महाभारत · अध्याय 7.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.64.1
नाभागमम्बरीषं च मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
यः सहस्रं सहस्राणां राज्ञां चैकस्त्वयोधयत् ॥ ७.६४.१ ॥
हे सञ्जया, मृत नाभाग आणि अम्बरीष यांच्याविषयी आम्ही ऐकले आहे; ज्याने एकट्याने हजारो राजांशी युद्ध केले.
7.64.2
जिगीषमाणाः सङ्ग्रामे समन्ताद्वैरिणोऽभ्ययुः ।
अस्त्रयुद्धविदो घोराः सृजन्तश्चाशिवा गिरः ॥ ७.६४.२ ॥
विजयाची इच्छा धरणारे शत्रू युद्धात चहूकडून आले; अस्त्रयुद्धात निपुण, भयंकर असे ते अशुभ वाणी उच्चारत होते.
7.64.3
बललाघवशिक्षाभिस्तेषां सोऽस्त्रबलेन च ।
छत्रायुधध्वजरथांश्छित्त्वा प्रासान्गतव्यथः ॥ ७.६४.३ ॥
त्यांचे बल, चपळता आणि शिक्षण यांनी तसेच आपल्या अस्त्रबलाने त्याने त्यांचे छत्र, आयुधे, ध्वज व रथ तोडले आणि भालेही तोडले, व्यथारहित होऊन.
7.64.4
त एनं मुक्तसन्नाहाः प्रार्थयञ्जीवितैषिणः ।
शरण्यमीयुः शरणं तव स्म इति वादिनः ॥ ७.६४.४ ॥
चिलखत उतरवून, जीव वाचवू इच्छिणारे ते त्याला विनवू लागले; "आम्ही तुझे शरण आहोत" असे म्हणत त्यांनी आश्रय घेतला.
7.64.5
स तु तान्वशगान्कृत्वा जित्वा चेमां वसुन्धराम् ।
ईजे यज्ञशतैरिष्टैर्यथा शक्रस्तथाऽनघः ॥ ७.६४.५ ॥
त्यांना वश करून आणि ही पृथ्वी जिंकून, इंद्राप्रमाणे निष्पाप होऊन त्याने शेकडो इष्ट यज्ञ केले.
7.64.6
बुभुजुः सर्वसम्पन्नमन्नमन्ये जनाः सदा ।
तस्मिन्यज्ञे तु विप्रेन्द्राः सन्तृप्ताः परमार्चिताः ॥ ७.६४.६ ॥
इतर लोकही नेहमी सर्वसमृद्ध अन्न सेवन करीत; त्या यज्ञात श्रेष्ठ ब्राह्मण पूर्ण तृप्त होऊन अत्यंत सन्मानित झाले.
7.64.7
मोदकान्पूरिकापूपान्स्वादुपूर्णाश्च शष्कुलीः ।
करम्भान्पृथुमृद्वीका अन्नानि सुकृतानि च ॥ ७.६४.७ ॥
गोड भरलेले मोदक, पुऱ्या आणि अपूप, शष्कुली, करम्भ, मोठी मऊ द्राक्षे आणि चांगल्या प्रकारे तयार केलेले अन्न.
7.64.8
सूपान्मैरेयकापूपान्रागषाडवपानकान् ।
मृष्टान्नानि सुयुक्तानि मृदूनि सुरभीणि च ॥ ७.६४.८ ॥
सूप, मैरेयक मद्याने केलेले अपूप, रागषाडव आणि पानक पेये, चांगले मसाले घातलेले अन्न, मऊ आणि सुगंधी.
7.64.9
घृतं मधु पयस्तोयं दधीनि रसवन्ति च ।
फलं मूलं सुस्वादु द्विजास्तत्रोपभुञ्जते ॥ ७.६४.९ ॥
तूप, मध, दूध, पाणी, रसदार दही, फळे आणि कंद, अत्यंत चविष्ट; तेथे द्विज ते सेवन करत.
7.64.10
मदनीयानि पापानि विदित्वा चात्मनः सुखम् ।
अपिबन्त यथाकामं पानपा गीतवादितैः ॥ ७.६४.१० ॥
मादक आणि पापकारक पेये स्वतःच्या सुखासाठी जाणून, पानपाल गीत आणि वाद्यांसह इच्छेनुसार प्याले.
7.64.11
तत्र स्म गाथा गायन्ति क्षीबा हृष्टाः पठन्ति च ।
नाभागस्तुतिसंयुक्ता ननृतुश्च सहस्रशः ॥ ७.६४.११ ॥
तेथे मद्यधुंद आणि आनंदित होऊन लोक गाथा गात व वाचत, नाभागाच्या स्तुतीसह; हजारोंनी नाचत.
7.64.12
तेषु यज्ञेष्वम्बरीषो दक्षिणामत्यकालयत् ।
राज्ञां शतसहस्राणि दशप्रयुतयाजिनाम् ॥ ७.६४.१२ ॥
त्या यज्ञांमध्ये अंबरीषाने अतिशय दक्षिणा दिली; दहा प्रयुत यज्ञ करणाऱ्या लाखो राजांना.
7.64.13
हिरण्यकवचान्सर्वाञ्श्वेतच्छत्रप्रकीर्णकान् ।
हिरण्यस्यन्दनारूढान्सानुयात्रपरिच्छादान् ॥ ७.६४.१३ ॥
सोन्याची कवचे घातलेले, पांढरी छत्रे उभारलेले, सोन्याच्या रथांवर आरूढ, परिवार व अलंकारांसह असलेले सर्वजण (त्याने दिले).
7.64.14
ईजानो वितते यज्ञे दक्षिणामत्यकालयत् ।
मूर्धाभिषिक्तांश्च नृपान्राजपुत्रशतानि च ॥ ७.६४.१४ ॥
विस्तृत यज्ञात यजन करताना त्याने दक्षिणा अतिशय दिली — मूर्धाभिषिक्त राजांना आणि शेकडो राजपुत्रांना.
7.64.15
स दण्डकोशनिचयान्ब्राह्मणेभ्यो ह्यमन्यत ।
नैवं पूर्वे जनाश्चक्रुर्न करिष्यन्ति चापरे ॥ ७.६४.१५ ॥
दंड व कोशाचे साठे ब्राह्मणांना द्यावेत असे त्याने मानले. असे पूर्वीच्या लोकांनी केले नाही, आणि इतरही करणार नाहीत.
7.64.16
यदम्बरीषो नृपतिः करोत्यमितदक्षिणः ।
इत्येवमनुमोदन्ते प्रीता यस्य महर्षयः ॥ ७.६४.१६ ॥
अंबरीष राजा अमर्याद दक्षिणा देतो — त्याच्यावर प्रसन्न झालेले महर्षी असे अनुमोदन देतात.
7.64.17
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः।
अयज्वानमदक्षिण्यमभि श्वैत्येत्युदाहरत् ॥ ७.६४.१७ ॥
तो मेला असेल तर, हे सृंजया, ते तुझ्यासाठी चौपट श्रेष्ठ आहे; पुत्रापेक्षाही अधिक पुण्यवान. तुझ्या पुत्रासाठी शोक करू नकोस. यज्ञ न करणाऱ्या आणि दक्षिणा न देणाऱ्या त्या श्वैत्याबद्दल असे सांगितले गेले.