महाभारत · अध्याय 7.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.62.1
मान्धतारं यौवनाश्वं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
यं देवावश्विनौ गर्भे पितुः पार्श्वे चकर्षतुः ॥ ७.६२.१ ॥
नारद म्हणाले: हे सृंजया, यौवनाश्वाचा पुत्र मान्धाता मरण पावला होता असे आम्ही ऐकले आहे; देव अश्विनींनी त्याला पित्याच्या कुशीतून गर्भातून बाहेर काढले.
7.62.2
मृगयां विचरन्राजा तृषितः क्लान्तवाहनः ।
धूमं दृष्ट्वाऽगमत्सत्रं पृषदाज्यमवाप सः ॥ ७.६२.२ ॥
शिकारीत फिरणारा राजा तहानलेला होता आणि त्याची वाहने थकली होती; धूर पाहून तो यज्ञसत्राकडे गेला आणि तेथे दही व तूप मिळवले.
7.62.3
तं दृष्ट्वा युवनाश्वस्य जठरे रविसन्निभम् ।
गर्भं निरूहतुर्देवावश्विनौ भिषजां वरौ ॥ ७.६२.३ ॥
यौवनाश्वाच्या उदरात सूर्यासारखा गर्भ पाहून, वैद्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या देव अश्विनींनी तो बाहेर काढला.
7.62.4
तं दृष्ट्वा पितुरुत्सङ्गे शयानं देववर्चसम् ।
अन्योन्यमब्रुवन्देवाः कमयं धास्यतीति वै ॥ ७.६२.४ ॥
पित्याच्या मांडीवर निजलेल्या देवतेसारख्या तेजस्वी बालकाला पाहून देव एकमेकांना म्हणाले: 'हा कोणाला स्तनपान देईल?'
7.62.5
मामेवायं धयत्वङ्ग इति ह स्माह वासवः ।
ततोङ्गुलिभ्यो हीन्द्रस्य प्रादुरासीत्पयोऽमृतम् ॥ ७.६२.५ ॥
'हा फक्त माझ्यापासूनच स्तनपान करो' असे वासव इंद्र म्हणाला; तेव्हा इंद्राच्या बोटांतून अमृतमय दूध प्रकट झाले.
7.62.6
मां धास्यतीति कारण्याद्यदिन्द्रो ह्यन्वकम्पयत् ।
तस्मात्तु मान्धातेत्येवं नाम तस्याद्भुतं कृतम् ॥ ७.६२.६ ॥
'माझ्यापासूनच स्तनपान करेल' या करुणेने इंद्र द्रवला; म्हणून त्या अद्भुत बालकाचे नाव 'मान्धाता' ठेवले गेले.
7.62.7
ततस्तु धारां पयसो घृतस्य च महात्मनः ।
तस्यास्ये यौवनाश्वस्य पाणिरिन्द्रस्य चास्रवत् ॥ ७.६२.७ ॥
तेव्हा महात्मा यौवनाश्वाच्या मुखात इंद्राच्या हातातून दूध आणि तूप यांची धार वाहू लागली.
7.62.8
अपिबत्पाणिमिन्द्रस्य स चाप्यह्गाऽभ्यवर्धत ।
सोऽभवद्द्वादशसमो द्वादशाहेन वीर्यवान् ॥ ७.६२.८ ॥
त्याने इंद्राचा हात प्राशन केला; एका दिवसात तो वाढला. बारा दिवसांत तो बारा वर्षांच्या वयाइतका पराक्रमी झाला.
7.62.9
इमां च पृथिवीं कृत्स्नामेकाह्ना स व्यजीजयत् ।
धर्मात्मा धृतिमान्वीरः सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ॥ ७.६२.९ ॥
धर्मात्मा, धीरोदात्त, वीर, सत्यप्रतिज्ञ, जितेंद्रिय अशा त्याने ही संपूर्ण पृथ्वी एकाच दिवसात जिंकली.
7.62.10
जनमेजयं सुधन्वानं गयं पूरुं बृहद्रथम् ।
असितं च नृगं चैव मान्धाता मानवोऽजयत् ॥ ७.६२.१० ॥
मनूच्या वंशातील मान्धाताने जनमेजय, सुधन्वा, गय, पूरू, बृहद्रथ, असित आणि नृग यांनाही जिंकले.
