มหาภารตะ · อัธยายะ 7.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.54.1
विनीय दुःकमबला आत्मन्येव प्रजापतिम् ।
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा लतेवावर्जिता पुनः ॥ ७.५४.१ ॥
หญิงผู้อ่อนแอนั้นกลั้นความโศกไว้ในใจ ประนมมือทั้งสอง กล่าวกับพระประชาบดีอีกครั้ง โค้งตัวลงเหมือนเถาวัลย์
7.54.2
त्वया सृष्टा कथं नारी ईदृशी वदतां वर ।
क्रूरं कर्माहितं कुर्यां मूढेव परिजानती ॥ ७.५४.२ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้กล่าว ท่านสร้างหญิงเช่นข้าขึ้นมาได้อย่างไร ข้าที่รู้ดีอยู่แล้ว จะต้องทำกรรมโหดร้ายและเป็นอันตรายเหมือนคนหลงผิดหรือ
7.54.3
बिभेम्यहमधर्माद्धि प्रसीद भगवन्प्रभो ।
प्रियान्पुत्रान्वयस्यांश्च भातृन्मातॄः पितॄन्पतीन् ॥ ७.५४.३ ॥
ข้าหวาดกลัวอธรรม ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระคุณ ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่ ขอทรงโปรดเมตตาเถิด ข้ากลัวสำหรับบุตรอันเป็นที่รัก สหาย พี่น้อง มารดา บิดา และสามี
7.54.4
अपध्यास्यन्ति ये देव मृतांस्तेभ्यो बिभेम्यहम् ।
कृपणानां हि रुदतां ये पतन्त्यश्रुबिन्दवः ॥ ७.५४.४ ॥
ข้าแต่เทพเจ้า ข้ากลัวผู้ที่จะสาปแช่งคนตาย และข้ากลัวหยาดน้ำตาที่หลั่งลงจากคนยากไร้ที่กำลังร่ำไห้
7.54.5
तेभ्योऽहं भगवन्भीता शरणं त्वाऽहमागता ।
यमस्य भवनं देव गच्छेयं न सुरोत्तम ॥ ७.५४.५ ॥
ข้าหวาดกลัวสิ่งเหล่านั้น ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระคุณ ข้าจึงมาพึ่งพระองค์เพื่อขอความคุ้มครอง ข้าแต่เทพเจ้า ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่เทพ ขออย่าให้ข้าต้องไปสู่ที่อยู่ของพระยม
7.54.6
कायेन विनयोपेता मूर्ध्नोदग्रनखेन च ।
एतदिच्छाम्यहं कामं त्वत्तो लोकपितामह ॥ ७.५४.६ ॥
ข้าแต่ปู่ของโลกทั้งหลาย ข้าขอสิ่งนี้จากพระองค์ โดยให้กายของข้าน้อมลงด้วยความถ่อมตน ให้ศีรษะของข้าก้มลง และเล็บของข้ายกขึ้น
7.54.7
इच्छेयं त्वत्प्रसादाद्धि तपस्तप्तुं प्रजेश्वर ।
प्रदिशेमं वरं देव त्वं मह्यं भगवन्प्रभो ॥ ७.५४.७ ॥
