મહાભારત · અધ્યાય 7.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.59.1
रामं दाशरथिं चैव मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
यं प्रजा अन्वमोदन्त पिता पुत्रमिवौरसम्।
असङ्ख्येया गुणा यस्मिन्नासन्नमिततेजसि ॥ ७.५९.१ ॥
હે સૃંજય, દશરથના પુત્ર રામ પણ મૃત્યુ પામ્યા એમ અમે સાંભળ્યું છે. પિતા પોતાના ઔરસ પુત્રથી હરખાય તેમ જેમનાથી પ્રજા હરખાતી, જેમનામાં અસંખ્ય ગુણો હતા, તે અમિત તેજસ્વી.
7.59.2
यश्चतुर्दशवर्षाणि निदेशात्पितुरच्युतः ।
वने वनितया सार्धमवसल्लक्ष्मणाग्रजः ॥ ७.५९.२ ॥
પિતાની આજ્ઞાથી ચૌદ વર્ષ અચ્યુત રહીને પત્ની સાથે વનમાં વસનાર, લક્ષ્મણના મોટાભાઈ.
7.59.3
जघान च जनस्थाने राक्षसान्मनुजर्षभः ।
तपस्विनां रक्षणार्थं सहस्राणि चतुर्दश ॥ ७.५९.३ ॥
જનસ્થાનમાં માણસોમાં વૃષભ સમાન તેમણે તપસ્વીઓના રક્ષણ માટે ચૌદ હજાર રાક્ષસોને હણ્યા.
7.59.4
तत्रैव वसतस्तस्य रावणो नाम राक्षसः ।
जहार भार्यां वैदेहीं सम्मोह्यैनं सहानुजम् ॥ ७.५९.४ ॥
ત્યાં વસતા હતા ત્યારે રાવણ નામના રાક્ષસે તેમને અને નાના ભાઈને મોહિત કરીને તેમની પત્ની વૈદેહીનું હરણ કર્યું.
7.59.5
रामो हृतां राक्षसेन भार्यां श्रुत्वा जटायुषः ।
आतुरः शोकसन्तप्तो रामोऽगच्छद्धरीश्वरम् ॥ ७.५९.५ ॥
રાક્ષસે હરી લીધેલી પત્ની વિશે જટાયુ પાસેથી સાંભળીને રામ આતુર અને શોકસંતપ્ત થઈને વાનરરાજ પાસે ગયા.
7.59.6
तेन रामः सुसङ्गम्य वानरैश्च महाबलैः ।
आजगामोदधेः पारं सेतुं कृत्वा महार्णवे ॥ ७.५९.६ ॥
તેમના દ્વારા રામ મહાબળવાન વાનરો સાથે મળીને, મહાસાગર પર સેતુ બાંધીને સમુદ્રના પેલે પાર આવ્યા.
7.59.7
तत्र हत्वा तु पौलस्त्यान्ससुहृद्गणबान्धवान् ।
मायाविनं महाघोरं रावणं लोककण्टकम् ॥ ७.५९.७ ॥
ત્યાં પૌલસ્ત્યવંશીઓને, મિત્રો, અનુચરો અને બંધુઓ સહિત મારીને, માયાવી, અતિ ભયંકર, લોકકંટક રાવણને પણ (મારી નાખ્યો).
7.59.8
सुरासुरैरवध्यं तं देवब्राह्मणकण्टकम् ।
जघान स महाबाहुः पौलस्त्यं सगणं रणे ॥ ७.५९.८ ॥
દેવો અને અસુરો વડે પણ અવધ્ય, દેવ-બ્રાહ્મણોના કંટક એવા તેને, તે મહાબાહુએ રણમાં પરિવારસહિત પૌલસ્ત્યને (મારી નાખ્યો).
7.59.9
हत्वा तत्र रिपुं सङ्ख्ये भार्यया सह सङ्गतः ।
स च लङ्केश्वरं चक्रे धर्मात्मानं विभीषणम् ॥ ७.५९.९ ॥
ત્યાં યુદ્ધમાં શત્રુને મારીને, પત્ની સાથે મળીને, તેમણે ધર્માત્મા વિભીષણને લંકેશ્વર બનાવ્યો.
7.59.10
भार्यया सह संयुक्तस्ततो वानरसेनया ।
अयोध्यामागतो वीरः पुष्पकेण विराजता ॥ ७.५९.१० ॥
પત્ની સાથે જોડાઈને, પછી વાનરસેના સાથે, તે વીર ઝળહળતા પુષ્પક વિમાનથી અયોધ્યા આવ્યા.
7.59.11
तत्र राजन्प्रविष्टः सन्नयोध्यायां महायशाः ।
मातॄर्वयस्यान्सचिवानृत्विजः सपुरोहितान् ॥ ७.५९.११ ॥
હે રાજન, ત્યાં અયોધ્યામાં પ્રવેશીને તે મહાયશસ્વી માતાઓ, મિત્રો, મંત્રીઓ, ઋત્વિજો અને પુરોહિતો સાથે (રહ્યા).
