महाभारत · अध्याय 7.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.67.1
साङ्कृतिं रन्तिदेवं च मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
यस्य द्विशतसाहस्रा आसन्सूदा महात्मनः ॥ ७.६७.१ ॥
हे सृञ्जया, सांकृती आणि मृत रन्तिदेव यांच्याविषयी आम्ही ऐकले आहे; त्या महात्म्याचे दोन लाख स्वयंपाकी होते.
7.67.2
गृहानभ्यागतान्विप्रानतिथीन्परिवेषकाः ।
पक्वंपक्वं दिवारात्रं वरान्नममृतोपमम् ॥ ७.६७.२ ॥
घरी आलेल्या ब्राह्मणांना आणि अतिथींना वाढणारे दिवसरात्र वारंवार शिजवलेले अमृतासारखे उत्तम अन्न वाढत असत.
7.67.3
न्यायेनाधिगतं वित्तं ब्राह्मणेभ्यो ह्यमन्यत ।
वेदानधीत्य धर्मेण यश्चक्रे द्विषतो वशे ॥ ७.६७.३ ॥
न्यायाने मिळवलेले धन त्यांनी ब्राह्मणांना देण्यासारखे मानले; वेदांचे अध्ययन करून धर्माने शत्रूंना वश केले.
7.67.4
उपस्थिताश्च पशवः स्वयं यं शंसितव्रतम् ।
बहवः स्वर्गमिच्छन्तो विधिवत्सत्रयाजिनम् ॥ ७.६७.४ ॥
स्वर्गाची इच्छा धरणारी अनेक पशू, प्रशंसनीय व्रत पाळणाऱ्या, विधिपूर्वक सत्र-यज्ञ करणाऱ्या त्याच्याकडे स्वतः येऊन उभे राहत.
7.67.5
नदी महानसाद्यस्य प्रवृतक्ता चर्मराशितः ।
तस्माच्चर्मण्वती नाम ख्याता पुण्या सरिद्वरा ॥ ७.६७.५ ॥
महानस इत्यादी स्थानांतून आणि चामड्यांच्या राशीतून एक नदी वाहू लागली; म्हणून ती पवित्र श्रेष्ठ नदी चर्मण्वती नावाने प्रसिद्ध झाली.
7.67.6
ब्राह्मणेभ्यो ददन्निष्कान्सौवर्णान्स प्रभावतः ।
तुभ्यं निष्कं तुभ्यं निष्कमिति ह स्म प्रभाषते ॥ ७.६७.६ ॥
ते आपल्या प्रभावाने ब्राह्मणांना सुवर्णनिष्क देत असताना "हा तुला एक निष्क, हा तुला एक निष्क" असे म्हणत.
7.67.7
तुभ्यन्तुभ्यमिति प्रादान्निष्कान्निष्कान्सहस्रशः ।
तत पुनः समाश्वास्य निष्कानेव प्रयच्छति ॥ ७.६७.७ ॥
"हे तुला, हे तुला" असे म्हणून त्याने हजारो निष्क दिले. मग त्याला आश्वस्त करून तो पुन्हा निष्क देतो.
7.67.8
अल्पं दत्तं मयाऽद्येति निष्ककोटिं सहस्रशः ।
एकाह्ना ताम्यति ततः क्वाद्य विप्रा इति ब्रुवन् ॥ ७.६७.८ ॥
"आज मी थोडेच दिले" असा विचार करून, एकाच दिवसात हजारो कोटी निष्क देऊन तो व्याकूळ होतो; "आज ते ब्राह्मण कुठे आहेत?" असे म्हणतो.
7.67.9
द्विजपाणिवियोगेन दुःखं मे शाश्वतं महत् ।
भविष्यति न सन्देह एवं राजाऽददद्वसु ॥ ७.६७.९ ॥
"ब्राह्मणाच्या हातापासून वियोग झाल्याने माझे दुःख शाश्वत आणि मोठे होईल, यात संशय नाही." असा विचार करून राजाने धन दिले.
7.67.10
सहस्रशश्च सौवर्णान्वृषभान्गोशतानुगान् ।
साष्टं शतं सुवर्णानां निष्कमाहुर्धनं तथा ॥ ७.६७.१० ॥
हजारो सोन्याचे बैल, ज्यांच्या मागे शेकडो गायी चालतात, आणि आठ अधिक शंभर सुवर्णांचा निष्क—याला धन म्हणतात.