ข้าแข่งพระประสงค์ที่จะบำเพ็ญตบะ เพราะพระกรุณาของพระองค์ ข้าแต่เจ้าแห่งสิ่งมีชีวิต ข้าแต่เทพเจ้า ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระคุณ ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่ ขอประทานพรนี้แก่ข้าเถิด
7.54.8
त्वया ह्युक्ता गमिष्यामि धेनुकाश्रममुत्तमम् ।
तत्र तप्स्ये तपस्तीत्रं तवैवाराधने रता ॥ ७.५४.८ ॥
ตามที่พระองค์ตรัสไว้ ข้าจะไปยังอาศรมธेनุกะอันประเสริฐ และที่นั่น ข้าจะบำเพ็ญตบะอย่างเข้มงวด โดยอุทิศตนเพื่อบูชาพระองค์เท่านั้น
7.54.9
न हि शक्ष्यामि देवेश प्राणान्प्राणभृतां प्रियान् ।
हर्तुं विलपमानानामधर्मादभिरक्ष माम् ॥ ७.५४.९ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งเทพทั้งหลาย ข้าไม่อาจพรากชีวิตอันเป็นที่รักของสิ่งมีชีวิตที่กำลังคร่ำครวญไปได้ ขอทรงคุ้มครองข้าให้พ้นจากอธรรมเถิด
7.54.10
मृत्यो सङ्कल्पिताऽसि त्वं प्रजासंहारहेतुना ।
गच्छ संहर सर्वास्त्वं प्रजा मा ते विचारणा ॥ ७.५४.१० ॥
ข้าแต่มฤตยู ท่านถูกสร้างขึ้นเพื่อทำลายสิ่งมีชีวิต จงไปและทำลายสิ่งมีชีวิตทั้งหมดเถิด อย่าให้มีความลังเลในใจของท่านเลย
7.54.11
भविता त्वेतदेवं हि नैतज्जात्वन्यथा भवेत् ।
भव त्वनिन्दिता लोके कुरुष्व वचनं मम ॥ ७.५४.११ ॥
ย่อมเป็นเช่นนั้นแน่ สิ่งนี้จะไม่มีวันเป็นอย่างอื่นไปได้ ท่านจะไม่ถูกตำหนิในโลก จงทำตามที่ข้าสั่งเถิด
7.54.12
एवमुक्ता भगवता प्राञ्जलिश्चाप्यवाङ्मुखी ।
संहारे नाकरोद्बुद्धिं प्रजानां हितकाम्यया ॥ ७.५४.१२ ॥
เมื่อพระผู้เป็นเจ้าตรัสดังนี้แล้ว นางประนมมือ ก้มหน้าลง และด้วยปรารถนาความเกื้อกูลแก่สิ่งมีชีวิต นางจึงไม่ตั้งใจจะทำลาย
7.54.13
तूष्णीमासीत्तदा देवः प्रजानामीश्वरेश्वरः ।
प्रसादं चागमत्क्षिप्रमात्मनैव प्रजापतिः ॥ ७.५४.१३ ॥
ครั้งนั้น เทพผู้เป็นเจ้าแห่งเจ้าทั้งหลายของสิ่งมีชีวิตนิ่งเงียบอยู่ และพระประชาบดีเองก็ทรงมีพระกรุณาโดยรวดเร็ว
7.54.14
स्मयमानश्च देवेशो लोकान्सर्वानवेक्ष्य च ।
लोकास्त्वासन्यथापूर्वं दृष्टास्तेनापमन्युना ॥ ७.५४.१४ ॥
เจ้าแห่งเทพทั้งหลายทรงยิ้ม ทอดพระเนตรดูโลกทั้งหมด และโลกทั้งหลายก็กลับเป็นดังเดิม ดังที่อปมัญยุได้เห็น
7.54.15
निवृत्तरोषे तस्मिंस्तु भगवत्यपराजिते ।
सा कन्याऽपि जगामाऽथ समीपात्तस्य धीमतः ॥ ७.५४.१५ ॥