7.59.12
शुश्रूषमाणः सततं मन्त्रिभिश्चाभिषेचितः ।
विसृज्य हरिराजानं हनुमन्तं सहाङ्गदम् ॥ ७.५९.१२ ॥
સતત સેવા કરતા, મંત્રીઓ દ્વારા અભિષિક્ત થઈને, વાનરરાજ, હનુમાન અને અંગદને વિદાય આપીને (તેઓ શાસન કરવા લાગ્યા).
7.59.13
भ्रातरं भरतं वीरं शत्रुघ्नं चैव लक्ष्मणम् ।
पूजयन्परया प्रीत्या वैदेह्या चाभिपूजितः ॥ ७.५९.१३ ॥
ભાઈ ભરત, વીર શત્રુઘ્ન અને લક્ષ્મણનું પરમ પ્રેમથી સન્માન કરતા, અને વૈદેહી (સીતા) દ્વારા પણ પૂજિત થઈને.
7.59.14
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
चतुःसगारपर्यन्तां पृथिवीमन्वशासत ॥ ७.५९.१४ ॥
દસ હજાર વર્ષ અને સો વર્ષ સુધી, ચાર સાગરોથી ઘેરાયેલી પૃથ્વી પર તેમણે શાસન કર્યું.
7.59.15
अश्वमेधशतैरीजं क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
यश्च विप्रप्रसादेन सर्वकामानवाप्य च ॥ ७.५९.१५ ॥
સેંકડો અશ્વમેધ યજ્ઞો અને પુષ્કળ દક્ષિણા સાથેના અન્ય યજ્ઞો જેમણે કર્યા; બ્રાહ્મણોની કૃપાથી જેમણે સર્વ કામનાઓ પ્રાપ્ત કરી.
7.59.16
सम्प्राप्य विधिवद्राज्यं सर्वभूतानुकम्पनः ।
सर्वद्वीपानवष्टभ्य प्रजा धर्मेण पालयन् ॥ ७.५९.१६ ॥
વિધિપૂર્વક રાજ્ય પ્રાપ્ત કરીને, સર્વ પ્રાણીઓ પર કરુણા રાખીને, સર્વ દ્વીપોને ધારણ કરીને, ધર્મથી પ્રજાનું પાલન કરતા.
7.59.17
स निर्गलं मुख्यतममश्वमेधशतं प्रभुः ।
आजहार सुरेशस्य हविषा मुदमाहरन्।
अन्यैश्च विविधैर्यज्ञैरीजे बहुगुणैर्नृपः ॥ ७.५९.१७ ॥
એ પ્રભુ રાજાએ અવિઘ્ને શ્રેષ્ઠ સો અશ્વમેધ યજ્ઞો કર્યા; દેવેન્દ્રને હવિથી આનંદ આપ્યો; અન્ય વિવિધ, બહુગુણ યજ્ઞોથી પણ યજન કર્યું.
7.59.18
क्षुत्पिपासेऽजयद्रामः सर्वरोगांश्च देहिनाम् ।
सततं गुणसम्पन्नो दीप्यमानः स्वतेजसा ॥ ७.५९.१८ ॥
રામે ભૂખ-તરસ પર વિજય મેળવ્યો અને દેહધારીઓના સર્વ રોગો પર પણ; સદા ગુણસંપન્ન રહી પોતાના તેજથી પ્રકાશિત થતા.
7.59.19
अतिसर्वाणि भूतानि रामो दाशरथिर्बभौ ।
ऋषीणां देवतानां च मानुषाणां च सर्वशः।
पृथिव्यां सह वासोऽभूद्रामे राज्यं प्रशासति ॥ ७.५९.१९ ॥
દશરથનો પુત્ર રામ સર્વ પ્રાણીઓ કરતાં અધિક ચમક્યો. રામ રાજ્યશાસન કરતા હતા ત્યારે ઋષિઓ, દેવતાઓ અને મનુષ્યો સૌ પૃથ્વી પર તેમની સાથે રહ્યા.
7.59.20
नाहीयत तदा प्रामः प्राणिनां न तदा व्यथा ।
प्राणापानौ समावास्तां रामे राज्यं प्रशासति ॥ ७.५९.२० ॥
રામ રાજ્યશાસન કરતા હતા ત્યારે પ્રાણીઓને થાક લાગતો નહોતો, ત્યારે કોઈ પીડા પણ નહોતી. પ્રાણ અને અપાન સમાન રહેતા.
7.59.21
पर्यदीप्यन्त तेजांसि तदाऽनर्थाश्च नाभवन् ।
दीर्घायुषः प्रजाः सर्वा युवा न म्रियते तदा ॥ ७.५९.२१ ॥
ત્યારે બધા તેજ ચારેબાજુ ઝળહળતા હતા, અને કોઈ અનર્થ થતો નહોતો. સર્વ પ્રજા દીર્ઘાયુષી હતી; તે સમયે યુવાન મૃત્યુ પામતો નહોતો.
