महाभारत · अध्याय 7.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.66.1
गयं चाधूर्तरजसं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
ये वै वर्षशत राजा हुतशिष्टाशनोऽभवत् ॥ ७.६६.१ ॥
हे सृंजया, पापाची धूळ न धुतलेला, मृत झालेला गय राजा शंभर वर्षे हुतशिष्ट (यज्ञशेष) अन्नावर जगला होता, असे आम्ही ऐकले आहे.
7.66.2
तस्मै ह्यग्निर्वरं प्रादात्ततो वव्रे वरं गयः ।
तपसा ब्रह्मचर्येण व्रतेन नियमेन च ॥ ७.६६.२ ॥
अग्नीने त्याला वर दिला; मग गयाने तप, ब्रह्मचर्य, व्रत आणि नियम यांच्या बळावर वर मागितला.
7.66.3
गुरूणां च प्रसादेन वेदानिच्छामि वेदितुम् ।
स्वधर्मेणाविहिंस्यान्यान्धनमिच्छामि चाक्षयम् ॥ ७.६६.३ ॥
गुरूंच्या कृपेने मला वेद जाणायचे आहेत; इतरांना इजा न करता स्वधर्माने अक्षय धन मला हवे आहे.
7.66.4
विप्रेषु ददतश्चैव श्रद्धा भवतु नित्यशः ।
कन्यासु च सवर्णासु सुप्रजस्त्वं च मे भवेत् ॥ ७.६६.४ ॥
ब्राह्मणांना दान देताना माझी श्रद्धा नेहमी राहो; समान वर्णाच्या कन्यांपासून मला उत्तम संतती होवो.
7.66.5
अन्नमोजो महो मह्यं धर्मे मे रमतां मनः ।
अविघ्नं चास्तु मे नित्यं धर्मकार्येषु पावक ॥ ७.६६.५ ॥
मला अन्न, ओज आणि तेज लाभो; माझे मन धर्मात रमो; हे पावका, धर्मकार्यांत मला नेहमी विघ्न नसो.
7.66.6
तथा भिष्यतीत्युक्त्वा तत्रैवान्तरधीयत ।
गयो ह्यवाप्य तत्सर्वं धर्मेणाराधयञ्जगत् ॥ ७.६६.६ ॥
'असेच होईल' असे म्हणून तो तेथेच अंतर्धान पावला; गयाने ते सर्व मिळवून धर्माने जगाला संतुष्ट केले.
7.66.7
स दर्शपूर्णमासाभ्यां कालेष्वाग्रयणेन च ।
चातुर्मास्यैश्च विविधैर्यज्ञैश्चावाप्तदक्षिणैः ॥ ७.६६.७ ॥
त्याने दर्शपूर्णमास यज्ञांनी, योग्य काळी आग्रयणाने, चातुर्मास्यांनी आणि दक्षिणा दिलेल्या विविध यज्ञांनी यजन केले.
7.66.8
अयजच्छ्रद्धया राजा परिसंवत्सराञ्शतम् ।
गवां शतसहस्राणि शतमश्वशतानि च ॥ ७.६६.८ ॥
राजाने श्रद्धेने एक संवत्सर भर शंभर यज्ञ केले; शंभर लाख गायी आणि शेकडो घोडे (दान केले).
7.66.9
शतं निष्कसहस्राणि गवां चाप्ययुतानि षट् ।
उत्थायोत्थाय सम्प्रादात्परिसंवत्सराञ्शतम् ॥ ७.६६.९ ॥
शंभर हजार निष्क आणि सहा अयुत गायी; तो पुन्हा पुन्हा उठून संवत्सरभर शंभर (यज्ञांत) दान देत राहिला.
7.66.10
नक्षत्रेषु च सर्वेषु ददन्नक्षत्रदक्षिणाः ।
ईजे च विविधैर्यज्ञैर्यथा सोमोऽङ्गिरा यथा ॥ ७.६६.१० ॥
सर्व नक्षत्रांच्या वेळी नक्षत्र-दक्षिणा देत त्याने विविध यज्ञ केले, जसे सोम आणि अंगिरस यांनी केले.
7.66.11
सौवर्णां पृथिवीं कृत्वा य इमां प्रमिशर्कराम् ।
विप्रेभ्यः प्राददद्राजा सोऽश्वमेधे महामखे ॥ ७.६६.११ ॥
ही पृथ्वी, वाळू-दगडांसह, सोन्याची करून ब्राह्मणांना दान देणारा राजा, तोच महान अश्वमेध यज्ञात होता.