เมื่อความโกรธของพระผู้เป็นเจ้าผู้ไม่มีใครพ่ายแพ้นั้นสงบลงแล้ว หญิงสาวนั้นก็จากไปจากที่อยู่ใกล้ของฤๅษีผู้มีปัญญานั้น
7.54.16
अपमृत्याप्रतिश्रुत्य प्रजासंहरणं तदा ।
त्वरमाणा च राजेन्द्र मृत्युर्धेनुकमभ्यगात् ॥ ७.५४.१६ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ครั้งนั้น อปมฤตยูรับปากที่จะทำลายสิ่งมีชีวิต และมฤตยูก็รีบไปยังธेनุกะ
7.54.17
सा तत्र परमं तीव्रं चचार व्रतमुत्तमम् ।
सा तद ह्येकपादेन तस्थौ पद्मानि षोडश ॥ ७.५४.१७ ॥
ที่นั่น นางได้ปฏิบัติวัตรอันสูงสุด เข้มงวด และประเสริฐ นางยืนด้วยขาข้างเดียวบนดอกบัวสิบหกดอก
7.54.18
पञ्च चाब्दानि कारुण्यात्प्रजानां तु हितैषिणी ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यः प्रियेभ्यः सन्निवर्त्य सा ॥ ७.५४.१८ ॥
ด้วยความกรุณา และปรารถนาความเกื้อกูลแก่สิ่งมีชีวิต นางถอนอินทรีย์ออกจากวัตถุอันเป็นที่รักของอินทรีย์ เป็นเวลาห้าปี
7.54.19
ततस्त्वेकेन पादेन पुनरन्यानि सप्त वै ।
तस्थौ पद्मानि षट् चैव सप्त चैकं च पार्थिवा ॥ ७.५४.१९ ॥
แล้วนางยืนด้วยขาข้างเดียว จากนั้นยืนด้วยอีกข้างหนึ่ง และต่อด้วยเจ็ด หก เจ็ด และหนึ่งดอกบัว ข้าแต่กษัตริย์
7.54.20
ततः पद्मायुतं तात मृगैः सह चचार सा ।
पुनर्गत्वा ततो नन्दां पुण्यां शीतामलोदकाम् ॥ ७.५४.२० ॥
ลูกรัก ต่อจากนั้น นางท่องเที่ยวไปกับฝูงกวางท่ามกลางดอกบัวหมื่นดอก แล้วจึงกลับไปยังแม่น้ำนันทาอันศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งมีน้ำเย็นและใสสะอาด
7.54.21
अप्सु वर्षसहस्राणि सप्त चैकं च साऽनयत् ।
धारयित्वा तु नियमं नन्दायां वीतकल्मषा ॥ ७.५४.२१ ॥
ในน้ำนางอยู่ถึงเจ็ดพันปีกับอีกหนึ่งปี ยึดมั่นในวัตรของนางโดยนางปราศจากมลทินที่แอบแฝงอยู่ที่นันทา
7.54.22
सा पूर्वं कौशिकीं पुण्यां जगाम नियमैधिता ।
तत्र वायुजलाहारा चचार नियमं पुनः ॥ ७.५४.२२ ॥
นางผู้เข้มแข็งด้วยวัตรก่อนอื่นได้ไปยังเกาศิกีอันศักดิ์สิทธิ์ ที่นั่นนางดำรงชีวิตด้วยลมและน้ำ แล้วรักษาวัตรอีกครั้ง
7.54.23
सप्तगङ्गासु सा पुण्या कन्या वेतसकेषु च ।
तपोविशेषैर्बहुभिः कर्षयद्देहमात्मनः ॥ ७.५४.२३ ॥
ในแม่น้ำคงคาทั้งเจ็ดและท่ามกลางพงอ้อ กุมารีผู้ศักดิ์สิทธิ์นั้นได้ทำให้ร่างกายของตนซูบผอมลงด้วยการบำเพ็ญตบะพิเศษอันมากมาย
7.54.24