7.59.22
वेदैश्चतुर्भिः सुप्रीताः प्राप्नुवन्ति दिवौकसः ।
हव्यं कव्यं च विविधं निष्पूर्तं हुतमेव च ॥ ७.५९.२२ ॥
ચાર વેદોથી પ્રસન્ન થયેલા સ્વર્ગવાસી દેવતાઓ હવ્ય, કવ્ય, વિવિધ નિષ્પૂર્ત કર્મો અને હુત આહુતિ પામતા.
7.59.23
अदंशमशका देशा नष्टव्यालसरीसृपाः ।
नाप्यु प्राणभृतां मृत्युर्नाकाले ज्वलनोऽदहत् ॥ ७.५९.२३ ॥
દેશો મચ્છર-માખીથી મુક્ત હતા, હિંસક પ્રાણીઓ અને સર્પો નાશ પામ્યા હતા. પ્રાણીઓનું અકાળે મૃત્યુ થતું નહોતું, અને અગ્નિ પણ અકાળે દહન કરતો નહોતો.
7.59.24
अधर्मरुचयो लुब्धा मूर्खा वा नाभवंस्तदा ।
शिष्टेष्टप्राज्ञकर्माणः सर्वे वर्णास्तदाऽभवन् ॥ ७.५९.२४ ॥
તે સમયે અધર્મમાં રુચિ રાખનારા લોભી કે મૂર્ખ નહોતા. ત્યારે સર્વ વર્ણો શિષ્ટ, પ્રિય અને પ્રાજ્ઞોના કર્મ કરતા હતા.
7.59.25
स्वधां पूजां च रक्षोभिर्जनस्थाने प्रणाशिताम् ।
प्रादान्निहत्य रक्षांसि पितृदेवेभ्य ईश्वरः ॥ ७.५९.२५ ॥
જનસ્થાનમાં રાક્ષસોએ નષ્ટ કરેલી સ્વધા અને પૂજા ઈશ્વરે રાક્ષસોનો વધ કરીને પિતૃદેવો અને દેવોને પાછી આપી.
7.59.26
सहस्रपुत्राः पुरुषा दशवर्षशतायुषः ।
न च ज्येष्ठाः कनिष्ठेभ्यस्तदा श्राद्धानि कुर्वते ॥ ७.५९.२६ ॥
તે સમયે માણસોને હજાર પુત્રો અને હજાર વર્ષનું આયુષ્ય હતું, છતાં મોટા ભાઈઓ નાના માટે શ્રાદ્ધ કરતા નહોતા.
7.59.27
श्यामो युवा लोहिताक्षो मत्तमातङ्गविक्रमः ।
आजानुबाहुः सुभुजः सिंहस्कन्धो महाबलः ॥ ७.५९.२७ ॥
શ્યામ વર્ણ, યુવાન, લાલ નેત્રોવાળા, મદમસ્ત હાથી જેવા પરાક્રમવાળા, ઘૂંટણ સુધી લાંબા બાહુવાળા, સુંદર ભુજાવાળા, સિંહ જેવા ખભાવાળા અને મહાબળવાન.
7.59.28
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
सर्वभूतमनःकान्तो रामो राज्यमकारयत् ॥ ७.५९.२८ ॥
દસ હજાર અને એક હજાર વર્ષ સુધી, સર્વ પ્રાણીઓના મનને પ્રિય રામે રાજ્ય કર્યું.
7.59.29
रामो रामो राम इति प्रजानामभवत्कथा ।
रामभूतं जगदभूद्रामे राज्यं प्रशासति ॥ ७.५९.२९ ॥
"રામ, રામ, રામ" એ જ પ્રજાની વાત બની. રામ રાજ્ય કરતા હતા ત્યારે જગત રામમય થઈ ગયું.
7.59.30
चतुर्विधाः प्रजा रामः स्वर्गं नीत्वा दिवं गतः ।
आत्मेच्छया प्रतिष्ठाप्य राजवंशमिहाष्टधा ॥ ७.५९.३० ॥
ચાર પ્રકારની પ્રજાને સ્વર્ગમાં લઈ જઈને રામ પોતાની ઇચ્છાથી દિવ્યલોકમાં ગયા; અહીં રાજવંશને આઠ રૂપે સ્થાપ્યો.
7.59.31
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः।
अयज्वानमदक्षिण्यमभि श्वैत्येत्युदाहरत् ॥ ७.५९.३१ ॥
હે સૃંજય, જો તે મૃત્યુ પામ્યો હોય, તો તે તારા કરતાં ચાર ગણો ધન્ય છે; તારા પુત્ર કરતાં પણ તે તારા માટે વધુ પુણ્યવાન છે. તેથી પુત્ર માટે શોક ન કર. જે યજ્ઞ ન કરે અને દક્ષિણા ન આપે તેના વિશે જ આમ કહેવામાં આવ્યું છે.