युना ॥ ७.५४.१४ ॥
ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵੇਸ਼ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ; ਅਪਮਨਿਊ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
7.54.15
निवृत्तरोषे तस्मिंस्तु भगवत्यपराजिते ।
सा कन्याऽपि जगामाऽथ समीपात्तस्य धीमतः ॥ ७.५४.१५ ॥
ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਅਪਰਾਜਿਤ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਕੰਨਿਆ ਵੀ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਚਲੀ ਗਈ।
7.54.16
अपमृत्याप्रतिश्रुत्य प्रजासंहरणं तदा ।
त्वरमाणा च राजेन्द्र मृत्युर्धेनुकमभ्यगात् ॥ ७.५४.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ! ਅਪਮ੍ਰਿਤਯੂ ਨੇ ਤਦ ਪ੍ਰਜਾ-ਸੰਹਾਰ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ; ਮ੍ਰਿਤਯੂ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਧੇਨੁਕ ਕੋਲ ਗਈ।
7.54.17
सा तत्र परमं तीव्रं चचार व्रतमुत्तमम् ।
सा तद ह्येकपादेन तस्थौ पद्मानि षोडश ॥ ७.५४.१७ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ, ਤੀਬਰ, ਉੱਤਮ ਵਰਤ ਕੀਤਾ; ਇੱਕ ਲੱਤ ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ, ਸੋਲਾਂ ਕਮਲਾਂ ਉੱਤੇ।
7.54.18
पञ्च चाब्दानि कारुण्यात्प्रजानां तु हितैषिणी ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यः प्रियेभ्यः सन्निवर्त्य सा ॥ ७.५४.१८ ॥
ਕਰੁਣਾ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਰਹੀ।
7.54.19
ततस्त्वेकेन पादेन पुनरन्यानि सप्त वै ।
तस्थौ पद्मानि षट् चैव सप्त चैकं च पार्थिवा ॥ ७.५४.१९ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਸੱਤ, ਛੇ, ਸੱਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਮਲਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
7.54.20
ततः पद्मायुतं तात मृगैः सह चचार सा ।
पुनर्गत्वा ततो नन्दां पुण्यां शीतामलोदकाम् ॥ ७.५४.२० ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਹਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੀ ਰਹੀ; ਫਿਰ ਠੰਢੇ, ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨੰਦਾ ਕੋਲ ਮੁੜ ਗਈ।
7.54.21
अप्सु वर्षसहस्राणि सप्त चैकं च साऽनयत् ।
धारयित्वा तु नियमं नन्दायां वीतकल्मषा ॥ ७.५४.२१ ॥
ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ; ਨੰਦਾ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ।
7.54.22
सा पूर्वं कौशिकीं पुण्यां जगाम नियमैधिता ।
तत्र वायुजलाहारा चचार नियमं पुनः ॥ ७.५४.२२ ॥
ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋਈ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਕੋਲ ਗਈ; ਉੱਥੇ ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਆਹਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਫਿਰ ਨਿਯਮ ਪਾਲਿਆ।
7.54.23
सप्तगङ्गासु सा पुण्या कन्या वेतसकेषु च ।
तपोविशेषैर्बहुभिः कर्षयद्देहमात्मनः ॥ ७.५४.२३ ॥
ਸੱਤ ਗੰਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੇਤਸ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਨਿਆ ਨੇ ਅਨੇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਪਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ।
7.54.24
ततो गत्वा तु सा गङ्गां महामेरुं च केवलम् ।
तस्थौ चाश्मेव निश्चेष्टा प्राणायामपरायणा ॥ ७.५४.२४ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਅਤੇ ਇਕੱਲੀ ਮਹਾਮੇਰੂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਅਚੱਲ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ।
7.54.25
पुनर्हिमवतो मूर्ध्नि यत्र देवाः पुराऽयजन् ।
तत्राङ्गुष्ठेन सा तस्थौ निखर्वंल परमा शुभा ॥ ७.५४.२५ ॥
ਫਿਰ ਹਿਮਾਲੇ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਯੱਗ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਅੰਗੂਠੇ 'ਤੇ ਨਿਖਰਵ ਕਾਲ ਤੱਕ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ; ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ੁਭ ਸੀ।
7.54.26
पुष्करेष्वथ गोकर्णे नैमिषे मलये तथा ।
अकर्शयत्स्वकं देहं नियमैर्मानसप्रियैः ॥ ७.५४.२६ ॥
ਫਿਰ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਗੋਕਰਣ, ਨੈਮਿਸ਼ ਅਤੇ ਮਲਯ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਕੀਤਾ।
7.54.27
अनन्यदेवता नित्यं दृढभक्ता पितामहे ।