ततो गत्वा तु सा गङ्गां महामेरुं च केवलम् ।
तस्थौ चाश्मेव निश्चेष्टा प्राणायामपरायणा ॥ ७.५४.२४ ॥
จากนั้นนางไปยังแม่น้ำคงคาและยังมหาเมรุเพียงลำพัง นางยืนนิ่งเหมือนหินก้อนหนึ่ง อุทิศตนแด่การควบคุมลมหายใจ
7.54.25
पुनर्हिमवतो मूर्ध्नि यत्र देवाः पुराऽयजन् ।
तत्राङ्गुष्ठेन सा तस्थौ निखर्वंल परमा शुभा ॥ ७.५४.२५ ॥
อีกครั้ง บนยอดหิมาลัยอันเป็นที่ที่เหล่าเทพในอดีตได้ประกอบยัญ นางยืนด้วยปลายนิ้วหัวแม่เท้าข้างเดียวตลอดช่วงเวลานิขรรพ์ นางผู้เป็นมงคลอย่างยิ่ง
7.54.26
पुष्करेष्वथ गोकर्णे नैमिषे मलये तथा ।
अकर्शयत्स्वकं देहं नियमैर्मानसप्रियैः ॥ ७.५४.२६ ॥
แล้วที่ปุษกร ที่โคกรรณ ที่ไนมิษะ และเช่นกันที่มลยะ นางทำให้ร่างกายของตนซูบผอมด้วยวัตรอันเป็นที่รักของใจ
7.54.27
अनन्यदेवता नित्यं दृढभक्ता पितामहे ।
तस्थौ पितामहं चैव तोषयामास धर्मतः ॥ ७.५४.२७ ॥
ไม่ยึดถือเทพองค์อื่น ภักดีมั่นคงต่อพระปิตามหะเสมอ นางยืนอยู่และทำให้พระปิตามหะพอพระทัยตามธรรม
7.54.28
ततस्तामब्रवीत्प्रीतो लोकानां प्रभवोऽव्ययः ।
सौम्येन मनसा राजन्प्रीतः प्रीतमनास्तदा ॥ ७.५४.२८ ॥
ครั้นแล้วผู้เป็นต้นกำเนิดแห่งโลกทั้งหลายผู้ไม่เสื่อมสลาย ทรงพอพระทัยจึงตรัสกับนาง ข้าแต่พระราชา ในเวลานั้นพระองค์ทรงพอพระทัย ด้วยพระทัยที่อ่อนโยนและเบิกบาน
7.54.29
मृत्यो किमिदमत्यन्तं तपांसि चरसीति ह ।
ततोऽब्रवीत्पुनर्मृत्युर्भगवन्तं पितामहम् ॥ ७.५४.२९ ॥
"ข้าแต่มฤตยู เหตุใดเจ้าจึงบำเพ็ญตบะยิ่งนัก?" ครั้นแล้วมฤตยูได้กล่าวอีกครั้งกับพระปิตามหะผู้ทรงเป็นที่เคารพ
7.54.30
नाऽहं हन्यां प्रजा देव स्वस्थाश्चाक्रोशतीस्तथा ।
एतदिच्छामि सर्वेश त्वत्तो वरमहं प्रभो ॥ ७.५४.३० ॥
"ข้าแต่เทพ ขอให้ข้าไม่สังหารสรรพสัตว์ทั้งที่อยู่ดีมีสุขและที่กำลังคร่ำครวญ นี่คือสิ่งที่ข้าปรารถนา ข้าแต่เจ้าแห่งสรรพสิ่ง ข้าแต่องค์อธิบดี ขอพระองค์ประทานพรนี้แก่ข้า"
7.54.31
अधर्मभयभीताऽस्मि ततोऽहं तप आस्थिता ।
भीतायास्तु महाभाग प्रयच्छाभयमव्यय ॥ ७.५४.३१ ॥
ข้าพระองค์หวาดกลัวความกลัวต่ออธรรม ด้วยเหตุนั้นข้าพระองค์จึงได้ตั้งมั่นในการบำเพ็ญตบะ ข้าแต่ผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ ขอประทานความไม่หวาดกลัวแก่ผู้ที่หวาดกลัว ข้าแต่ผู้ไม่เสื่อมสลาย