7.67.11
अध्यर्धमासमददद्ब्राह्मणेभ्यः शतं समाः ।
अग्निहोत्रोपकरणं यज्ञोपकरणं च यत् ॥ ७.६७.११ ॥
दीड महिने आणि शंभर वर्षे त्याने ब्राह्मणांना दिले—अग्निहोत्राची उपकरणे आणि यज्ञाची उपकरणे, जी जी होती ती.
7.67.12
ऋषिभ्यः करकान्कुम्भान्स्थालीः पिठरमेव च ।
शयनासनायानानि प्रासादांश्च गृहाणि च ॥ ७.६७.१२ ॥
ऋषींना त्याने करक, कुंभ, स्थाली आणि पिठर दिले; शय्या, आसने, वाहने, प्रासाद आणि घरेही दिली.
7.67.13
वृक्षांश्च विविधान्दद्यादन्नानि च धनानि च ।
सर्वं सौवर्णमेवासीद्रन्तिदेवस्य धीमतः ॥ ७.६७.१३ ॥
तो विविध वृक्ष, अन्न आणि धन दान करीत असे; बुद्धिमान रन्तिदेवाजवळ सर्व काही सुवर्णमय होते.
7.67.14
तत्रास्य गाथा गायन्ति ये पुराणविदो जनाः ।
रन्तिदेवस्य तां दृष्ट्वा समृद्धिमतिमानुषीम् ॥ ७.६७.१४ ॥
तेथे पुराणज्ञ लोक त्याच्याविषयी गाथा गातात; रन्तिदेवाची ती अलौकिक समृद्धी पाहून.
7.67.15
नैतादृशं दृष्टपूर्वं कुबेरसदनेष्वपि ।
धनं च पूर्यमाणं नः किं पुनर्मनुजेष्विति ॥ ७.६७.१५ ॥
कुबेराच्या घरांतही असे धन आम्ही पूर्वी पाहिले नव्हते, जे आमच्यासाठी भरून वाहत आहे; मनुष्यांमध्ये तर बोलायलाच नको.
7.67.16
व्यक्तं वस्वोकसारेयमित्युचुस्तत्र विस्मिताः ।
साङ्कृते रन्तिदेवस्य यां रात्रिमतिथिर्वसेत् ॥ ७.६७.१६ ॥
'हे निश्चितच धनाचे निवासस्थान आहे' असे ते तेथे विस्मित होऊन म्हणाले; साङ्कृती रन्तिदेवाकडे अतिथी ज्या रात्री राहतो.
7.67.17
आलभ्यन्त तदा गावः सहस्राण्येकविंशतिः ।
तत्र स्म सूदाः क्रोशन्ति सुमृष्टमणिकुण्डलाः ॥ ७.६७.१७ ॥
तेव्हा एकवीस हजार गायी वधिल्या गेल्या; तेथे उत्तम पॉलिश केलेली मणिकुंडले घातलेले स्वयंपाकी ओरडत होते.
7.67.18
सूपं भूयिष्ठमश्नीध्वं नाद्य मांसं यथा पुरा ।
रन्तिदेवस्य यत्किञ्चित्सौवर्णमभवत्तदा ॥ ७.६७.१८ ॥
'आज पूर्वीप्रमाणे मांस नव्हे, भरपूर सूप खा'; तेव्हा रन्तिदेवाजवळ जे काही होते ते सर्व सुवर्णमय झाले.
7.67.19
तत्सर्वं वितते यज्ञे ब्राह्मणेभ्यो ह्यमन्यत ।
प्रत्यक्षं तस्य हव्यानि प्रतिगृह्णन्ति देवताः ॥ ७.६७.१९ ॥
त्याने ते सर्व विस्तृत यज्ञात ब्राह्मणांना दिले असे मानले. त्याची हव्ये देवता प्रत्यक्ष स्वीकारतात.
7.67.20
कव्यानि पितरः काले सर्वकामान्द्विजोत्तमाः ।
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ॥ ७.६७.२० ॥
हे द्विजोत्तमा, पितर योग्य वेळी कव्ये आणि सर्व कामना स्वीकारतात. हे सृंजया, तो तुझ्यापेक्षा चौपट भाग्यवान होऊन मरण पावला तर...
7.67.21
पुत्रात्पुण्डतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः ।
अयज्वानमदक्षिण्यमभि श्वैत्येत्युदाहरत् ॥ ७.६७.२१ ॥
तुझ्या पुत्रापेक्षाही पुण्यवानासाठी शोक करू नकोस. जो यज्ञ करत नाही आणि दक्षिणा देत नाही, त्याच्याविषयी 'श्वैत्य' असे म्हटले गेले आहे.