तस्थौ पितामहं चैव तोषयामास धर्मतः ॥ ७.५४.२७ ॥
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਦਿਆਂ, ਸਦਾ ਦ੍ਰਿੜ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਉਹ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
7.54.28
ततस्तामब्रवीत्प्रीतो लोकानां प्रभवोऽव्ययः ।
सौम्येन मनसा राजन्प्रीतः प्रीतमनास्तदा ॥ ७.५४.२८ ॥
ਤਦ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਅਵਿਯਯ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਉਹ ਸੌਮ ਮਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਸਨ।
7.54.29
मृत्यो किमिदमत्यन्तं तपांसि चरसीति ह ।
ततोऽब्रवीत्पुनर्मृत्युर्भगवन्तं पितामहम् ॥ ७.५४.२९ ॥
"ਹੇ ਮੌਤ, ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਵੱਧ ਤਪ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ?" ਤਦ ਮੌਤ ਨੇ ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
7.54.30
नाऽहं हन्यां प्रजा देव स्वस्थाश्चाक्रोशतीस्तथा ।
एतदिच्छामि सर्वेश त्वत्तो वरमहं प्रभो ॥ ७.५४.३० ॥
"ਹੇ ਦੇਵ, ਮੈਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਪ੍ਰਜਾ ਅਤੇ ਰੋਂਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰਾਂ; ਹੇ ਸਰਵੇਸ਼, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਹ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।"
7.54.31
अधर्मभयभीताऽस्मि ततोऽहं तप आस्थिता ।
भीतायास्तु महाभाग प्रयच्छाभयमव्यय ॥ ७.५४.३१ ॥
ਅਧਰਮ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਡਰੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤਪ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਨੂੰ ਅਭੈ ਦਿਓ, ਹੇ ਅਵਿਅਯ।
7.54.32
आर्ता चानागसी नारी याचामि भव मे गतिः ।
तामब्रवीत्ततो देवो भूतभव्यभविष्यवित् ॥ ७.५४.३२ ॥
ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਬੇਗੁਨਾਹ ਔਰਤ ਹਾਂ; ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਬਣੋ। ਤਦ ਭੂਤ-ਭਵਿੱਖ-ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ।
7.54.33
अधर्मो नास्ति ते मृत्यो संहरन्त्या इमाः प्रजाः ।
मया चोक्तं मृषा भद्रे भविता न कथञ्चन ॥ ७.५४.३३ ॥
ਹੇ ਮੌਤ, ਇਹਨਾਂ ਪਰਜਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦੀ ਤੈਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੇ ਭੱਦਰੇ, ਮੇਰਾ ਕਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
7.54.34
तस्मात्संहर कल्याणि प्रजाः सर्वाश्चतुर्विधाः ।
धर्मः सनातनश्च त्वां सर्वथा पावयिष्यति ॥ ७.५४.३४ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਜਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰ। ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇਗਾ।
7.54.35
लोकपालो यमश्चैव सहाया व्याधयश्च ते ।
अहं च विबुधाश्चैव पुनर्दास्याम ते वरम् ॥ ७.५४.३५ ॥
ਲੋਕਪਾਲ ਯਮ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਹਾਇਕ ਰੋਗ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਵਰ ਦੇਵਾਂਗੇ।
7.54.36
यथा त्वमेनसा मुक्ता विरजाः ख्यातिमेष्यसि ।
सैवमुक्ता महाराज कृताञ्जलिरिदं विभुम्। ॥ ७.५४.३६ ॥
ਤੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਯਸ਼ ਪਾਏਂਗੀ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੀ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਵਿਭੁ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
7.54.37
पुनरेवाब्रवीद्वाक्यं प्रसाद्य शिरसा तदा ।
यद्येवमेतत्कर्तव्यं धर्मतो नास्त्यतो भयम् ॥ ७.५४.३७ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: ਜੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
7.54.38
तवाज्ञा मूर्ध्नि मे न्यस्ता यत्ते वक्ष्यामि तच्छृणु ।
लोभः क्रोधोऽभ्यसूयेर्ष्या द्रोहो मोहश्च देहिनां ॥ ७.५४.३८ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਮੈਂ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਰੱਖੀ ਹੈ; ਜੋ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਸੁਣੋ: ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਭ, ਕ੍ਰੋਧ, ਈਰਖਾ, ਹਸਦ, ਦ੍ਰੋਹ ਅਤੇ ਮੋਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
7.54.39
अहूश्चान्योन्यपरुषा देहं भिन्द्युः पृथिग्वधाः ।