7.54.32
आर्ता चानागसी नारी याचामि भव मे गतिः ।
तामब्रवीत्ततो देवो भूतभव्यभविष्यवित् ॥ ७.५४.३२ ॥
ข้าพระองค์เป็นสตรีผู้ทุกข์ยากและไร้ความผิด ข้าพระองค์ขอร้อง ขอพระองค์โปรดเป็นที่พึ่งของข้าพระองค์ ครั้นแล้วพระเทพผู้ทรงรู้สิ่งที่เคยเป็น สิ่งที่เป็นอยู่ และสิ่งที่จะเป็น ได้ตรัสกับนางว่า
7.54.33
अधर्मो नास्ति ते मृत्यो संहरन्त्या इमाः प्रजाः ।
मया चोक्तं मृषा भद्रे भविता न कथञ्चन ॥ ७.५४.३३ ॥
"ข้าแต่มฤตยู สำหรับเจ้าไม่มีอธรรมในการทำลายสรรพสัตว์เหล่านี้ ข้าแต่ผู้มีจิตดีงาม สิ่งที่เรากล่าวจะไม่เป็นเท็จไม่ว่าด้วยประการใด"
7.54.34
तस्मात्संहर कल्याणि प्रजाः सर्वाश्चतुर्विधाः ।
धर्मः सनातनश्च त्वां सर्वथा पावयिष्यति ॥ ७.५४.३४ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าแต่ผู้เป็นมงคล จงทำลายสรรพสัตว์ทั้งสี่ประเภทเถิด ธรรมอันนิรันดร์จะชำระเจ้าให้บริสุทธิ์โดยสิ้นเชิง
7.54.35
लोकपालो यमश्चैव सहाया व्याधयश्च ते ।
अहं च विबुधाश्चैव पुनर्दास्याम ते वरम् ॥ ७.५४.३५ ॥
โลกบาลยมและบริวารคือโรคาพยาธิของเจ้า ตัวเรา และเหล่าเทพ เราทั้งหลายจะประทานพรแก่เจ้าอีกครั้ง
7.54.36
यथा त्वमेनसा मुक्ता विरजाः ख्यातिमेष्यसि ।
सैवमुक्ता महाराज कृताञ्जलिरिदं विभुम्। ॥ ७.५४.३६ ॥
เมื่อเจ้าหลุดพ้นจากบาปและปราศจากมลทิน เจ้าจะได้รับชื่อเสียง ข้าแต่มหาราชา เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น นางประนมมือกล่าวถ้อยคำนี้ต่อองค์ผู้ทรงอำนาจ
7.54.37
पुनरेवाब्रवीद्वाक्यं प्रसाद्य शिरसा तदा ।
यद्येवमेतत्कर्तव्यं धर्मतो नास्त्यतो भयम् ॥ ७.५४.३७ ॥
ครั้นแล้ว พระองค์ก้มพระเศียรเพื่อให้พระนางพอพระทัย จึงตรัสถ้อยคำอีกครั้งว่า "หากต้องทำเช่นนี้จริง ตามธรรมแล้วก็ไม่มีความกลัวในเรื่องนี้"
7.54.38
तवाज्ञा मूर्ध्नि मे न्यस्ता यत्ते वक्ष्यामि तच्छृणु ।
लोभः क्रोधोऽभ्यसूयेर्ष्या द्रोहो मोहश्च देहिनां ॥ ७.५४.३८ ॥
เราได้วางบัญชาของเจ้าไว้เหนือศีรษะแล้ว จงฟังสิ่งที่เราจะบอกเจ้า ในหมู่สัตว์ที่มีร่างเกิดความโลภ ความโกรธ ความริษยา ความอิจฉา การคิดร้าย และความหลง
7.54.39
अहूश्चान्योन्यपरुषा देहं भिन्द्युः पृथिग्वधाः ।