7.62.11
उदेति च यतः सूर्यो यत्र च प्रतितिष्ठति ।
तत्सर्वं यौवनाश्वस्य मान्धातुः क्षेत्रमुच्यते ॥ ७.६२.११ ॥
सूर्य जिथून उगवतो आणि जिथे मावळतो, ते सर्व यौवनाश्व मान्धात्याचे क्षेत्र म्हटले जाते.
7.62.12
सोऽश्वमेधशतैरिष्ट्वा राजसूयशतेन च ।
अददद्रोहितान्मत्स्यान्ब्राह्मणेभ्यो विशाम्पते ॥ ७.६२.१२ ॥
त्याने शेकडो अश्वमेध व शंभर राजसूय यज्ञ करून, हे प्रजापते, ब्राह्मणांना रोहित मासे दान दिले.
7.62.13
हैरण्यान्योजनोत्सेधानायताञ्शतयोजनम् ।
बहुप्रकारान्सुस्वादून्भक्ष्यभोज्यान्नपर्वतान् ॥ ७.६२.१३ ॥
एक योजन उंच आणि शंभर योजने लांब, सोन्याचे, अनेक प्रकारचे अत्यंत चविष्ट खाद्य, भोज्य आणि अन्नाचे पर्वत.
7.62.14
अतिरिक्तं ब्राह्मणेभ्यो भुञ्जानो हीयते जनः ॥ ७.६२.१४ ॥
ब्राह्मणांना दिल्यानंतर उरलेले अन्न खाणारा माणूस क्षीण होतो.
7.62.15
भक्ष्यान्नपाननिचयाः शुशुभुस्त्वन्नपर्वताः ।
घृतहदाः सूपपङ्का दधिफेनां गुडोदकाः ॥ ७.६२.१५ ॥
खाद्य, अन्न आणि पेयांचे ढिगारे शोभून दिसले; ते अन्नाचे पर्वत होते. तुपाची सरोवरे, आमटीचे चिखल, दह्याचा फेस व गुळाचे पाणी होते.
7.62.16
रुरुधुः पर्वतान्नद्यो मधुक्षीरवहाः शुभाः ।
देवासुरा नरा यक्षा गन्धर्वोरगपक्षिणः ॥ ७.६२.१६ ॥
मध आणि दूध वाहणाऱ्या शुभ नद्यांनी पर्वतांना वेढले; देव, असुर, मानव, यक्ष, गंधर्व, नाग आणि पक्षी (तेथे आले).
7.62.17
विप्रास्तत्रागताश्चासन्वेदवेदाङ्गपारगाः ।
ब्राह्मणा ऋषयश्चापि नासंस्तत्राविपश्चितः ॥ ७.६२.१७ ॥
तेथे वेद आणि वेदांगांत पारंगत विप्र आले होते; ब्राह्मण आणि ऋषीही होते, अज्ञानी कोणी नव्हते.
7.62.18
समुद्रान्तां वसुमतीं वसुपूर्णां तु सर्वतः ।
स तां ब्राह्मणसात्कृत्वा जगाम स्वान्गृहान्प्रति ॥ ७.६२.१८ ॥
समुद्रापर्यंत पसरलेली, सर्वत्र धनाने भरलेली पृथ्वी त्याने ब्राह्मणांच्या स्वाधीन करून आपल्या घरांकडे गेला.
7.62.19
राजाऽपि विविधैरिष्ट्वा यज्ञैर्विविधदक्षिणैः ।
गतः पुण्यकृतां लोकान्व्याप्य स्वयशसा दिशः ॥ ७.६२.१९ ॥
राजानेही विविध दक्षिणांसह विविध यज्ञ करून, आपल्या यशाने दिशा व्यापून, पुण्यकर्मी लोकांप्रत प्रयाण केले.
7.62.20
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः।
अयज्वानमदक्षिण्यमभि श्वैत्येत्युदाहरत् ॥ ७.६२.२० ॥
हे सृंजया, तो मेला असेल तर तो तुझ्यापेक्षा चौपट भाग्यवान आहे; तुझ्यासाठी मुलापेक्षाही तो अधिक पुण्यवान आहे. आपल्या मुलासाठी शोक करू नकोस. जो यज्ञ करत नाही आणि दक्षिणा देत नाही, तो मृत्यूकडे जातो, असे त्याने सांगितले.