तथा भविष्यते मृत्यो साधु संहर भोः प्रजाः।
अधर्मस्ते न भविता नापध्यास्याम्यहं शुभे ॥ ७.५४.३९ ॥
ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਹੋ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਧਾਂ ਨਾਲ ਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣਗੇ; ਹੇ ਮੌਤ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਪ੍ਰਜਾ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਹਾਰ ਕਰੋ। ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਤੈਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਮੈਂ ਸਰਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ।
7.54.40
यान्यश्रुबिन्दूनि करे ममासं… ।
स्ते व्याधयः प्राणिनामात्मजाताः।
ते मारयिष्यन्ति नरान्गतासू… ।
न्नाधर्मस्ते भविता मा स्म भैषीः ॥ ७.५४.४० ॥
ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅੱਥਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਸਨ… ਉਹ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਜੰਮੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਗੀਆਂ… ਤੈਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਨਾ ਡਰ।
7.54.41
नाधर्मस्ते भविता प्राणिनां वै ।
त्वं वै धर्मस्त्वं हि धर्मस्य चेशा।
धर्म्या भूत्वा धर्मनित्या धरित्री ।
तस्मात्प्राणान्सर्वथेमान्नियच्छ ॥ ७.५४.४१ ॥
ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਲਈ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਦੀ ਸਵਾਮਣੀ ਹੈਂ। ਧਰਮਮਈ ਹੋ ਕੇ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਧਰਿਤ੍ਰੀ ਬਣ; ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ।
7.54.42
मिथ्यावृत्तं मारयिष्यत्यधर्मः ॥ ७.५४.४२ ॥
ਝੂਠਾ ਆਚਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।
7.54.43
तेनात्मानं पावयस्वात्मना त्वं ।
पापेऽऽत्मानं मज्जयिष्यन्त्यसत्यात्।
तस्मात्कामं रोषमप्यागतं त्वं ।
सन्त्यज्यान्तः संहरस्वेति जीवान् ॥ ७.५४.४३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ। ਪਾਪ ਅਤੇ ਝੂਠ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੇਰੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਡੁਬੋ ਦੇਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠੀ ਕਾਮਨਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਮੇਟ ਲੈ।
7.54.44
सा वै भीमा मृत्युसंज्ञोपदेशा… ।
च्छापाद्भीता बाढमित्यब्रवीत्तम्।
सा च प्राणं प्राणिनामन्तकाले ।
कामक्रोधौ त्यज्य हरत्यसक्ता ॥ ७.५४.४४ ॥
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਮੌਤ — ਮੌਤ ਨਾਮਕ ਉਪਦੇਸ਼… — ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਬਹੁਤ ਠੀਕ।” ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਅਨਾਸਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
7.54.45
मृत्युस्त्वेषां व्याधयस्तत्प्रसूता ।
व्याधी रोगो रुज्यते येन जन्तुः।
सर्वेषां च प्राणिनां प्रायणान्ते ।
तस्माच्छोकं माकृथा निष्फलं त्वम् ॥ ७.५४.४५ ॥
ਮੌਤ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ (ਰੋਗਾਂ) ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ; ਰੋਗ ਉਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮਦੇ ਹਨ। ਰੋਗ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੀਵ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯਾਣ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਅਰਥ ਸ਼ੋਕ ਨਾ ਕਰ।
7.54.46
सर्वे देवाः प्राणिभिः प्रायणान्ते ।
गत्वा वृत्ताः सन्निवृत्तास्तथैव।
एवं सर्वे प्राणिनस्तत्र गत्वा ।
वृत्ता देवा मर्त्यवद्राजसिंह ॥ ७.५४.४६ ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯਾਣ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਸਿੰਘ, ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ (ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ)।
7.54.47
वायुर्भीमो भीमनादो महौजा ।
भेत्ता देहान्प्राणिनां सर्वगोऽसौ।
नो वा वृत्तिं कदाचि… ।
त्प्राप्नोत्युग्रोऽनन्ततेजोविशिष्टः ॥ ७.५४.४७ ॥
ਵਾਯੂ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਭੀਸ਼ਣ ਗਰਜਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਂ ਬਲਵਾਨ। ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਉਹ ਹੈ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ … (ਪਾਠ ਦਾ ਪਾੜਾ) … ਉਗਰ ਹੈ, ਅਨੰਤ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ।