तथा भविष्यते मृत्यो साधु संहर भोः प्रजाः।
अधर्मस्ते न भविता नापध्यास्याम्यहं शुभे ॥ ७.५४.३९ ॥
พวกเขาจะเบียดเบียนกันและกัน ทำลายร่างกายด้วยการฆ่าฟันแยกกันหลายวิธี ข้าแต่มฤตยู มันจะเป็นเช่นนั้น จงทำลายสรรพสัตว์ให้ดีเถิด ข้าแต่ผู้เป็นมงคล อธรรมจะไม่เกิดแก่เจ้า เราจะไม่สาปแช่งเจ้า
7.54.40
यान्यश्रुबिन्दूनि करे ममासं… ।
स्ते व्याधयः प्राणिनामात्मजाताः।
ते मारयिष्यन्ति नरान्गतासू… ।
न्नाधर्मस्ते भविता मा स्म भैषीः ॥ ७.५४.४० ॥
หยดน้ำตาที่อยู่ในมือของเรา… โรคาพยาธิเหล่านั้นซึ่งเกิดจากสัตว์มีชีวิต จะฆ่ามนุษย์ผู้ที่ลมหายใจได้ดับไปแล้ว… อธรรมจะไม่เกิดแก่เจ้า อย่ากลัวเลย
7.54.41
नाधर्मस्ते भविता प्राणिनां वै ।
त्वं वै धर्मस्त्वं हि धर्मस्य चेशा।
धर्म्या भूत्वा धर्मनित्या धरित्री ।
तस्मात्प्राणान्सर्वथेमान्नियच्छ ॥ ७.५४.४१ ॥
ท่านจะไม่กระทำอธรรมต่อสรรพชีวิต ท่านนั้นแลคือธรรม และท่านเป็นผู้ปกครองธรรม เป็นผู้ทรงธรรม ขอแผ่นดินจงตั้งมั่นในธรรมเสมอไป เพราะฉะนั้นจงควบคุมชีวิตเหล่านี้ไว้ทุกวิถีทาง
7.54.42
मिथ्यावृत्तं मारयिष्यत्यधर्मः ॥ ७.५४.४२ ॥
อธรรมจะประหารผู้ที่ดำเนินชีวิตด้วยความเท็จ
7.54.43
तेनात्मानं पावयस्वात्मना त्वं ।
पापेऽऽत्मानं मज्जयिष्यन्त्यसत्यात्।
तस्मात्कामं रोषमप्यागतं त्वं ।
सन्त्यज्यान्तः संहरस्वेति जीवान् ॥ ७.५४.४३ ॥
เพราะฉะนั้น จงชำระตนด้วยตนเอง มิฉะนั้นเขาจะจมตนของท่านลงในบาปและความไม่จริง เพราะฉะนั้น เมื่อได้ละกามและโทสะที่เกิดขึ้นในใจโดยสิ้นเชิงแล้ว จงดึงสรรพชีวิตเข้าสู่ภายในเถิด
7.54.44
सा वै भीमा मृत्युसंज्ञोपदेशा… ।
च्छापाद्भीता बाढमित्यब्रवीत्तम्।
सा च प्राणं प्राणिनामन्तकाले ।
कामक्रोधौ त्यज्य हरत्यसक्ता ॥ ७.५४.४४ ॥
นางมัจจุราชผู้น่ากลัวนั้น ซึ่งมีนามว่ามรณะ และได้รับคำสั่งสอน เมื่อหวาดกลัวต่อคำสาปจึงกล่าวกับพระองค์ว่า "เป็นเช่นนั้นเถิด" และนางย่อมพรากลมหายใจของสรรพชีวิตในวาระสุดท้าย โดยละกามและโทสะ ปราศจากความยึดติด
7.54.45
मृत्युस्त्वेषां व्याधयस्तत्प्रसूता ।
व्याधी रोगो रुज्यते येन जन्तुः।
सर्वेषां च प्राणिनां प्रायणान्ते ।
तस्माच्छोकं माकृथा निष्फलं त्वम् ॥ ७.५४.४५ ॥
มัจจุราชนั่นเองเป็นต้นเหตุของโรคภัยเหล่านี้ โรคภัยย่อมเกิดจากมัน ด้วยโรคและความเจ็บป่วย สัตว์ย่อมได้รับความทุกข์ทรมาน ในที่สุดแห่งการเดินทางของสรรพชีวิตทั้งปวง ย่อมมีมรณะเป็นที่สุด เพราะฉะนั้น อย่าได้โศกเศร้าอย่างไร้ประโยชน์เลย
7.54.46
सर्वे देवाः प्राणिभिः प्रायणान्ते ।
गत्वा वृत्ताः सन्निवृत्तास्तथैव।
एवं सर्वे प्राणिनस्तत्र गत्वा ।
वृत्ता देवा मर्त्यवद्राजसिंह ॥ ७.५४.४६ ॥
เทวดาทั้งปวงพร้อมกับสรรพชีวิต เมื่อถึงที่สุดแห่งการเดินทาง ย่อมไปถึงที่นั้นแล้วก็กลับคืนมาเช่นเดียวกัน ดังนี้ สรรพชีวิตทั้งปวงไปถึงที่นั้นแล้วก็กลับคืนมา โอ้ราชสีห์แห่งกษัตริย์ แม้เทวดาก็กลับคืนมาเหมือนมนุษย์ในลักษณะเดียวกันนี้
7.54.47
वायुर्भीमो भीमनादो महौजा ।
भेत्ता देहान्प्राणिनां सर्वगोऽसौ।
नो वा वृत्तिं कदाचि… ।
त्प्राप्नोत्युग्रोऽनन्ततेजोविशिष्टः ॥ ७.५४.४७ ॥
ลมนั้นน่ากลัว คำรามด้วยเสียงอันน่าสะพรึง มีกำลังมหาศาล เป็นผู้ทำลายร่างกายของสรรพชีวิต เป็นผู้ที่ไปได้ทุกหนทุกแห่ง ลมนั้นไม่เคย... (ข้อความขาดหาย)... ดุร้ายนัก ประกอบด้วยรัศมีอันหาที่สุดมิได้
7.54.48
सर्वे देवा मर्त्यसंज्ञाविशिष्टा… ।
स्तस्मात्पुत्रं माशुचो राजसिंह।
स्वर्गं प्राप्तो मोदते ते तनूजो ।
नित्यं रम्यान्वीरलोकानवाप्य ॥ ७.५४.४८ ॥
เทวดาทั้งปวงมีนามว่ามนุษย์ ... (ข้อความขาดหาย) เพราะฉะนั้น โอ้ราชสีห์แห่งกษัตริย์ อย่าได้โศกเศร้าถึงบุตรของท่านเลย บุตรของท่านได้ขึ้นสู่สวรรค์แล้วย่อมรื่นเริง ได้รับโลกแห่งวีรบุรุษอันน่ารื่นรมย์ตลอดกาล
7.54.49
त्यक्त्वा दुःखं सङ्गतः पुण्यकृद्भि… ।
रेषा मृत्युर्देवदिष्टा प्रजानाम्।
प्राप्ते काले संहरन्ती यथाव… ।
त्स्वयं कृता प्राणहरा प्रजानाम् ॥ ७.५४.४९ ॥
ละความทุกข์ได้แล้ว ผู้ประกอบด้วยผู้กระทำบุญ... (ข้อความขาดหาย) นี่คือมัจจุราชที่เทวดากำหนดไว้สำหรับหมู่สัตว์ เมื่อถึงกาลอันควร นางย่อมพรากไป... (ข้อความขาดหาย) นางผู้พรากชีวิตนี้ถูกสร้างขึ้นโดยตัวของมันเองสำหรับหมู่สัตว์
7.54.50
पुत्रान्नष्टाच्छोकमाशु त्यजस्व ॥ ७.५४.५० ॥
จงละความโศกเศร้าเสียโดยพลันเพราะบุตรที่สูญเสียไปเถิด
7.54.51
एतच्छ्रुत्वार्थवद्वाक्यं नारदेन प्रकाशितम् ।
उवाचाकम्पनो राजा सखायं नारदं तथा ॥ ७.५४.५१ ॥
ครั้นได้ฟังถ้อยคำอันมีความหมายนี้ที่พระนารทกล่าวประกาศแล้ว พระเจ้าอกัมปนะจึงตรัสกับพระนารท สหายของพระองค์ ดังนี้
7.54.52
व्यपेतशोकः प्रीतोऽस्मि भगवन्नृषिसत्तम ।
श्रुत्वेतिहासं त्वत्तस्तु कृतार्थोऽस्म्यभिवादये ॥ ७.५४.५२ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ฤๅษี ความโศกของข้าพเจ้าได้สิ้นไปแล้ว และข้าพเจ้ามีความยินดี เมื่อได้ฟังประวัติโบราณนี้จากท่าน ข้าพเจ้าได้บรรลุประสงค์แล้ว ข้าพเจ้าขอกราบไหว้ท่าน
7.54.53
तथोक्तो नारदस्तेन राज्ञा देवर्षिसत्तमः ।
जगाम नन्दनं शीघ्रमशोकवनमात्मनः ॥ ७.५४.५३ ॥
เมื่อพระราชาตรัสดังนั้นแล้ว พระนารท ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่เทวฤๅษี จึงรีบเสด็จไปยังนันทนวัน สู่อโศกวันของพระองค์เอง
7.54.54
पुण्यं यशस्यं स्वर्ग्यं च धन्यमायुष्यमेव च ।
अस्येतिहासस्य सदा श्रवणं श्रावणं तथा ॥ ७.५४.५४ ॥
การฟังประวัตินี้ และการให้ผู้อื่นฟัง ย่อมเป็นบุญกุศลเสมอ นำมาซึ่งเกียรติยศ สวรรค์ โชคลาภ และอายุยืน
7.54.55
एतदर्थपदं श्रुत्वा तदा राजा युधिष्ठिर ।
क्षत्रधर्मं च विज्ञाय शूराणां च परां गतिम्।
सम्प्राप्तोऽसौ महावीर्यः स्वर्गलोकं महारथः ॥ ७.५४.५५ ॥
ครั้นได้ฟังถ้อยคำอันมีความหมายเหล่านี้แล้ว พระเจ้ายุธิษฐิระจึงได้เข้าใจธรรมของกษัตริย์นักรบ และคติสูงสุดของวีรบุรุษ ผู้มีพลังยิ่งใหญ่และเป็นมหารถีนั้นได้บรรลุสวรรคโลก
7.54.56
अभिमन्युः परान्हत्वा प्रमुखे सर्वधन्विनाम् ।
युध्यमानो महेष्वासो हतः सोऽभिमुखो रणे ॥ ७.५४.५६ ॥
อภิมันยุ หลังจากสังหารศัตรูทั้งหลายที่อยู่แนวหน้าของนักธนูทั้งปวงแล้ว ผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ขณะต่อสู้อยู่ ได้ถูกฆ่าตายในสนามรบ เผชิญหน้ากับข้าศึก
7.54.57
असिना गदया शक्त्या धनुषा च महारथः ।
विरजाः सोमसूनुः स पुनस्तत्र प्रलीयते ॥ ७.५४.५७ ॥
มหารถีผู้นั้น ซึ่งทรงดาบ ตะบอง หอก และธนู คือบุตรผู้ปราศจากมลทินของพระโสม ย่อมสลายไปอีกครั้งที่นั่น
7.54.58
तस्मात्परां धृतिं कृत्वा भ्रातृभिः सह पाण्डव ।
अप्रमत्तः सुसन्नद्धः शीघ्रं योद्धुमुपाक्रम ॥ ७.५४.५८ ॥
เพราะฉะนั้น โอ้ปาณฑพ จงตั้งความมั่นคงอย่างยิ่ง แล้วร่วมกับพี่น้องของท่าน จงระมัดระวังและสวมเกราะให้พร้อม รีบเริ่มการรบโดยไม่ชักช้าเถิด