7.66.12
जाम्बूनदमया यूपाः सर्वे रत्नपरिच्छदाः ।
गयस्यासन्समृद्धास्तु सर्वभूतमनोहराः ॥ ७.६६.१२ ॥
सर्व यूप जांबूनद सोन्याचे, रत्नांनी सजलेले होते; गयाच्या (यज्ञात) ते समृद्ध आणि सर्व प्राण्यांचे मन हरण करणारे होते.
7.66.13
सर्वकामसमृद्धं च प्रादादन्नं गयस्तदा ।
ब्राह्ममेभ्यः प्रहृष्टेभ्यः सर्वभूतेभ्य एव च ॥ ७.६६.१३ ॥
तेव्हा गयाने आनंदित ब्राह्मणांना आणि सर्व प्राण्यांना सर्व इच्छांनी परिपूर्ण अन्न दिले.
7.66.14
ससमुद्रवनद्वीपनदीनदवनेषु च ।
नगरेषु च राष्ट्रेषु दिवि व्योम्नि च येऽवसन् ॥ ७.६६.१४ ॥
समुद्र, वने, बेटे, नद्या व ओढे यांच्यासह, नगरांमध्ये, राष्ट्रांमध्ये, स्वर्गात व आकाशात जे राहत होते —
7.66.15
भूतग्रामाश्च विविधाः सन्तृप्ता यज्ञसम्पदा ।
गयस्य सदृशो यज्ञो नास्त्यन्य इति तेऽब्रुवन् ॥ ७.६६.१५ ॥
विविध प्राणिसमूह यज्ञसंपत्तीने पूर्ण तृप्त झाले. 'गयाच्या यज्ञासारखा दुसरा यज्ञ नाही' असे ते म्हणाले.
7.66.16
षट्त्रिंशद्योजनायामा त्रिंशद्योजनमायता ।
पश्चात्पुरश्चतुर्विंशद्वेदी ह्यासीद्धिरण्मयी ॥ ७.६६.१६ ॥
छत्तीस योजने लांब व तीस योजने रुंद अशी ती सोनेरी वेदी होती; मागे व पुढे चोवीस योजनांची होती.
7.66.17
गयस्य यजमानस्य मुक्तावज्रमणिस्तृता ।
प्रादात्स ब्राह्मणेभ्योऽथ वासांस्याभरणानि च ॥ ७.६६.१७ ॥
यजमान गयाची ती वेदी मोती, वज्रे व मण्यांनी आच्छादलेली होती. मग त्याने ब्राह्मणांना वस्त्रे व अलंकार दिले.
7.66.18
यथोक्ता दक्षिणाश्चान्या विप्रेभ्यो भूरिदक्षिणः ।
यत्र भोजनशिष्टस्य पर्वताः पञ्चविंशतिः ॥ ७.६६.१८ ॥
शास्त्रोक्त दक्षिणा आणि इतर दक्षिणाही उदार गयाने ब्राह्मणांना दिल्या; भोजनातील उरलेल्या अन्नाने पंचवीस पर्वत झाले.
7.66.19
कुल्याश्च क्षीरवाहिन्यो रसानां चापभवंस्तदा ।
वस्त्राभरणगन्धानां शारयश्च पृथग्विधाः ॥ ७.६६.१९ ॥
तेव्हा दूध वाहणारे कालवे आणि विविध रसांचे प्रवाह होते; वस्त्रे, अलंकार व सुगंध यांचे निरनिराळे ढीग होते.
7.66.20
यस्य प्रभावाच्च गयस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ।
वटश्चाक्षय्यकरणः पुण्यं ब्रह्मसरश्च तत् ॥ ७.६६.२० ॥
ज्याच्या प्रभावामुळे गय तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे, तो अक्षय फल देणारा वटवृक्ष आणि ते पवित्र ब्रह्मसरोवरही (त्याचे आहे).
7.66.21
स चेन्ममार स़ञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः।
अयज्वानमदक्षिण्यमभि श्वैत्येत्युदाहरत् ॥ ७.६६.२१ ॥
हे सञ्जया, तो मेला असला तरी तुझ्यामुळे तो चौपट भाग्यवान आहे; पुत्रापेक्षाही तुला ते अधिक पुण्यकारक आहे. पुत्रासाठी शोक करू नकोस. यज्ञ न करणारा व दक्षिणा न देणारा याविषयी असे म्हटले आहे.