7.54.48
सर्वे देवा मर्त्यसंज्ञाविशिष्टा… ।
स्तस्मात्पुत्रं माशुचो राजसिंह।
स्वर्गं प्राप्तो मोदते ते तनूजो ।
नित्यं रम्यान्वीरलोकानवाप्य ॥ ७.५४.४८ ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਮਰਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ … (ਪਾਠ ਦਾ ਪਾੜਾ)। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ। ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਖੁਸ਼ ਹੈ, ਸਦਾ ਸੁੰਦਰ ਵੀਰਲੋਕ ਪਾ ਕੇ।
7.54.49
त्यक्त्वा दुःखं सङ्गतः पुण्यकृद्भि… ।
रेषा मृत्युर्देवदिष्टा प्रजानाम्।
प्राप्ते काले संहरन्ती यथाव… ।
त्स्वयं कृता प्राणहरा प्रजानाम् ॥ ७.५४.४९ ॥
ਦੁੱਖ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ … (ਪਾਠ ਦਾ ਪਾੜਾ)। ਇਹ ਮੌਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਜਾ ਲਈ ਨਿਯਤ ਹੈ। ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ … (ਪਾਠ ਦਾ ਪਾੜਾ)। ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਆਪ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
7.54.50
पुत्रान्नष्टाच्छोकमाशु त्यजस्व ॥ ७.५४.५० ॥
ਗੁਆਚੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸੋਗ ਛੇਤੀ ਤਿਆਗ ਦੇ।
7.54.51
एतच्छ्रुत्वार्थवद्वाक्यं नारदेन प्रकाशितम् ।
उवाचाकम्पनो राजा सखायं नारदं तथा ॥ ७.५४.५१ ॥
ਨਾਰਦ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਰਥ-ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਅਕੰਪਨ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
7.54.52
व्यपेतशोकः प्रीतोऽस्मि भगवन्नृषिसत्तम ।
श्रुत्वेतिहासं त्वत्तस्तु कृतार्थोऽस्म्यभिवादये ॥ ७.५४.५२ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਮੇਰਾ ਸੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
7.54.53
तथोक्तो नारदस्तेन राज्ञा देवर्षिसत्तमः ।
जगाम नन्दनं शीघ्रमशोकवनमात्मनः ॥ ७.५४.५३ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰਦ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵੱਲ, ਆਪਣੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
7.54.54
पुण्यं यशस्यं स्वर्ग्यं च धन्यमायुष्यमेव च ।
अस्येतिहासस्य सदा श्रवणं श्रावणं तथा ॥ ७.५४.५४ ॥
ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸੁਣਨਾ ਅਤੇ ਸੁਣਾਉਣਾ ਸਦਾ ਪੁੰਨ, ਯਸ਼, ਸਵਰਗ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
7.54.55
एतदर्थपदं श्रुत्वा तदा राजा युधिष्ठिर ।
क्षत्रधर्मं च विज्ञाय शूराणां च परां गतिम्।
सम्प्राप्तोऽसौ महावीर्यः स्वर्गलोकं महारथः ॥ ७.५४.५५ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਰਥ-ਪਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਦੋਂ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਅਤੇ ਸੂਰਿਆਂ ਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਜਾਣੀ। ਉਹ ਮਹਾਵੀਰ ਮਹਾਰਥੀ ਸਵਰਗ-ਲੋਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
7.54.56
अभिमन्युः परान्हत्वा प्रमुखे सर्वधन्विनाम् ।
युध्यमानो महेष्वासो हतः सोऽभिमुखो रणे ॥ ७.५४.५६ ॥
ਅਭਿਮਨਿਊ ਨੇ ਸਾਰੇ ਧਨੁੱਖਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਲੜਦਿਆਂ ਉਹ ਮਹਾਧਨੁੱਖਧਾਰੀ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
7.54.57
असिना गदया शक्त्या धनुषा च महारथः ।
विरजाः सोमसूनुः स पुनस्तत्र प्रलीयते ॥ ७.५४.५७ ॥
ਤਲਵਾਰ, ਗਦਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਧਨੁੱਖ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ, ਨਿਰਮਲ ਸੋਮਪੁੱਤਰ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਫਿਰ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
7.54.58
तस्मात्परां धृतिं कृत्वा भ्रातृभिः सह पाण्डव ।
अप्रमत्तः सुसन्नद्धः शीघ्रं योद्धुमुपाक्रम ॥ ७.५४.५८ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਪਰਮ ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ, ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਵਧਾਨ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਛੇਤੀ ਯੁੱਧ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧ।